• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 單於竟未滅,陰氣常勃勃。

    “單於竟未滅,陰氣常勃勃。”詩句出處:《塞下曲》;是唐朝詩人戎昱的作品。

    慘慘寒日沒,北風卷蓬根。將軍領疲兵,卻入古塞門。
    回頭指陰山,殺氣成黃雲。
    上山望胡兵,胡馬馳驟速。黃河冰已合,意又向南牧。
    嫖姚夜出軍,霜雪割人肉。
    塞北無草木,烏鳶巢僵屍。泱渀沙漠空,終日胡風吹。
    戰卒多苦辛,苦辛無四時。
    晚渡西海西,向東看日沒。傍岸砂礫堆,半和戰兵骨。
    單於竟未滅,陰氣常勃勃。
    城上畫角哀,即知兵心苦。試問左右人,無言淚如雨。
    何意休明時,終年事鼙鼓。
    北風凋白草,胡馬日駸駸。夜後戍樓月,秋來邊將心。
    鐵衣霜露重,戰馬歲年深。自有盧龍塞,煙塵飛至今。

    【註釋】:

    單:

    (一)①單獨;一個。《三國志·蜀書·郤正傳》:“舍妻子,單身隨侍後主。”②單層;單薄。唐·白居易《賣炭翁》:“可憐身上衣正單,心憂炭賤願天寒。”③記載事物的紙片;單張成片狀的東西。胡太初《晝簾緒論·聽訟》:“令遇決一事……不若令自逐一披覽案卷,切不要案吏具單。”④通“殫”。竭盡。《墨子·七患》:“民苦於外,府庫單於內。” (二)dàn 誠實;厚道。《詩經·小雅·天保》:“俾爾單厚,何福不除?” (三)chán [單於]古代匈奴君主稱號。《史記·匈奴列傳》:“匈奴單於曰頭曼。”(四)shàn 姓。

    於:

    (一)①介詞。相當於“在”。表動作的時間、處所。《左傳·成公二年》:“射其左,越於車下。”(越:墜。)②介詞。相當於“對”、“對於”。表動作對象。《論語·為政》:“吾十有五而志於學。”③相當於“向”。表示趨向。《戰國策·東周策》:“秦假道於周以伐韓。”④相當於“至”、“到”。表示方向和目標。《尚書· 盤庚上》:“盤庚遷於殷。”(遷:遷都。)⑤相當於“過”。表示比較。司馬遷《報任安書》:“人固有一死,或重於泰山,或輕於鴻毛。”⑥相當於“自”、“從”、“由”。表示起始。宋玉《風賦》:“夫風生於地,起於青蘋之末。”(青蘋:水草名。末:頂端。)⑦相當於“給”。《漢書·揚雄傳下》:“東方朔割炙(zhì)於細君。”(炙:烤肉。細君:妻。)⑧相當於“被”。表被動。《史記·廉頗藺相如列傳》:“臣誠恐見欺於王而負趙。” (二)wū(烏)。嘆詞。表呼聲或贊嘆。《尚書·大禹謨》:“禹曰:‘於,帝念哉!’”(念:常常想。)

    竟:

    ①樂曲完畢。《周禮·春官·樂師》:“凡樂成則告備”鄭玄註:“成,謂所奏一竟。”②完畢;終瞭。曹操《步出夏門行·龜雖壽》:“神龜雖壽,猶有竟時。”《史記·項羽本紀》:“於是項梁乃教(項)籍兵法,籍大喜,略知其意,又不肯竟學。”③從頭至尾。《世說新語·雅量》:“竟日皆美供,雖晚至亦獲盛饌(zhuàn)。”(供:飯食。饌:食物。)④窮究;追究。《漢書·霍光傳》:“此縣官重太後,故不竟也。”(重:敬重。)蘇舜卿《王公行狀》:“雖末事必竟。”(末事:小事。)⑤同“境”。邊境。《左傳·宣公二年》:“亡不越竟。”(亡:逃亡。)⑥終於;終究。《史記·淮陰侯列傳》:“信亦知其意,怒,竟絕去。”(絕去:決絕而去。)《後漢書·耿棄傳》:“有志者事竟成也。”⑦竟然;居然。《史記·屈原列傳》:“而齊竟怒不救楚,楚大困。”《徐霞客遊記·遊黃山日記》:“擬尋石筍奧境,竟為天奪,濃霧迷漫。”⑧至;直到。《史記·齊太公世傢》:“竟(齊)頃公卒,百姓附,諸侯不犯。”

    未:

    ①十二地支之一。《春秋·莊公二十四年》:“六月辛未,朔,日有食之。”②十二時辰之一,即午後一時至三時。③十二生肖屬羊。④副詞。1.表示否定。a.相當於“不”。《詩經·周頌·小毖》:“未堪傢多難。”b.相當於“沒有”、“不曾”。《詩經 · 召南·草蟲》:“未見君子,我心傷悲。”2. 用在句尾,表示疑問。相當於“否”。《後漢書·劉表傳》:“言出子口而入吾耳,可以言未?”

    滅:

    ①[動]熄滅。《韓非子·說林上》:“失火而取水於海,海水雖多,火必不~矣,遠水不救近火也。”②[動]消滅。《戰國策·魏策四》:“秦~韓亡魏。”③[動]消失。杜甫《戲為六絕句》:“爾曹身與名俱~,不廢江河萬古流。”④[動]磨滅。王安石《遊褒禪山記》:“有碑仆道,其文漫~。”⑤[形]昏暗。柳宗元《小石潭記》:“潭西南而望,鬥折蛇行,明~可見。”

    陰:

    (一)①山的北面或水的南面。《孟子·萬章上》:“益避禹之子於箕山之陰。”《韓非子·說林上》:“夏居山之陰。”②陽光、月亮、星星被遮擋的天氣。李東陽《蜀葵》:“縱教雨黑天陰夜,不是南枝不放花。”③背面。吳曾《能改齋漫錄·樂府一》:“政和中,一中貴人使越州回,得詞於古碑陰,無名無譜,不知何人作也。”④陰影;樹陰。辛棄疾《水龍吟· 甲辰歲壽韓南澗尚書》:“對桐陰滿庭清晝。”⑤陰森;陰冷。龔鼎孳《遊七星巖》:“花月炎蒸偏五嶺,乍來陰洞逼秋看。”⑥暗中;暗地裡。《三國志·魏志·武帝紀》:“備之未東也,陰與董承等謀反。”⑦詭詐。《新唐書·李林甫傳》:“性陰密,忍誅殺,不見喜怒。”⑧男女生殖器的通稱。《史記· 呂不韋列傳》:“私求大陰人嫪毐為舍人。”⑨古代哲學概念。 與“陽”相對。用以概括諸事物兩大對立面的一個方面。柳宗元《天說》:“寒而暑者,世謂之陰陽。”⑩時光。《晉書·陶侃傳》:“大禹聖者,乃惜寸陰;至於眾人當惜分陰。”(11)通“蔭yìn”。庇蔭;庇護。《詩經·大雅·桑柔》:“既之陰女,反予來赫。”(予:我。赫:拒絕。) (二)ān [亮陰]指帝王居喪。《尚書·說命上》:“王宅憂,亮陰三祀。”(祀:年。)又《無逸》:“乃或亮陰,三年不言。”

    氣:

    ①氣;氣體。《列子·天瑞》:“虹霓也,雲霧也,風雨也,四時也,此積氣之成乎天者也。”孟浩然《臨洞庭上張丞相》:“氣蒸雲夢澤,波撼嶽陽城。”②空氣。《列子·天瑞》:“天積氣耳,亡(wú)處亡氣。”(亡:通“無”。)③自然界陰陽風雨等現象。《莊子·逍遙遊》:“禦六氣之辯。”(禦:掌握適應。六氣:指陰陽風雨晦明。辯:同“變”。變化。)④呼吸;氣息。《漢書·蘇建傳附蘇武》:“武氣絕,半日復息。”⑤氣味。《大戴禮記·四代》:“食為味,味為氣。”⑥氣勢;精神狀態。《左傳·莊公十年》:“夫戰,勇氣也。”⑦古代哲學概念。指形成宇宙萬物的最基本的物質實體。《荀子·王制》:“水火有氣而無生。”⑧古代醫學指人體生存要素之一。《呂氏春秋·盡數》:“精不流則氣鬱。”

    常:

    ①恒久不變的;固定的。《孫子·虛實》:“四時無常位。”(四時:四季。)《韓非子·五蠹》:“不期修古,不法常可。”②一定的準則或制度。《周易·系辭上》:“動靜有常。”《國語·楚語上》:“民不廢時務,官不易朝常。”③指由習慣而形成的常規、慣例。《管子·幼官》:“明法審數,立常備能,則治。”④特指封建社會倫理道德的最高準則。《論衡·問孔》:“五常之道,仁、義、禮、智、信也。”⑤平凡的;普通的。《史記·扁鵲傳》:“扁鵲,非常人也。”⑥日常;平時。《晉書·何曾傳》:“未嘗聞經國遠圖,惟說平生常事。”(經:治理。)⑦副詞。經常;常常。《列子·天瑞》:“常生常化者,無時不生,無時不化。”⑧古代長度單位。八尺為尋,兩尋為常。《韓非子·揚權》:“上失扶寸,下得尋常。”⑨通“嘗”。曾經。《荀子·天論》:“夫日月之有蝕,風雨之不時,怪星之黨(tǎng)見(xiàn),是無世而不常有之。”(黨:偶然。)

    勃:

    ①推動。引申為興起。《莊子·知北遊》:“人生天地之間,若白駒之過卻,忽然而已,註然勃然,莫不出焉。”(白駒:駿馬。卻:同“隙”。孔。)②旺盛。徐宏祖《徐霞客遊記·滇遊日記》:“煙氣鬱勃。”(鬱:煙氣濃的樣子。)③爭鬥。《莊子·外物》:“室無空虛,則婦姑勃谿。”④粉末。《周禮·地官·草人》:“凡糞種……勃壤用狐,埴壚(zhílú)用豕。”(埴壚:疏松的黃黏土。)⑤變色。《三國志·蜀書·諸葛亮傳》:“權勃然曰:‘吾不能舉全吳之地,十萬之眾,受制於人!’”⑥忽然。《莊子·天地》:“蕩蕩乎忽然出,勃然動。”⑦“馬勃”的簡稱。馬勃,濕地或腐木上所生菌類,幹制後可入藥,味辛,能清肺、利咽、止血。趙鼎臣《上許沖元啟》:“籠中丹桂,並溲勃以兼收;幕下紅蓮,雜蒹葭而俱進。”(溲勃:牛溲馬勃的簡稱,牛溲,車前草的別名,都為至賤之藥。)⑧通“悖”。乖戾。《後漢書·吳漢傳》:“帝聞大驚,讓漢曰:‘彼敕公千條萬端,何意臨事勃亂!’”(讓:以詞相責。敕:告誡。)⑨同“渤”。海名。司馬相如《子虛賦》(據《漢書》):“浮勃澥,遊孟諸。”

    勃勃:

    ①旺盛的樣子。張祐《溳川寺路》:“時見一僧來,腳邊雲~~。”②輕疾迅速的樣子。《法言·淵騫》:“~~乎其不可及也。”

    勃:

    ①推動。引申為興起。《莊子·知北遊》:“人生天地之間,若白駒之過卻,忽然而已,註然勃然,莫不出焉。”(白駒:駿馬。卻:同“隙”。孔。)②旺盛。徐宏祖《徐霞客遊記·滇遊日記》:“煙氣鬱勃。”(鬱:煙氣濃的樣子。)③爭鬥。《莊子·外物》:“室無空虛,則婦姑勃谿。”④粉末。《周禮·地官·草人》:“凡糞種……勃壤用狐,埴壚(zhílú)用豕。”(埴壚:疏松的黃黏土。)⑤變色。《三國志·蜀書·諸葛亮傳》:“權勃然曰:‘吾不能舉全吳之地,十萬之眾,受制於人!’”⑥忽然。《莊子·天地》:“蕩蕩乎忽然出,勃然動。”⑦“馬勃”的簡稱。馬勃,濕地或腐木上所生菌類,幹制後可入藥,味辛,能清肺、利咽、止血。趙鼎臣《上許沖元啟》:“籠中丹桂,並溲勃以兼收;幕下紅蓮,雜蒹葭而俱進。”(溲勃:牛溲馬勃的簡稱,牛溲,車前草的別名,都為至賤之藥。)⑧通“悖”。乖戾。《後漢書·吳漢傳》:“帝聞大驚,讓漢曰:‘彼敕公千條萬端,何意臨事勃亂!’”(讓:以詞相責。敕:告誡。)⑨同“渤”。海名。司馬相如《子虛賦》(據《漢書》):“浮勃澥,遊孟諸。”


  • 单于竟未灭,阴气常勃勃。

    “单于竟未灭,阴气常勃勃。”诗句出处:《塞下曲》;是唐朝诗人戎昱的作品。

    惨惨寒日没,北风卷蓬根。将军领疲兵,却入古塞门。
    回头指阴山,杀气成黄云。
    上山望胡兵,胡马驰骤速。黄河冰已合,意又向南牧。
    嫖姚夜出军,霜雪割人肉。
    塞北无草木,乌鸢巢僵尸。泱渀沙漠空,终日胡风吹。
    战卒多苦辛,苦辛无四时。
    晚渡西海西,向东看日没。傍岸砂砾堆,半和战兵骨。
    单于竟未灭,阴气常勃勃。
    城上画角哀,即知兵心苦。试问左右人,无言泪如雨。
    何意休明时,终年事鼙鼓。
    北风凋白草,胡马日駸駸。夜后戍楼月,秋来边将心。
    铁衣霜露重,战马岁年深。自有卢龙塞,烟尘飞至今。

    【注释】:

    单:

    (一)①单独;一个。《三国志·蜀书·郤正传》:“舍妻子,单身随侍后主。”②单层;单薄。唐·白居易《卖炭翁》:“可怜身上衣正单,心忧炭贱愿天寒。”③记载事物的纸片;单张成片状的东西。胡太初《昼帘绪论·听讼》:“令遇决一事……不若令自逐一披览案卷,切不要案吏具单。”④通“殚”。竭尽。《墨子·七患》:“民苦于外,府库单于内。” (二)dàn 诚实;厚道。《诗经·小雅·天保》:“俾尔单厚,何福不除?” (三)chán [单于]古代匈奴君主称号。《史记·匈奴列传》:“匈奴单于曰头曼。”(四)shàn 姓。

    于:

    (一)①介词。相当于“在”。表动作的时间、处所。《左传·成公二年》:“射其左,越于车下。”(越:坠。)②介词。相当于“对”、“对于”。表动作对象。《论语·为政》:“吾十有五而志于学。”③相当于“向”。表示趋向。《战国策·东周策》:“秦假道于周以伐韩。”④相当于“至”、“到”。表示方向和目标。《尚书· 盘庚上》:“盘庚迁于殷。”(迁:迁都。)⑤相当于“过”。表示比较。司马迁《报任安书》:“人固有一死,或重于泰山,或轻于鸿毛。”⑥相当于“自”、“从”、“由”。表示起始。宋玉《风赋》:“夫风生于地,起于青蘋之末。”(青蘋:水草名。末:顶端。)⑦相当于“给”。《汉书·扬雄传下》:“东方朔割炙(zhì)于细君。”(炙:烤肉。细君:妻。)⑧相当于“被”。表被动。《史记·廉颇蔺相如列传》:“臣诚恐见欺于王而负赵。” (二)wū(乌)。叹词。表呼声或赞叹。《尚书·大禹谟》:“禹曰:‘于,帝念哉!’”(念:常常想。)

    竟:

    ①乐曲完毕。《周礼·春官·乐师》:“凡乐成则告备”郑玄注:“成,谓所奏一竟。”②完毕;终了。曹操《步出夏门行·龟虽寿》:“神龟虽寿,犹有竟时。”《史记·项羽本纪》:“于是项梁乃教(项)籍兵法,籍大喜,略知其意,又不肯竟学。”③从头至尾。《世说新语·雅量》:“竟日皆美供,虽晚至亦获盛馔(zhuàn)。”(供:饭食。馔:食物。)④穷究;追究。《汉书·霍光传》:“此县官重太后,故不竟也。”(重:敬重。)苏舜卿《王公行状》:“虽末事必竟。”(末事:小事。)⑤同“境”。边境。《左传·宣公二年》:“亡不越竟。”(亡:逃亡。)⑥终于;终究。《史记·淮阴侯列传》:“信亦知其意,怒,竟绝去。”(绝去:决绝而去。)《后汉书·耿弃传》:“有志者事竟成也。”⑦竟然;居然。《史记·屈原列传》:“而齐竟怒不救楚,楚大困。”《徐霞客游记·游黄山日记》:“拟寻石笋奥境,竟为天夺,浓雾迷漫。”⑧至;直到。《史记·齐太公世家》:“竟(齐)顷公卒,百姓附,诸侯不犯。”

    未:

    ①十二地支之一。《春秋·庄公二十四年》:“六月辛未,朔,日有食之。”②十二时辰之一,即午后一时至三时。③十二生肖属羊。④副词。1.表示否定。a.相当于“不”。《诗经·周颂·小毖》:“未堪家多难。”b.相当于“没有”、“不曾”。《诗经 · 召南·草虫》:“未见君子,我心伤悲。”2. 用在句尾,表示疑问。相当于“否”。《后汉书·刘表传》:“言出子口而入吾耳,可以言未?”

    灭:

    ①[动]熄灭。《韩非子·说林上》:“失火而取水于海,海水虽多,火必不~矣,远水不救近火也。”②[动]消灭。《战国策·魏策四》:“秦~韩亡魏。”③[动]消失。杜甫《戏为六绝句》:“尔曹身与名俱~,不废江河万古流。”④[动]磨灭。王安石《游褒禅山记》:“有碑仆道,其文漫~。”⑤[形]昏暗。柳宗元《小石潭记》:“潭西南而望,斗折蛇行,明~可见。”

    阴:

    (一)①山的北面或水的南面。《孟子·万章上》:“益避禹之子于箕山之阴。”《韩非子·说林上》:“夏居山之阴。”②阳光、月亮、星星被遮挡的天气。李东阳《蜀葵》:“纵教雨黑天阴夜,不是南枝不放花。”③背面。吴曾《能改斋漫录·乐府一》:“政和中,一中贵人使越州回,得词于古碑阴,无名无谱,不知何人作也。”④阴影;树阴。辛弃疾《水龙吟· 甲辰岁寿韩南涧尚书》:“对桐阴满庭清昼。”⑤阴森;阴冷。龚鼎孳《游七星岩》:“花月炎蒸偏五岭,乍来阴洞逼秋看。”⑥暗中;暗地里。《三国志·魏志·武帝纪》:“备之未东也,阴与董承等谋反。”⑦诡诈。《新唐书·李林甫传》:“性阴密,忍诛杀,不见喜怒。”⑧男女生殖器的通称。《史记· 吕不韦列传》:“私求大阴人嫪毐为舍人。”⑨古代哲学概念。 与“阳”相对。用以概括诸事物两大对立面的一个方面。柳宗元《天说》:“寒而暑者,世谓之阴阳。”⑩时光。《晋书·陶侃传》:“大禹圣者,乃惜寸阴;至于众人当惜分阴。”(11)通“荫yìn”。庇荫;庇护。《诗经·大雅·桑柔》:“既之阴女,反予来赫。”(予:我。赫:拒绝。) (二)ān [亮阴]指帝王居丧。《尚书·说命上》:“王宅忧,亮阴三祀。”(祀:年。)又《无逸》:“乃或亮阴,三年不言。”

    气:

    ①气;气体。《列子·天瑞》:“虹霓也,云雾也,风雨也,四时也,此积气之成乎天者也。”孟浩然《临洞庭上张丞相》:“气蒸云梦泽,波撼岳阳城。”②空气。《列子·天瑞》:“天积气耳,亡(wú)处亡气。”(亡:通“无”。)③自然界阴阳风雨等现象。《庄子·逍遥游》:“御六气之辩。”(御:掌握适应。六气:指阴阳风雨晦明。辩:同“变”。变化。)④呼吸;气息。《汉书·苏建传附苏武》:“武气绝,半日复息。”⑤气味。《大戴礼记·四代》:“食为味,味为气。”⑥气势;精神状态。《左传·庄公十年》:“夫战,勇气也。”⑦古代哲学概念。指形成宇宙万物的最基本的物质实体。《荀子·王制》:“水火有气而无生。”⑧古代医学指人体生存要素之一。《吕氏春秋·尽数》:“精不流则气郁。”

    常:

    ①恒久不变的;固定的。《孙子·虚实》:“四时无常位。”(四时:四季。)《韩非子·五蠹》:“不期修古,不法常可。”②一定的准则或制度。《周易·系辞上》:“动静有常。”《国语·楚语上》:“民不废时务,官不易朝常。”③指由习惯而形成的常规、惯例。《管子·幼官》:“明法审数,立常备能,则治。”④特指封建社会伦理道德的最高准则。《论衡·问孔》:“五常之道,仁、义、礼、智、信也。”⑤平凡的;普通的。《史记·扁鹊传》:“扁鹊,非常人也。”⑥日常;平时。《晋书·何曾传》:“未尝闻经国远图,惟说平生常事。”(经:治理。)⑦副词。经常;常常。《列子·天瑞》:“常生常化者,无时不生,无时不化。”⑧古代长度单位。八尺为寻,两寻为常。《韩非子·扬权》:“上失扶寸,下得寻常。”⑨通“尝”。曾经。《荀子·天论》:“夫日月之有蚀,风雨之不时,怪星之党(tǎng)见(xiàn),是无世而不常有之。”(党:偶然。)

    勃:

    ①推动。引申为兴起。《庄子·知北游》:“人生天地之间,若白驹之过卻,忽然而已,注然勃然,莫不出焉。”(白驹:骏马。卻:同“隙”。孔。)②旺盛。徐宏祖《徐霞客游记·滇游日记》:“烟气郁勃。”(郁:烟气浓的样子。)③争斗。《庄子·外物》:“室无空虚,则妇姑勃谿。”④粉末。《周礼·地官·草人》:“凡粪种……勃壤用狐,埴垆(zhílú)用豕。”(埴垆:疏松的黄黏土。)⑤变色。《三国志·蜀书·诸葛亮传》:“权勃然曰:‘吾不能举全吴之地,十万之众,受制于人!’”⑥忽然。《庄子·天地》:“荡荡乎忽然出,勃然动。”⑦“马勃”的简称。马勃,湿地或腐木上所生菌类,干制后可入药,味辛,能清肺、利咽、止血。赵鼎臣《上许冲元启》:“笼中丹桂,并溲勃以兼收;幕下红莲,杂蒹葭而俱进。”(溲勃:牛溲马勃的简称,牛溲,车前草的别名,都为至贱之药。)⑧通“悖”。乖戾。《后汉书·吴汉传》:“帝闻大惊,让汉曰:‘彼敕公千条万端,何意临事勃乱!’”(让:以词相责。敕:告诫。)⑨同“渤”。海名。司马相如《子虚赋》(据《汉书》):“浮勃澥,游孟诸。”

    勃勃:

    ①旺盛的样子。张祐《涢川寺路》:“时见一僧来,脚边云~~。”②轻疾迅速的样子。《法言·渊骞》:“~~乎其不可及也。”

    勃:

    ①推动。引申为兴起。《庄子·知北游》:“人生天地之间,若白驹之过卻,忽然而已,注然勃然,莫不出焉。”(白驹:骏马。卻:同“隙”。孔。)②旺盛。徐宏祖《徐霞客游记·滇游日记》:“烟气郁勃。”(郁:烟气浓的样子。)③争斗。《庄子·外物》:“室无空虚,则妇姑勃谿。”④粉末。《周礼·地官·草人》:“凡粪种……勃壤用狐,埴垆(zhílú)用豕。”(埴垆:疏松的黄黏土。)⑤变色。《三国志·蜀书·诸葛亮传》:“权勃然曰:‘吾不能举全吴之地,十万之众,受制于人!’”⑥忽然。《庄子·天地》:“荡荡乎忽然出,勃然动。”⑦“马勃”的简称。马勃,湿地或腐木上所生菌类,干制后可入药,味辛,能清肺、利咽、止血。赵鼎臣《上许冲元启》:“笼中丹桂,并溲勃以兼收;幕下红莲,杂蒹葭而俱进。”(溲勃:牛溲马勃的简称,牛溲,车前草的别名,都为至贱之药。)⑧通“悖”。乖戾。《后汉书·吴汉传》:“帝闻大惊,让汉曰:‘彼敕公千条万端,何意临事勃乱!’”(让:以词相责。敕:告诫。)⑨同“渤”。海名。司马相如《子虚赋》(据《汉书》):“浮勃澥,游孟诸。”


  • chan yu jing wei mie ,yin qi chang bo bo 。

    “chan yu jing wei mie ,yin qi chang bo bo 。”shi gou chu chu :《sai xia qu 》;shi tang chao shi ren rong yu de zuo pin 。

    can can han ri mei ,bei feng juan peng gen 。jiang jun ling pi bing ,que ru gu sai men 。
    hui tou zhi yin shan ,sha qi cheng huang yun 。
    shang shan wang hu bing ,hu ma chi zhou su 。huang he bing yi ge ,yi you xiang na mu 。
    piao yao ye chu jun ,shuang xue ge ren rou 。
    sai bei mo cao mu ,wu yuan chao jiang shi 。yang ben sha mo kong ,zhong ri hu feng chui 。
    zhan cu duo ku xin ,ku xin mo si shi 。
    wan du xi hai xi ,xiang dong kan ri mei 。bang an sha li dui ,ban he zhan bing gu 。
    chan yu jing wei mie ,yin qi chang bo bo 。
    cheng shang hua jiao ai ,ji zhi bing xin ku 。shi wen zuo you ren ,mo yan lei ru yu 。
    he yi xiu ming shi ,zhong nian shi pi gu 。
    bei feng diao bai cao ,hu ma ri qin qin 。ye hou shu lou yue ,qiu lai bian jiang xin 。
    tie yi shuang lou chong ,zhan ma sui nian shen 。zi you lu long sai ,yan chen fei zhi jin 。

    【zhu shi 】:

    chan :

    (yi )①chan du ;yi ge 。《san guo zhi ·shu shu ·xi zheng chuan 》:“she qi zi ,chan shen sui shi hou zhu 。”②chan ceng ;chan bao 。tang ·bai ju yi 《mai tan weng 》:“ke lian shen shang yi zheng chan ,xin you tan jian yuan tian han 。”③ji zai shi wu de zhi pian ;chan zhang cheng pian zhuang de dong xi 。hu tai chu 《zhou lian xu lun ·ting song 》:“ling yu jue yi shi ……bu re ling zi zhu yi pi lan an juan ,qie bu yao an li ju chan 。”④tong “dan ”。jie jin 。《mo zi ·qi huan 》:“min ku yu wai ,fu ku chan yu nei 。” (er )dàn cheng shi ;hou dao 。《shi jing ·xiao ya ·tian bao 》:“bi er chan hou ,he fu bu chu ?” (san )chán [chan yu ]gu dai xiong nu jun zhu chen hao 。《shi ji ·xiong nu lie chuan 》:“xiong nu chan yu yue tou man 。”(si )shàn xing 。

    yu :

    (yi )①jie ci 。xiang dang yu “zai ”。biao dong zuo de shi jian 、chu suo 。《zuo chuan ·cheng gong er nian 》:“she ji zuo ,yue yu che xia 。”(yue :zhui 。)②jie ci 。xiang dang yu “dui ”、“dui yu ”。biao dong zuo dui xiang 。《lun yu ·wei zheng 》:“wu shi you wu er zhi yu xue 。”③xiang dang yu “xiang ”。biao shi qu xiang 。《zhan guo ce ·dong zhou ce 》:“qin jia dao yu zhou yi fa han 。”④xiang dang yu “zhi ”、“dao ”。biao shi fang xiang he mu biao 。《shang shu · pan geng shang 》:“pan geng qian yu yan 。”(qian :qian dou 。)⑤xiang dang yu “guo ”。biao shi bi jiao 。si ma qian 《bao ren an shu 》:“ren gu you yi si ,huo chong yu tai shan ,huo qing yu hong mao 。”⑥xiang dang yu “zi ”、“cong ”、“you ”。biao shi qi shi 。song yu 《feng fu 》:“fu feng sheng yu de ,qi yu qing 蘋zhi mo 。”(qing 蘋:shui cao ming 。mo :ding duan 。)⑦xiang dang yu “gei ”。《han shu ·yang xiong chuan xia 》:“dong fang shuo ge zhi (zhì)yu xi jun 。”(zhi :kao rou 。xi jun :qi 。)⑧xiang dang yu “bei ”。biao bei dong 。《shi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“chen cheng kong jian qi yu wang er fu zhao 。” (er )wū(wu )。tan ci 。biao hu sheng huo zan tan 。《shang shu ·da yu mo 》:“yu yue :‘yu ,di nian zai !’”(nian :chang chang xiang 。)

    jing :

    ①le qu wan bi 。《zhou li ·chun guan ·le shi 》:“fan le cheng ze gao bei ”zheng xuan zhu :“cheng ,wei suo zou yi jing 。”②wan bi ;zhong le 。cao cao 《bu chu xia men hang ·gui sui shou 》:“shen gui sui shou ,you you jing shi 。”《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“yu shi xiang liang nai jiao (xiang )ji bing fa ,ji da xi ,lve zhi ji yi ,you bu ken jing xue 。”③cong tou zhi wei 。《shi shui xin yu ·ya liang 》:“jing ri jie mei gong ,sui wan zhi yi huo cheng zhuan (zhuàn)。”(gong :fan shi 。zhuan :shi wu 。)④qiong jiu ;zhui jiu 。《han shu ·huo guang chuan 》:“ci xian guan chong tai hou ,gu bu jing ye 。”(chong :jing chong 。)su shun qing 《wang gong hang zhuang 》:“sui mo shi bi jing 。”(mo shi :xiao shi 。)⑤tong “jing ”。bian jing 。《zuo chuan ·xuan gong er nian 》:“wang bu yue jing 。”(wang :tao wang 。)⑥zhong yu ;zhong jiu 。《shi ji ·huai yin hou lie chuan 》:“xin yi zhi ji yi ,nu ,jing jue qu 。”(jue qu :jue jue er qu 。)《hou han shu ·geng qi chuan 》:“you zhi zhe shi jing cheng ye 。”⑦jing ran ;ju ran 。《shi ji ·qu yuan lie chuan 》:“er ji jing nu bu jiu chu ,chu da kun 。”《xu xia ke you ji ·you huang shan ri ji 》:“ni xun dan sun ao jing ,jing wei tian duo ,nong wu mi man 。”⑧zhi ;zhi dao 。《shi ji ·ji tai gong shi jia 》:“jing (ji )qing gong cu ,bai xing fu ,zhu hou bu fan 。”

    wei :

    ①shi er de zhi zhi yi 。《chun qiu ·zhuang gong er shi si nian 》:“liu yue xin wei ,shuo ,ri you shi zhi 。”②shi er shi chen zhi yi ,ji wu hou yi shi zhi san shi 。③shi er sheng xiao shu yang 。④fu ci 。1.biao shi fou ding 。a.xiang dang yu “bu ”。《shi jing ·zhou song ·xiao bi 》:“wei kan jia duo nan 。”b.xiang dang yu “mei you ”、“bu ceng ”。《shi jing · shao na ·cao chong 》:“wei jian jun zi ,wo xin shang bei 。”2. yong zai gou wei ,biao shi yi wen 。xiang dang yu “fou ”。《hou han shu ·liu biao chuan 》:“yan chu zi kou er ru wu er ,ke yi yan wei ?”

    mie :

    ①[dong ]xi mie 。《han fei zi ·shui lin shang 》:“shi huo er qu shui yu hai ,hai shui sui duo ,huo bi bu ~yi ,yuan shui bu jiu jin huo ye 。”②[dong ]xiao mie 。《zhan guo ce ·wei ce si 》:“qin ~han wang wei 。”③[dong ]xiao shi 。du fu 《hu wei liu jue gou 》:“er cao shen yu ming ju ~,bu fei jiang he mo gu liu 。”④[dong ]mo mie 。wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“you bei pu dao ,ji wen man ~。”⑤[xing ]hun an 。liu zong yuan 《xiao dan tan ji 》:“tan xi na er wang ,dou she she hang ,ming ~ke jian 。”

    yin :

    (yi )①shan de bei mian huo shui de na mian 。《meng zi ·mo zhang shang 》:“yi bi yu zhi zi yu ji shan zhi yin 。”《han fei zi ·shui lin shang 》:“xia ju shan zhi yin 。”②yang guang 、yue liang 、xing xing bei zhe dang de tian qi 。li dong yang 《shu kui 》:“zong jiao yu hei tian yin ye ,bu shi na zhi bu fang hua 。”③bei mian 。wu ceng 《neng gai zhai man lu ·le fu yi 》:“zheng he zhong ,yi zhong gui ren shi yue zhou hui ,de ci yu gu bei yin ,mo ming mo pu ,bu zhi he ren zuo ye 。”④yin ying ;shu yin 。xin qi ji 《shui long yin · jia chen sui shou han na jian shang shu 》:“dui tong yin man ting qing zhou 。”⑤yin sen ;yin leng 。gong ding zi 《you qi xing yan 》:“hua yue yan zheng pian wu ling ,zha lai yin dong bi qiu kan 。”⑥an zhong ;an de li 。《san guo zhi ·wei zhi ·wu di ji 》:“bei zhi wei dong ye ,yin yu dong cheng deng mou fan 。”⑦gui zha 。《xin tang shu ·li lin fu chuan 》:“xing yin mi ,ren zhu sha ,bu jian xi nu 。”⑧nan nv sheng shi qi de tong chen 。《shi ji · lv bu wei lie chuan 》:“si qiu da yin ren lao ai wei she ren 。”⑨gu dai zhe xue gai nian 。 yu “yang ”xiang dui 。yong yi gai gua zhu shi wu liang da dui li mian de yi ge fang mian 。liu zong yuan 《tian shui 》:“han er shu zhe ,shi wei zhi yin yang 。”⑩shi guang 。《jin shu ·tao kan chuan 》:“da yu sheng zhe ,nai xi cun yin ;zhi yu zhong ren dang xi fen yin 。”(11)tong “yin yìn”。bi yin ;bi hu 。《shi jing ·da ya ·sang rou 》:“ji zhi yin nv ,fan yu lai he 。”(yu :wo 。he :ju jue 。) (er )ān [liang yin ]zhi di wang ju sang 。《shang shu ·shui ming shang 》:“wang zhai you ,liang yin san si 。”(si :nian 。)you 《mo yi 》:“nai huo liang yin ,san nian bu yan 。”

    qi :

    ①qi ;qi ti 。《lie zi ·tian rui 》:“hong ni ye ,yun wu ye ,feng yu ye ,si shi ye ,ci ji qi zhi cheng hu tian zhe ye 。”meng hao ran 《lin dong ting shang zhang cheng xiang 》:“qi zheng yun meng ze ,bo han yue yang cheng 。”②kong qi 。《lie zi ·tian rui 》:“tian ji qi er ,wang (wú)chu wang qi 。”(wang :tong “mo ”。)③zi ran jie yin yang feng yu deng xian xiang 。《zhuang zi ·xiao yao you 》:“yu liu qi zhi bian 。”(yu :zhang wo kuo ying 。liu qi :zhi yin yang feng yu hui ming 。bian :tong “bian ”。bian hua 。)④hu xi ;qi xi 。《han shu ·su jian chuan fu su wu 》:“wu qi jue ,ban ri fu xi 。”⑤qi wei 。《da dai li ji ·si dai 》:“shi wei wei ,wei wei qi 。”⑥qi shi ;jing shen zhuang tai 。《zuo chuan ·zhuang gong shi nian 》:“fu zhan ,yong qi ye 。”⑦gu dai zhe xue gai nian 。zhi xing cheng yu zhou mo wu de zui ji ben de wu zhi shi ti 。《xun zi ·wang zhi 》:“shui huo you qi er mo sheng 。”⑧gu dai yi xue zhi ren ti sheng cun yao su zhi yi 。《lv shi chun qiu ·jin shu 》:“jing bu liu ze qi yu 。”

    chang :

    ①heng jiu bu bian de ;gu ding de 。《sun zi ·xu shi 》:“si shi mo chang wei 。”(si shi :si ji 。)《han fei zi ·wu du 》:“bu ji xiu gu ,bu fa chang ke 。”②yi ding de zhun ze huo zhi du 。《zhou yi ·ji ci shang 》:“dong jing you chang 。”《guo yu ·chu yu shang 》:“min bu fei shi wu ,guan bu yi chao chang 。”③zhi you xi guan er xing cheng de chang gui 、guan li 。《guan zi ·you guan 》:“ming fa shen shu ,li chang bei neng ,ze zhi 。”④te zhi feng jian she hui lun li dao de de zui gao zhun ze 。《lun heng ·wen kong 》:“wu chang zhi dao ,ren 、yi 、li 、zhi 、xin ye 。”⑤ping fan de ;pu tong de 。《shi ji ·bian que chuan 》:“bian que ,fei chang ren ye 。”⑥ri chang ;ping shi 。《jin shu ·he ceng chuan 》:“wei chang wen jing guo yuan tu ,wei shui ping sheng chang shi 。”(jing :zhi li 。)⑦fu ci 。jing chang ;chang chang 。《lie zi ·tian rui 》:“chang sheng chang hua zhe ,mo shi bu sheng ,mo shi bu hua 。”⑧gu dai chang du chan wei 。ba che wei xun ,liang xun wei chang 。《han fei zi ·yang quan 》:“shang shi fu cun ,xia de xun chang 。”⑨tong “chang ”。ceng jing 。《xun zi ·tian lun 》:“fu ri yue zhi you shi ,feng yu zhi bu shi ,guai xing zhi dang (tǎng)jian (xiàn),shi mo shi er bu chang you zhi 。”(dang :ou ran 。)

    bo :

    ①tui dong 。yin shen wei xing qi 。《zhuang zi ·zhi bei you 》:“ren sheng tian de zhi jian ,re bai ju zhi guo 卻,hu ran er yi ,zhu ran bo ran ,mo bu chu yan 。”(bai ju :jun ma 。卻:tong “xi ”。kong 。)②wang cheng 。xu hong zu 《xu xia ke you ji ·dian you ri ji 》:“yan qi yu bo 。”(yu :yan qi nong de yang zi 。)③zheng dou 。《zhuang zi ·wai wu 》:“shi mo kong xu ,ze fu gu bo ji 。”④fen mo 。《zhou li ·de guan ·cao ren 》:“fan fen chong ……bo rang yong hu ,zhi lu (zhílú)yong shi 。”(zhi lu :shu song de huang nian tu 。)⑤bian se 。《san guo zhi ·shu shu ·zhu ge liang chuan 》:“quan bo ran yue :‘wu bu neng ju quan wu zhi de ,shi mo zhi zhong ,shou zhi yu ren !’”⑥hu ran 。《zhuang zi ·tian de 》:“dang dang hu hu ran chu ,bo ran dong 。”⑦“ma bo ”de jian chen 。ma bo ,shi de huo fu mu shang suo sheng jun lei ,gan zhi hou ke ru yao ,wei xin ,neng qing fei 、li yan 、zhi xie 。zhao ding chen 《shang hu chong yuan qi 》:“long zhong dan gui ,bing sou bo yi jian shou ;mu xia gong lian ,za jian jia er ju jin 。”(sou bo :niu sou ma bo de jian chen ,niu sou ,che qian cao de bie ming ,dou wei zhi jian zhi yao 。)⑧tong “bei ”。guai li 。《hou han shu ·wu han chuan 》:“di wen da jing ,rang han yue :‘bi chi gong qian tiao mo duan ,he yi lin shi bo luan !’”(rang :yi ci xiang ze 。chi :gao jie 。)⑨tong “bo ”。hai ming 。si ma xiang ru 《zi xu fu 》(ju 《han shu 》):“fu bo xie ,you meng zhu 。”

    bo bo :

    ①wang cheng de yang zi 。zhang 祐《yun chuan si lu 》:“shi jian yi seng lai ,jiao bian yun ~~。”②qing ji xun su de yang zi 。《fa yan ·yuan jian 》:“~~hu ji bu ke ji ye 。”

    bo :

    ①tui dong 。yin shen wei xing qi 。《zhuang zi ·zhi bei you 》:“ren sheng tian de zhi jian ,re bai ju zhi guo 卻,hu ran er yi ,zhu ran bo ran ,mo bu chu yan 。”(bai ju :jun ma 。卻:tong “xi ”。kong 。)②wang cheng 。xu hong zu 《xu xia ke you ji ·dian you ri ji 》:“yan qi yu bo 。”(yu :yan qi nong de yang zi 。)③zheng dou 。《zhuang zi ·wai wu 》:“shi mo kong xu ,ze fu gu bo ji 。”④fen mo 。《zhou li ·de guan ·cao ren 》:“fan fen chong ……bo rang yong hu ,zhi lu (zhílú)yong shi 。”(zhi lu :shu song de huang nian tu 。)⑤bian se 。《san guo zhi ·shu shu ·zhu ge liang chuan 》:“quan bo ran yue :‘wu bu neng ju quan wu zhi de ,shi mo zhi zhong ,shou zhi yu ren !’”⑥hu ran 。《zhuang zi ·tian de 》:“dang dang hu hu ran chu ,bo ran dong 。”⑦“ma bo ”de jian chen 。ma bo ,shi de huo fu mu shang suo sheng jun lei ,gan zhi hou ke ru yao ,wei xin ,neng qing fei 、li yan 、zhi xie 。zhao ding chen 《shang hu chong yuan qi 》:“long zhong dan gui ,bing sou bo yi jian shou ;mu xia gong lian ,za jian jia er ju jin 。”(sou bo :niu sou ma bo de jian chen ,niu sou ,che qian cao de bie ming ,dou wei zhi jian zhi yao 。)⑧tong “bei ”。guai li 。《hou han shu ·wu han chuan 》:“di wen da jing ,rang han yue :‘bi chi gong qian tiao mo duan ,he yi lin shi bo luan !’”(rang :yi ci xiang ze 。chi :gao jie 。)⑨tong “bo ”。hai ming 。si ma xiang ru 《zi xu fu 》(ju 《han shu 》):“fu bo xie ,you meng zhu 。”