• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 鷹隼儀形螻蟻心,雖能戾天何足貴。

    “鷹隼儀形螻蟻心,雖能戾天何足貴。”詩句出處:《琴曲歌辭·飛鳶操》;是唐朝詩人劉禹錫的作品。

    鳶飛杳杳青雲裡,鳶鳴蕭蕭風四起。旗尾飄揚勢漸高,
    箭頭砉劃聲相似。長空悠悠霽日懸,六翮不動凝飛煙。
    遊鶤翔雁出其下,慶雲清景相回旋。忽聞饑烏一噪聚,
    瞥下雲中爭腐鼠。騰音礪吻相喧呼,仰天大嚇疑鴛雛。
    畏人避犬投高處,俯啄無聲猶屢顧。青鳥自愛玉山禾,
    仙禽徒貴華亭露。樸木敕危巢向暮時,毰毸飽腹蹲枯枝。
    遊童挾彈一麾肘,臆碎羽分人不悲。天生眾禽各有類,
    威鳳文章在仁義。鷹隼儀形螻蟻心,雖能戾天何足貴。

    【註釋】:

    隼:

    猛禽名,又叫“鶻”,飛行速度快,善襲擊,獵人多飼之以助捕鳥兔。《詩經·小雅·采芑》:“鴥彼飛隼,其飛戾天。”(戾:到。)

    儀:

    ①準則;法度。《管子·禁藏》:“法者天下之儀也,所以決疑而明是非也。”②效法。《詩經·大雅·文王》:“儀刑文王。”(刑:取法。)③禮節;儀式。《晉書·謝安傳》:“詔府中備兇儀。”(兇:指喪事。)④人的外表風度。《史記·儒林傳序》:“太常擇民年十八已上,儀狀端正者,補博士弟子。”⑤禮物。《野叟曝言》第九十二回:“些微土儀,若不肯受,便是嫌輕瞭!”⑥匹配。宋玉《高唐賦》:“殊無物類之可儀比。”⑦儀器。《後漢書·張衡傳》:“復造候風地動儀。”⑧通“宜”。適宜;合適。《漢書·地理志第八下》:“伯益能儀百物以佐舜。”⑨通“宜”。應該。《詩經· 大雅·烝民》:“我儀圖之。”(圖:謀求。)⑩向;傾向。《漢書·外戚傳上·孝宣許皇後》:“公卿議更立皇後,皆心儀霍將軍女。”[儀表]1.人的外表風度。《宋史·楊承信傳》:“承信身長八尺,美儀表。”2. 表率。《史記·太史公自序》:“(儒者)以為人主,天下之儀表也。”(人主:君主。)

    儀形:

    儀容,形體。杜光庭《虯髯客傳》:“觀李郎~~器宇,真丈夫也。”②典范,楷模。蘇軾《告文宣王文》:“載空言於典籍,示後世之~~。”③效法,仿效。《漢書·王莽傳》:“唯陛下深惟祖宗之重,敬畏上天之戒,~~虞周之盛。”

    形:

    ①[名]形體。《楚辭·漁父》:“顏色憔悴,~容枯槁。”②[名]容貌。王充《論衡·齊世》:“~面醜惡。”③[名]形狀。《後漢書·張衡傳》:“~似酒尊。”④[名]地形。《孫子兵法·地形》:“險~者,我先居之。”⑤[名]形勢。《赤壁之戰》:“則荊吳之勢強,鼎足之~成矣。”⑥[動]表現,顯露。蕭統《文選序》:“情動於中而~ 於言。”⑦[動]對比。《老子》:“長短相~。”⑧[名]通“型”。鑄造器物的模子。《左傳·昭公十二年》:“隨器而制~。”

    螻:

    [螻蛄]褐色,有翅,前腳呈鏟狀,能掘土,晝伏夜出,吃莊稼嫩莖。《古詩十九首》之十六:“凜凜歲雲暮,螻蛄夕悲鳴。”[螻蟈]蛤蟆。《禮記·月令》:“螻蟈鳴,蚯蚓出。”

    心:

    ①心臟。《淮南子·原道》:“心者,五臟之主也。”②通常指思維器官和思想、感情等。《孟子·告子上》:“心之官則思。”《國語·周語上》:“夫民慮之於心,而宣之於口。”③掛懷;關心。唐順之《與呂沃洲巡按書》:“兩公者,一日居乎其位,一日心乎其民者也。”(乎:於。)④中央;中心。劉禹錫《洞庭秋月行》:“洞庭湖月生湖心。”⑤星宿名。二十八宿之一。《呂氏春秋·季夏》:“季夏之月,日在柳,昏心中,旦尾中。”[心腹]1.要害之處。《三國志·蜀書·龐統法正傳》:“而敵傢數道並進,已入心腹。”2. 親信的人。

    雖:

    ①連詞。1.表示轉折。相當於“雖然”。《孟子·告子上》:“雖與之俱學,弗若之矣。”(若:如。)2.表示讓步。相當於“即使”、“縱然”。《列子·湯問》:“雖我之死,有子存焉。”②通“惟(wéi)”。副詞。相當於“僅”、“隻”。《管子·君臣下》:“決之則行,塞之則止,雖有明君能決之,能塞之。”③蟲名,形似蜥蜴。《說文》:“雖,似蜥蠍而大。”

    能:

    ①能力;才能。《荀子·王制》:“無能不官,無功不賞。”②有能力;有才能。諸葛亮《出師表》:“先帝稱之曰能。”③能夠;勝任。《論語·先進》:“非曰能之,願學焉。”④擅長;善於。蔡元培《圖畫》:“善畫者多工書而能詩。”(書:書法。)⑤和睦,親善。《左傳·襄公二十二年》:“令尹之不能,爾所知也。”⑥如此;這般。杜甫《茅屋為秋風所破歌》:“南村群童欺我老無力,忍能對面為盜賊。”(忍:忍心。)⑦及,達到。王安石《遊褒禪山記》:“蓋餘所至,比好遊者尚不能十一。”⑧副詞。約同“乃”、“於是”。《管子·權修》:“二者不失,則民能可得而官也。”⑨通“耐”。忍耐,禁得起。《淮南子·地形》:“食水者善遊能寒。”(食水:指魚鱉囧鶩等。)

    戾:

    ①彎曲。《呂氏春秋·盡數》:“飲必小咽,端直無戾。”②違背。《後漢書·范升傳》:“今動與時戾,事與道反。”《淮南子· 覽冥》:“舉事戾蒼天。”③乖張;乖戾。不講情理。《荀子·榮辱》:“猛貪而戾。”④暴虐;兇暴。《韓非子·五蠹》:“故罰薄不為慈,嚴誅不為戾。”⑤罪過;災禍。《左傳·文公四年》:“其敢幹大禮以自取戾?”(幹:冒犯。)⑥至;到。《詩經·大雅·旱麓》:“鳶飛戾天,魚躍於淵。”⑦猛烈。潘嶽《秋興賦》:“庭樹槭以灑落兮,勁風戾而吹帷。”(槭:樹枝光禿貌。)⑧安定。《詩經·大雅·桑柔》:“民之未戾,職盜為寇。”《左傳·襄公二十九年》:“其必使子產息之,乃猶可以戾,不然將亡矣。”⑨通“癘”。瘟疫。《墨子·天志中》:“是以天之為寒熱也,節四時調陰陽雨露也,時五谷孰(熟),六畜遂,疾菑戾疫兇饑則不至。”

    天:

    ①人的頭部。《呂氏春秋·論人》:“適耳目,節嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無以害其天矣。”(釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當今天去地甚高,古天與今無異。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野。”(穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候。《呂氏春秋·季春》:“行秋令,則天多沉陰。”⑤自然界。《荀子·天論》:“天行有常,不為堯存,不為桀亡。”⑥自然形成的。《莊子·養生主》:“依乎天理,批大郤,導大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左傳·成公十六年》:“國之存亡,天也。”⑨依憑;依靠者。《儀禮· 喪服》:“夫者,妻之天也。”

    何:

    (一)①疑問代詞。1. 什麼。《詩經·召南·何彼穠矣》:“何彼穠(nóng)矣?”(那長得很茂盛的是什麼?)2. 為什麼。《漢書·伍被傳》:“公獨以為無福,何?”3. 何處。韓愈《左遷至藍關示侄孫湘》:“雲橫秦嶺傢何在?”②副詞。1.表示反問。相當於“怎麼”、“哪裡”。《史記·項羽本紀》:“大王來何操?”《後漢書·馬援傳》:“男兒要當死於邊野,以馬革裹屍還葬身,何能臥床上在兒女子手中邪?”(邪:同“耶”。)2.表示感嘆。相當於“多麼”。曹操《觀滄海》:“水何澹澹。” (二)hè 扛;擔。《詩經·曹風·候人》:“何戈與祋(duì)。”(祋:兵器名。)泛指背負。《詩經·小雅· 無羊》:“何蓑(suō)何笠。”引申為承受。《詩經·商頌·長發》:“何天之休。”(休:福。)以上意義後來寫作“荷”。

    足:

    (一)①腳。《左傳·昭公二十六年》:“苑子刜(fú)林雍,斷其足。”(苑子、林雍:均人名。刜:刀砍。)古樂府《木蘭辭》:“願借明駝千裡足,送兒還故鄉。”《韓非子·外儲說左上》:“手足胼胝,面目黧黑,勞有功者也。”②器物的腳。《禮記·明堂位》:“夏後氏之鼓足。”《三國志·蜀書·諸葛亮傳》:“如此則荊、吳之勢強,鼎足之形成矣。”③足夠;充足。《老子》:“損有餘而補不足。”④滿足。杜甫《茅屋為秋風所破歌》:“嗚呼! 何時眼前突兀見此屋,吾廬獨破受凍死亦足。”(突兀:高聳的樣子。)⑤夠得上;配;值得。《荀子·勸學》:“百發失一,不足謂善射。” (二)jù ①過分。《論語·公冶長》:“巧言,令色,足恭,左丘明恥之,丘亦恥之。”(丘:孔子名。)②補足。《列子·楊朱》:“[公孫穆]逃於後庭,以晝足夜。”(逃:躲避。)

    貴:

    ①價錢高。與“賤”相對。杜甫《歲晏行》:“去年米貴缺軍食,今年米賤太傷農。”《荀子·天論》:“糴貴民饑。”②地位高貴,顯貴。韓愈《師說》:“是故無貴無賤,無長無少,道之所存,師之所存也。”③可貴;重要。《孟子·盡心下》:“民為貴,社稷次之,君為輕。”④崇尚;重視。《尚書·旅獒》:“不貴異物賤用物,民乃足。”《論語·學而》:“禮之用,和為貴”。⑤欲;想要。《戰國策·東周策》:“魏王以國與先生,貴合於秦以伐齊。”⑥敬辭,稱與對方有關的人和事。《國語·周語中》:“其貴國之賓至,則以班加一等,益虔。”(虔:恭敬。)


  • 鹰隼仪形蝼蚁心,虽能戾天何足贵。

    “鹰隼仪形蝼蚁心,虽能戾天何足贵。”诗句出处:《琴曲歌辞·飞鸢操》;是唐朝诗人刘禹锡的作品。

    鸢飞杳杳青云里,鸢鸣萧萧风四起。旗尾飘扬势渐高,
    箭头砉划声相似。长空悠悠霁日悬,六翮不动凝飞烟。
    游鹍翔雁出其下,庆云清景相回旋。忽闻饥乌一噪聚,
    瞥下云中争腐鼠。腾音砺吻相喧呼,仰天大吓疑鸳雏。
    畏人避犬投高处,俯啄无声犹屡顾。青鸟自爱玉山禾,
    仙禽徒贵华亭露。朴木敕危巢向暮时,毰毸饱腹蹲枯枝。
    游童挟弹一麾肘,臆碎羽分人不悲。天生众禽各有类,
    威凤文章在仁义。鹰隼仪形蝼蚁心,虽能戾天何足贵。

    【注释】:

    隼:

    猛禽名,又叫“鹘”,飞行速度快,善袭击,猎人多饲之以助捕鸟兔。《诗经·小雅·采芑》:“鴥彼飞隼,其飞戾天。”(戾:到。)

    仪:

    ①准则;法度。《管子·禁藏》:“法者天下之仪也,所以决疑而明是非也。”②效法。《诗经·大雅·文王》:“仪刑文王。”(刑:取法。)③礼节;仪式。《晋书·谢安传》:“诏府中备凶仪。”(凶:指丧事。)④人的外表风度。《史记·儒林传序》:“太常择民年十八已上,仪状端正者,补博士弟子。”⑤礼物。《野叟曝言》第九十二回:“些微土仪,若不肯受,便是嫌轻了!”⑥匹配。宋玉《高唐赋》:“殊无物类之可仪比。”⑦仪器。《后汉书·张衡传》:“复造候风地动仪。”⑧通“宜”。适宜;合适。《汉书·地理志第八下》:“伯益能仪百物以佐舜。”⑨通“宜”。应该。《诗经· 大雅·烝民》:“我仪图之。”(图:谋求。)⑩向;倾向。《汉书·外戚传上·孝宣许皇后》:“公卿议更立皇后,皆心仪霍将军女。”[仪表]1.人的外表风度。《宋史·杨承信传》:“承信身长八尺,美仪表。”2. 表率。《史记·太史公自序》:“(儒者)以为人主,天下之仪表也。”(人主:君主。)

    仪形:

    仪容,形体。杜光庭《虬髯客传》:“观李郎~~器宇,真丈夫也。”②典范,楷模。苏轼《告文宣王文》:“载空言于典籍,示后世之~~。”③效法,仿效。《汉书·王莽传》:“唯陛下深惟祖宗之重,敬畏上天之戒,~~虞周之盛。”

    形:

    ①[名]形体。《楚辞·渔父》:“颜色憔悴,~容枯槁。”②[名]容貌。王充《论衡·齐世》:“~面丑恶。”③[名]形状。《后汉书·张衡传》:“~似酒尊。”④[名]地形。《孙子兵法·地形》:“险~者,我先居之。”⑤[名]形势。《赤壁之战》:“则荆吴之势强,鼎足之~成矣。”⑥[动]表现,显露。萧统《文选序》:“情动于中而~ 于言。”⑦[动]对比。《老子》:“长短相~。”⑧[名]通“型”。铸造器物的模子。《左传·昭公十二年》:“随器而制~。”

    蝼:

    [蝼蛄]褐色,有翅,前脚呈铲状,能掘土,昼伏夜出,吃庄稼嫩茎。《古诗十九首》之十六:“凛凛岁云暮,蝼蛄夕悲鸣。”[蝼蝈]蛤蟆。《礼记·月令》:“蝼蝈鸣,蚯蚓出。”

    心:

    ①心脏。《淮南子·原道》:“心者,五脏之主也。”②通常指思维器官和思想、感情等。《孟子·告子上》:“心之官则思。”《国语·周语上》:“夫民虑之于心,而宣之于口。”③挂怀;关心。唐顺之《与吕沃洲巡按书》:“两公者,一日居乎其位,一日心乎其民者也。”(乎:于。)④中央;中心。刘禹锡《洞庭秋月行》:“洞庭湖月生湖心。”⑤星宿名。二十八宿之一。《吕氏春秋·季夏》:“季夏之月,日在柳,昏心中,旦尾中。”[心腹]1.要害之处。《三国志·蜀书·庞统法正传》:“而敌家数道并进,已入心腹。”2. 亲信的人。

    虽:

    ①连词。1.表示转折。相当于“虽然”。《孟子·告子上》:“虽与之俱学,弗若之矣。”(若:如。)2.表示让步。相当于“即使”、“纵然”。《列子·汤问》:“虽我之死,有子存焉。”②通“惟(wéi)”。副词。相当于“仅”、“只”。《管子·君臣下》:“决之则行,塞之则止,虽有明君能决之,能塞之。”③虫名,形似蜥蜴。《说文》:“虽,似蜥蝎而大。”

    能:

    ①能力;才能。《荀子·王制》:“无能不官,无功不赏。”②有能力;有才能。诸葛亮《出师表》:“先帝称之曰能。”③能够;胜任。《论语·先进》:“非曰能之,愿学焉。”④擅长;善于。蔡元培《图画》:“善画者多工书而能诗。”(书:书法。)⑤和睦,亲善。《左传·襄公二十二年》:“令尹之不能,尔所知也。”⑥如此;这般。杜甫《茅屋为秋风所破歌》:“南村群童欺我老无力,忍能对面为盗贼。”(忍:忍心。)⑦及,达到。王安石《游褒禅山记》:“盖余所至,比好游者尚不能十一。”⑧副词。约同“乃”、“于是”。《管子·权修》:“二者不失,则民能可得而官也。”⑨通“耐”。忍耐,禁得起。《淮南子·地形》:“食水者善游能寒。”(食水:指鱼鳖囧鹜等。)

    戾:

    ①弯曲。《吕氏春秋·尽数》:“饮必小咽,端直无戾。”②违背。《后汉书·范升传》:“今动与时戾,事与道反。”《淮南子· 览冥》:“举事戾苍天。”③乖张;乖戾。不讲情理。《荀子·荣辱》:“猛贪而戾。”④暴虐;凶暴。《韩非子·五蠹》:“故罚薄不为慈,严诛不为戾。”⑤罪过;灾祸。《左传·文公四年》:“其敢干大礼以自取戾?”(干:冒犯。)⑥至;到。《诗经·大雅·旱麓》:“鸢飞戾天,鱼跃于渊。”⑦猛烈。潘岳《秋兴赋》:“庭树槭以洒落兮,劲风戾而吹帷。”(槭:树枝光秃貌。)⑧安定。《诗经·大雅·桑柔》:“民之未戾,职盗为寇。”《左传·襄公二十九年》:“其必使子产息之,乃犹可以戾,不然将亡矣。”⑨通“疠”。瘟疫。《墨子·天志中》:“是以天之为寒热也,节四时调阴阳雨露也,时五谷孰(熟),六畜遂,疾菑戾疫凶饥则不至。”

    天:

    ①人的头部。《吕氏春秋·论人》:“适耳目,节嗜欲,释智谋,去巧故……若此,则无以害其天矣。”(释:去除。巧故:伪诈。)②天空。王充《论衡·谈天》:“察当今天去地甚高,古天与今无异。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)庐,笼盖四野。”(穹庐:毡帐。)③在额上刺字的刑罚。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罚。)④天气;气候。《吕氏春秋·季春》:“行秋令,则天多沉阴。”⑤自然界。《荀子·天论》:“天行有常,不为尧存,不为桀亡。”⑥自然形成的。《庄子·养生主》:“依乎天理,批大郤,导大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左传·成公十六年》:“国之存亡,天也。”⑨依凭;依靠者。《仪礼· 丧服》:“夫者,妻之天也。”

    何:

    (一)①疑问代词。1. 什么。《诗经·召南·何彼秾矣》:“何彼秾(nóng)矣?”(那长得很茂盛的是什么?)2. 为什么。《汉书·伍被传》:“公独以为无福,何?”3. 何处。韩愈《左迁至蓝关示侄孙湘》:“云横秦岭家何在?”②副词。1.表示反问。相当于“怎么”、“哪里”。《史记·项羽本纪》:“大王来何操?”《后汉书·马援传》:“男儿要当死于边野,以马革裹尸还葬身,何能卧床上在儿女子手中邪?”(邪:同“耶”。)2.表示感叹。相当于“多么”。曹操《观沧海》:“水何澹澹。” (二)hè 扛;担。《诗经·曹风·候人》:“何戈与祋(duì)。”(祋:兵器名。)泛指背负。《诗经·小雅· 无羊》:“何蓑(suō)何笠。”引申为承受。《诗经·商颂·长发》:“何天之休。”(休:福。)以上意义后来写作“荷”。

    足:

    (一)①脚。《左传·昭公二十六年》:“苑子刜(fú)林雍,断其足。”(苑子、林雍:均人名。刜:刀砍。)古乐府《木兰辞》:“愿借明驼千里足,送儿还故乡。”《韩非子·外储说左上》:“手足胼胝,面目黧黑,劳有功者也。”②器物的脚。《礼记·明堂位》:“夏后氏之鼓足。”《三国志·蜀书·诸葛亮传》:“如此则荆、吴之势强,鼎足之形成矣。”③足够;充足。《老子》:“损有余而补不足。”④满足。杜甫《茅屋为秋风所破歌》:“呜呼! 何时眼前突兀见此屋,吾庐独破受冻死亦足。”(突兀:高耸的样子。)⑤够得上;配;值得。《荀子·劝学》:“百发失一,不足谓善射。” (二)jù ①过分。《论语·公冶长》:“巧言,令色,足恭,左丘明耻之,丘亦耻之。”(丘:孔子名。)②补足。《列子·杨朱》:“[公孙穆]逃于后庭,以昼足夜。”(逃:躲避。)

    贵:

    ①价钱高。与“贱”相对。杜甫《岁晏行》:“去年米贵缺军食,今年米贱太伤农。”《荀子·天论》:“籴贵民饥。”②地位高贵,显贵。韩愈《师说》:“是故无贵无贱,无长无少,道之所存,师之所存也。”③可贵;重要。《孟子·尽心下》:“民为贵,社稷次之,君为轻。”④崇尚;重视。《尚书·旅獒》:“不贵异物贱用物,民乃足。”《论语·学而》:“礼之用,和为贵”。⑤欲;想要。《战国策·东周策》:“魏王以国与先生,贵合于秦以伐齐。”⑥敬辞,称与对方有关的人和事。《国语·周语中》:“其贵国之宾至,则以班加一等,益虔。”(虔:恭敬。)


  • ying sun yi xing lou yi xin ,sui neng li tian he zu gui 。

    “ying sun yi xing lou yi xin ,sui neng li tian he zu gui 。”shi gou chu chu :《qin qu ge ci ·fei yuan cao 》;shi tang chao shi ren liu yu xi de zuo pin 。

    yuan fei yao yao qing yun li ,yuan ming xiao xiao feng si qi 。qi wei piao yang shi jian gao ,
    jian tou xu hua sheng xiang shi 。chang kong you you ji ri xuan ,liu he bu dong ning fei yan 。
    you kun xiang yan chu ji xia ,qing yun qing jing xiang hui xuan 。hu wen ji wu yi zao ju ,
    pie xia yun zhong zheng fu shu 。teng yin li wen xiang xuan hu ,yang tian da he yi yuan chu 。
    wei ren bi quan tou gao chu ,fu zhuo mo sheng you lv gu 。qing diao zi ai yu shan he ,
    xian qin tu gui hua ting lou 。piao mu chi wei chao xiang mu shi ,pei sai bao fu cun ku zhi 。
    you tong jia dan yi hui zhou ,yi sui yu fen ren bu bei 。tian sheng zhong qin ge you lei ,
    wei feng wen zhang zai ren yi 。ying sun yi xing lou yi xin ,sui neng li tian he zu gui 。

    【zhu shi 】:

    sun :

    meng qin ming ,you jiao “gu ”,fei hang su du kuai ,shan xi ji ,lie ren duo si zhi yi zhu bu diao tu 。《shi jing ·xiao ya ·cai qi 》:“yu bi fei sun ,ji fei li tian 。”(li :dao 。)

    yi :

    ①zhun ze ;fa du 。《guan zi ·jin cang 》:“fa zhe tian xia zhi yi ye ,suo yi jue yi er ming shi fei ye 。”②xiao fa 。《shi jing ·da ya ·wen wang 》:“yi xing wen wang 。”(xing :qu fa 。)③li jie ;yi shi 。《jin shu ·xie an chuan 》:“zhao fu zhong bei xiong yi 。”(xiong :zhi sang shi 。)④ren de wai biao feng du 。《shi ji ·ru lin chuan xu 》:“tai chang ze min nian shi ba yi shang ,yi zhuang duan zheng zhe ,bu bo shi di zi 。”⑤li wu 。《ye sou bao yan 》di jiu shi er hui :“xie wei tu yi ,re bu ken shou ,bian shi xian qing le !”⑥pi pei 。song yu 《gao tang fu 》:“shu mo wu lei zhi ke yi bi 。”⑦yi qi 。《hou han shu ·zhang heng chuan 》:“fu zao hou feng de dong yi 。”⑧tong “yi ”。kuo yi ;ge kuo 。《han shu ·de li zhi di ba xia 》:“bai yi neng yi bai wu yi zuo shun 。”⑨tong “yi ”。ying gai 。《shi jing · da ya ·zheng min 》:“wo yi tu zhi 。”(tu :mou qiu 。)⑩xiang ;qing xiang 。《han shu ·wai qi chuan shang ·xiao xuan hu huang hou 》:“gong qing yi geng li huang hou ,jie xin yi huo jiang jun nv 。”[yi biao ]1.ren de wai biao feng du 。《song shi ·yang cheng xin chuan 》:“cheng xin shen chang ba che ,mei yi biao 。”2. biao lv 。《shi ji ·tai shi gong zi xu 》:“(ru zhe )yi wei ren zhu ,tian xia zhi yi biao ye 。”(ren zhu :jun zhu 。)

    yi xing :

    yi rong ,xing ti 。du guang ting 《qiu ran ke chuan 》:“guan li lang ~~qi yu ,zhen zhang fu ye 。”②dian fan ,kai mo 。su shi 《gao wen xuan wang wen 》:“zai kong yan yu dian ji ,shi hou shi zhi ~~。”③xiao fa ,fang xiao 。《han shu ·wang mang chuan 》:“wei bi xia shen wei zu zong zhi chong ,jing wei shang tian zhi jie ,~~yu zhou zhi cheng 。”

    xing :

    ①[ming ]xing ti 。《chu ci ·yu fu 》:“yan se qiao cui ,~rong ku gao 。”②[ming ]rong mao 。wang chong 《lun heng ·ji shi 》:“~mian chou e 。”③[ming ]xing zhuang 。《hou han shu ·zhang heng chuan 》:“~shi jiu zun 。”④[ming ]de xing 。《sun zi bing fa ·de xing 》:“xian ~zhe ,wo xian ju zhi 。”⑤[ming ]xing shi 。《chi bi zhi zhan 》:“ze jing wu zhi shi jiang ,ding zu zhi ~cheng yi 。”⑥[dong ]biao xian ,xian lou 。xiao tong 《wen shua xu 》:“qing dong yu zhong er ~ yu yan 。”⑦[dong ]dui bi 。《lao zi 》:“chang duan xiang ~。”⑧[ming ]tong “xing ”。zhu zao qi wu de mo zi 。《zuo chuan ·zhao gong shi er nian 》:“sui qi er zhi ~。”

    lou :

    [lou gu ]he se ,you chi ,qian jiao cheng chan zhuang ,neng jue tu ,zhou fu ye chu ,chi zhuang jia nen jing 。《gu shi shi jiu shou 》zhi shi liu :“lin lin sui yun mu ,lou gu xi bei ming 。”[lou guo ]ge ma 。《li ji ·yue ling 》:“lou guo ming ,qiu yin chu 。”

    xin :

    ①xin zang 。《huai na zi ·yuan dao 》:“xin zhe ,wu zang zhi zhu ye 。”②tong chang zhi sai wei qi guan he sai xiang 、gan qing deng 。《meng zi ·gao zi shang 》:“xin zhi guan ze sai 。”《guo yu ·zhou yu shang 》:“fu min lv zhi yu xin ,er xuan zhi yu kou 。”③gua huai ;guan xin 。tang shun zhi 《yu lv wo zhou xun an shu 》:“liang gong zhe ,yi ri ju hu ji wei ,yi ri xin hu ji min zhe ye 。”(hu :yu 。)④zhong yang ;zhong xin 。liu yu xi 《dong ting qiu yue hang 》:“dong ting hu yue sheng hu xin 。”⑤xing su ming 。er shi ba su zhi yi 。《lv shi chun qiu ·ji xia 》:“ji xia zhi yue ,ri zai liu ,hun xin zhong ,dan wei zhong 。”[xin fu ]1.yao hai zhi chu 。《san guo zhi ·shu shu ·pang tong fa zheng chuan 》:“er di jia shu dao bing jin ,yi ru xin fu 。”2. qin xin de ren 。

    sui :

    ①lian ci 。1.biao shi zhuai she 。xiang dang yu “sui ran ”。《meng zi ·gao zi shang 》:“sui yu zhi ju xue ,fu re zhi yi 。”(re :ru 。)2.biao shi rang bu 。xiang dang yu “ji shi ”、“zong ran ”。《lie zi ·shang wen 》:“sui wo zhi si ,you zi cun yan 。”②tong “wei (wéi)”。fu ci 。xiang dang yu “jin ”、“zhi ”。《guan zi ·jun chen xia 》:“jue zhi ze hang ,sai zhi ze zhi ,sui you ming jun neng jue zhi ,neng sai zhi 。”③chong ming ,xing shi xi yi 。《shui wen 》:“sui ,shi xi xie er da 。”

    neng :

    ①neng li ;cai neng 。《xun zi ·wang zhi 》:“mo neng bu guan ,mo gong bu shang 。”②you neng li ;you cai neng 。zhu ge liang 《chu shi biao 》:“xian di chen zhi yue neng 。”③neng gou ;sheng ren 。《lun yu ·xian jin 》:“fei yue neng zhi ,yuan xue yan 。”④shan chang ;shan yu 。cai yuan pei 《tu hua 》:“shan hua zhe duo gong shu er neng shi 。”(shu :shu fa 。)⑤he mu ,qin shan 。《zuo chuan ·xiang gong er shi er nian 》:“ling yin zhi bu neng ,er suo zhi ye 。”⑥ru ci ;zhe ban 。du fu 《mao wu wei qiu feng suo po ge 》:“na cun qun tong qi wo lao mo li ,ren neng dui mian wei dao zei 。”(ren :ren xin 。)⑦ji ,da dao 。wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“gai yu suo zhi ,bi hao you zhe shang bu neng shi yi 。”⑧fu ci 。yao tong “nai ”、“yu shi ”。《guan zi ·quan xiu 》:“er zhe bu shi ,ze min neng ke de er guan ye 。”⑨tong “nai ”。ren nai ,jin de qi 。《huai na zi ·de xing 》:“shi shui zhe shan you neng han 。”(shi shui :zhi yu bie jiong wu deng 。)

    li :

    ①wan qu 。《lv shi chun qiu ·jin shu 》:“yin bi xiao yan ,duan zhi mo li 。”②wei bei 。《hou han shu ·fan sheng chuan 》:“jin dong yu shi li ,shi yu dao fan 。”《huai na zi · lan ming 》:“ju shi li cang tian 。”③guai zhang ;guai li 。bu jiang qing li 。《xun zi ·rong ru 》:“meng tan er li 。”④bao nve ;xiong bao 。《han fei zi ·wu du 》:“gu fa bao bu wei ci ,yan zhu bu wei li 。”⑤zui guo ;zai huo 。《zuo chuan ·wen gong si nian 》:“ji gan gan da li yi zi qu li ?”(gan :mao fan 。)⑥zhi ;dao 。《shi jing ·da ya ·han lu 》:“yuan fei li tian ,yu yue yu yuan 。”⑦meng lie 。pan yue 《qiu xing fu 》:“ting shu qi yi sa la xi ,jin feng li er chui wei 。”(qi :shu zhi guang tu mao 。)⑧an ding 。《shi jing ·da ya ·sang rou 》:“min zhi wei li ,zhi dao wei kou 。”《zuo chuan ·xiang gong er shi jiu nian 》:“ji bi shi zi chan xi zhi ,nai you ke yi li ,bu ran jiang wang yi 。”⑨tong “li ”。wen yi 。《mo zi ·tian zhi zhong 》:“shi yi tian zhi wei han re ye ,jie si shi diao yin yang yu lou ye ,shi wu gu shu (shou ),liu chu sui ,ji zai li yi xiong ji ze bu zhi 。”

    tian :

    ①ren de tou bu 。《lv shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ,shi zhi mou ,qu qiao gu ……re ci ,ze mo yi hai ji tian yi 。”(shi :qu chu 。qiao gu :wei zha 。)②tian kong 。wang chong 《lun heng ·tan tian 》:“cha dang jin tian qu de shen gao ,gu tian yu jin mo yi 。”《chi le ge 》:“tian shi qiong (qióng)lu ,long gai si ye 。”(qiong lu :zhan zhang 。)③zai e shang ci zi de xing fa 。《zhou yi · kui 》:“ji ren tian ju yi 。”(yi :ge diao bi zi de xing fa 。)④tian qi ;qi hou 。《lv shi chun qiu ·ji chun 》:“hang qiu ling ,ze tian duo chen yin 。”⑤zi ran jie 。《xun zi ·tian lun 》:“tian hang you chang ,bu wei yao cun ,bu wei jie wang 。”⑥zi ran xing cheng de 。《zhuang zi ·yang sheng zhu 》:“yi hu tian li ,pi da xi ,dao da kuan 。”⑦shang di ;zi ran jie de zhu zai 。《chun qiu fan lou ·jiao ji 》:“tian zhe ,bai shen zhi da jun ye 。”⑧tian ming ;tian yi 。《zuo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“guo zhi cun wang ,tian ye 。”⑨yi ping ;yi kao zhe 。《yi li · sang fu 》:“fu zhe ,qi zhi tian ye 。”

    he :

    (yi )①yi wen dai ci 。1. shen me 。《shi jing ·shao na ·he bi nong yi 》:“he bi nong (nóng)yi ?”(na chang de hen mao cheng de shi shen me ?)2. wei shen me 。《han shu ·wu bei chuan 》:“gong du yi wei mo fu ,he ?”3. he chu 。han yu 《zuo qian zhi lan guan shi zhi sun xiang 》:“yun heng qin ling jia he zai ?”②fu ci 。1.biao shi fan wen 。xiang dang yu “zen me ”、“na li ”。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“da wang lai he cao ?”《hou han shu ·ma yuan chuan 》:“nan er yao dang si yu bian ye ,yi ma ge guo shi hai zang shen ,he neng wo chuang shang zai er nv zi shou zhong xie ?”(xie :tong “ye ”。)2.biao shi gan tan 。xiang dang yu “duo me ”。cao cao 《guan cang hai 》:“shui he dan dan 。” (er )hè gang ;dan 。《shi jing ·cao feng ·hou ren 》:“he ge yu dui (duì)。”(dui :bing qi ming 。)fan zhi bei fu 。《shi jing ·xiao ya · mo yang 》:“he suo (suō)he li 。”yin shen wei cheng shou 。《shi jing ·shang song ·chang fa 》:“he tian zhi xiu 。”(xiu :fu 。)yi shang yi yi hou lai xie zuo “he ”。

    zu :

    (yi )①jiao 。《zuo chuan ·zhao gong er shi liu nian 》:“yuan zi fu (fú)lin yong ,duan ji zu 。”(yuan zi 、lin yong :jun ren ming 。fu :dao kan 。)gu le fu 《mu lan ci 》:“yuan jie ming tuo qian li zu ,song er hai gu xiang 。”《han fei zi ·wai chu shui zuo shang 》:“shou zu pian zhi ,mian mu li hei ,lao you gong zhe ye 。”②qi wu de jiao 。《li ji ·ming tang wei 》:“xia hou shi zhi gu zu 。”《san guo zhi ·shu shu ·zhu ge liang chuan 》:“ru ci ze jing 、wu zhi shi jiang ,ding zu zhi xing cheng yi 。”③zu gou ;chong zu 。《lao zi 》:“sun you yu er bu bu zu 。”④man zu 。du fu 《mao wu wei qiu feng suo po ge 》:“wu hu ! he shi yan qian tu wu jian ci wu ,wu lu du po shou dong si yi zu 。”(tu wu :gao song de yang zi 。)⑤gou de shang ;pei ;zhi de 。《xun zi ·quan xue 》:“bai fa shi yi ,bu zu wei shan she 。” (er )jù ①guo fen 。《lun yu ·gong ye chang 》:“qiao yan ,ling se ,zu gong ,zuo qiu ming chi zhi ,qiu yi chi zhi 。”(qiu :kong zi ming 。)②bu zu 。《lie zi ·yang zhu 》:“[gong sun mu ]tao yu hou ting ,yi zhou zu ye 。”(tao :duo bi 。)

    gui :

    ①jia qian gao 。yu “jian ”xiang dui 。du fu 《sui yan hang 》:“qu nian mi gui que jun shi ,jin nian mi jian tai shang nong 。”《xun zi ·tian lun 》:“di gui min ji 。”②de wei gao gui ,xian gui 。han yu 《shi shui 》:“shi gu mo gui mo jian ,mo chang mo shao ,dao zhi suo cun ,shi zhi suo cun ye 。”③ke gui ;chong yao 。《meng zi ·jin xin xia 》:“min wei gui ,she ji ci zhi ,jun wei qing 。”④chong shang ;chong shi 。《shang shu ·lv ao 》:“bu gui yi wu jian yong wu ,min nai zu 。”《lun yu ·xue er 》:“li zhi yong ,he wei gui ”。⑤yu ;xiang yao 。《zhan guo ce ·dong zhou ce 》:“wei wang yi guo yu xian sheng ,gui ge yu qin yi fa ji 。”⑥jing ci ,chen yu dui fang you guan de ren he shi 。《guo yu ·zhou yu zhong 》:“ji gui guo zhi bin zhi ,ze yi ban jia yi deng ,yi qian 。”(qian :gong jing 。)