- 繁体
- 简体
- 拼音
-
天意豈應容版亂,人心都改太雕訛。
“天意豈應容版亂,人心都改太雕訛。”詩句出處:《東陽罹亂後懷王慥使君五首》;是唐朝詩人貫休的作品。昨來隻對漢諸侯,勝事消磨不自由。裂地鼓鼙軍□急,《東陽罹亂後懷王慥使君五首》唐朝詩人貫休的作品。
連天烽火陣雲秋。砍毛淬劍雖無數,歃血為盟不到頭。
誰為今朝奉明主,使君司戶在隋州。
隻報精兵過大河,東西南北殺人多。可憐白日渾如此,
來似蝗蟲爭奈何。天意豈應容版亂,人心都改太雕訛。
不勝惆悵還惆悵,一曲東風月胯歌。
為郡無如王使君,一傢清冷似雲根。貨財不入崔洪口,
俎豆嘗聞夫子言。須發坐成三載雪,黎氓空負二天恩。
不堪西望西風起,縱火昆侖誰為論。
魄懾魂飛骨亦銷,此魂此魄亦難招。黃金白玉傢傢盡,
繡闥雕甍處處燒。驚動乾坤常黯慘,深藏山嶽亦傾搖。
恭聞國有英雄將,擬把何心答聖朝。
不是龔黃覆育才,即須清苦遠塵埃。無人與奏吾皇去,
致亂唯因酷吏來。刳剝生靈為事業,巧通豪譖作梯媒。
令人轉憶王夫子,一片真風去不回。
【註釋】:天:
①人的頭部。《呂氏春秋·論人》:“適耳目,節嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無以害其天矣。”(釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當今天去地甚高,古天與今無異。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野。”(穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候。《呂氏春秋·季春》:“行秋令,則天多沉陰。”⑤自然界。《荀子·天論》:“天行有常,不為堯存,不為桀亡。”⑥自然形成的。《莊子·養生主》:“依乎天理,批大郤,導大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左傳·成公十六年》:“國之存亡,天也。”⑨依憑;依靠者。《儀禮· 喪服》:“夫者,妻之天也。”意:
①心意;意圖。《公羊傳·隱公三年》:“此非先君之意也。”賈思勰《齊民要術序》:“蔡倫立意造紙。”又意思。劉勰《文心雕龍·鎔裁》:“善刪者字去而意留。”②懷疑。《列子 ·說符》:“人有亡鐵(fū夫)者,意其鄰之子。”(亡:丟失。鐵:斧子。)③意料。《史記·項羽本紀》:“然不自意能先入關破秦。”[意者]想來大概是……。《莊子·天運》:“意者其運轉而不能自止邪。”(想來天大概是運轉而不會自己停止吧。)④通“抑”。表示選擇。相當於現代漢語的“還是”。《墨子·耕柱》:“子之義將匿耶? 意將以告人乎?”(匿:隱藏。)⑤yī(依)。通“噫”。嘆詞。《莊子·在宥》:“意! 甚矣戰,其無愧而不知恥也甚矣!”豈:
(一)副詞。①表示反問。相當於“難道”、“怎麼”。《左傳·僖公五年》:“晉,吾宗也,豈害我哉?”②表示推測或疑問。相當於“是否”。《三國志·蜀志·諸葛亮傳》:“諸葛孔明者,臥龍也,將軍豈願見之乎?”(二)kǎi 同“愷”。快樂;和樂。《詩經·小雅·魚藻》:“豈樂飲酒。”[豈弟]同“愷悌”。和悅可親。《詩經·齊風·載驅》:“齊子豈弟。”(齊子:齊國國君的女兒。)應:
(一)yīng ①當;應當。《三國志·吳書·吳主傳》:“重則本非應死之罪。”(重:指刑法重。)蘇軾《水調歌頭》:“不應有恨,何事長向別時圓?”②古國名。相傳為周武王之子的封國,故址在今河南魯山縣東。 (二)yìng ①受;接受。王充《論衡·語增》:“周流應聘。”(周流:周遊。)②答應;回答。《列子·湯問》:“河曲智叟亡以應。”③允許;同意。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“阿母謂阿女:‘汝可去應之。’”④適合;合於。《荀子· 天論》:“望時而待之,孰與應時而使之?”⑤應和。《史記·陳涉世傢》:“殺之以應陳涉。”蘇軾《後赤壁賦》:“山鳴谷應,風起雲湧。”⑥對付;處置。《三國志· 魏志·鐘繇傳》:“得所送馬,甚應其急。”⑦應驗;證實。《後漢書·郭玉傳》:“和帝時,為太醫丞,多有效應。帝奇之。”⑧小鼓。《詩經·周頌·有瞽》:“應田縣鼓。”(田:大鼓。縣:懸掛。)容:
①包含;容納。《莊子·外物》:“地非不廣且大也,人之所用容足耳。”②容忍;寬容。《史記·汲黯鄭當時列傳》:“不能容人之過。”③允許;許可。《左傳·昭公元年》:“五降之後,不容彈矣。”④容顏;儀表。《宋史·田錫傳》:“居公庭,危坐終日,無懈容。”⑤樣子;狀態。李白《古風五十九首》之一:“一百四十年,國容何赫然!”(一百四十年:指唐朝建國至天寶十四年共有一百四十年。)⑥修飾;打扮。《詩經·衛風·伯兮》:“豈無膏沐,誰適為容?”⑦副詞。或許;可能。《後漢書·李固傳》:“宮省之內,容有陰謀。”[容與]1.自由自在、逍遙從容的樣子。屈原《九歌·湘夫人》:“聊逍遙兮容與。”2. 徘徊不前的樣子。《楚辭· 九章·涉江》:“船容與而不進兮。”版:
①木板。後作“板”。《墨子·備穴》:“必明令習橐事者,勿令離灶口,連版以穴高下廣陜(狹)為度,令穴者與版俱前。”(橐:冶煉時用的鼓風箱。連版:將洞穴用木板連接起來,以便掘進。穴者:挖洞的人。)《楚辭·招魂》:“紅壁沙版,玄玉梁些。”(沙:丹砂,指用丹砂畫飾。玄:黑色。些:助詞。)②築墻用的夾板。《漢書·韓彭英盧吳傳》:“身負版築。”(築:木杵;築墻時用以夯實土。)③泛指構築工事。杜甫《泥功山》詩:“泥濘非一時,版築勞人功。”④牘,專用於書寫的木板。劉義慶《世說新語·方正》:“謝(安)送版使王(獻之)書之。”⑤名籍;戶籍。柳宗元《梓人傳》:“又其下皆有嗇(sè)夫版尹。”(嗇夫:官名。版尹:管理名冊戶籍的官。)⑥版圖。《周禮·小宰》:“聽閭裡以版圖。”(鄉裡之中對土地有爭議者依照戶籍和地圖判決。聽:判決訴訟。)⑦朝笏(hù);手版。《後漢書·范滂傳》:“投版棄官而去。”⑧印刷底版。古為木版,後有銅版、石版、鉛版等。《宋史·陳良佑傳》:“上發內府白金收換會子,收銅版勿造。”(會子:紙幣名。)⑨版次;出版。劉獻廷《廣陽雜記》卷三:“林益長著有《聲位左編》一冊……其書已經版行,予求之數年,竟不可得。”亂:
①治理。《尚書·泰誓》:“予有亂臣十人,同心同德。”②混亂;動蕩不安。與“治”相對。《荀子·天論》:“應之以治則吉,應之以亂則兇。”③無秩序;沒條理。《左傳·莊公十年》:“吾視其轍(zhé)亂。”(轍:車轍。)蘇舜欽《暑中閑詠》:“床頭書冊亂紛紛。”④作亂;叛亂。《三國志·吳書·諸葛瑾傳》:“漢末避亂江東。”《安祿山事跡》卷下:“安、史二兇羯(jié),相繼亂於范陽。”(羯:種族名。)⑤擾亂;混淆。《論語· 衛靈公》:“小不忍,則亂大謀。”《史記·秦始皇本紀》:“語皆道古以害今,飾虛言以亂實。”(飾:粉飾。)又危害;禍害。《呂氏春秋·處方》:“故凡亂也者,必始乎近而後及遠。”《漢書·霍光傳》:“當斷不斷,反受其亂。”⑥神志昏亂不清。《漢書·於定國傳》:“定國食酒至數石(dàn),不亂。”(石:十鬥。)《周易·萃》:“其志亂也。”⑦特指心緒不寧。《三國演義》第三十一回:“袁紹回冀州,心煩意亂,不理政事。”⑧橫暴無道。《漢書·高帝紀下》:“大王起於細微,滅亂秦,威動海內。”⑨紛繁。白居易《錢塘湖春行》:“亂花漸欲迷人眼,淺草才能沒馬蹄。”⑩隨便;任意。潘嶽《西征賦》:“渾雞犬而亂放,各識傢而競入。”(渾:雜。)(11)通奸。《史記·匈奴列傳》:“義渠戎王與宣太後亂,有二子。”(12)古指樂曲的末章。《論語·泰伯》:“師摯之始,《關雎(jū)》之亂。”(師摯先演奏樂曲的開篇,末章奏《關雎》之曲。)(13)古代辭賦篇末總結一篇要旨的文辭,稱為亂辭。《楚辭·離騷》:“亂曰:已矣哉! 國無人莫我知兮,又何懷乎故都!”(已矣哉:算瞭吧。莫我知:沒有人理解我。何:何必。懷:留戀。)(14)逆流而渡。《詩經· 大雅·公劉》:“涉渭為亂。”人心:
①人們的心願。《易·咸》:“聖人感~~,而天下和平。”②人的心地。《孟子·滕文公》:“我亦欲正~~、息邪說距波行、放淫辭,以承三聖者。”心:
①心臟。《淮南子·原道》:“心者,五臟之主也。”②通常指思維器官和思想、感情等。《孟子·告子上》:“心之官則思。”《國語·周語上》:“夫民慮之於心,而宣之於口。”③掛懷;關心。唐順之《與呂沃洲巡按書》:“兩公者,一日居乎其位,一日心乎其民者也。”(乎:於。)④中央;中心。劉禹錫《洞庭秋月行》:“洞庭湖月生湖心。”⑤星宿名。二十八宿之一。《呂氏春秋·季夏》:“季夏之月,日在柳,昏心中,旦尾中。”[心腹]1.要害之處。《三國志·蜀書·龐統法正傳》:“而敵傢數道並進,已入心腹。”2. 親信的人。都:
(一)du ①[名]大城市。《左傳·隱公元年》:“大~不過三國之一。”②[名]首都,京城。班固《西都賦》:“漢之西~,在於雍州,實曰長安。”③[名][都會]1. 諸侯國的都城。柳宗元《封建論》:“秦有天下,裂~~而之郡邑。”2. 繁華的大城市。《史記·貨殖列傳》:“然邯鄲亦漳、河之間一~~也。”④[形]漂亮。《詩經·鄭風·有女同車》:“彼美孟薑,洵美且~。”⑤[嘆]表示贊美。《尚書·皋陶謨》:“皋陶曰:‘~!在知人,在安民。’”⑥[動]居於,處在。《史記·滑稽列傳》:“蘇秦張儀一當萬乘之主,而~卿相之位,澤及後世。”⑦[動]匯總,匯聚。曹丕《與吳質書》:“頃撰其遺文,~為一集。”(二) dou [副]全,盡。劉義慶《世說新語·言語》:“於時天月明凈,~無纖翳。” 【辨析】都,京。“京”的本義是“大”。在先秦“京師”連用方指“國都”,“京”指國都是後起義。“都”的本義指“大城市”,漢代以後才可以指首都。改:
①變更;改易。《論語·雍也》:“人不堪其憂,回也不改其樂。”(回:即孔子弟子顏回。)②改正。《論語·學而》:“過則勿憚改。”《史記·孝文帝紀》:“雖復欲改過自新,其道無由也。”太:
①極大。《淮南子·詮言》:“洞同天地,渾沌為樸,未造而成物,謂之太一。”②極遠。《荀子 · 正論》:“太古薄葬,棺厚三寸,衣衾三領,葬田不妨田。”(不妨田:指無墳丘。)③超過一定數量的。《史記·項羽本紀》:“漢有天下太半,而諸侯皆附之。楚兵罷(pí)食盡,此天亡楚之時也。”(罷:同“疲”。)④對年長、位尊或輩分高的人的尊稱。《漢書·李廣蘇建傳附蘇武》:“來時太夫人已不幸。”《史記·高祖本紀》:“高祖五日一朝太公。”⑤過於;過分。《晉書·夏侯湛傳》:“吾子所以褒飾之太矣。斟酌之喻,非小醜之所堪也。”⑥同“泰”。安泰。《老子》第三十五章:“執大象,天下往,往而不害安平太。”(大象:指事物的本原。)《呂氏春秋·大樂》:“天下太平,萬物安寧。”雕:
①一種兇猛的鳥。《史記·李將軍列傳》:“是必射雕者也。”②刻,畫。《論語·公冶長》:“朽木不可雕也。”《韓非子·十對》:“茵(yīn因)席雕文,此彌侈矣。”(茵:古代車子上墊席。文:紋。彌:更,更加。侈:浪費。)③文辭上的修飾。劉勰《文心雕龍·情采》:“綺(qǐ)麗以艷說,藻飾以辨雕。”(綺:美。藻飾:修飾。)④通“凋”。衰敗。曹操《為徐宣儀矯下令》:“喪亂以來,風教雕薄。”訛:
①謬誤;錯誤。曹植《植橘賦》:“信天道之不訛。”②謠言。《詩經·小雅·沔水》:“民之訛言,寧莫之懲。”③改變;變化。《宋書·恩幸傳論》:“歲月遷訛。”④感化。《詩經·小雅·節南山》:“式訛爾心。”(式:助詞。)⑤通“吪”。行動。《詩經·小雅·無羊》:“或寢或訛。” -
天意岂应容版乱,人心都改太雕讹。
“天意岂应容版乱,人心都改太雕讹。”诗句出处:《东阳罹乱后怀王慥使君五首》;是唐朝诗人贯休的作品。昨来只对汉诸侯,胜事消磨不自由。裂地鼓鼙军□急,《东阳罹乱后怀王慥使君五首》唐朝诗人贯休的作品。
连天烽火阵云秋。砍毛淬剑虽无数,歃血为盟不到头。
谁为今朝奉明主,使君司户在隋州。
只报精兵过大河,东西南北杀人多。可怜白日浑如此,
来似蝗虫争奈何。天意岂应容版乱,人心都改太雕讹。
不胜惆怅还惆怅,一曲东风月胯歌。
为郡无如王使君,一家清冷似云根。货财不入崔洪口,
俎豆尝闻夫子言。须发坐成三载雪,黎氓空负二天恩。
不堪西望西风起,纵火昆仑谁为论。
魄慑魂飞骨亦销,此魂此魄亦难招。黄金白玉家家尽,
绣闼雕甍处处烧。惊动乾坤常黯惨,深藏山岳亦倾摇。
恭闻国有英雄将,拟把何心答圣朝。
不是龚黄覆育才,即须清苦远尘埃。无人与奏吾皇去,
致乱唯因酷吏来。刳剥生灵为事业,巧通豪谮作梯媒。
令人转忆王夫子,一片真风去不回。
【注释】:天:
①人的头部。《吕氏春秋·论人》:“适耳目,节嗜欲,释智谋,去巧故……若此,则无以害其天矣。”(释:去除。巧故:伪诈。)②天空。王充《论衡·谈天》:“察当今天去地甚高,古天与今无异。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)庐,笼盖四野。”(穹庐:毡帐。)③在额上刺字的刑罚。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罚。)④天气;气候。《吕氏春秋·季春》:“行秋令,则天多沉阴。”⑤自然界。《荀子·天论》:“天行有常,不为尧存,不为桀亡。”⑥自然形成的。《庄子·养生主》:“依乎天理,批大郤,导大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左传·成公十六年》:“国之存亡,天也。”⑨依凭;依靠者。《仪礼· 丧服》:“夫者,妻之天也。”意:
①心意;意图。《公羊传·隐公三年》:“此非先君之意也。”贾思勰《齐民要术序》:“蔡伦立意造纸。”又意思。刘勰《文心雕龙·镕裁》:“善删者字去而意留。”②怀疑。《列子 ·说符》:“人有亡铁(fū夫)者,意其邻之子。”(亡:丢失。铁:斧子。)③意料。《史记·项羽本纪》:“然不自意能先入关破秦。”[意者]想来大概是……。《庄子·天运》:“意者其运转而不能自止邪。”(想来天大概是运转而不会自己停止吧。)④通“抑”。表示选择。相当于现代汉语的“还是”。《墨子·耕柱》:“子之义将匿耶? 意将以告人乎?”(匿:隐藏。)⑤yī(依)。通“噫”。叹词。《庄子·在宥》:“意! 甚矣战,其无愧而不知耻也甚矣!”岂:
(一)副词。①表示反问。相当于“难道”、“怎么”。《左传·僖公五年》:“晋,吾宗也,岂害我哉?”②表示推测或疑问。相当于“是否”。《三国志·蜀志·诸葛亮传》:“诸葛孔明者,卧龙也,将军岂愿见之乎?”(二)kǎi 同“愷”。快乐;和乐。《诗经·小雅·鱼藻》:“岂乐饮酒。”[岂弟]同“愷悌”。和悦可亲。《诗经·齐风·载驱》:“齐子岂弟。”(齐子:齐国国君的女儿。)应:
(一)yīng ①当;应当。《三国志·吴书·吴主传》:“重则本非应死之罪。”(重:指刑法重。)苏轼《水调歌头》:“不应有恨,何事长向别时圆?”②古国名。相传为周武王之子的封国,故址在今河南鲁山县东。 (二)yìng ①受;接受。王充《论衡·语增》:“周流应聘。”(周流:周游。)②答应;回答。《列子·汤问》:“河曲智叟亡以应。”③允许;同意。古乐府《古诗为焦仲卿妻作》:“阿母谓阿女:‘汝可去应之。’”④适合;合于。《荀子· 天论》:“望时而待之,孰与应时而使之?”⑤应和。《史记·陈涉世家》:“杀之以应陈涉。”苏轼《后赤壁赋》:“山鸣谷应,风起云涌。”⑥对付;处置。《三国志· 魏志·钟繇传》:“得所送马,甚应其急。”⑦应验;证实。《后汉书·郭玉传》:“和帝时,为太医丞,多有效应。帝奇之。”⑧小鼓。《诗经·周颂·有瞽》:“应田县鼓。”(田:大鼓。县:悬挂。)容:
①包含;容纳。《庄子·外物》:“地非不广且大也,人之所用容足耳。”②容忍;宽容。《史记·汲黯郑当时列传》:“不能容人之过。”③允许;许可。《左传·昭公元年》:“五降之后,不容弹矣。”④容颜;仪表。《宋史·田锡传》:“居公庭,危坐终日,无懈容。”⑤样子;状态。李白《古风五十九首》之一:“一百四十年,国容何赫然!”(一百四十年:指唐朝建国至天宝十四年共有一百四十年。)⑥修饰;打扮。《诗经·卫风·伯兮》:“岂无膏沐,谁适为容?”⑦副词。或许;可能。《后汉书·李固传》:“宫省之内,容有阴谋。”[容与]1.自由自在、逍遥从容的样子。屈原《九歌·湘夫人》:“聊逍遥兮容与。”2. 徘徊不前的样子。《楚辞· 九章·涉江》:“船容与而不进兮。”版:
①木板。后作“板”。《墨子·备穴》:“必明令习橐事者,勿令离灶口,连版以穴高下广陕(狭)为度,令穴者与版俱前。”(橐:冶炼时用的鼓风箱。连版:将洞穴用木板连接起来,以便掘进。穴者:挖洞的人。)《楚辞·招魂》:“红壁沙版,玄玉梁些。”(沙:丹砂,指用丹砂画饰。玄:黑色。些:助词。)②筑墙用的夹板。《汉书·韩彭英卢吴传》:“身负版筑。”(筑:木杵;筑墙时用以夯实土。)③泛指构筑工事。杜甫《泥功山》诗:“泥泞非一时,版筑劳人功。”④牍,专用于书写的木板。刘义庆《世说新语·方正》:“谢(安)送版使王(献之)书之。”⑤名籍;户籍。柳宗元《梓人传》:“又其下皆有啬(sè)夫版尹。”(啬夫:官名。版尹:管理名册户籍的官。)⑥版图。《周礼·小宰》:“听闾里以版图。”(乡里之中对土地有争议者依照户籍和地图判决。听:判决诉讼。)⑦朝笏(hù);手版。《后汉书·范滂传》:“投版弃官而去。”⑧印刷底版。古为木版,后有铜版、石版、铅版等。《宋史·陈良佑传》:“上发内府白金收换会子,收铜版勿造。”(会子:纸币名。)⑨版次;出版。刘献廷《广阳杂记》卷三:“林益长著有《声位左编》一册……其书已经版行,予求之数年,竟不可得。”乱:
①治理。《尚书·泰誓》:“予有乱臣十人,同心同德。”②混乱;动荡不安。与“治”相对。《荀子·天论》:“应之以治则吉,应之以乱则凶。”③无秩序;没条理。《左传·庄公十年》:“吾视其辙(zhé)乱。”(辙:车辙。)苏舜钦《暑中闲咏》:“床头书册乱纷纷。”④作乱;叛乱。《三国志·吴书·诸葛瑾传》:“汉末避乱江东。”《安禄山事迹》卷下:“安、史二凶羯(jié),相继乱于范阳。”(羯:种族名。)⑤扰乱;混淆。《论语· 卫灵公》:“小不忍,则乱大谋。”《史记·秦始皇本纪》:“语皆道古以害今,饰虚言以乱实。”(饰:粉饰。)又危害;祸害。《吕氏春秋·处方》:“故凡乱也者,必始乎近而后及远。”《汉书·霍光传》:“当断不断,反受其乱。”⑥神志昏乱不清。《汉书·于定国传》:“定国食酒至数石(dàn),不乱。”(石:十斗。)《周易·萃》:“其志乱也。”⑦特指心绪不宁。《三国演义》第三十一回:“袁绍回冀州,心烦意乱,不理政事。”⑧横暴无道。《汉书·高帝纪下》:“大王起于细微,灭乱秦,威动海内。”⑨纷繁。白居易《钱塘湖春行》:“乱花渐欲迷人眼,浅草才能没马蹄。”⑩随便;任意。潘岳《西征赋》:“浑鸡犬而乱放,各识家而竞入。”(浑:杂。)(11)通奸。《史记·匈奴列传》:“义渠戎王与宣太后乱,有二子。”(12)古指乐曲的末章。《论语·泰伯》:“师挚之始,《关雎(jū)》之乱。”(师挚先演奏乐曲的开篇,末章奏《关雎》之曲。)(13)古代辞赋篇末总结一篇要旨的文辞,称为乱辞。《楚辞·离骚》:“乱曰:已矣哉! 国无人莫我知兮,又何怀乎故都!”(已矣哉:算了吧。莫我知:没有人理解我。何:何必。怀:留恋。)(14)逆流而渡。《诗经· 大雅·公刘》:“涉渭为乱。”人心:
①人们的心愿。《易·咸》:“圣人感~~,而天下和平。”②人的心地。《孟子·滕文公》:“我亦欲正~~、息邪说距波行、放淫辞,以承三圣者。”心:
①心脏。《淮南子·原道》:“心者,五脏之主也。”②通常指思维器官和思想、感情等。《孟子·告子上》:“心之官则思。”《国语·周语上》:“夫民虑之于心,而宣之于口。”③挂怀;关心。唐顺之《与吕沃洲巡按书》:“两公者,一日居乎其位,一日心乎其民者也。”(乎:于。)④中央;中心。刘禹锡《洞庭秋月行》:“洞庭湖月生湖心。”⑤星宿名。二十八宿之一。《吕氏春秋·季夏》:“季夏之月,日在柳,昏心中,旦尾中。”[心腹]1.要害之处。《三国志·蜀书·庞统法正传》:“而敌家数道并进,已入心腹。”2. 亲信的人。都:
(一)du ①[名]大城市。《左传·隐公元年》:“大~不过三国之一。”②[名]首都,京城。班固《西都赋》:“汉之西~,在于雍州,实曰长安。”③[名][都会]1. 诸侯国的都城。柳宗元《封建论》:“秦有天下,裂~~而之郡邑。”2. 繁华的大城市。《史记·货殖列传》:“然邯郸亦漳、河之间一~~也。”④[形]漂亮。《诗经·郑风·有女同车》:“彼美孟姜,洵美且~。”⑤[叹]表示赞美。《尚书·皋陶谟》:“皋陶曰:‘~!在知人,在安民。’”⑥[动]居于,处在。《史记·滑稽列传》:“苏秦张仪一当万乘之主,而~卿相之位,泽及后世。”⑦[动]汇总,汇聚。曹丕《与吴质书》:“顷撰其遗文,~为一集。”(二) dou [副]全,尽。刘义庆《世说新语·言语》:“于时天月明净,~无纤翳。” 【辨析】都,京。“京”的本义是“大”。在先秦“京师”连用方指“国都”,“京”指国都是后起义。“都”的本义指“大城市”,汉代以后才可以指首都。改:
①变更;改易。《论语·雍也》:“人不堪其忧,回也不改其乐。”(回:即孔子弟子颜回。)②改正。《论语·学而》:“过则勿惮改。”《史记·孝文帝纪》:“虽复欲改过自新,其道无由也。”太:
①极大。《淮南子·诠言》:“洞同天地,浑沌为朴,未造而成物,谓之太一。”②极远。《荀子 · 正论》:“太古薄葬,棺厚三寸,衣衾三领,葬田不妨田。”(不妨田:指无坟丘。)③超过一定数量的。《史记·项羽本纪》:“汉有天下太半,而诸侯皆附之。楚兵罢(pí)食尽,此天亡楚之时也。”(罢:同“疲”。)④对年长、位尊或辈分高的人的尊称。《汉书·李广苏建传附苏武》:“来时太夫人已不幸。”《史记·高祖本纪》:“高祖五日一朝太公。”⑤过于;过分。《晋书·夏侯湛传》:“吾子所以褒饰之太矣。斟酌之喻,非小丑之所堪也。”⑥同“泰”。安泰。《老子》第三十五章:“执大象,天下往,往而不害安平太。”(大象:指事物的本原。)《吕氏春秋·大乐》:“天下太平,万物安宁。”雕:
①一种凶猛的鸟。《史记·李将军列传》:“是必射雕者也。”②刻,画。《论语·公冶长》:“朽木不可雕也。”《韩非子·十对》:“茵(yīn因)席雕文,此弥侈矣。”(茵:古代车子上垫席。文:纹。弥:更,更加。侈:浪费。)③文辞上的修饰。刘勰《文心雕龙·情采》:“绮(qǐ)丽以艳说,藻饰以辨雕。”(绮:美。藻饰:修饰。)④通“凋”。衰败。曹操《为徐宣仪矫下令》:“丧乱以来,风教雕薄。”讹:
①谬误;错误。曹植《植橘赋》:“信天道之不讹。”②谣言。《诗经·小雅·沔水》:“民之讹言,宁莫之惩。”③改变;变化。《宋书·恩幸传论》:“岁月迁讹。”④感化。《诗经·小雅·节南山》:“式讹尔心。”(式:助词。)⑤通“吪”。行动。《诗经·小雅·无羊》:“或寝或讹。” -
tian yi qi ying rong ban luan ,ren xin dou gai tai diao e 。
“tian yi qi ying rong ban luan ,ren xin dou gai tai diao e 。”shi gou chu chu :《dong yang li luan hou huai wang zao shi jun wu shou 》;shi tang chao shi ren guan xiu de zuo pin 。zuo lai zhi dui han zhu hou ,sheng shi xiao mo bu zi you 。lie de gu pi jun □ji ,《dong yang li luan hou huai wang zao shi jun wu shou 》tang chao shi ren guan xiu de zuo pin 。
lian tian feng huo zhen yun qiu 。kan mao cui jian sui mo shu ,sha xie wei meng bu dao tou 。
shei wei jin chao feng ming zhu ,shi jun si hu zai sui zhou 。
zhi bao jing bing guo da he ,dong xi na bei sha ren duo 。ke lian bai ri hun ru ci ,
lai shi huang chong zheng nai he 。tian yi qi ying rong ban luan ,ren xin dou gai tai diao e 。
bu sheng chou chang hai chou chang ,yi qu dong feng yue kua ge 。
wei jun mo ru wang shi jun ,yi jia qing leng shi yun gen 。huo cai bu ru cui hong kou ,
zu dou chang wen fu zi yan 。xu fa zuo cheng san zai xue ,li mang kong fu er tian en 。
bu kan xi wang xi feng qi ,zong huo kun lun shei wei lun 。
bo she hun fei gu yi xiao ,ci hun ci bo yi nan qiao 。huang jin bai yu jia jia jin ,
xiu ta diao meng chu chu shao 。jing dong gan kun chang an can ,shen cang shan yue yi qing yao 。
gong wen guo you ying xiong jiang ,ni ba he xin da sheng chao 。
bu shi gong huang fu yo cai ,ji xu qing ku yuan chen ai 。mo ren yu zou wu huang qu ,
zhi luan wei yin ku li lai 。ku bao sheng ling wei shi ye ,qiao tong hao zen zuo ti mei 。
ling ren zhuai yi wang fu zi ,yi pian zhen feng qu bu hui 。
【zhu shi 】:tian :
①ren de tou bu 。《lv shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ,shi zhi mou ,qu qiao gu ……re ci ,ze mo yi hai ji tian yi 。”(shi :qu chu 。qiao gu :wei zha 。)②tian kong 。wang chong 《lun heng ·tan tian 》:“cha dang jin tian qu de shen gao ,gu tian yu jin mo yi 。”《chi le ge 》:“tian shi qiong (qióng)lu ,long gai si ye 。”(qiong lu :zhan zhang 。)③zai e shang ci zi de xing fa 。《zhou yi · kui 》:“ji ren tian ju yi 。”(yi :ge diao bi zi de xing fa 。)④tian qi ;qi hou 。《lv shi chun qiu ·ji chun 》:“hang qiu ling ,ze tian duo chen yin 。”⑤zi ran jie 。《xun zi ·tian lun 》:“tian hang you chang ,bu wei yao cun ,bu wei jie wang 。”⑥zi ran xing cheng de 。《zhuang zi ·yang sheng zhu 》:“yi hu tian li ,pi da xi ,dao da kuan 。”⑦shang di ;zi ran jie de zhu zai 。《chun qiu fan lou ·jiao ji 》:“tian zhe ,bai shen zhi da jun ye 。”⑧tian ming ;tian yi 。《zuo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“guo zhi cun wang ,tian ye 。”⑨yi ping ;yi kao zhe 。《yi li · sang fu 》:“fu zhe ,qi zhi tian ye 。”yi :
①xin yi ;yi tu 。《gong yang chuan ·yin gong san nian 》:“ci fei xian jun zhi yi ye 。”gu sai xie 《ji min yao shu xu 》:“cai lun li yi zao zhi 。”you yi sai 。liu xie 《wen xin diao long ·rong cai 》:“shan shan zhe zi qu er yi liu 。”②huai yi 。《lie zi ·shui fu 》:“ren you wang tie (fūfu )zhe ,yi ji lin zhi zi 。”(wang :diu shi 。tie :fu zi 。)③yi liao 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“ran bu zi yi neng xian ru guan po qin 。”[yi zhe ]xiang lai da gai shi ……。《zhuang zi ·tian yun 》:“yi zhe ji yun zhuai er bu neng zi zhi xie 。”(xiang lai tian da gai shi yun zhuai er bu hui zi ji ting zhi ba 。)④tong “yi ”。biao shi shua ze 。xiang dang yu xian dai han yu de “hai shi ”。《mo zi ·geng zhu 》:“zi zhi yi jiang ni ye ? yi jiang yi gao ren hu ?”(ni :yin cang 。)⑤yī(yi )。tong “yi ”。tan ci 。《zhuang zi ·zai you 》:“yi ! shen yi zhan ,ji mo kui er bu zhi chi ye shen yi !”qi :
(yi )fu ci 。①biao shi fan wen 。xiang dang yu “nan dao ”、“zen me ”。《zuo chuan ·xi gong wu nian 》:“jin ,wu zong ye ,qi hai wo zai ?”②biao shi tui ce huo yi wen 。xiang dang yu “shi fou ”。《san guo zhi ·shu zhi ·zhu ge liang chuan 》:“zhu ge kong ming zhe ,wo long ye ,jiang jun qi yuan jian zhi hu ?”(er )kǎi tong “愷”。kuai le ;he le 。《shi jing ·xiao ya ·yu zao 》:“qi le yin jiu 。”[qi di ]tong “愷ti ”。he yue ke qin 。《shi jing ·ji feng ·zai qu 》:“ji zi qi di 。”(ji zi :ji guo guo jun de nv er 。)ying :
(yi )yīng ①dang ;ying dang 。《san guo zhi ·wu shu ·wu zhu chuan 》:“chong ze ben fei ying si zhi zui 。”(chong :zhi xing fa chong 。)su shi 《shui diao ge tou 》:“bu ying you hen ,he shi chang xiang bie shi yuan ?”②gu guo ming 。xiang chuan wei zhou wu wang zhi zi de feng guo ,gu zhi zai jin he na lu shan xian dong 。 (er )yìng ①shou ;jie shou 。wang chong 《lun heng ·yu zeng 》:“zhou liu ying pin 。”(zhou liu :zhou you 。)②da ying ;hui da 。《lie zi ·shang wen 》:“he qu zhi sou wang yi ying 。”③yun hu ;tong yi 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“a mu wei a nv :‘ru ke qu ying zhi 。’”④kuo ge ;ge yu 。《xun zi · tian lun 》:“wang shi er dai zhi ,shu yu ying shi er shi zhi ?”⑤ying he 。《shi ji ·chen she shi jia 》:“sha zhi yi ying chen she 。”su shi 《hou chi bi fu 》:“shan ming gu ying ,feng qi yun chong 。”⑥dui fu ;chu zhi 。《san guo zhi · wei zhi ·zhong yao chuan 》:“de suo song ma ,shen ying ji ji 。”⑦ying yan ;zheng shi 。《hou han shu ·guo yu chuan 》:“he di shi ,wei tai yi cheng ,duo you xiao ying 。di ji zhi 。”⑧xiao gu 。《shi jing ·zhou song ·you gu 》:“ying tian xian gu 。”(tian :da gu 。xian :xuan gua 。)rong :
①bao han ;rong na 。《zhuang zi ·wai wu 》:“de fei bu an ju da ye ,ren zhi suo yong rong zu er 。”②rong ren ;kuan rong 。《shi ji ·ji an zheng dang shi lie chuan 》:“bu neng rong ren zhi guo 。”③yun hu ;hu ke 。《zuo chuan ·zhao gong yuan nian 》:“wu jiang zhi hou ,bu rong dan yi 。”④rong yan ;yi biao 。《song shi ·tian xi chuan 》:“ju gong ting ,wei zuo zhong ri ,mo xie rong 。”⑤yang zi ;zhuang tai 。li bai 《gu feng wu shi jiu shou 》zhi yi :“yi bai si shi nian ,guo rong he he ran !”(yi bai si shi nian :zhi tang chao jian guo zhi tian bao shi si nian gong you yi bai si shi nian 。)⑥xiu shi ;da ban 。《shi jing ·wei feng ·bai xi 》:“qi mo gao mu ,shei kuo wei rong ?”⑦fu ci 。huo hu ;ke neng 。《hou han shu ·li gu chuan 》:“gong sheng zhi nei ,rong you yin mou 。”[rong yu ]1.zi you zi zai 、xiao yao cong rong de yang zi 。qu yuan 《jiu ge ·xiang fu ren 》:“liao xiao yao xi rong yu 。”2. pai huai bu qian de yang zi 。《chu ci · jiu zhang ·she jiang 》:“chuan rong yu er bu jin xi 。”ban :
①mu ban 。hou zuo “ban ”。《mo zi ·bei xue 》:“bi ming ling xi tuo shi zhe ,wu ling li zao kou ,lian ban yi xue gao xia an shan (xia )wei du ,ling xue zhe yu ban ju qian 。”(tuo :ye lian shi yong de gu feng xiang 。lian ban :jiang dong xue yong mu ban lian jie qi lai ,yi bian jue jin 。xue zhe :wa dong de ren 。)《chu ci ·qiao hun 》:“gong bi sha ban ,xuan yu liang xie 。”(sha :dan sha ,zhi yong dan sha hua shi 。xuan :hei se 。xie :zhu ci 。)②zhu qiang yong de ga ban 。《han shu ·han peng ying lu wu chuan 》:“shen fu ban zhu 。”(zhu :mu chu ;zhu qiang shi yong yi ben shi tu 。)③fan zhi gou zhu gong shi 。du fu 《ni gong shan 》shi :“ni ning fei yi shi ,ban zhu lao ren gong 。”④du ,zhuan yong yu shu xie de mu ban 。liu yi qing 《shi shui xin yu ·fang zheng 》:“xie (an )song ban shi wang (suo zhi )shu zhi 。”⑤ming ji ;hu ji 。liu zong yuan 《zi ren chuan 》:“you ji xia jie you se (sè)fu ban yin 。”(se fu :guan ming 。ban yin :guan li ming ce hu ji de guan 。)⑥ban tu 。《zhou li ·xiao zai 》:“ting lv li yi ban tu 。”(xiang li zhi zhong dui tu de you zheng yi zhe yi zhao hu ji he de tu pan jue 。ting :pan jue su song 。)⑦chao hu (hù);shou ban 。《hou han shu ·fan pang chuan 》:“tou ban qi guan er qu 。”⑧yin shua de ban 。gu wei mu ban ,hou you tong ban 、dan ban 、qian ban deng 。《song shi ·chen liang you chuan 》:“shang fa nei fu bai jin shou huan hui zi ,shou tong ban wu zao 。”(hui zi :zhi bi ming 。)⑨ban ci ;chu ban 。liu suo ting 《an yang za ji 》juan san :“lin yi chang zhe you 《sheng wei zuo bian 》yi ce ……ji shu yi jing ban hang ,yu qiu zhi shu nian ,jing bu ke de 。”luan :
①zhi li 。《shang shu ·tai shi 》:“yu you luan chen shi ren ,tong xin tong de 。”②hun luan ;dong dang bu an 。yu “zhi ”xiang dui 。《xun zi ·tian lun 》:“ying zhi yi zhi ze ji ,ying zhi yi luan ze xiong 。”③mo zhi xu ;mei tiao li 。《zuo chuan ·zhuang gong shi nian 》:“wu shi ji zhe (zhé)luan 。”(zhe :che zhe 。)su shun qin 《shu zhong xian yong 》:“chuang tou shu ce luan fen fen 。”④zuo luan ;pan luan 。《san guo zhi ·wu shu ·zhu ge jin chuan 》:“han mo bi luan jiang dong 。”《an lu shan shi ji 》juan xia :“an 、shi er xiong jie (jié),xiang ji luan yu fan yang 。”(jie :chong zu ming 。)⑤rao luan ;hun xiao 。《lun yu · wei ling gong 》:“xiao bu ren ,ze luan da mou 。”《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“yu jie dao gu yi hai jin ,shi xu yan yi luan shi 。”(shi :fen shi 。)you wei hai ;huo hai 。《lv shi chun qiu ·chu fang 》:“gu fan luan ye zhe ,bi shi hu jin er hou ji yuan 。”《han shu ·huo guang chuan 》:“dang duan bu duan ,fan shou ji luan 。”⑥shen zhi hun luan bu qing 。《han shu ·yu ding guo chuan 》:“ding guo shi jiu zhi shu dan (dàn),bu luan 。”(dan :shi dou 。)《zhou yi ·cui 》:“ji zhi luan ye 。”⑦te zhi xin xu bu ning 。《san guo yan yi 》di san shi yi hui :“yuan shao hui ji zhou ,xin fan yi luan ,bu li zheng shi 。”⑧heng bao mo dao 。《han shu ·gao di ji xia 》:“da wang qi yu xi wei ,mie luan qin ,wei dong hai nei 。”⑨fen fan 。bai ju yi 《qian tang hu chun hang 》:“luan hua jian yu mi ren yan ,jian cao cai neng mei ma ti 。”⑩sui bian ;ren yi 。pan yue 《xi zheng fu 》:“hun ji quan er luan fang ,ge shi jia er jing ru 。”(hun :za 。)(11)tong jian 。《shi ji ·xiong nu lie chuan 》:“yi qu rong wang yu xuan tai hou luan ,you er zi 。”(12)gu zhi le qu de mo zhang 。《lun yu ·tai bai 》:“shi zhi zhi shi ,《guan ju (jū)》zhi luan 。”(shi zhi xian yan zou le qu de kai pian ,mo zhang zou 《guan ju 》zhi qu 。)(13)gu dai ci fu pian mo zong jie yi pian yao zhi de wen ci ,chen wei luan ci 。《chu ci ·li sao 》:“luan yue :yi yi zai ! guo mo ren mo wo zhi xi ,you he huai hu gu dou !”(yi yi zai :suan le ba 。mo wo zhi :mei you ren li jie wo 。he :he bi 。huai :liu lian 。)(14)ni liu er du 。《shi jing · da ya ·gong liu 》:“she wei wei luan 。”ren xin :
①ren men de xin yuan 。《yi ·xian 》:“sheng ren gan ~~,er tian xia he ping 。”②ren de xin de 。《meng zi ·teng wen gong 》:“wo yi yu zheng ~~、xi xie shui ju bo hang 、fang yin ci ,yi cheng san sheng zhe 。”xin :
①xin zang 。《huai na zi ·yuan dao 》:“xin zhe ,wu zang zhi zhu ye 。”②tong chang zhi sai wei qi guan he sai xiang 、gan qing deng 。《meng zi ·gao zi shang 》:“xin zhi guan ze sai 。”《guo yu ·zhou yu shang 》:“fu min lv zhi yu xin ,er xuan zhi yu kou 。”③gua huai ;guan xin 。tang shun zhi 《yu lv wo zhou xun an shu 》:“liang gong zhe ,yi ri ju hu ji wei ,yi ri xin hu ji min zhe ye 。”(hu :yu 。)④zhong yang ;zhong xin 。liu yu xi 《dong ting qiu yue hang 》:“dong ting hu yue sheng hu xin 。”⑤xing su ming 。er shi ba su zhi yi 。《lv shi chun qiu ·ji xia 》:“ji xia zhi yue ,ri zai liu ,hun xin zhong ,dan wei zhong 。”[xin fu ]1.yao hai zhi chu 。《san guo zhi ·shu shu ·pang tong fa zheng chuan 》:“er di jia shu dao bing jin ,yi ru xin fu 。”2. qin xin de ren 。dou :
(yi )du ①[ming ]da cheng shi 。《zuo chuan ·yin gong yuan nian 》:“da ~bu guo san guo zhi yi 。”②[ming ]shou dou ,jing cheng 。ban gu 《xi dou fu 》:“han zhi xi ~,zai yu yong zhou ,shi yue chang an 。”③[ming ][dou hui ]1. zhu hou guo de dou cheng 。liu zong yuan 《feng jian lun 》:“qin you tian xia ,lie ~~er zhi jun yi 。”2. fan hua de da cheng shi 。《shi ji ·huo shi lie chuan 》:“ran han dan yi zhang 、he zhi jian yi ~~ye 。”④[xing ]piao liang 。《shi jing ·zheng feng ·you nv tong che 》:“bi mei meng jiang ,xun mei ju ~。”⑤[tan ]biao shi zan mei 。《shang shu ·gao tao mo 》:“gao tao yue :‘~!zai zhi ren ,zai an min 。’”⑥[dong ]ju yu ,chu zai 。《shi ji ·hua ji lie chuan 》:“su qin zhang yi yi dang mo cheng zhi zhu ,er ~qing xiang zhi wei ,ze ji hou shi 。”⑦[dong ]hui zong ,hui ju 。cao pi 《yu wu zhi shu 》:“qing zhuan ji wei wen ,~wei yi ji 。”(er ) dou [fu ]quan ,jin 。liu yi qing 《shi shui xin yu ·yan yu 》:“yu shi tian yue ming jing ,~mo qian yi 。” 【bian xi 】dou ,jing 。“jing ”de ben yi shi “da ”。zai xian qin “jing shi ”lian yong fang zhi “guo dou ”,“jing ”zhi guo dou shi hou qi yi 。“dou ”de ben yi zhi “da cheng shi ”,han dai yi hou cai ke yi zhi shou dou 。gai :
①bian geng ;gai yi 。《lun yu ·yong ye 》:“ren bu kan ji you ,hui ye bu gai ji le 。”(hui :ji kong zi di zi yan hui 。)②gai zheng 。《lun yu ·xue er 》:“guo ze wu dan gai 。”《shi ji ·xiao wen di ji 》:“sui fu yu gai guo zi xin ,ji dao mo you ye 。”tai :
①ji da 。《huai na zi ·quan yan 》:“dong tong tian de ,hun dun wei piao ,wei zao er cheng wu ,wei zhi tai yi 。”②ji yuan 。《xun zi · zheng lun 》:“tai gu bao zang ,guan hou san cun ,yi qin san ling ,zang tian bu fang tian 。”(bu fang tian :zhi mo fen qiu 。)③chao guo yi ding shu liang de 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“han you tian xia tai ban ,er zhu hou jie fu zhi 。chu bing ba (pí)shi jin ,ci tian wang chu zhi shi ye 。”(ba :tong “pi ”。)④dui nian chang 、wei zun huo bei fen gao de ren de zun chen 。《han shu ·li an su jian chuan fu su wu 》:“lai shi tai fu ren yi bu xing 。”《shi ji ·gao zu ben ji 》:“gao zu wu ri yi chao tai gong 。”⑤guo yu ;guo fen 。《jin shu ·xia hou zhan chuan 》:“wu zi suo yi bao shi zhi tai yi 。zhen zhuo zhi yu ,fei xiao chou zhi suo kan ye 。”⑥tong “tai ”。an tai 。《lao zi 》di san shi wu zhang :“zhi da xiang ,tian xia wang ,wang er bu hai an ping tai 。”(da xiang :zhi shi wu de ben yuan 。)《lv shi chun qiu ·da le 》:“tian xia tai ping ,mo wu an ning 。”diao :
①yi chong xiong meng de diao 。《shi ji ·li jiang jun lie chuan 》:“shi bi she diao zhe ye 。”②ke ,hua 。《lun yu ·gong ye chang 》:“xiu mu bu ke diao ye 。”《han fei zi ·shi dui 》:“yin (yīnyin )xi diao wen ,ci mi chi yi 。”(yin :gu dai che zi shang dian xi 。wen :wen 。mi :geng ,geng jia 。chi :lang fei 。)③wen ci shang de xiu shi 。liu xie 《wen xin diao long ·qing cai 》:“qi (qǐ)li yi yan shui ,zao shi yi bian diao 。”(qi :mei 。zao shi :xiu shi 。)④tong “diao ”。cui bai 。cao cao 《wei xu xuan yi jiao xia ling 》:“sang luan yi lai ,feng jiao diao bao 。”e :
①miu wu ;cuo wu 。cao zhi 《zhi ju fu 》:“xin tian dao zhi bu e 。”②yao yan 。《shi jing ·xiao ya ·mian shui 》:“min zhi e yan ,ning mo zhi cheng 。”③gai bian ;bian hua 。《song shu ·en xing chuan lun 》:“sui yue qian e 。”④gan hua 。《shi jing ·xiao ya ·jie na shan 》:“shi e er xin 。”(shi :zhu ci 。)⑤tong “e ”。hang dong 。《shi jing ·xiao ya ·mo yang 》:“huo qin huo e 。”
今日更新
-
犹自软心肠。
[2020-01-28]
-
眉黛敛羞蛾。
[2020-01-28]
-
只恐後期愆。
[2020-01-28]
-
孤芳敻与群芳别。
[2020-01-28]
-
眼底山河,楼头鼓角,都是英雄泪。
[2020-01-28]
今日推荐

