• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 獨善與兼濟,語默奉良籌。

    “獨善與兼濟,語默奉良籌。”詩句出處:《稍秋曉坐閣,遇舟東下揚州,即事寄》;是唐朝詩人盧僎的作品。

    虎嘯山城晚,猿鳴江樹秋。紅林架落照,青峽送歸流。
    歸流赴淮海,征帆下揚州。族父江陽令,盛業繼前修。
    文掩崔亭伯,德齊陳太丘。時哉惜未與,千載且為儔。
    憶昔山陽會,長懷東上遊。稱觴阮林下,賦雪謝庭幽。
    道濃禮自略,氣舒文轉遒。高情薄雲漢,酣態坐芳洲。
    接席復連軫,出入陪華輈。獨善與兼濟,語默奉良籌。
    歲月歡無已,風雨暗颼颼。掌憲時持節,為邦邈海頭。
    子人惠雖樹,蒼生望且留。微躬趨直道,神甸忝清猷。
    仙臺適西步,蠻徼忽南浮。宇內皆安樂,天涯獨遠投。
    忠信徒堅仗,神明豈默酬。觀生海漫漫,稽命天悠悠。
    雲昏巴子峽,月遠吳王樓。懷昔明不寐,悲令歲屬周。
    喟無排雲翮,暫得抒離憂。空灑沾紅淚,萬裡逐行舟。

    【註釋】:

    獨:

    ①單一;單獨。《史記·高祖本紀》:“項羽欲與漢王獨身挑戰。”《後漢書·崔駰傳》:“蓋高樹靡陰,獨木不林。”②獨自。蘇軾《石鐘山記》:“獨與邁乘小舟至絕壁下。”③沒有子孫的老人。《禮記·禮運》:“矜(guān)寡孤獨廢疾者,皆有所養。”(矜:通“鰥”。)④獨特;特異;與眾不同之處。《論衡·實知》:“有獨見之明,獨聽之聰。”⑤專斷;獨裁。《荀子·臣道》:“故明主好同,而闇主好獨。”(闇:同“暗”。)⑥副詞。1. 相當於“隻”、“僅僅”。張溥《五人墓碑記》:“獨五人之皎皎,何也?”2.表示反問,相當於“豈”、“難道”。司馬遷《史記·廉頗藺相如列傳》:“相如雖駑,獨畏廉將軍哉?”[獨夫]1. 獨身男子。2. 殘暴無道為人民所憎恨的統治者。

    獨善:

    求得自身的完善。《孟子·盡心》:“窮則~~其身,達者兼善天下。”

    善:

    ①美好。諸葛亮《出師表》:“以咨諏善道,察納雅言。”②心地善良。《孟子·告子上》:“人無有不善,水無有不下。”③認為好;贊許。《史記·留侯世傢》:“良數以《太公兵法》說沛公,沛公善之。”④親善;對人友好。《國語·晉語三》:“夫固國者,在親眾而善鄰。”⑤辦妥;處理好。《晏子春秋·內篇問上六》:“國有具官,然後其政可善。”(具:完備。)⑥副詞。好好地。《左傳·昭公十三年》:“子善視之。”⑦熟悉。王夫之《周易外傳》卷五:“識其品式,辨其條理,善其用,定其禮。”⑧擅長;善於。《論語·子罕》:“夫子循循然善誘人。”⑨容易;易於。陶潛《感士不遇賦》:“彼達人之善覺,乃逃祿而歸耕。”⑩通“繕”。修治;修整。《莊子·養生主》:“善刀而藏之。”(11)通“膳”。膳食。《顏氏傢訓·治傢》:“蔬果之畜,園場之所產;雞豚之善,塒圈之所生。”(畜:積貯。塒:在墻上鑿的雞窩。)(12)語氣詞。表示應答或贊賞。《墨子·公輸》:“善哉,吾請無攻宋矣。”

    與:

    (一)①給予;授予。《論語·雍也》:“原思為之宰,與之粟九百。”(原思:孔子弟子。宰:官名。粟:指俸祿。)②幫助。《戰國策·齊策一》:“君不與勝者,而與不勝者。”③贊許。《論語·述而》:“與其進也,不與其退也。”④結交;親附。《荀子·王霸》:“不欺其與。”(其與:指所結交的國傢。)⑤盟國;友邦。《荀子·王制》:“王奪之人,霸奪之與,強奪之地。”(之:其。人:指賢士。)⑥黨與;共事人。《後漢書·寇榮傳》:“於人少所與,以此見害於權寵。”(權寵:權臣;寵臣。)⑦介詞。相當於“跟”。《莊子·逍遙遊》:“蜩與學鳩笑之。”⑧連詞。1. 相當於“和”。《漢書·賈誼傳》:“太子之善,在於早諭教與選左右。”2.[與其]表示比較。《論語·八佾》:“與其奢也,寧儉。”⑨對付。《史記·燕召公世傢》:“龐煖易與耳。”(二)yú 語氣詞。1. 用在句尾表示疑問。《史記·樗裡子甘茂列傳》:“卿明知其不如文信侯專與?”(文信侯:指呂不韋。專:專權。)2. 用在句尾表示感嘆。《禮記·中庸》:“舜其大知也與!”(知:智。)以上意義後作“歟”。 (三)yù 參加。《左傳·僖公三十二年》:“蹇叔之子與師。”(師:軍隊。)

    兼:

    ①同時具有或得到。《史記·秦始皇本紀》:“皇帝並宇,兼聽萬事。”《孟子·告子上》:“魚我所欲也,熊掌亦我所欲也,二者不可得兼。”《儀禮·聘禮》:“其實棗蒸栗擇,兼執之以進。”(擇:挑選。)②兩倍;加倍。張衡《西京賦》:“鬻(yù)者兼贏,求者不匱。”(鬻:賣。贏:贏利。)③吞並;兼並。曹操《置屯田令》:“秦人以急農兼天下。”(急農:把農業生產放在重要地位。)《三國志·魏書·郭嘉傳》:“輕兵兼道而出,掩其不意。”(兼道:指加倍趕路。)④盡;竭盡。曾鞏《謝章學士書》:“兼收並采,不遺偏才一曲之人。”

    濟:

    (一)古四瀆之一。發源於河南省濟源縣西王屋山,東流至山東省東北部入渤海。《尚書·禹貢》:“導沇水,東流為濟,入於河。”[濟濟]1.眾多的樣子。盧綸《元日早朝呈故省諸公》:“濟濟延多士,躚躚(xiānxiān)舞百蠻。”2. 整齊美好的樣子。《詩經·齊風·載驅》;“四驪(lí)濟濟,垂轡(pèi)沵沵(nǐ nǐ)。” (二)jì ①過河;渡。《尚書·說命上》:“若濟巨川,用汝作舟楫。”②過河的地方;渡口。王粲《登樓賦》:“路逶迤而修迥兮,川既漾而濟深。”③成功;成就。《資治通鑒·漢獻帝建安十三年》:“今為君計,莫若遣腹心,自結於東,以共濟世業。”《左傳·隱公四年》:“眾叛親離,難以濟矣。”④停止。《淮南子·時則》:“九月失政,三月春風不濟。”《詩經·鄘風·載馳》:“既不我嘉,不能旋濟。”⑤幫助;救濟。《後漢書·盧植傳》:“性剛毅有大節,常懷濟世志。”⑥增加。《左傳·昭公二十年》:“寬以濟猛,猛以濟寬,政是以和。”

    語:

    (一)①談論;說話。《論語·鄉黨》:“食不言,寢不語。”②言論;話。《韓非子·五蠹》:“無先王之語,以吏為師。”(不用先王的那套言論,而用官吏當老師。)③諺語;俗語。《列子·楊朱》:“古語有之:‘生相憐,死相捐。’”(捐:棄。)④詩文、談話中的字或句。杜甫《江上值水如海勢聊短述》:“語不驚人死不休。” (二)yù 告訴。《史記·項羽本紀》:“沛公今事有急,亡去不義,不可不語。”(亡:逃走。)

    奉:

    ①承受;接受。《左傳·成公十六年》:“子叔嬰齊奉君命無私。”諸葛亮《出師表》:“受任於敗軍之際,奉命於危難之間。”②雙手恭敬地捧著。《史記·項羽本紀》:“沛公奉卮(zhī)酒為壽。”(卮:酒器。)③進獻;送。《周禮·地官 · 大司徒》:“祀五帝,奉牛牲。”④遵循;崇信。《韓非子·有度》:“奉法者強則國強。”⑤侍候。《孟子·告子上》:“為宮室之美,妻妾之奉。”⑥同“俸”。薪俸;俸祿。《戰國策·趙策四》:“位尊而無功,奉厚而無勞。”⑦祭祀;供奉。《史記·封禪書》:“多以歲時奉祠。”⑧幫助。《漢書·終軍傳》:“臣願盡精厲氣,奉佐明使。”

    良:

    ①善良;賢良。《禮記·禮運》:“父慈、子孝、兄良、弟弟(tì)。”(弟:同“悌”。友愛。)《後漢書·左雄傳》:“民所以安而無怨者,政平吏良也。”(平:安定。)②善良、賢良的人。張衡《思玄賦》:“尚前良之遺風兮。”(尚:崇尚。)③優良;精美。《孟子·滕文公下》:“天下之良工也。”④副詞。1.的確;果然。《漢書·李尋傳》:“良有不得已,可賜以財貨,不可私以官位。”《史記·趙世傢》:“諸將以為趙氏孤兒良已死。”2. 甚;很。《漢書·馮唐傳》:“上既聞廉頗、李牧為人,良悅。”[良人]1.婦女稱丈夫。《孟子·離婁下》:“良人者,所仰望而終身也。”2.善良的人。韓愈《原毀》:“是足為良人矣。”(是:這就。)3.有才能的人。《詩經·秦風·黃鳥》:“彼蒼者天,殲我良人。”

    籌:

    ①壺矢。古代投壺所用的竹簽,形似箭桿。《禮記·投壺》:“籌,室中五扶,堂上七扶,庭中九扶。”②籌碼。枚乘《七發》:“孔老覽觀,孟子持籌而筭之,萬不失一。”(筭:同“算”。)③謀劃;計劃。《鹽鐵論·非鞅》:“夫蓄積籌策,國傢之所以強也。”④量詞。用以指人,猶“個”。


  • 独善与兼济,语默奉良筹。

    “独善与兼济,语默奉良筹。”诗句出处:《稍秋晓坐阁,遇舟东下扬州,即事寄》;是唐朝诗人卢僎的作品。

    虎啸山城晚,猿鸣江树秋。红林架落照,青峡送归流。
    归流赴淮海,征帆下扬州。族父江阳令,盛业继前修。
    文掩崔亭伯,德齐陈太丘。时哉惜未与,千载且为俦。
    忆昔山阳会,长怀东上游。称觞阮林下,赋雪谢庭幽。
    道浓礼自略,气舒文转遒。高情薄云汉,酣态坐芳洲。
    接席复连轸,出入陪华輈。独善与兼济,语默奉良筹。
    岁月欢无已,风雨暗飕飕。掌宪时持节,为邦邈海头。
    子人惠虽树,苍生望且留。微躬趋直道,神甸忝清猷。
    仙台适西步,蛮徼忽南浮。宇内皆安乐,天涯独远投。
    忠信徒坚仗,神明岂默酬。观生海漫漫,稽命天悠悠。
    云昏巴子峡,月远吴王楼。怀昔明不寐,悲令岁属周。
    喟无排云翮,暂得抒离忧。空洒沾红泪,万里逐行舟。

    【注释】:

    独:

    ①单一;单独。《史记·高祖本纪》:“项羽欲与汉王独身挑战。”《后汉书·崔骃传》:“盖高树靡阴,独木不林。”②独自。苏轼《石钟山记》:“独与迈乘小舟至绝壁下。”③没有子孙的老人。《礼记·礼运》:“矜(guān)寡孤独废疾者,皆有所养。”(矜:通“鳏”。)④独特;特异;与众不同之处。《论衡·实知》:“有独见之明,独听之聪。”⑤专断;独裁。《荀子·臣道》:“故明主好同,而闇主好独。”(闇:同“暗”。)⑥副词。1. 相当于“只”、“仅仅”。张溥《五人墓碑记》:“独五人之皎皎,何也?”2.表示反问,相当于“岂”、“难道”。司马迁《史记·廉颇蔺相如列传》:“相如虽驽,独畏廉将军哉?”[独夫]1. 独身男子。2. 残暴无道为人民所憎恨的统治者。

    独善:

    求得自身的完善。《孟子·尽心》:“穷则~~其身,达者兼善天下。”

    善:

    ①美好。诸葛亮《出师表》:“以咨诹善道,察纳雅言。”②心地善良。《孟子·告子上》:“人无有不善,水无有不下。”③认为好;赞许。《史记·留侯世家》:“良数以《太公兵法》说沛公,沛公善之。”④亲善;对人友好。《国语·晋语三》:“夫固国者,在亲众而善邻。”⑤办妥;处理好。《晏子春秋·内篇问上六》:“国有具官,然后其政可善。”(具:完备。)⑥副词。好好地。《左传·昭公十三年》:“子善视之。”⑦熟悉。王夫之《周易外传》卷五:“识其品式,辨其条理,善其用,定其礼。”⑧擅长;善于。《论语·子罕》:“夫子循循然善诱人。”⑨容易;易于。陶潜《感士不遇赋》:“彼达人之善觉,乃逃禄而归耕。”⑩通“缮”。修治;修整。《庄子·养生主》:“善刀而藏之。”(11)通“膳”。膳食。《颜氏家训·治家》:“蔬果之畜,园场之所产;鸡豚之善,埘圈之所生。”(畜:积贮。埘:在墙上凿的鸡窝。)(12)语气词。表示应答或赞赏。《墨子·公输》:“善哉,吾请无攻宋矣。”

    与:

    (一)①给予;授予。《论语·雍也》:“原思为之宰,与之粟九百。”(原思:孔子弟子。宰:官名。粟:指俸禄。)②帮助。《战国策·齐策一》:“君不与胜者,而与不胜者。”③赞许。《论语·述而》:“与其进也,不与其退也。”④结交;亲附。《荀子·王霸》:“不欺其与。”(其与:指所结交的国家。)⑤盟国;友邦。《荀子·王制》:“王夺之人,霸夺之与,强夺之地。”(之:其。人:指贤士。)⑥党与;共事人。《后汉书·寇荣传》:“于人少所与,以此见害于权宠。”(权宠:权臣;宠臣。)⑦介词。相当于“跟”。《庄子·逍遥游》:“蜩与学鸠笑之。”⑧连词。1. 相当于“和”。《汉书·贾谊传》:“太子之善,在于早谕教与选左右。”2.[与其]表示比较。《论语·八佾》:“与其奢也,宁俭。”⑨对付。《史记·燕召公世家》:“庞煖易与耳。”(二)yú 语气词。1. 用在句尾表示疑问。《史记·樗里子甘茂列传》:“卿明知其不如文信侯专与?”(文信侯:指吕不韦。专:专权。)2. 用在句尾表示感叹。《礼记·中庸》:“舜其大知也与!”(知:智。)以上意义后作“欤”。 (三)yù 参加。《左传·僖公三十二年》:“蹇叔之子与师。”(师:军队。)

    兼:

    ①同时具有或得到。《史记·秦始皇本纪》:“皇帝并宇,兼听万事。”《孟子·告子上》:“鱼我所欲也,熊掌亦我所欲也,二者不可得兼。”《仪礼·聘礼》:“其实枣蒸栗择,兼执之以进。”(择:挑选。)②两倍;加倍。张衡《西京赋》:“鬻(yù)者兼赢,求者不匮。”(鬻:卖。赢:赢利。)③吞并;兼并。曹操《置屯田令》:“秦人以急农兼天下。”(急农:把农业生产放在重要地位。)《三国志·魏书·郭嘉传》:“轻兵兼道而出,掩其不意。”(兼道:指加倍赶路。)④尽;竭尽。曾巩《谢章学士书》:“兼收并采,不遗偏才一曲之人。”

    济:

    (一)古四渎之一。发源于河南省济源县西王屋山,东流至山东省东北部入渤海。《尚书·禹贡》:“导沇水,东流为济,入于河。”[济济]1.众多的样子。卢纶《元日早朝呈故省诸公》:“济济延多士,跹跹(xiānxiān)舞百蛮。”2. 整齐美好的样子。《诗经·齐风·载驱》;“四骊(lí)济济,垂辔(pèi)沵沵(nǐ nǐ)。” (二)jì ①过河;渡。《尚书·说命上》:“若济巨川,用汝作舟楫。”②过河的地方;渡口。王粲《登楼赋》:“路逶迤而修迥兮,川既漾而济深。”③成功;成就。《资治通鉴·汉献帝建安十三年》:“今为君计,莫若遣腹心,自结于东,以共济世业。”《左传·隐公四年》:“众叛亲离,难以济矣。”④停止。《淮南子·时则》:“九月失政,三月春风不济。”《诗经·鄘风·载驰》:“既不我嘉,不能旋济。”⑤帮助;救济。《后汉书·卢植传》:“性刚毅有大节,常怀济世志。”⑥增加。《左传·昭公二十年》:“宽以济猛,猛以济宽,政是以和。”

    语:

    (一)①谈论;说话。《论语·乡党》:“食不言,寝不语。”②言论;话。《韩非子·五蠹》:“无先王之语,以吏为师。”(不用先王的那套言论,而用官吏当老师。)③谚语;俗语。《列子·杨朱》:“古语有之:‘生相怜,死相捐。’”(捐:弃。)④诗文、谈话中的字或句。杜甫《江上值水如海势聊短述》:“语不惊人死不休。” (二)yù 告诉。《史记·项羽本纪》:“沛公今事有急,亡去不义,不可不语。”(亡:逃走。)

    奉:

    ①承受;接受。《左传·成公十六年》:“子叔婴齐奉君命无私。”诸葛亮《出师表》:“受任于败军之际,奉命于危难之间。”②双手恭敬地捧着。《史记·项羽本纪》:“沛公奉卮(zhī)酒为寿。”(卮:酒器。)③进献;送。《周礼·地官 · 大司徒》:“祀五帝,奉牛牲。”④遵循;崇信。《韩非子·有度》:“奉法者强则国强。”⑤侍候。《孟子·告子上》:“为宫室之美,妻妾之奉。”⑥同“俸”。薪俸;俸禄。《战国策·赵策四》:“位尊而无功,奉厚而无劳。”⑦祭祀;供奉。《史记·封禅书》:“多以岁时奉祠。”⑧帮助。《汉书·终军传》:“臣愿尽精厉气,奉佐明使。”

    良:

    ①善良;贤良。《礼记·礼运》:“父慈、子孝、兄良、弟弟(tì)。”(弟:同“悌”。友爱。)《后汉书·左雄传》:“民所以安而无怨者,政平吏良也。”(平:安定。)②善良、贤良的人。张衡《思玄赋》:“尚前良之遗风兮。”(尚:崇尚。)③优良;精美。《孟子·滕文公下》:“天下之良工也。”④副词。1.的确;果然。《汉书·李寻传》:“良有不得已,可赐以财货,不可私以官位。”《史记·赵世家》:“诸将以为赵氏孤儿良已死。”2. 甚;很。《汉书·冯唐传》:“上既闻廉颇、李牧为人,良悦。”[良人]1.妇女称丈夫。《孟子·离娄下》:“良人者,所仰望而终身也。”2.善良的人。韩愈《原毁》:“是足为良人矣。”(是:这就。)3.有才能的人。《诗经·秦风·黄鸟》:“彼苍者天,歼我良人。”

    筹:

    ①壶矢。古代投壶所用的竹签,形似箭杆。《礼记·投壶》:“筹,室中五扶,堂上七扶,庭中九扶。”②筹码。枚乘《七发》:“孔老览观,孟子持筹而筭之,万不失一。”(筭:同“算”。)③谋划;计划。《盐铁论·非鞅》:“夫蓄积筹策,国家之所以强也。”④量词。用以指人,犹“个”。


  • du shan yu jian ji ,yu mo feng liang chou 。

    “du shan yu jian ji ,yu mo feng liang chou 。”shi gou chu chu :《shao qiu xiao zuo ge ,yu zhou dong xia yang zhou ,ji shi ji 》;shi tang chao shi ren lu zhuan de zuo pin 。

    hu xiao shan cheng wan ,yuan ming jiang shu qiu 。gong lin jia la zhao ,qing xia song gui liu 。
    gui liu fu huai hai ,zheng fan xia yang zhou 。zu fu jiang yang ling ,cheng ye ji qian xiu 。
    wen yan cui ting bai ,de ji chen tai qiu 。shi zai xi wei yu ,qian zai ju wei chou 。
    yi xi shan yang hui ,chang huai dong shang you 。chen shang ruan lin xia ,fu xue xie ting you 。
    dao nong li zi lve ,qi shu wen zhuai qiu 。gao qing bao yun han ,han tai zuo fang zhou 。
    jie xi fu lian zhen ,chu ru pei hua zhou 。du shan yu jian ji ,yu mo feng liang chou 。
    sui yue huan mo yi ,feng yu an sou sou 。zhang xian shi chi jie ,wei bang miao hai tou 。
    zi ren hui sui shu ,cang sheng wang ju liu 。wei gong qu zhi dao ,shen dian tian qing you 。
    xian tai kuo xi bu ,man jiao hu na fu 。yu nei jie an le ,tian ya du yuan tou 。
    zhong xin tu jian zhang ,shen ming qi mo chou 。guan sheng hai man man ,ji ming tian you you 。
    yun hun ba zi xia ,yue yuan wu wang lou 。huai xi ming bu mei ,bei ling sui shu zhou 。
    kui mo pai yun he ,zan de shu li you 。kong sa zhan gong lei ,mo li zhu hang zhou 。

    【zhu shi 】:

    du :

    ①chan yi ;chan du 。《shi ji ·gao zu ben ji 》:“xiang yu yu yu han wang du shen tiao zhan 。”《hou han shu ·cui yin chuan 》:“gai gao shu mi yin ,du mu bu lin 。”②du zi 。su shi 《dan zhong shan ji 》:“du yu mai cheng xiao zhou zhi jue bi xia 。”③mei you zi sun de lao ren 。《li ji ·li yun 》:“jin (guān)gua gu du fei ji zhe ,jie you suo yang 。”(jin :tong “guan ”。)④du te ;te yi ;yu zhong bu tong zhi chu 。《lun heng ·shi zhi 》:“you du jian zhi ming ,du ting zhi cong 。”⑤zhuan duan ;du cai 。《xun zi ·chen dao 》:“gu ming zhu hao tong ,er an zhu hao du 。”(an :tong “an ”。)⑥fu ci 。1. xiang dang yu “zhi ”、“jin jin ”。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“du wu ren zhi jiao jiao ,he ye ?”2.biao shi fan wen ,xiang dang yu “qi ”、“nan dao ”。si ma qian 《shi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“xiang ru sui nu ,du wei lian jiang jun zai ?”[du fu ]1. du shen nan zi 。2. can bao mo dao wei ren min suo zeng hen de tong zhi zhe 。

    du shan :

    qiu de zi shen de wan shan 。《meng zi ·jin xin 》:“qiong ze ~~ji shen ,da zhe jian shan tian xia 。”

    shan :

    ①mei hao 。zhu ge liang 《chu shi biao 》:“yi zi zou shan dao ,cha na ya yan 。”②xin de shan liang 。《meng zi ·gao zi shang 》:“ren mo you bu shan ,shui mo you bu xia 。”③ren wei hao ;zan hu 。《shi ji ·liu hou shi jia 》:“liang shu yi 《tai gong bing fa 》shui pei gong ,pei gong shan zhi 。”④qin shan ;dui ren you hao 。《guo yu ·jin yu san 》:“fu gu guo zhe ,zai qin zhong er shan lin 。”⑤ban tuo ;chu li hao 。《yan zi chun qiu ·nei pian wen shang liu 》:“guo you ju guan ,ran hou ji zheng ke shan 。”(ju :wan bei 。)⑥fu ci 。hao hao de 。《zuo chuan ·zhao gong shi san nian 》:“zi shan shi zhi 。”⑦shou xi 。wang fu zhi 《zhou yi wai chuan 》juan wu :“shi ji pin shi ,bian ji tiao li ,shan ji yong ,ding ji li 。”⑧shan chang ;shan yu 。《lun yu ·zi han 》:“fu zi xun xun ran shan you ren 。”⑨rong yi ;yi yu 。tao qian 《gan shi bu yu fu 》:“bi da ren zhi shan jiao ,nai tao lu er gui geng 。”⑩tong “shan ”。xiu zhi ;xiu zheng 。《zhuang zi ·yang sheng zhu 》:“shan dao er cang zhi 。”(11)tong “shan ”。shan shi 。《yan shi jia xun ·zhi jia 》:“shu guo zhi chu ,yuan chang zhi suo chan ;ji tun zhi shan ,shi juan zhi suo sheng 。”(chu :ji zhu 。shi :zai qiang shang zao de ji wo 。)(12)yu qi ci 。biao shi ying da huo zan shang 。《mo zi ·gong shu 》:“shan zai ,wu qing mo gong song yi 。”

    yu :

    (yi )①gei yu ;shou yu 。《lun yu ·yong ye 》:“yuan sai wei zhi zai ,yu zhi su jiu bai 。”(yuan sai :kong zi di zi 。zai :guan ming 。su :zhi feng lu 。)②bang zhu 。《zhan guo ce ·ji ce yi 》:“jun bu yu sheng zhe ,er yu bu sheng zhe 。”③zan hu 。《lun yu ·shu er 》:“yu ji jin ye ,bu yu ji tui ye 。”④jie jiao ;qin fu 。《xun zi ·wang ba 》:“bu qi ji yu 。”(ji yu :zhi suo jie jiao de guo jia 。)⑤meng guo ;you bang 。《xun zi ·wang zhi 》:“wang duo zhi ren ,ba duo zhi yu ,jiang duo zhi de 。”(zhi :ji 。ren :zhi xian shi 。)⑥dang yu ;gong shi ren 。《hou han shu ·kou rong chuan 》:“yu ren shao suo yu ,yi ci jian hai yu quan chong 。”(quan chong :quan chen ;chong chen 。)⑦jie ci 。xiang dang yu “gen ”。《zhuang zi ·xiao yao you 》:“tiao yu xue jiu xiao zhi 。”⑧lian ci 。1. xiang dang yu “he ”。《han shu ·gu yi chuan 》:“tai zi zhi shan ,zai yu zao yu jiao yu shua zuo you 。”2.[yu ji ]biao shi bi jiao 。《lun yu ·ba yi 》:“yu ji she ye ,ning jian 。”⑨dui fu 。《shi ji ·yan shao gong shi jia 》:“pang nuan yi yu er 。”(er )yú yu qi ci 。1. yong zai gou wei biao shi yi wen 。《shi ji ·chu li zi gan mao lie chuan 》:“qing ming zhi ji bu ru wen xin hou zhuan yu ?”(wen xin hou :zhi lv bu wei 。zhuan :zhuan quan 。)2. yong zai gou wei biao shi gan tan 。《li ji ·zhong yong 》:“shun ji da zhi ye yu !”(zhi :zhi 。)yi shang yi yi hou zuo “yu ”。 (san )yù can jia 。《zuo chuan ·xi gong san shi er nian 》:“jian shu zhi zi yu shi 。”(shi :jun dui 。)

    jian :

    ①tong shi ju you huo de dao 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“huang di bing yu ,jian ting mo shi 。”《meng zi ·gao zi shang 》:“yu wo suo yu ye ,xiong zhang yi wo suo yu ye ,er zhe bu ke de jian 。”《yi li ·pin li 》:“ji shi zao zheng li ze ,jian zhi zhi yi jin 。”(ze :tiao shua 。)②liang bei ;jia bei 。zhang heng 《xi jing fu 》:“yu (yù)zhe jian ying ,qiu zhe bu kui 。”(yu :mai 。ying :ying li 。)③tun bing ;jian bing 。cao cao 《zhi tun tian ling 》:“qin ren yi ji nong jian tian xia 。”(ji nong :ba nong ye sheng chan fang zai chong yao de wei 。)《san guo zhi ·wei shu ·guo jia chuan 》:“qing bing jian dao er chu ,yan ji bu yi 。”(jian dao :zhi jia bei gan lu 。)④jin ;jie jin 。ceng gong 《xie zhang xue shi shu 》:“jian shou bing cai ,bu wei pian cai yi qu zhi ren 。”

    ji :

    (yi )gu si du zhi yi 。fa yuan yu he na sheng ji yuan xian xi wang wu shan ,dong liu zhi shan dong sheng dong bei bu ru bo hai 。《shang shu ·yu gong 》:“dao wei shui ,dong liu wei ji ,ru yu he 。”[ji ji ]1.zhong duo de yang zi 。lu guan 《yuan ri zao chao cheng gu sheng zhu gong 》:“ji ji yan duo shi ,xian xian (xiānxiān)wu bai man 。”2. zheng ji mei hao de yang zi 。《shi jing ·ji feng ·zai qu 》;“si li (lí)ji ji ,chui pei (pèi)mi mi (nǐ nǐ)。” (er )jì ①guo he ;du 。《shang shu ·shui ming shang 》:“re ji ju chuan ,yong ru zuo zhou ji 。”②guo he de de fang ;du kou 。wang can 《deng lou fu 》:“lu wei yi er xiu jiong xi ,chuan ji yang er ji shen 。”③cheng gong ;cheng jiu 。《zi zhi tong jian ·han suo di jian an shi san nian 》:“jin wei jun ji ,mo re qian fu xin ,zi jie yu dong ,yi gong ji shi ye 。”《zuo chuan ·yin gong si nian 》:“zhong pan qin li ,nan yi ji yi 。”④ting zhi 。《huai na zi ·shi ze 》:“jiu yue shi zheng ,san yue chun feng bu ji 。”《shi jing ·yong feng ·zai chi 》:“ji bu wo jia ,bu neng xuan ji 。”⑤bang zhu ;jiu ji 。《hou han shu ·lu zhi chuan 》:“xing gang yi you da jie ,chang huai ji shi zhi 。”⑥zeng jia 。《zuo chuan ·zhao gong er shi nian 》:“kuan yi ji meng ,meng yi ji kuan ,zheng shi yi he 。”

    yu :

    (yi )①tan lun ;shui hua 。《lun yu ·xiang dang 》:“shi bu yan ,qin bu yu 。”②yan lun ;hua 。《han fei zi ·wu du 》:“mo xian wang zhi yu ,yi li wei shi 。”(bu yong xian wang de na tao yan lun ,er yong guan li dang lao shi 。)③yan yu ;su yu 。《lie zi ·yang zhu 》:“gu yu you zhi :‘sheng xiang lian ,si xiang juan 。’”(juan :qi 。)④shi wen 、tan hua zhong de zi huo gou 。du fu 《jiang shang zhi shui ru hai shi liao duan shu 》:“yu bu jing ren si bu xiu 。” (er )yù gao su 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“pei gong jin shi you ji ,wang qu bu yi ,bu ke bu yu 。”(wang :tao zou 。)

    feng :

    ①cheng shou ;jie shou 。《zuo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“zi shu ying ji feng jun ming mo si 。”zhu ge liang 《chu shi biao 》:“shou ren yu bai jun zhi ji ,feng ming yu wei nan zhi jian 。”②shuang shou gong jing de peng zhao 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“pei gong feng zhi (zhī)jiu wei shou 。”(zhi :jiu qi 。)③jin suo ;song 。《zhou li ·de guan · da si tu 》:“si wu di ,feng niu sheng 。”④zun xun ;chong xin 。《han fei zi ·you du 》:“feng fa zhe jiang ze guo jiang 。”⑤shi hou 。《meng zi ·gao zi shang 》:“wei gong shi zhi mei ,qi qie zhi feng 。”⑥tong “feng ”。xin feng ;feng lu 。《zhan guo ce ·zhao ce si 》:“wei zun er mo gong ,feng hou er mo lao 。”⑦ji si ;gong feng 。《shi ji ·feng chan shu 》:“duo yi sui shi feng ci 。”⑧bang zhu 。《han shu ·zhong jun chuan 》:“chen yuan jin jing li qi ,feng zuo ming shi 。”

    liang :

    ①shan liang ;xian liang 。《li ji ·li yun 》:“fu ci 、zi xiao 、xiong liang 、di di (tì)。”(di :tong “ti ”。you ai 。)《hou han shu ·zuo xiong chuan 》:“min suo yi an er mo yuan zhe ,zheng ping li liang ye 。”(ping :an ding 。)②shan liang 、xian liang de ren 。zhang heng 《sai xuan fu 》:“shang qian liang zhi wei feng xi 。”(shang :chong shang 。)③you liang ;jing mei 。《meng zi ·teng wen gong xia 》:“tian xia zhi liang gong ye 。”④fu ci 。1.de que ;guo ran 。《han shu ·li xun chuan 》:“liang you bu de yi ,ke ci yi cai huo ,bu ke si yi guan wei 。”《shi ji ·zhao shi jia 》:“zhu jiang yi wei zhao shi gu er liang yi si 。”2. shen ;hen 。《han shu ·feng tang chuan 》:“shang ji wen lian po 、li mu wei ren ,liang yue 。”[liang ren ]1.fu nv chen zhang fu 。《meng zi ·li lou xia 》:“liang ren zhe ,suo yang wang er zhong shen ye 。”2.shan liang de ren 。han yu 《yuan hui 》:“shi zu wei liang ren yi 。”(shi :zhe jiu 。)3.you cai neng de ren 。《shi jing ·qin feng ·huang diao 》:“bi cang zhe tian ,jian wo liang ren 。”

    chou :

    ①hu shi 。gu dai tou hu suo yong de zhu qian ,xing shi jian gan 。《li ji ·tou hu 》:“chou ,shi zhong wu fu ,tang shang qi fu ,ting zhong jiu fu 。”②chou ma 。mei cheng 《qi fa 》:“kong lao lan guan ,meng zi chi chou er suan zhi ,mo bu shi yi 。”(suan :tong “suan ”。)③mou hua ;ji hua 。《yan tie lun ·fei yang 》:“fu xu ji chou ce ,guo jia zhi suo yi jiang ye 。”④liang ci 。yong yi zhi ren ,you “ge ”。