• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 其餘文武傢,相望如斥堠。

    “其餘文武傢,相望如斥堠。”詩句出處:《讀襄陽耆舊傳,因作詩五百言寄皮襲美》;是唐朝詩人陸龜蒙的作品。

    漢皋古來雄,山水天下秀。高當軫翼分,化作英髦囿。
    暴秦之前人,灰滅不可究。自從宋生賢,特立冠耆舊。
    離騷既日月,九辯即列宿。卓哉悲秋辭,合在風雅右。
    龐公樂幽隱,辟聘無所就。隻愛鹿門泉,泠泠倚巖漱。
    孔明臥龍者,潛伏躬耕耨。忽遭玄德雲,遂起鱗角鬥。
    三胡皆皆峻,二習名亦茂。其餘文武傢,相望如斥堠。
    緬思齊梁降,寂寞寡清胄。凝融為漪瀾,復結作瑩琇。
    不知粹和氣,有得方大受。將生皮夫子,上帝可其奏。
    並包數公才,用以殿厥後。嘗聞兒童歲,嬉戲陳俎豆。
    積漸開詞源,一派分萬溜。先崇丘旦室,大懼隳結構。
    次補荀孟垣,所貴亡罅漏。仰瞻三皇道,蟣虱在宇宙。
    卻視五霸圖,股掌弄孩幼。或能醢髖髀,或與翼雛鷇。
    或喜掉直舌,或樂斬邪脰。或耨鉏翳薈,或整理錯謬。
    或如百千騎,合沓原野狩。又如曉江平,風死波不皺。
    幽埋力須掘,遺落貲必購。乃於文學中,十倍猗頓富。
    囊乏向咸鎬,馬重遲步驟。專場射策時,縛虎當羿彀。
    歸來把通籍,且作高堂壽。未足逞戈矛,誰雲被文繡?
    從知偶東下,帆影拂吳岫。物象悉摧藏,精靈畏雕鏤。
    伊餘抱沈疾,憔悴守圭竇。方推洪范疇,更念大玄首。
    陳詩采風俗,學古窮篆籀。朝朝貰薪米,往往逢責詬。
    既被鄰裡輕,亦為妻子陋。持冠適甌越,敢怨不得售。
    窘若曬沙魚,悲如哭霜狖。唯君枉車轍,以逐海上臭。
    披襟兩相對,半夜忽白晝。執熱濯清風,忘憂飲醇酎。
    驅為文翰侶,駑皂參驥廄。有時諧宮商,自喜真邂逅。
    道孤情易苦,語直詩還瘦。藻匠如見酬,終身致懷袖。

    【註釋】:

    其:

    (一)①代詞。1.相當於“他(她、它)”、“他的”;“他們(她們)”、“他們的”。《論語·衛靈公》:“工欲善其事,必先利其器。”宋濂《送東陽馬生序》:“或遇其叱咄(duō),色愈恭,禮愈至。”(叱咄:呵斥。)2. 相當於“我(的)”。王安石《遊褒禪山記》:“餘亦悔其隨之而不得極夫遊之樂也。”(極:盡。)3.表示指代。相當於“這”、“那”、“其中的”。《史記·項羽本紀》:“今欲舉大事,將非其人不可。”彭端淑《為學一首示子侄》:“蜀之鄙有二僧,其一貧,其一富。”(鄙:邊境。)②副詞。1.表推測;估計。相當於“大概”、“或許”。《論語·泰伯》:“才難,不其然乎?”2. 表反問。《左傳·僖公十年》:“欲加之罪,其無辭乎?”3. 表祈使。相當於“當”、“可”。曹操《求賢令》:“二三子其佐我明揚仄陋,唯才是舉,吾得而用之。”(仄陋:出身卑微。)4. 表時間。相當於“將”。《列子·湯問》:“以殘年餘力,曾不能毀山之一毛,其如土石何?”③連詞。1.表假設。相當於“假如”、“如果”。《孟子·梁惠王上》:“其若是,孰能禦之?”2. 表選擇。相當於“或者”、“還是”。韓愈《馬說》:“其真無馬邪?其真不知馬也。”④助詞。形容詞或不及物動詞詞頭。《詩經·邶風·北風》:“北風其涼。”《詩經·秦風·小戎》:“言念君子,溫其如玉。”(言:助詞,無義。)(二)jī語氣詞。表示疑問。《詩經·小雅·庭燎》:“夜如何其?夜未央。”(央:盡。)

    餘:

    第一人稱代詞。我。屈原《離騷》:“餘固知謇(jiǎn)謇之為患兮,忍而不能舍也。”(謇謇:盡忠而直言。)

    文:

    ①在身體上刺畫花紋。《莊子·逍遙遊》:“越人斷發文身。”②線條交錯的圖形;花紋。王充《論衡·言毒》:“蝮蛇多文。”③自然界或人類社會的某些現象。《周易·賁》:“觀乎天文,以察時變。”④禮樂典章制度。張居正《與薊遼總督譚二華》:“如有不效,巡關禦史得論劾(hé)之,固不必襲此故套虛文為也。”(劾:揭發罪狀。襲:沿用。)⑤法令條文。《史記·酷吏列傳》:“與趙禹更定諸律令,務在深文。”⑥字;文字。《史記·秦始皇本紀》:“書同文。”⑦文辭;文章。劉勰《文心雕龍· 情采》:“昔詩人什篇,為情而造文。”歐陽修《醉翁亭記》:“醉能同其樂,醒能述以文者,太守也。”⑧非軍事的;與“武”相對。《史記·酈生陸賈列傳》:“文武並用,長久之術也。”⑨華美;有文采。杜預《春秋經傳集解序》:“史有文質,辭有詳略。”(質:質樸。)⑩文飾;掩飾。劉知幾《史通·惑經》:“庸儒末學,文過飾非。”(11)柔和;不猛烈。《世說新語·賞譽》:“士龍為人,文弱可愛。”(士龍:陸雲字。)(12)量詞。計算銅幣的單位。《宋書·徐羨之傳》:“可以錢二十八文埋宅四角。”

    武:

    ①軍事;與軍事有關的事。《尚書·武成》:“乃偃武修文,歸馬於華山之陽,放牛於桃林之野。”《孫子·行軍》:“故令之以文,齊之以武。”②關於技擊的。《水滸全傳》第二回:“(史進)半夜三更起來演習武藝。”③勇猛;威武。《詩經·鄭風·羔裘》:“羔裘豹飾,孔武有力。”④足跡;足印。《詩經·大雅·生民》:“履帝武敏。”⑤古時以六尺為步,半步為武。《國語·周語下》:“夫目之察度也,不過步武尺寸之間。”⑥繼承。《詩經·大雅·下武》:“下武維周,世有哲王。”⑦周代樂曲名。《論語·八佾》:“子謂韶,盡美矣,又盡善也。謂武,盡美矣,未盡善矣。”

    傢:

    ①傢;傢庭。《尚書·大禹謨》:“克勤於邦,克儉於傢。”《孟子·梁惠王上》:“百畝之田,勿奪其時,數口之傢可以無饑矣。”②傢庭的住所。杜甫《苦雨》:“群木水光下,萬傢雲氣中。”③卿大夫的采邑。《論語·季氏》:“丘也聞有國有傢者,不患寡而患不均。”④學術流派。《荀子·解蔽》:“今諸侯異政,百傢異說,則必或是或非,或治或亂。”

    相:

    (一)①互相;相互。《左傳·隱公元年》:“不及黃泉,無相見也。”②遞相;一方對另一方有所動作。《呂氏春秋·疑似》:“為高葆禱於璐,置鼓其上,遠近相聞。”③質地;實質。劉峻《辯命論》:“昔之玉質金相,英髦秀達,皆擯斥於當年,韞(yùn)奇才而莫用。”(髦:俊傑。韞:藏。)[相對]相向。元稹《與李十二夜飲》:“寒夜燈前賴酒壺,與君相對興(xìng)猶孤。”(二)xiàng ①察看;仔細看。《詩經·大雅·公劉》:“相其陰陽,觀其流泉。”②占視。迷信者看外形而斷定人與事的吉兇禍福。《荀子·非相》:“相人之形狀顏色,而知其吉兇妖祥。”③相貌;形貌。《荀子·非相》:“形相雖善而心術惡。”④輔佐;扶助。《論語·季氏》:“今由與求也,相夫子。”⑤官名。1. 輔佐君主掌管國事的最高官吏。《史記·魏世傢》:“傢貧則思良妻,國亂則思賢相。”2.漢代另指諸侯國的實際執政者,地位相當於郡太守。《後漢書·張衡傳》:“永和初,出為河間相。”又使為相。《續資治通鑒長編·宋仁宗至和二年》:“帝新相文彥博、富弼,意甚自得。”⑥司儀贊禮者。《淮南子·主術》:“口能言而行人稱辭,足能行而相者先導。”(行人:古時的外交官。)⑦選擇。王實甫《西廂記》第五本第四折:“自古相女配夫,新狀元花生滿路。”

    望:

    ①遠望。《左傳·莊公十年》:“吾視其轍亂,望其旗靡。”(轍:車轍。靡:倒。)②盼望;期望。曹操《收田租令》:“欲望百姓親附。”《孟子·梁惠王上》:“王如知此,則無望民之多於鄰國也。”③聲望;名望。《詩經·大雅·卷阿》:“令聞令望。”④有聲望的人或物。《左傳·昭公十二年》:“吾子,楚國之望也。”⑤怨恨;責怪。《新唐書·劉漢宏傳》:“漢宏恨賞薄,有望言。”⑥祭名。指古代帝王祭祀山川、日月、星辰。《尚書·舜典》:“望於山川。”⑦農歷每月十五。張溥《五人墓碑記》:“予猶記周公之被逮,在丁卯三月之望。”[望洋]亦作“望羊”、“望陽”。仰視;遠視。《莊子·秋水》:“於是焉河伯始旋其面目,望洋向若而嘆。”(若:海神名。)

    如:

    ①順從;依照。《左傳·僖公十五年》:“唯所如之,無不如志。”李朝威《柳毅傳》:“毅如其言,遂至其宮。”②往;到……去。《漢書·燕王傳》:“田生如長安,不見(劉)澤。”③似;像;如同。《詩經·小雅·小旻》:“戰戰兢兢,如臨深淵,如履薄冰。”④及;趕得上。《論語·公冶長》:“弗如也! 吾與女弗如也!”⑤奈。“如……何”,相當於“奈……何”,把……怎麼樣。《孟子·滕文公下》:“一薛居州,獨如宋王何?”(薛居州:人名,宋臣。)《列子·湯問》:“其如土石何?”⑥介詞。相當於“於”。引進比較對象。《呂氏春秋·愛士》:“人之困窮,甚如饑渴。”⑦連詞。1. 相當於“如果”,表示假設。《詩經·秦風·黃鳥》:“如可贖兮,人百其身。”2. 相當於“和”。表示並列。《儀禮·鄉飲酒禮》:“公如大夫入。”(大夫:官名。)3. 相當於“而”。表示轉折。至於;卻。《論語·先進》:“如其禮樂,以俟君子。”4.相當於“或者”。表示選擇。《論語·先進》:“安見方六七十如五六十而非邦也者?”(安:怎。方六七十:指縱橫六七十裡。邦:諸侯封國。)⑧助詞。形容詞後綴,相當於“然”,表示“……的樣子”。《論語·鄉黨》:“孔子於鄉黨,恂恂如也,似不能言者。”[不如]也作“弗如”。比不上。岑參《石犀》:“始知李太守,伯禹亦不如。”(伯禹:大禹。)

    斥:

    ①驅逐;疏遠。《漢書·武帝紀》:“與聞國政而益於民者斥。”《鹽鐵論·利議》:“是孔丘斥逐於魯君,曾不用於世也。”②拓展;開拓。《鹽鐵論·非鞅》:“斥地千裡。”③探測;偵察。《左傳·襄公十八年》:“晉人使司馬斥山澤之險。”④指責;責備。王夫之《論秦始皇廢分封立郡縣》:“斥秦之私,而欲私其子孫以長存,又豈天下之大公哉。”⑤指出;點明。柳宗元《六逆論》:“蓋斥言擇嗣之道。”⑥鹽堿地。《孫子·行軍》:“若交軍於斥澤之中,必依水草而背眾樹。”《管子·地員》:“五沃之土,幹而不斥。”[斥候]1. 偵察;瞭望。《北史·莫多婁貸文傳》:“以輕騎一千,軍前斥候。”2.偵察敵情的士兵。《史記·李將軍列傳》:“然亦遠斥候,未嘗遇害。”

    堠:

    ①古代道路旁標志裡程的土堆。《北史·韋孝寬傳》:“先是路側一裡置一土堠,經雨頹毀,每須修之。自孝寬臨州,乃勒部內,當堠處置槐樹代之。”(勒:率領。)杜牧《渡吳江》:“堠館人稀夜更長。”②古代瞭望敵情的土堡。蘇軾《荔枝嘆》:“五裡一堠兵火摧。”洪希文《聞清漳近信》:“堠鼓日夜鳴。”


  • 其余文武家,相望如斥堠。

    “其余文武家,相望如斥堠。”诗句出处:《读襄阳耆旧传,因作诗五百言寄皮袭美》;是唐朝诗人陆龟蒙的作品。

    汉皋古来雄,山水天下秀。高当轸翼分,化作英髦囿。
    暴秦之前人,灰灭不可究。自从宋生贤,特立冠耆旧。
    离骚既日月,九辩即列宿。卓哉悲秋辞,合在风雅右。
    庞公乐幽隐,辟聘无所就。只爱鹿门泉,泠泠倚岩漱。
    孔明卧龙者,潜伏躬耕耨。忽遭玄德云,遂起鳞角斗。
    三胡皆皆峻,二习名亦茂。其余文武家,相望如斥堠。
    缅思齐梁降,寂寞寡清胄。凝融为漪澜,复结作莹琇。
    不知粹和气,有得方大受。将生皮夫子,上帝可其奏。
    并包数公才,用以殿厥后。尝闻儿童岁,嬉戏陈俎豆。
    积渐开词源,一派分万溜。先崇丘旦室,大惧隳结构。
    次补荀孟垣,所贵亡罅漏。仰瞻三皇道,虮虱在宇宙。
    却视五霸图,股掌弄孩幼。或能醢髋髀,或与翼雏鷇。
    或喜掉直舌,或乐斩邪脰。或耨鉏翳荟,或整理错谬。
    或如百千骑,合沓原野狩。又如晓江平,风死波不皱。
    幽埋力须掘,遗落赀必购。乃于文学中,十倍猗顿富。
    囊乏向咸镐,马重迟步骤。专场射策时,缚虎当羿彀。
    归来把通籍,且作高堂寿。未足逞戈矛,谁云被文绣?
    从知偶东下,帆影拂吴岫。物象悉摧藏,精灵畏雕镂。
    伊余抱沈疾,憔悴守圭窦。方推洪范畴,更念大玄首。
    陈诗采风俗,学古穷篆籀。朝朝贳薪米,往往逢责诟。
    既被邻里轻,亦为妻子陋。持冠适瓯越,敢怨不得售。
    窘若晒沙鱼,悲如哭霜狖。唯君枉车辙,以逐海上臭。
    披襟两相对,半夜忽白昼。执热濯清风,忘忧饮醇酎。
    驱为文翰侣,驽皂参骥厩。有时谐宫商,自喜真邂逅。
    道孤情易苦,语直诗还瘦。藻匠如见酬,终身致怀袖。

    【注释】:

    其:

    (一)①代词。1.相当于“他(她、它)”、“他的”;“他们(她们)”、“他们的”。《论语·卫灵公》:“工欲善其事,必先利其器。”宋濂《送东阳马生序》:“或遇其叱咄(duō),色愈恭,礼愈至。”(叱咄:呵斥。)2. 相当于“我(的)”。王安石《游褒禅山记》:“余亦悔其随之而不得极夫游之乐也。”(极:尽。)3.表示指代。相当于“这”、“那”、“其中的”。《史记·项羽本纪》:“今欲举大事,将非其人不可。”彭端淑《为学一首示子侄》:“蜀之鄙有二僧,其一贫,其一富。”(鄙:边境。)②副词。1.表推测;估计。相当于“大概”、“或许”。《论语·泰伯》:“才难,不其然乎?”2. 表反问。《左传·僖公十年》:“欲加之罪,其无辞乎?”3. 表祈使。相当于“当”、“可”。曹操《求贤令》:“二三子其佐我明扬仄陋,唯才是举,吾得而用之。”(仄陋:出身卑微。)4. 表时间。相当于“将”。《列子·汤问》:“以残年余力,曾不能毁山之一毛,其如土石何?”③连词。1.表假设。相当于“假如”、“如果”。《孟子·梁惠王上》:“其若是,孰能御之?”2. 表选择。相当于“或者”、“还是”。韩愈《马说》:“其真无马邪?其真不知马也。”④助词。形容词或不及物动词词头。《诗经·邶风·北风》:“北风其凉。”《诗经·秦风·小戎》:“言念君子,温其如玉。”(言:助词,无义。)(二)jī语气词。表示疑问。《诗经·小雅·庭燎》:“夜如何其?夜未央。”(央:尽。)

    余:

    第一人称代词。我。屈原《离骚》:“余固知謇(jiǎn)謇之为患兮,忍而不能舍也。”(謇謇:尽忠而直言。)

    文:

    ①在身体上刺画花纹。《庄子·逍遥游》:“越人断发文身。”②线条交错的图形;花纹。王充《论衡·言毒》:“蝮蛇多文。”③自然界或人类社会的某些现象。《周易·贲》:“观乎天文,以察时变。”④礼乐典章制度。张居正《与蓟辽总督谭二华》:“如有不效,巡关御史得论劾(hé)之,固不必袭此故套虚文为也。”(劾:揭发罪状。袭:沿用。)⑤法令条文。《史记·酷吏列传》:“与赵禹更定诸律令,务在深文。”⑥字;文字。《史记·秦始皇本纪》:“书同文。”⑦文辞;文章。刘勰《文心雕龙· 情采》:“昔诗人什篇,为情而造文。”欧阳修《醉翁亭记》:“醉能同其乐,醒能述以文者,太守也。”⑧非军事的;与“武”相对。《史记·郦生陆贾列传》:“文武并用,长久之术也。”⑨华美;有文采。杜预《春秋经传集解序》:“史有文质,辞有详略。”(质:质朴。)⑩文饰;掩饰。刘知几《史通·惑经》:“庸儒末学,文过饰非。”(11)柔和;不猛烈。《世说新语·赏誉》:“士龙为人,文弱可爱。”(士龙:陆云字。)(12)量词。计算铜币的单位。《宋书·徐羡之传》:“可以钱二十八文埋宅四角。”

    武:

    ①军事;与军事有关的事。《尚书·武成》:“乃偃武修文,归马于华山之阳,放牛于桃林之野。”《孙子·行军》:“故令之以文,齐之以武。”②关于技击的。《水浒全传》第二回:“(史进)半夜三更起来演习武艺。”③勇猛;威武。《诗经·郑风·羔裘》:“羔裘豹饰,孔武有力。”④足迹;足印。《诗经·大雅·生民》:“履帝武敏。”⑤古时以六尺为步,半步为武。《国语·周语下》:“夫目之察度也,不过步武尺寸之间。”⑥继承。《诗经·大雅·下武》:“下武维周,世有哲王。”⑦周代乐曲名。《论语·八佾》:“子谓韶,尽美矣,又尽善也。谓武,尽美矣,未尽善矣。”

    家:

    ①家;家庭。《尚书·大禹谟》:“克勤于邦,克俭于家。”《孟子·梁惠王上》:“百亩之田,勿夺其时,数口之家可以无饥矣。”②家庭的住所。杜甫《苦雨》:“群木水光下,万家云气中。”③卿大夫的采邑。《论语·季氏》:“丘也闻有国有家者,不患寡而患不均。”④学术流派。《荀子·解蔽》:“今诸侯异政,百家异说,则必或是或非,或治或乱。”

    相:

    (一)①互相;相互。《左传·隐公元年》:“不及黄泉,无相见也。”②递相;一方对另一方有所动作。《吕氏春秋·疑似》:“为高葆祷于璐,置鼓其上,远近相闻。”③质地;实质。刘峻《辩命论》:“昔之玉质金相,英髦秀达,皆摈斥于当年,韫(yùn)奇才而莫用。”(髦:俊杰。韫:藏。)[相对]相向。元稹《与李十二夜饮》:“寒夜灯前赖酒壶,与君相对兴(xìng)犹孤。”(二)xiàng ①察看;仔细看。《诗经·大雅·公刘》:“相其阴阳,观其流泉。”②占视。迷信者看外形而断定人与事的吉凶祸福。《荀子·非相》:“相人之形状颜色,而知其吉凶妖祥。”③相貌;形貌。《荀子·非相》:“形相虽善而心术恶。”④辅佐;扶助。《论语·季氏》:“今由与求也,相夫子。”⑤官名。1. 辅佐君主掌管国事的最高官吏。《史记·魏世家》:“家贫则思良妻,国乱则思贤相。”2.汉代另指诸侯国的实际执政者,地位相当于郡太守。《后汉书·张衡传》:“永和初,出为河间相。”又使为相。《续资治通鉴长编·宋仁宗至和二年》:“帝新相文彦博、富弼,意甚自得。”⑥司仪赞礼者。《淮南子·主术》:“口能言而行人称辞,足能行而相者先导。”(行人:古时的外交官。)⑦选择。王实甫《西厢记》第五本第四折:“自古相女配夫,新状元花生满路。”

    望:

    ①远望。《左传·庄公十年》:“吾视其辙乱,望其旗靡。”(辙:车辙。靡:倒。)②盼望;期望。曹操《收田租令》:“欲望百姓亲附。”《孟子·梁惠王上》:“王如知此,则无望民之多于邻国也。”③声望;名望。《诗经·大雅·卷阿》:“令闻令望。”④有声望的人或物。《左传·昭公十二年》:“吾子,楚国之望也。”⑤怨恨;责怪。《新唐书·刘汉宏传》:“汉宏恨赏薄,有望言。”⑥祭名。指古代帝王祭祀山川、日月、星辰。《尚书·舜典》:“望于山川。”⑦农历每月十五。张溥《五人墓碑记》:“予犹记周公之被逮,在丁卯三月之望。”[望洋]亦作“望羊”、“望阳”。仰视;远视。《庄子·秋水》:“于是焉河伯始旋其面目,望洋向若而叹。”(若:海神名。)

    如:

    ①顺从;依照。《左传·僖公十五年》:“唯所如之,无不如志。”李朝威《柳毅传》:“毅如其言,遂至其宫。”②往;到……去。《汉书·燕王传》:“田生如长安,不见(刘)泽。”③似;像;如同。《诗经·小雅·小旻》:“战战兢兢,如临深渊,如履薄冰。”④及;赶得上。《论语·公冶长》:“弗如也! 吾与女弗如也!”⑤奈。“如……何”,相当于“奈……何”,把……怎么样。《孟子·滕文公下》:“一薛居州,独如宋王何?”(薛居州:人名,宋臣。)《列子·汤问》:“其如土石何?”⑥介词。相当于“于”。引进比较对象。《吕氏春秋·爱士》:“人之困穷,甚如饥渴。”⑦连词。1. 相当于“如果”,表示假设。《诗经·秦风·黄鸟》:“如可赎兮,人百其身。”2. 相当于“和”。表示并列。《仪礼·乡饮酒礼》:“公如大夫入。”(大夫:官名。)3. 相当于“而”。表示转折。至于;却。《论语·先进》:“如其礼乐,以俟君子。”4.相当于“或者”。表示选择。《论语·先进》:“安见方六七十如五六十而非邦也者?”(安:怎。方六七十:指纵横六七十里。邦:诸侯封国。)⑧助词。形容词后缀,相当于“然”,表示“……的样子”。《论语·乡党》:“孔子于乡党,恂恂如也,似不能言者。”[不如]也作“弗如”。比不上。岑参《石犀》:“始知李太守,伯禹亦不如。”(伯禹:大禹。)

    斥:

    ①驱逐;疏远。《汉书·武帝纪》:“与闻国政而益于民者斥。”《盐铁论·利议》:“是孔丘斥逐于鲁君,曾不用于世也。”②拓展;开拓。《盐铁论·非鞅》:“斥地千里。”③探测;侦察。《左传·襄公十八年》:“晋人使司马斥山泽之险。”④指责;责备。王夫之《论秦始皇废分封立郡县》:“斥秦之私,而欲私其子孙以长存,又岂天下之大公哉。”⑤指出;点明。柳宗元《六逆论》:“盖斥言择嗣之道。”⑥盐碱地。《孙子·行军》:“若交军于斥泽之中,必依水草而背众树。”《管子·地员》:“五沃之土,干而不斥。”[斥候]1. 侦察;瞭望。《北史·莫多娄贷文传》:“以轻骑一千,军前斥候。”2.侦察敌情的士兵。《史记·李将军列传》:“然亦远斥候,未尝遇害。”

    堠:

    ①古代道路旁标志里程的土堆。《北史·韦孝宽传》:“先是路侧一里置一土堠,经雨颓毁,每须修之。自孝宽临州,乃勒部内,当堠处置槐树代之。”(勒:率领。)杜牧《渡吴江》:“堠馆人稀夜更长。”②古代瞭望敌情的土堡。苏轼《荔枝叹》:“五里一堠兵火摧。”洪希文《闻清漳近信》:“堠鼓日夜鸣。”


  • ji yu wen wu jia ,xiang wang ru chi hou 。

    “ji yu wen wu jia ,xiang wang ru chi hou 。”shi gou chu chu :《dou xiang yang qi jiu chuan ,yin zuo shi wu bai yan ji pi xi mei 》;shi tang chao shi ren liu gui meng de zuo pin 。

    han gao gu lai xiong ,shan shui tian xia xiu 。gao dang zhen yi fen ,hua zuo ying mao you 。
    bao qin zhi qian ren ,hui mie bu ke jiu 。zi cong song sheng xian ,te li guan qi jiu 。
    li sao ji ri yue ,jiu bian ji lie su 。zhuo zai bei qiu ci ,ge zai feng ya you 。
    pang gong le you yin ,bi pin mo suo jiu 。zhi ai lu men quan ,ling ling yi yan shu 。
    kong ming wo long zhe ,qian fu gong geng nou 。hu zao xuan de yun ,sui qi lin jiao dou 。
    san hu jie jie jun ,er xi ming yi mao 。ji yu wen wu jia ,xiang wang ru chi hou 。
    mian sai ji liang jiang ,ji mo gua qing zhou 。ning rong wei yi lan ,fu jie zuo ying xiu 。
    bu zhi cui he qi ,you de fang da shou 。jiang sheng pi fu zi ,shang di ke ji zou 。
    bing bao shu gong cai ,yong yi dian jue hou 。chang wen er tong sui ,xi hu chen zu dou 。
    ji jian kai ci yuan ,yi pa fen mo liu 。xian chong qiu dan shi ,da ju hui jie gou 。
    ci bu xun meng yuan ,suo gui wang xia lou 。yang zhan san huang dao ,ji shi zai yu zhou 。
    que shi wu ba tu ,gu zhang long hai you 。huo neng hai kuan bi ,huo yu yi chu kou 。
    huo xi diao zhi she ,huo le zhan xie dou 。huo nou chu yi hui ,huo zheng li cuo miu 。
    huo ru bai qian ji ,ge da yuan ye shou 。you ru xiao jiang ping ,feng si bo bu zhou 。
    you mai li xu jue ,wei la zi bi gou 。nai yu wen xue zhong ,shi bei yi du fu 。
    nang fa xiang xian gao ,ma chong chi bu zhou 。zhuan chang she ce shi ,fu hu dang yi gou 。
    gui lai ba tong ji ,ju zuo gao tang shou 。wei zu cheng ge mao ,shei yun bei wen xiu ?
    cong zhi ou dong xia ,fan ying bi wu xiu 。wu xiang xi cui cang ,jing ling wei diao lou 。
    yi yu bao shen ji ,qiao cui shou gui dou 。fang tui hong fan chou ,geng nian da xuan shou 。
    chen shi cai feng su ,xue gu qiong zhuan zhou 。chao chao shi xin mi ,wang wang feng ze gou 。
    ji bei lin li qing ,yi wei qi zi lou 。chi guan kuo ou yue ,gan yuan bu de shou 。
    jiong re shai sha yu ,bei ru ku shuang you 。wei jun wang che zhe ,yi zhu hai shang chou 。
    pi jin liang xiang dui ,ban ye hu bai zhou 。zhi re zhuo qing feng ,wang you yin chun zhou 。
    qu wei wen han lv ,nu zao can ji jiu 。you shi xie gong shang ,zi xi zhen xie hou 。
    dao gu qing yi ku ,yu zhi shi hai shou 。zao jiang ru jian chou ,zhong shen zhi huai xiu 。

    【zhu shi 】:

    ji :

    (yi )①dai ci 。1.xiang dang yu “ta (ta 、ta )”、“ta de ”;“ta men (ta men )”、“ta men de ”。《lun yu ·wei ling gong 》:“gong yu shan ji shi ,bi xian li ji qi 。”song lian 《song dong yang ma sheng xu 》:“huo yu ji chi duo (duō),se yu gong ,li yu zhi 。”(chi duo :a chi 。)2. xiang dang yu “wo (de )”。wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“yu yi hui ji sui zhi er bu de ji fu you zhi le ye 。”(ji :jin 。)3.biao shi zhi dai 。xiang dang yu “zhe ”、“na ”、“ji zhong de ”。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“jin yu ju da shi ,jiang fei ji ren bu ke 。”peng duan shu 《wei xue yi shou shi zi zhi 》:“shu zhi bi you er seng ,ji yi pin ,ji yi fu 。”(bi :bian jing 。)②fu ci 。1.biao tui ce ;gu ji 。xiang dang yu “da gai ”、“huo hu ”。《lun yu ·tai bai 》:“cai nan ,bu ji ran hu ?”2. biao fan wen 。《zuo chuan ·xi gong shi nian 》:“yu jia zhi zui ,ji mo ci hu ?”3. biao qi shi 。xiang dang yu “dang ”、“ke ”。cao cao 《qiu xian ling 》:“er san zi ji zuo wo ming yang ze lou ,wei cai shi ju ,wu de er yong zhi 。”(ze lou :chu shen bei wei 。)4. biao shi jian 。xiang dang yu “jiang ”。《lie zi ·shang wen 》:“yi can nian yu li ,ceng bu neng hui shan zhi yi mao ,ji ru tu dan he ?”③lian ci 。1.biao jia she 。xiang dang yu “jia ru ”、“ru guo ”。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“ji re shi ,shu neng yu zhi ?”2. biao shua ze 。xiang dang yu “huo zhe ”、“hai shi ”。han yu 《ma shui 》:“ji zhen mo ma xie ?ji zhen bu zhi ma ye 。”④zhu ci 。xing rong ci huo bu ji wu dong ci ci tou 。《shi jing ·bei feng ·bei feng 》:“bei feng ji liang 。”《shi jing ·qin feng ·xiao rong 》:“yan nian jun zi ,wen ji ru yu 。”(yan :zhu ci ,mo yi 。)(er )jīyu qi ci 。biao shi yi wen 。《shi jing ·xiao ya ·ting liao 》:“ye ru he ji ?ye wei yang 。”(yang :jin 。)

    yu :

    di yi ren chen dai ci 。wo 。qu yuan 《li sao 》:“yu gu zhi jian (jiǎn)jian zhi wei huan xi ,ren er bu neng she ye 。”(jian jian :jin zhong er zhi yan 。)

    wen :

    ①zai shen ti shang ci hua hua wen 。《zhuang zi ·xiao yao you 》:“yue ren duan fa wen shen 。”②xian tiao jiao cuo de tu xing ;hua wen 。wang chong 《lun heng ·yan du 》:“fu she duo wen 。”③zi ran jie huo ren lei she hui de mou xie xian xiang 。《zhou yi ·ben 》:“guan hu tian wen ,yi cha shi bian 。”④li le dian zhang zhi du 。zhang ju zheng 《yu ji liao zong du tan er hua 》:“ru you bu xiao ,xun guan yu shi de lun he (hé)zhi ,gu bu bi xi ci gu tao xu wen wei ye 。”(he :jie fa zui zhuang 。xi :yan yong 。)⑤fa ling tiao wen 。《shi ji ·ku li lie chuan 》:“yu zhao yu geng ding zhu lv ling ,wu zai shen wen 。”⑥zi ;wen zi 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“shu tong wen 。”⑦wen ci ;wen zhang 。liu xie 《wen xin diao long · qing cai 》:“xi shi ren shen pian ,wei qing er zao wen 。”ou yang xiu 《zui weng ting ji 》:“zui neng tong ji le ,xing neng shu yi wen zhe ,tai shou ye 。”⑧fei jun shi de ;yu “wu ”xiang dui 。《shi ji ·li sheng liu gu lie chuan 》:“wen wu bing yong ,chang jiu zhi shu ye 。”⑨hua mei ;you wen cai 。du yu 《chun qiu jing chuan ji jie xu 》:“shi you wen zhi ,ci you xiang lve 。”(zhi :zhi piao 。)⑩wen shi ;yan shi 。liu zhi ji 《shi tong ·huo jing 》:“yong ru mo xue ,wen guo shi fei 。”(11)rou he ;bu meng lie 。《shi shui xin yu ·shang yu 》:“shi long wei ren ,wen ruo ke ai 。”(shi long :liu yun zi 。)(12)liang ci 。ji suan tong bi de chan wei 。《song shu ·xu xian zhi chuan 》:“ke yi qian er shi ba wen mai zhai si jiao 。”

    wu :

    ①jun shi ;yu jun shi you guan de shi 。《shang shu ·wu cheng 》:“nai yan wu xiu wen ,gui ma yu hua shan zhi yang ,fang niu yu tao lin zhi ye 。”《sun zi ·hang jun 》:“gu ling zhi yi wen ,ji zhi yi wu 。”②guan yu ji ji de 。《shui hu quan chuan 》di er hui :“(shi jin )ban ye san geng qi lai yan xi wu yi 。”③yong meng ;wei wu 。《shi jing ·zheng feng ·gao qiu 》:“gao qiu bao shi ,kong wu you li 。”④zu ji ;zu yin 。《shi jing ·da ya ·sheng min 》:“lv di wu min 。”⑤gu shi yi liu che wei bu ,ban bu wei wu 。《guo yu ·zhou yu xia 》:“fu mu zhi cha du ye ,bu guo bu wu che cun zhi jian 。”⑥ji cheng 。《shi jing ·da ya ·xia wu 》:“xia wu wei zhou ,shi you zhe wang 。”⑦zhou dai le qu ming 。《lun yu ·ba yi 》:“zi wei shao ,jin mei yi ,you jin shan ye 。wei wu ,jin mei yi ,wei jin shan yi 。”

    jia :

    ①jia ;jia ting 。《shang shu ·da yu mo 》:“ke qin yu bang ,ke jian yu jia 。”《meng zi ·liang hui wang shang 》:“bai mu zhi tian ,wu duo ji shi ,shu kou zhi jia ke yi mo ji yi 。”②jia ting de zhu suo 。du fu 《ku yu 》:“qun mu shui guang xia ,mo jia yun qi zhong 。”③qing da fu de cai yi 。《lun yu ·ji shi 》:“qiu ye wen you guo you jia zhe ,bu huan gua er huan bu jun 。”④xue shu liu pa 。《xun zi ·jie bi 》:“jin zhu hou yi zheng ,bai jia yi shui ,ze bi huo shi huo fei ,huo zhi huo luan 。”

    xiang :

    (yi )①hu xiang ;xiang hu 。《zuo chuan ·yin gong yuan nian 》:“bu ji huang quan ,mo xiang jian ye 。”②di xiang ;yi fang dui ling yi fang you suo dong zuo 。《lv shi chun qiu ·yi shi 》:“wei gao bao dao yu lu ,zhi gu ji shang ,yuan jin xiang wen 。”③zhi de ;shi zhi 。liu jun 《bian ming lun 》:“xi zhi yu zhi jin xiang ,ying mao xiu da ,jie bin chi yu dang nian ,yun (yùn)ji cai er mo yong 。”(mao :jun jie 。yun :cang 。)[xiang dui ]xiang xiang 。yuan zhen 《yu li shi er ye yin 》:“han ye deng qian lai jiu hu ,yu jun xiang dui xing (xìng)you gu 。”(er )xiàng ①cha kan ;zai xi kan 。《shi jing ·da ya ·gong liu 》:“xiang ji yin yang ,guan ji liu quan 。”②zhan shi 。mi xin zhe kan wai xing er duan ding ren yu shi de ji xiong huo fu 。《xun zi ·fei xiang 》:“xiang ren zhi xing zhuang yan se ,er zhi ji ji xiong yao xiang 。”③xiang mao ;xing mao 。《xun zi ·fei xiang 》:“xing xiang sui shan er xin shu e 。”④fu zuo ;fu zhu 。《lun yu ·ji shi 》:“jin you yu qiu ye ,xiang fu zi 。”⑤guan ming 。1. fu zuo jun zhu zhang guan guo shi de zui gao guan li 。《shi ji ·wei shi jia 》:“jia pin ze sai liang qi ,guo luan ze sai xian xiang 。”2.han dai ling zhi zhu hou guo de shi ji zhi zheng zhe ,de wei xiang dang yu jun tai shou 。《hou han shu ·zhang heng chuan 》:“yong he chu ,chu wei he jian xiang 。”you shi wei xiang 。《xu zi zhi tong jian chang bian ·song ren zong zhi he er nian 》:“di xin xiang wen yan bo 、fu bi ,yi shen zi de 。”⑥si yi zan li zhe 。《huai na zi ·zhu shu 》:“kou neng yan er hang ren chen ci ,zu neng hang er xiang zhe xian dao 。”(hang ren :gu shi de wai jiao guan 。)⑦shua ze 。wang shi fu 《xi xiang ji 》di wu ben di si she :“zi gu xiang nv pei fu ,xin zhuang yuan hua sheng man lu 。”

    wang :

    ①yuan wang 。《zuo chuan ·zhuang gong shi nian 》:“wu shi ji zhe luan ,wang ji qi mi 。”(zhe :che zhe 。mi :dao 。)②pan wang ;ji wang 。cao cao 《shou tian zu ling 》:“yu wang bai xing qin fu 。”《meng zi ·liang hui wang shang 》:“wang ru zhi ci ,ze mo wang min zhi duo yu lin guo ye 。”③sheng wang ;ming wang 。《shi jing ·da ya ·juan a 》:“ling wen ling wang 。”④you sheng wang de ren huo wu 。《zuo chuan ·zhao gong shi er nian 》:“wu zi ,chu guo zhi wang ye 。”⑤yuan hen ;ze guai 。《xin tang shu ·liu han hong chuan 》:“han hong hen shang bao ,you wang yan 。”⑥ji ming 。zhi gu dai di wang ji si shan chuan 、ri yue 、xing chen 。《shang shu ·shun dian 》:“wang yu shan chuan 。”⑦nong li mei yue shi wu 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“yu you ji zhou gong zhi bei dai ,zai ding mao san yue zhi wang 。”[wang xiang ]yi zuo “wang yang ”、“wang yang ”。yang shi ;yuan shi 。《zhuang zi ·qiu shui 》:“yu shi yan he bai shi xuan ji mian mu ,wang xiang xiang re er tan 。”(re :hai shen ming 。)

    ru :

    ①shun cong ;yi zhao 。《zuo chuan ·xi gong shi wu nian 》:“wei suo ru zhi ,mo bu ru zhi 。”li chao wei 《liu yi chuan 》:“yi ru ji yan ,sui zhi ji gong 。”②wang ;dao ……qu 。《han shu ·yan wang chuan 》:“tian sheng ru chang an ,bu jian (liu )ze 。”③shi ;xiang ;ru tong 。《shi jing ·xiao ya ·xiao min 》:“zhan zhan jing jing ,ru lin shen yuan ,ru lv bao bing 。”④ji ;gan de shang 。《lun yu ·gong ye chang 》:“fu ru ye ! wu yu nv fu ru ye !”⑤nai 。“ru ……he ”,xiang dang yu “nai ……he ”,ba ……zen me yang 。《meng zi ·teng wen gong xia 》:“yi xue ju zhou ,du ru song wang he ?”(xue ju zhou :ren ming ,song chen 。)《lie zi ·shang wen 》:“ji ru tu dan he ?”⑥jie ci 。xiang dang yu “yu ”。yin jin bi jiao dui xiang 。《lv shi chun qiu ·ai shi 》:“ren zhi kun qiong ,shen ru ji ke 。”⑦lian ci 。1. xiang dang yu “ru guo ”,biao shi jia she 。《shi jing ·qin feng ·huang diao 》:“ru ke shu xi ,ren bai ji shen 。”2. xiang dang yu “he ”。biao shi bing lie 。《yi li ·xiang yin jiu li 》:“gong ru da fu ru 。”(da fu :guan ming 。)3. xiang dang yu “er ”。biao shi zhuai she 。zhi yu ;que 。《lun yu ·xian jin 》:“ru ji li le ,yi qi jun zi 。”4.xiang dang yu “huo zhe ”。biao shi shua ze 。《lun yu ·xian jin 》:“an jian fang liu qi shi ru wu liu shi er fei bang ye zhe ?”(an :zen 。fang liu qi shi :zhi zong heng liu qi shi li 。bang :zhu hou feng guo 。)⑧zhu ci 。xing rong ci hou chuo ,xiang dang yu “ran ”,biao shi “……de yang zi ”。《lun yu ·xiang dang 》:“kong zi yu xiang dang ,xun xun ru ye ,shi bu neng yan zhe 。”[bu ru ]ye zuo “fu ru ”。bi bu shang 。cen can 《dan xi 》:“shi zhi li tai shou ,bai yu yi bu ru 。”(bai yu :da yu 。)

    chi :

    ①qu zhu ;shu yuan 。《han shu ·wu di ji 》:“yu wen guo zheng er yi yu min zhe chi 。”《yan tie lun ·li yi 》:“shi kong qiu chi zhu yu lu jun ,ceng bu yong yu shi ye 。”②ta zhan ;kai ta 。《yan tie lun ·fei yang 》:“chi de qian li 。”③tan ce ;zhen cha 。《zuo chuan ·xiang gong shi ba nian 》:“jin ren shi si ma chi shan ze zhi xian 。”④zhi ze ;ze bei 。wang fu zhi 《lun qin shi huang fei fen feng li jun xian 》:“chi qin zhi si ,er yu si ji zi sun yi chang cun ,you qi tian xia zhi da gong zai 。”⑤zhi chu ;dian ming 。liu zong yuan 《liu ni lun 》:“gai chi yan ze si zhi dao 。”⑥yan jian de 。《sun zi ·hang jun 》:“re jiao jun yu chi ze zhi zhong ,bi yi shui cao er bei zhong shu 。”《guan zi ·de yuan 》:“wu wo zhi tu ,gan er bu chi 。”[chi hou ]1. zhen cha ;瞭wang 。《bei shi ·mo duo lou dai wen chuan 》:“yi qing ji yi qian ,jun qian chi hou 。”2.zhen cha di qing de shi bing 。《shi ji ·li jiang jun lie chuan 》:“ran yi yuan chi hou ,wei chang yu hai 。”

    hou :

    ①gu dai dao lu pang biao zhi li cheng de tu dui 。《bei shi ·wei xiao kuan chuan 》:“xian shi lu ce yi li zhi yi tu hou ,jing yu tui hui ,mei xu xiu zhi 。zi xiao kuan lin zhou ,nai le bu nei ,dang hou chu zhi huai shu dai zhi 。”(le :lv ling 。)du mu 《du wu jiang 》:“hou guan ren xi ye geng chang 。”②gu dai 瞭wang di qing de tu bao 。su shi 《li zhi tan 》:“wu li yi hou bing huo cui 。”hong xi wen 《wen qing zhang jin xin 》:“hou gu ri ye ming 。”