• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 抗聲促遺詔,定命由陳辭。

    “抗聲促遺詔,定命由陳辭。”詩句出處:《哭連州凌員外司馬》;是唐朝詩人柳宗元的作品。

    廢逐人所棄,遂為鬼神欺。才難不其然,卒與大患期。
    凌人古受氏,吳世誇雄姿。寂寞富春水,英氣方在斯。
    六學誠一貫,精義窮發揮。著書逾十年,幽頤靡不推。
    天庭掞高文,萬字若波馳。記室征西府,宏謀耀其奇。
    輶軒下東越,列郡蘇疲羸。宛宛凌江羽,來棲翰林枝。
    孝文留弓劍,中外方危疑。抗聲促遺詔,定命由陳辭。
    徒隸肅曹官,征賦參有司。出守烏江滸,老遷湟水湄。
    高堂傾故國,葬祭限囚羈。仲叔繼幽淪,狂叫唯童兒。
    一門既無主,焉用徒生為。舉聲但呼天,孰知神者誰。
    泣盡目無見,腎傷足不持。溘死委炎荒,臧獲守靈帷。
    平生負國譴,骸骨非敢私。蓋棺未塞責,孤旐凝寒颸。
    念昔始相遇,腑腸為君知。進身齊選擇,失路同瑕疵。
    本期濟仁義,今為眾所嗤。滅名竟不試,世義安可支。
    恬死百憂盡,茍生萬慮滋。顧餘九逝魂,與子各何之。
    我歌誠自慟,非獨為君悲。

    【註釋】:

    抗:

    ①抵抗;抵禦。《三國志·蜀書·諸葛亮傳》:“豫州新敗之後,安能抗此難乎?”②違抗;不順從。《荀子·臣道》:“有能抗君之命。”③剛直;剛正。《史記·魯仲連鄒陽列傳》:“亦可謂抗直不撓矣。”④匹敵;對等。《史記·貨殖列傳》:“禮抗萬乘,名顯天下。”(萬乘shèng:代指天子。)《徐霞客遊記·遊黃山日記》:“遂達(天都)峰頂……萬峰無不下伏,獨蓮花與抗耳。”(天都、蓮花:黃山的兩大高峰。)⑤舉。李白《送白利從金吾董將軍西征》:“抗手凜相顧,寒風生鐵衣。”(抗手:舉手施禮。)《淮南子·說山》:“百人抗浮,不如一人挈而趨。”⑥高;高尚。韋應物《朝請後還邑寄諸友生》:“抗志青雲表,俱踐高世名。”

    聲:

    ①樂音;音樂。《論語·陽貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂也。”(鄭聲:指鄭地的俗樂。雅樂:指廟堂音樂,正樂。)②聲音;聲響。《詩經·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲。”③發出聲音。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“阿女默無聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉。”④口音。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語,語類楚聲。”⑤聲張;張揚。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財以送其行。”(斂:聚集。貲:通“資”,財物。)⑥名譽;名聲;聲望。《詩經·大雅·文王有聲》:“文王有聲。”⑦聲勢。《戰國策·齊策一》:“吾三戰而三勝,聲威天下。”(威:震。)⑧指漢字的聲母。《南史·謝莊傳》:“又王玄謨問莊何者為雙聲,何者為疊韻。”⑨指聲調,漢字有平、上、去、入四種聲調。韓愈《唐故相權公墓碑》:“(權)公生三歲,知變四聲,四歲能為詩。”(權公:權德輿。)⑩量詞。表示聲音發出的次數。白居易《琵琶行》:“轉軸拔弦三兩聲。”

    促:

    ①急促;急迫。柳宗元《與蕭俛書》:“長來覺日月益促。”陸機《飲酒樂》:“朝(zhāo)醒弦促催人。”②快速。《三國志·魏書·趙儼傳》:“而諸將呵責(徐)晃促救。”③短促。陸機《吊魏武帝文》:“何命促而意長。”④催促。李白《魯郡堯祠送吳王之瑯琊》詩:“日色促歸人。”⑤挨近。葛洪《抱樸子·疾謬》:“促膝之狹坐,交杯觴於咫尺。”

    遺:

    (一)①失去;丟失。《韓非子·難三》:“齊桓公飲酒醉,遺其冠。”《淮南子·原道》:“禹之趨時也,履遺而弗取,冠掛而弗顧。”(履:鞋。冠:帽。)②遺漏;忽略。《韓非子·有度》:“刑過不避大臣,賞善不遺匹夫。”③遺失;遺漏的東西。司馬遷《報任安書》:“次之又不能拾遺補闕,招賢進能。”(闕:缺失。)④舍棄。賈誼《治安策》:“商君遺禮義。”(商君:指商鞅。)⑤遺留;留給。《史記·韓長儒列傳》:“兄弟不能相教,乃為太後遺憂。” ⑥前代遺留的風氣、風格等。王世貞《藝苑卮言》卷四:“盧(照鄰)、駱(賓王)、王(勃)、楊(炯),號稱四傑,詞旨華靡,固沿陳、隋之遺,翩翩意象,老境超然勝之。”⑦特指死者留下的。諸葛亮《出師表》:“深追先帝遺詔。”(追:追念。)⑧剩下。曹操《蒿裡行》:“生民百遺一。”《漢書·食貨志上》:“地有遺利,民有餘力。”⑨超脫。賈誼《鵩鳥賦》:“至人遺物兮,獨與道俱。”⑩排泄。《南史·梁豫章王綜傳》:“嘗改歲後,問訊臨川王宏,出至中閣,登宏羊車次遺糞而出。”(11)墜;落。劉向《九嘆·思古》:“目眇眇而遺泣。”(泣:眼淚。) (二)wèi ①給予;贈送。《史記·魏公子列傳》:“公子聞之,往請,欲厚遺之。”②特指饋贈。古樂府《飲馬長城窟行》:“客從遠方來,遺我雙鯉魚。”③送達。《三國演義》第三十三回:“表然其言,先遣人以書遺譚。”④指送行。《商君書·畫策》:“強國之民,父遺其子,兄遺其弟,妻遺其夫,皆曰:‘不得,無返!’”(得:指立功取勝。無:同“毋”。)

    遺詔:

    皇帝的遺書。諸葛亮《出師表》:“深追先帝~~。”

    詔:

    告訴;告知。《尚書·微子》:“多瘠罔詔。”(瘠:疾苦。罔:無處。)②告誡;教誨。《呂氏春秋·審分》:“問而不詔,知而不為。”③皇帝下達命令。《史記·文帝本紀》:“於是詔丞相罷官。”④皇帝的命令或文告。《史記·秦始皇本紀》:“遵奉遺詔,永承重戒。”⑤征召。《後漢書·馮衍傳》:“詔伊尹於亳(bó)郊兮。”⑥古代西南少數民族首領的稱號。

    定:

    ①安定;使安定。《周易·傢人》:“正傢而天下定矣。”曹操《置屯田令》:“夫定國之術,在於強兵足食。”又指平定。《史記·絳侯周勃世傢》:“沛公定魏地。”(沛公,指劉邦。)②平靜。戴叔倫《送少微上人入蜀》:“亂猿心本定,流水性長閑。”(亂猿:性情浮躁的猿猴。)③停止。王安石《燕集》:“空堂無塵小雨定。”④決定;確定。《商君書·更法》:“君亟(jí)定變法之慮。”⑤使確定。《後漢書·蔡邕傳》:“奏請正定六經文字。”⑥固定。《三國志·魏書·明帝紀》:“隨時之宜,未有定制。”⑦副詞。確實;一定。《史記·項羽本紀》:“項梁聞陳王定死,召諸別將會薛計事。”⑧副詞。到底;究竟(後起意義)。李白《答僧中孚贈仙人掌茶》詩:“舉世未見之,其名定誰傳。”

    命:

    ①下命令。《左傳·成公六年》:“命伐宋。”又指命令。《左傳·宣公十二年》:“敢不惟命是聽。”②任命;差遣。《列子·湯問》:“命誇娥氏二子負二山。”③取名;命名。《禮記·月令》:“仲冬之月……命之曰暢月。”④生命;性命。《論語·雍也》:“不幸短命死矣。”⑤命運;天命。《史記·外戚世傢》:“孔子罕稱命,蓋難言之也。”

    由:

    ①經過。《論語·雍也》:“行不由徑。”(徑:小路。)②順隨;依順。《論語·顏淵》:“為仁由己,而由人乎哉?”③原由;原因。雍陶《非酒》:“人人慢說酒消憂,我道翻為引恨由。”④介詞。1. 自;從。《史記·陳涉世傢》:“由陳涉始。”2. 由於;因為。王充《論衡·實知》:“知物由學,學乃知之,不問不識。”3. 憑借;依據。《論語 · 顏淵》:“為仁由己,而由人乎哉?”(而由人乎哉:難道憑借他人嗎?)⑤通“猶”。1. 如同;好像。《孟子·公孫醜上》:“由弓人而恥為弓。”2. 還;仍然。羅隱《夏州胡常侍》:“仍聞隴蜀由多事,深喜將軍未白頭。”(事:事故。)3. 尚且。《荀子·富國》:“由將不足以免也。”

    陳:

    ①[動]陳列。《周禮·地官·司市》:“以~肆辨物而平市。”②[動]陳述。屈原《離騷》:“跪敷衽以~辭兮。”③[動]公佈,宣告。《荀子·王霸》:“政令已~,雖睹利敗,不欺其民。”④[形]舊。與“新”相對。《荀子·富國》:“年谷復熟,而~積有餘。”⑤[名]春秋時諸侯國名。故地在今河南東部及安徽的一部分地區。《左傳·隱公三年》:“又娶於~,曰厲媯。”⑥ (zhen)[名]交戰時的隊列。《孫子兵法·軍爭》:“勿擊堂堂之~。”⑦[名]佈陣。《論語·衛靈公》:“衛靈公問~於孔子。”

    辭:

    ①口供。《周禮·秋官· 鄉士》:“聽其獄訟,察其辭。”(察:審察。)柳宗元《斷刑論下》:“使犯死者自春而窮其辭。”②言詞;文詞。《莊子·盜蹠》:“多辭繆說。”陸機《文賦》:“要辭達而理舉,故無取乎冗長。”③告訴。《禮記·檀弓上》:“使人辭於狐突。”④推辭;不接受。《論語·雍也》:“與之粟九百,辭。”曹操《讓縣自明本志令》:“固辭不受。”⑤告別;離開。陶潛《桃花源記》:“停數日,辭去。”李白《黃鶴樓送孟浩然之廣陵》:“故人西辭黃鶴樓,煙花三月下揚州。”⑥辭退;解除。《兒女英雄傳》第二十三回:“便脫去那領朝衫,辭官不作。”⑦我國古代的一種文學體裁。


  • 抗声促遗诏,定命由陈辞。

    “抗声促遗诏,定命由陈辞。”诗句出处:《哭连州凌员外司马》;是唐朝诗人柳宗元的作品。

    废逐人所弃,遂为鬼神欺。才难不其然,卒与大患期。
    凌人古受氏,吴世夸雄姿。寂寞富春水,英气方在斯。
    六学诚一贯,精义穷发挥。著书逾十年,幽颐靡不推。
    天庭掞高文,万字若波驰。记室征西府,宏谋耀其奇。
    輶轩下东越,列郡苏疲羸。宛宛凌江羽,来栖翰林枝。
    孝文留弓剑,中外方危疑。抗声促遗诏,定命由陈辞。
    徒隶肃曹官,征赋参有司。出守乌江浒,老迁湟水湄。
    高堂倾故国,葬祭限囚羁。仲叔继幽沦,狂叫唯童儿。
    一门既无主,焉用徒生为。举声但呼天,孰知神者谁。
    泣尽目无见,肾伤足不持。溘死委炎荒,臧获守灵帷。
    平生负国谴,骸骨非敢私。盖棺未塞责,孤旐凝寒飔。
    念昔始相遇,腑肠为君知。进身齐选择,失路同瑕疵。
    本期济仁义,今为众所嗤。灭名竟不试,世义安可支。
    恬死百忧尽,苟生万虑滋。顾余九逝魂,与子各何之。
    我歌诚自恸,非独为君悲。

    【注释】:

    抗:

    ①抵抗;抵御。《三国志·蜀书·诸葛亮传》:“豫州新败之后,安能抗此难乎?”②违抗;不顺从。《荀子·臣道》:“有能抗君之命。”③刚直;刚正。《史记·鲁仲连邹阳列传》:“亦可谓抗直不挠矣。”④匹敌;对等。《史记·货殖列传》:“礼抗万乘,名显天下。”(万乘shèng:代指天子。)《徐霞客游记·游黄山日记》:“遂达(天都)峰顶……万峰无不下伏,独莲花与抗耳。”(天都、莲花:黄山的两大高峰。)⑤举。李白《送白利从金吾董将军西征》:“抗手凛相顾,寒风生铁衣。”(抗手:举手施礼。)《淮南子·说山》:“百人抗浮,不如一人挈而趋。”⑥高;高尚。韦应物《朝请后还邑寄诸友生》:“抗志青云表,俱践高世名。”

    声:

    ①乐音;音乐。《论语·阳货》:“恶紫之夺朱也恶郑声之乱雅乐也。”(郑声:指郑地的俗乐。雅乐:指庙堂音乐,正乐。)②声音;声响。《诗经·小雅·伐木》:“嘤其鸣矣,求其友声。”③发出声音。古乐府《古诗为焦仲卿妻作》:“阿女默无声,手巾掩口啼,泪落便如泻。”④口音。魏禧《大铁椎传》:“与人罕言语,语类楚声。”⑤声张;张扬。张溥《五人墓碑记》:“吾社之行为士先者,为之声义,敛赀(zī)财以送其行。”(敛:聚集。赀:通“资”,财物。)⑥名誉;名声;声望。《诗经·大雅·文王有声》:“文王有声。”⑦声势。《战国策·齐策一》:“吾三战而三胜,声威天下。”(威:震。)⑧指汉字的声母。《南史·谢庄传》:“又王玄谟问庄何者为双声,何者为叠韵。”⑨指声调,汉字有平、上、去、入四种声调。韩愈《唐故相权公墓碑》:“(权)公生三岁,知变四声,四岁能为诗。”(权公:权德舆。)⑩量词。表示声音发出的次数。白居易《琵琶行》:“转轴拔弦三两声。”

    促:

    ①急促;急迫。柳宗元《与萧俛书》:“长来觉日月益促。”陆机《饮酒乐》:“朝(zhāo)醒弦促催人。”②快速。《三国志·魏书·赵俨传》:“而诸将呵责(徐)晃促救。”③短促。陆机《吊魏武帝文》:“何命促而意长。”④催促。李白《鲁郡尧祠送吴王之琅琊》诗:“日色促归人。”⑤挨近。葛洪《抱朴子·疾谬》:“促膝之狭坐,交杯觞于咫尺。”

    遗:

    (一)①失去;丢失。《韩非子·难三》:“齐桓公饮酒醉,遗其冠。”《淮南子·原道》:“禹之趋时也,履遗而弗取,冠挂而弗顾。”(履:鞋。冠:帽。)②遗漏;忽略。《韩非子·有度》:“刑过不避大臣,赏善不遗匹夫。”③遗失;遗漏的东西。司马迁《报任安书》:“次之又不能拾遗补阙,招贤进能。”(阙:缺失。)④舍弃。贾谊《治安策》:“商君遗礼义。”(商君:指商鞅。)⑤遗留;留给。《史记·韩长儒列传》:“兄弟不能相教,乃为太后遗忧。” ⑥前代遗留的风气、风格等。王世贞《艺苑卮言》卷四:“卢(照邻)、骆(宾王)、王(勃)、杨(炯),号称四杰,词旨华靡,固沿陈、隋之遗,翩翩意象,老境超然胜之。”⑦特指死者留下的。诸葛亮《出师表》:“深追先帝遗诏。”(追:追念。)⑧剩下。曹操《蒿里行》:“生民百遗一。”《汉书·食货志上》:“地有遗利,民有余力。”⑨超脱。贾谊《鵩鸟赋》:“至人遗物兮,独与道俱。”⑩排泄。《南史·梁豫章王综传》:“尝改岁后,问讯临川王宏,出至中阁,登宏羊车次遗粪而出。”(11)坠;落。刘向《九叹·思古》:“目眇眇而遗泣。”(泣:眼泪。) (二)wèi ①给予;赠送。《史记·魏公子列传》:“公子闻之,往请,欲厚遗之。”②特指馈赠。古乐府《饮马长城窟行》:“客从远方来,遗我双鲤鱼。”③送达。《三国演义》第三十三回:“表然其言,先遣人以书遗谭。”④指送行。《商君书·画策》:“强国之民,父遗其子,兄遗其弟,妻遗其夫,皆曰:‘不得,无返!’”(得:指立功取胜。无:同“毋”。)

    遗诏:

    皇帝的遗书。诸葛亮《出师表》:“深追先帝~~。”

    诏:

    告诉;告知。《尚书·微子》:“多瘠罔诏。”(瘠:疾苦。罔:无处。)②告诫;教诲。《吕氏春秋·审分》:“问而不诏,知而不为。”③皇帝下达命令。《史记·文帝本纪》:“于是诏丞相罢官。”④皇帝的命令或文告。《史记·秦始皇本纪》:“遵奉遗诏,永承重戒。”⑤征召。《后汉书·冯衍传》:“诏伊尹于亳(bó)郊兮。”⑥古代西南少数民族首领的称号。

    定:

    ①安定;使安定。《周易·家人》:“正家而天下定矣。”曹操《置屯田令》:“夫定国之术,在于强兵足食。”又指平定。《史记·绛侯周勃世家》:“沛公定魏地。”(沛公,指刘邦。)②平静。戴叔伦《送少微上人入蜀》:“乱猿心本定,流水性长闲。”(乱猿:性情浮躁的猿猴。)③停止。王安石《燕集》:“空堂无尘小雨定。”④决定;确定。《商君书·更法》:“君亟(jí)定变法之虑。”⑤使确定。《后汉书·蔡邕传》:“奏请正定六经文字。”⑥固定。《三国志·魏书·明帝纪》:“随时之宜,未有定制。”⑦副词。确实;一定。《史记·项羽本纪》:“项梁闻陈王定死,召诸别将会薛计事。”⑧副词。到底;究竟(后起意义)。李白《答僧中孚赠仙人掌茶》诗:“举世未见之,其名定谁传。”

    命:

    ①下命令。《左传·成公六年》:“命伐宋。”又指命令。《左传·宣公十二年》:“敢不惟命是听。”②任命;差遣。《列子·汤问》:“命夸娥氏二子负二山。”③取名;命名。《礼记·月令》:“仲冬之月……命之曰畅月。”④生命;性命。《论语·雍也》:“不幸短命死矣。”⑤命运;天命。《史记·外戚世家》:“孔子罕称命,盖难言之也。”

    由:

    ①经过。《论语·雍也》:“行不由径。”(径:小路。)②顺随;依顺。《论语·颜渊》:“为仁由己,而由人乎哉?”③原由;原因。雍陶《非酒》:“人人慢说酒消忧,我道翻为引恨由。”④介词。1. 自;从。《史记·陈涉世家》:“由陈涉始。”2. 由于;因为。王充《论衡·实知》:“知物由学,学乃知之,不问不识。”3. 凭借;依据。《论语 · 颜渊》:“为仁由己,而由人乎哉?”(而由人乎哉:难道凭借他人吗?)⑤通“犹”。1. 如同;好像。《孟子·公孙丑上》:“由弓人而耻为弓。”2. 还;仍然。罗隐《夏州胡常侍》:“仍闻陇蜀由多事,深喜将军未白头。”(事:事故。)3. 尚且。《荀子·富国》:“由将不足以免也。”

    陈:

    ①[动]陈列。《周礼·地官·司市》:“以~肆辨物而平市。”②[动]陈述。屈原《离骚》:“跪敷衽以~辞兮。”③[动]公布,宣告。《荀子·王霸》:“政令已~,虽睹利败,不欺其民。”④[形]旧。与“新”相对。《荀子·富国》:“年谷复熟,而~积有余。”⑤[名]春秋时诸侯国名。故地在今河南东部及安徽的一部分地区。《左传·隐公三年》:“又娶于~,曰厉妫。”⑥ (zhen)[名]交战时的队列。《孙子兵法·军争》:“勿击堂堂之~。”⑦[名]布阵。《论语·卫灵公》:“卫灵公问~于孔子。”

    辞:

    ①口供。《周礼·秋官· 乡士》:“听其狱讼,察其辞。”(察:审察。)柳宗元《断刑论下》:“使犯死者自春而穷其辞。”②言词;文词。《庄子·盗跖》:“多辞缪说。”陆机《文赋》:“要辞达而理举,故无取乎冗长。”③告诉。《礼记·檀弓上》:“使人辞于狐突。”④推辞;不接受。《论语·雍也》:“与之粟九百,辞。”曹操《让县自明本志令》:“固辞不受。”⑤告别;离开。陶潜《桃花源记》:“停数日,辞去。”李白《黄鹤楼送孟浩然之广陵》:“故人西辞黄鹤楼,烟花三月下扬州。”⑥辞退;解除。《儿女英雄传》第二十三回:“便脱去那领朝衫,辞官不作。”⑦我国古代的一种文学体裁。


  • kang sheng cu wei zhao ,ding ming you chen ci 。

    “kang sheng cu wei zhao ,ding ming you chen ci 。”shi gou chu chu :《ku lian zhou ling yuan wai si ma 》;shi tang chao shi ren liu zong yuan de zuo pin 。

    fei zhu ren suo qi ,sui wei gui shen qi 。cai nan bu ji ran ,cu yu da huan ji 。
    ling ren gu shou shi ,wu shi kua xiong zi 。ji mo fu chun shui ,ying qi fang zai si 。
    liu xue cheng yi guan ,jing yi qiong fa hui 。zhe shu yu shi nian ,you yi mi bu tui 。
    tian ting shan gao wen ,mo zi re bo chi 。ji shi zheng xi fu ,hong mou yao ji ji 。
    you xuan xia dong yue ,lie jun su pi lei 。wan wan ling jiang yu ,lai qi han lin zhi 。
    xiao wen liu gong jian ,zhong wai fang wei yi 。kang sheng cu wei zhao ,ding ming you chen ci 。
    tu li su cao guan ,zheng fu can you si 。chu shou wu jiang hu ,lao qian huang shui mei 。
    gao tang qing gu guo ,zang ji xian qiu ji 。zhong shu ji you lun ,kuang jiao wei tong er 。
    yi men ji mo zhu ,yan yong tu sheng wei 。ju sheng dan hu tian ,shu zhi shen zhe shei 。
    qi jin mu mo jian ,shen shang zu bu chi 。ke si wei yan huang ,zang huo shou ling wei 。
    ping sheng fu guo qian ,hai gu fei gan si 。gai guan wei sai ze ,gu zhao ning han si 。
    nian xi shi xiang yu ,fu chang wei jun zhi 。jin shen ji shua ze ,shi lu tong xia ci 。
    ben ji ji ren yi ,jin wei zhong suo chi 。mie ming jing bu shi ,shi yi an ke zhi 。
    tian si bai you jin ,gou sheng mo lv zi 。gu yu jiu shi hun ,yu zi ge he zhi 。
    wo ge cheng zi tong ,fei du wei jun bei 。

    【zhu shi 】:

    kang :

    ①di kang ;di yu 。《san guo zhi ·shu shu ·zhu ge liang chuan 》:“yu zhou xin bai zhi hou ,an neng kang ci nan hu ?”②wei kang ;bu shun cong 。《xun zi ·chen dao 》:“you neng kang jun zhi ming 。”③gang zhi ;gang zheng 。《shi ji ·lu zhong lian ju yang lie chuan 》:“yi ke wei kang zhi bu nao yi 。”④pi di ;dui deng 。《shi ji ·huo shi lie chuan 》:“li kang mo cheng ,ming xian tian xia 。”(mo cheng shèng:dai zhi tian zi 。)《xu xia ke you ji ·you huang shan ri ji 》:“sui da (tian dou )feng ding ……mo feng mo bu xia fu ,du lian hua yu kang er 。”(tian dou 、lian hua :huang shan de liang da gao feng 。)⑤ju 。li bai 《song bai li cong jin wu dong jiang jun xi zheng 》:“kang shou lin xiang gu ,han feng sheng tie yi 。”(kang shou :ju shou shi li 。)《huai na zi ·shui shan 》:“bai ren kang fu ,bu ru yi ren qie er qu 。”⑥gao ;gao shang 。wei ying wu 《chao qing hou hai yi ji zhu you sheng 》:“kang zhi qing yun biao ,ju jian gao shi ming 。”

    sheng :

    ①le yin ;yin le 。《lun yu ·yang huo 》:“e zi zhi duo zhu ye e zheng sheng zhi luan ya le ye 。”(zheng sheng :zhi zheng de de su le 。ya le :zhi miao tang yin le ,zheng le 。)②sheng yin ;sheng xiang 。《shi jing ·xiao ya ·fa mu 》:“ying ji ming yi ,qiu ji you sheng 。”③fa chu sheng yin 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“a nv mo mo sheng ,shou jin yan kou ti ,lei la bian ru xie 。”④kou yin 。wei xi 《da tie chui chuan 》:“yu ren han yan yu ,yu lei chu sheng 。”⑤sheng zhang ;zhang yang 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“wu she zhi hang wei shi xian zhe ,wei zhi sheng yi ,lian zi (zī)cai yi song ji hang 。”(lian :ju ji 。zi :tong “zi ”,cai wu 。)⑥ming yu ;ming sheng ;sheng wang 。《shi jing ·da ya ·wen wang you sheng 》:“wen wang you sheng 。”⑦sheng shi 。《zhan guo ce ·ji ce yi 》:“wu san zhan er san sheng ,sheng wei tian xia 。”(wei :zhen 。)⑧zhi han zi de sheng mu 。《na shi ·xie zhuang chuan 》:“you wang xuan mo wen zhuang he zhe wei shuang sheng ,he zhe wei die yun 。”⑨zhi sheng diao ,han zi you ping 、shang 、qu 、ru si chong sheng diao 。han yu 《tang gu xiang quan gong mu bei 》:“(quan )gong sheng san sui ,zhi bian si sheng ,si sui neng wei shi 。”(quan gong :quan de yu 。)⑩liang ci 。biao shi sheng yin fa chu de ci shu 。bai ju yi 《pi pa hang 》:“zhuai zhou ba xian san liang sheng 。”

    cu :

    ①ji cu ;ji pai 。liu zong yuan 《yu xiao fu shu 》:“chang lai jiao ri yue yi cu 。”liu ji 《yin jiu le 》:“chao (zhāo)xing xian cu cui ren 。”②kuai su 。《san guo zhi ·wei shu ·zhao yan chuan 》:“er zhu jiang a ze (xu )huang cu jiu 。”③duan cu 。liu ji 《diao wei wu di wen 》:“he ming cu er yi chang 。”④cui cu 。li bai 《lu jun yao ci song wu wang zhi lang ya 》shi :“ri se cu gui ren 。”⑤ai jin 。ge hong 《bao piao zi ·ji miu 》:“cu xi zhi xia zuo ,jiao bei shang yu zhi che 。”

    wei :

    (yi )①shi qu ;diu shi 。《han fei zi ·nan san 》:“ji huan gong yin jiu zui ,wei ji guan 。”《huai na zi ·yuan dao 》:“yu zhi qu shi ye ,lv wei er fu qu ,guan gua er fu gu 。”(lv :xie 。guan :mao 。)②wei lou ;hu lve 。《han fei zi ·you du 》:“xing guo bu bi da chen ,shang shan bu wei pi fu 。”③wei shi ;wei lou de dong xi 。si ma qian 《bao ren an shu 》:“ci zhi you bu neng she wei bu que ,qiao xian jin neng 。”(que :que shi 。)④she qi 。gu yi 《zhi an ce 》:“shang jun wei li yi 。”(shang jun :zhi shang yang 。)⑤wei liu ;liu gei 。《shi ji ·han chang ru lie chuan 》:“xiong di bu neng xiang jiao ,nai wei tai hou wei you 。” ⑥qian dai wei liu de feng qi 、feng ge deng 。wang shi zhen 《yi yuan zhi yan 》juan si :“lu (zhao lin )、jia (bin wang )、wang (bo )、yang (jiong ),hao chen si jie ,ci zhi hua mi ,gu yan chen 、sui zhi wei ,pian pian yi xiang ,lao jing chao ran sheng zhi 。”⑦te zhi si zhe liu xia de 。zhu ge liang 《chu shi biao 》:“shen zhui xian di wei zhao 。”(zhui :zhui nian 。)⑧sheng xia 。cao cao 《hao li hang 》:“sheng min bai wei yi 。”《han shu ·shi huo zhi shang 》:“de you wei li ,min you yu li 。”⑨chao tuo 。gu yi 《鵩diao fu 》:“zhi ren wei wu xi ,du yu dao ju 。”⑩pai xie 。《na shi ·liang yu zhang wang zeng chuan 》:“chang gai sui hou ,wen xun lin chuan wang hong ,chu zhi zhong ge ,deng hong yang che ci wei fen er chu 。”(11)zhui ;la 。liu xiang 《jiu tan ·sai gu 》:“mu miao miao er wei qi 。”(qi :yan lei 。) (er )wèi ①gei yu ;zeng song 。《shi ji ·wei gong zi lie chuan 》:“gong zi wen zhi ,wang qing ,yu hou wei zhi 。”②te zhi kui zeng 。gu le fu 《yin ma chang cheng ku hang 》:“ke cong yuan fang lai ,wei wo shuang li yu 。”③song da 。《san guo yan yi 》di san shi san hui :“biao ran ji yan ,xian qian ren yi shu wei tan 。”④zhi song hang 。《shang jun shu ·hua ce 》:“jiang guo zhi min ,fu wei ji zi ,xiong wei ji di ,qi wei ji fu ,jie yue :‘bu de ,mo fan !’”(de :zhi li gong qu sheng 。mo :tong “wu ”。)

    wei zhao :

    huang di de wei shu 。zhu ge liang 《chu shi biao 》:“shen zhui xian di ~~。”

    zhao :

    gao su ;gao zhi 。《shang shu ·wei zi 》:“duo ji wang zhao 。”(ji :ji ku 。wang :mo chu 。)②gao jie ;jiao hui 。《lv shi chun qiu ·shen fen 》:“wen er bu zhao ,zhi er bu wei 。”③huang di xia da ming ling 。《shi ji ·wen di ben ji 》:“yu shi zhao cheng xiang ba guan 。”④huang di de ming ling huo wen gao 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“zun feng wei zhao ,yong cheng chong jie 。”⑤zheng shao 。《hou han shu ·feng yan chuan 》:“zhao yi yin yu bo (bó)jiao xi 。”⑥gu dai xi na shao shu min zu shou ling de chen hao 。

    ding :

    ①an ding ;shi an ding 。《zhou yi ·jia ren 》:“zheng jia er tian xia ding yi 。”cao cao 《zhi tun tian ling 》:“fu ding guo zhi shu ,zai yu jiang bing zu shi 。”you zhi ping ding 。《shi ji ·jiang hou zhou bo shi jia 》:“pei gong ding wei de 。”(pei gong ,zhi liu bang 。)②ping jing 。dai shu lun 《song shao wei shang ren ru shu 》:“luan yuan xin ben ding ,liu shui xing chang xian 。”(luan yuan :xing qing fu zao de yuan hou 。)③ting zhi 。wang an dan 《yan ji 》:“kong tang mo chen xiao yu ding 。”④jue ding ;que ding 。《shang jun shu ·geng fa 》:“jun ji (jí)ding bian fa zhi lv 。”⑤shi que ding 。《hou han shu ·cai yong chuan 》:“zou qing zheng ding liu jing wen zi 。”⑥gu ding 。《san guo zhi ·wei shu ·ming di ji 》:“sui shi zhi yi ,wei you ding zhi 。”⑦fu ci 。que shi ;yi ding 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“xiang liang wen chen wang ding si ,shao zhu bie jiang hui xue ji shi 。”⑧fu ci 。dao de ;jiu jing (hou qi yi yi )。li bai 《da seng zhong fu zeng xian ren zhang cha 》shi :“ju shi wei jian zhi ,ji ming ding shei chuan 。”

    ming :

    ①xia ming ling 。《zuo chuan ·cheng gong liu nian 》:“ming fa song 。”you zhi ming ling 。《zuo chuan ·xuan gong shi er nian 》:“gan bu wei ming shi ting 。”②ren ming ;cha qian 。《lie zi ·shang wen 》:“ming kua e shi er zi fu er shan 。”③qu ming ;ming ming 。《li ji ·yue ling 》:“zhong dong zhi yue ……ming zhi yue chang yue 。”④sheng ming ;xing ming 。《lun yu ·yong ye 》:“bu xing duan ming si yi 。”⑤ming yun ;tian ming 。《shi ji ·wai qi shi jia 》:“kong zi han chen ming ,gai nan yan zhi ye 。”

    you :

    ①jing guo 。《lun yu ·yong ye 》:“hang bu you jing 。”(jing :xiao lu 。)②shun sui ;yi shun 。《lun yu ·yan yuan 》:“wei ren you ji ,er you ren hu zai ?”③yuan you ;yuan yin 。yong tao 《fei jiu 》:“ren ren man shui jiu xiao you ,wo dao fan wei yin hen you 。”④jie ci 。1. zi ;cong 。《shi ji ·chen she shi jia 》:“you chen she shi 。”2. you yu ;yin wei 。wang chong 《lun heng ·shi zhi 》:“zhi wu you xue ,xue nai zhi zhi ,bu wen bu shi 。”3. ping jie ;yi ju 。《lun yu · yan yuan 》:“wei ren you ji ,er you ren hu zai ?”(er you ren hu zai :nan dao ping jie ta ren ma ?)⑤tong “you ”。1. ru tong ;hao xiang 。《meng zi ·gong sun chou shang 》:“you gong ren er chi wei gong 。”2. hai ;reng ran 。luo yin 《xia zhou hu chang shi 》:“reng wen long shu you duo shi ,shen xi jiang jun wei bai tou 。”(shi :shi gu 。)3. shang ju 。《xun zi ·fu guo 》:“you jiang bu zu yi mian ye 。”

    chen :

    ①[dong ]chen lie 。《zhou li ·de guan ·si shi 》:“yi ~si bian wu er ping shi 。”②[dong ]chen shu 。qu yuan 《li sao 》:“gui fu ren yi ~ci xi 。”③[dong ]gong bu ,xuan gao 。《xun zi ·wang ba 》:“zheng ling yi ~,sui du li bai ,bu qi ji min 。”④[xing ]jiu 。yu “xin ”xiang dui 。《xun zi ·fu guo 》:“nian gu fu shou ,er ~ji you yu 。”⑤[ming ]chun qiu shi zhu hou guo ming 。gu de zai jin he na dong bu ji an hui de yi bu fen de ou 。《zuo chuan ·yin gong san nian 》:“you qu yu ~,yue li gui 。”⑥ (zhen)[ming ]jiao zhan shi de dui lie 。《sun zi bing fa ·jun zheng 》:“wu ji tang tang zhi ~。”⑦[ming ]bu zhen 。《lun yu ·wei ling gong 》:“wei ling gong wen ~yu kong zi 。”

    ci :

    ①kou gong 。《zhou li ·qiu guan · xiang shi 》:“ting ji yu song ,cha ji ci 。”(cha :shen cha 。)liu zong yuan 《duan xing lun xia 》:“shi fan si zhe zi chun er qiong ji ci 。”②yan ci ;wen ci 。《zhuang zi ·dao zhi 》:“duo ci miao shui 。”liu ji 《wen fu 》:“yao ci da er li ju ,gu mo qu hu rong chang 。”③gao su 。《li ji ·tan gong shang 》:“shi ren ci yu hu tu 。”④tui ci ;bu jie shou 。《lun yu ·yong ye 》:“yu zhi su jiu bai ,ci 。”cao cao 《rang xian zi ming ben zhi ling 》:“gu ci bu shou 。”⑤gao bie ;li kai 。tao qian 《tao hua yuan ji 》:“ting shu ri ,ci qu 。”li bai 《huang he lou song meng hao ran zhi an ling 》:“gu ren xi ci huang he lou ,yan hua san yue xia yang zhou 。”⑥ci tui ;jie chu 。《er nv ying xiong chuan 》di er shi san hui :“bian tuo qu na ling chao shan ,ci guan bu zuo 。”⑦wo guo gu dai de yi chong wen xue ti cai 。