• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 潔齋齊物主,療病奪醫門。

    “潔齋齊物主,療病奪醫門。”詩句出處:《題黃山湯院》;是唐朝詩人李敬方的作品。

    楚鎮惟黃岫,靈泉浴聖源。煎熬何處所,爐炭孰司存。
    沙暖泉長拂,霜籠水更溫。不疏還自決,雖撓未嘗渾。
    地啟巖為洞,天開石作盆。常留今日色,不減故年痕。
    陰焰潛生海,陽光暗燭坤。定應鄰火宅,非獨過焦原。
    龍訝經冬潤,鶯疑滿谷暄。善烹寒食茗,能變早春園。
    及物功何大,隨流道益尊。潔齋齊物主,療病奪醫門。
    外秘千峰秀,旁通百潦奔。禪傢休問疾,騷客罷招魂。
    臥理黔川守,分憂漢主恩。慘傷因有暇,徒禦誡無喧。
    癢悶頭風切,爬搔臂力煩。披榛通白道,束馬置朱幡。
    謝屐緣危磴,戎裝逗遠村。慢遊登竹徑,高步入山根。
    崖巘差行灶,蓬茅過小軒。禦寒增帳幕,甃影盡璵璠。
    不與華池語,寧將浴室論。洗心過頃刻,浸發迨朝暾。
    汗洽聊箕踞,支羸暫虎蹲。濯纓閑更入,漱齒渴仍吞。
    氣燠勝重絸,風和敵一尊。適來還蹭蹬,復出又攀援。
    形穢忻除垢,神囂喜破昏。明夷徵立象,既濟感文言。
    已閡眠沙麂,仍妨臥石猿。香驅蒸霧起,煙霿濕雲屯。
    破險更祠宇,憑高易廟垣。舊基絕仄足,新構忽行鵷。
    勝地非無棟,征途遽改轅。貪程歸路遠,折政訟庭繁。
    興往留年月,詩成遺子孫。已鐫東壁石,名姓寄無垠。

    【註釋】:

    潔:

    ①清潔;潔凈。 《孟子·離婁下》:“西子蒙不潔,則人皆掩鼻而過之。”《左傳·定公三年》:“莊公卞急而好潔。”(卞急:性情急躁。)《韓非子·說林下》:“宮有堊(è),器有滌,則潔矣。”(堊:用白堊塗飾。)②純潔清白。《論語·微子》:“欲潔其身,以亂大倫。”《史記· 屈原列傳》:“其志潔,故其稱物芳。”(稱物芳:指《離騷》等中以美人香草比君子。)③(語言)簡明;精煉。柳宗元《答韋中立論師道書》:“參之太史公以著其潔。”《文心雕龍·體性》:“是以賈生俊發,故文潔而體清。”(俊發:少年英俊,意氣風發。)

    齋:

    ①祭祀前整潔身心,以示虛敬。《呂氏春秋·孟春紀》:“天子乃齋。”②信佛的人以素食為齋。白居易《同錢員外題絕糧僧巨川》:“齋時往往聞鐘聲,一食何如不食閑?”③施舍飯食給僧、道等。《清平山堂話本·花燈轎蓮女成佛記》:“每日齋僧佈施,隨喜看經。”④施舍的飯食。釋明概《決對傅奕廢佛僧事》:“寺塔宏壯,齋供充盈。”⑤房舍;屋子。多指書店,學舍。《宋史·徽宗紀一》:“詔諸路州學別置齋舍,以養材武之士。”

    齊:

    ①[形]整齊,一致。《孟子·滕文公上》:“夫物之不~,物之情也。”②[副]一同,一齊。《晉書·謝安傳》:“若二賊假延,來年水生,東西~舉。”③[形]平等,相等。《荀子·王制》:“勢~則不壹,眾~則不使。”④[動]整治。《史記·酷吏列傳序》:“道之以政,~之以刑。”⑤[形]敏捷。《商君書·弱民》:“~疾而均,速若飄風。”⑥[名]肚臍。《左傳·莊公六年》:“若不早圖,後君噬~。”

    物:

    ①雜毛牛。《詩經·小雅·無羊》:“三十維物,爾牲則具。”②客觀存在的物體。《莊子·天地》:“天地雖大,其化均也;萬物雖多,其治一也。”③特指物產。《晉書·顧榮傳》:“故國安物阜,以義成俗。”(阜:豐富。)④與“我”相對的物和人;眾人。《水經註·洛水》:“既神遊自得,不與物之”。江淹《雜體詩·雜述》:“物我俱忘懷。”⑤指外界環境。范仲淹《嶽陽樓記》:“不以物喜,不以己悲。”⑥辨識,察看。《周禮·地官·艸人》:“則物其地,圖而授之。”[物議]眾人的議論,多指非議。《南史·謝靈運傳附謝幾卿》:“二人意相得……不屑物議。”

    主:

    ①君;國君。《荀子·王霸》:“主能治近,則遠者理;主能治明,則幽者化;主能當一,則百事正。”(理:治理。幽:暗處。化:感化。當:主管。)《商君書·君臣》:“故國治而地廣,兵強而主尊。”②皇帝的女兒。《後漢書·宋弘傳》:“弘被引見,帝令主坐屏風後。”③春秋戰國時稱大夫為主。《左傳·昭公元年》:“趙孟曰:‘誰當良臣?’對曰:‘主是謂矣。’”(趙孟:晉國卿大夫。當:相當於。)④主人。杜甫《秋興八首》之四:“王侯第宅皆新主。”(第:貴族的大宅子。)劉義慶《世說新語·簡傲》:“主已知子猷當往,乃灑掃施設,在聽事坐相待。”(子猷:王徽之字。)⑤死者的牌位。《春秋·文公二年》:“作僖公主。”⑥根本;首要的。曹丕《典論·論文》:“文以氣為主。”⑦掌管;主持。《墨子·備高臨》:“十人主此車。”⑧預兆。范仲淹《奏乞宣諭大臣定河東捍禦》:“河東地震數年,占書亦主城陷。”

    療:

    ①醫治,治療。《周禮·天官·瘍醫》:“凡療瘍(yáng),以五毒攻之。”②制止。曹植《遠遊篇》:“瓊蕊可療饑。”李肇《唐國史補》卷下:“滌煩療渴,所謂茶也。”

    病:

    ①重病;重傷。古稱輕病為疾,重病為病。《左傳·僖公二十八年》:“病,則將殺之。”後泛指一般疾病。《孟子·滕文公上》:“吾固願見,今吾尚病;病愈,我且往見。”②患病。《後漢書·王充傳》:“永元中,病卒於傢。”③困苦;疾苦。白居易《寄唐生》:“惟歌生民病,願得天子知。”④憂慮;擔心。《左傳·襄公二十四年》:“鄭人病之。”⑤缺點;錯誤。《孔子傢語·在厄》:“孔子聖賢,其所刺譏,皆中諸侯之病。”

    奪:

    ①強取;奪去。《管子·任法》:“借人以其所操,命曰奪柄;借人以其所處,命曰失位。”②脫漏。江淹《張黃門協苦雨》:“燮燮涼葉奪,戾戾颸風舉。”特指抄刊古書時文字脫漏。俞樾《茶香室叢抄·揚州二十四橋》:“按,依此數之,未足二十四數,疑有奪誤也。”③錯過;錯失;耽誤。《荀子·富國》:“輕田野之稅,平關市之征,省商賈之數,罕興力役,無奪農時。”(關市:設在交通要道的集市。)④強取;剝奪。《左傳·定公二年》:“邾莊公與夷射姑飲酒,私出,閽(hūn)乞肉焉,奪之杖以敲之。”(閽:看門人。)《左傳·昭公二十年》:“先人有奪人之心,後人有待其衰。”李密《陳情表》:“舅奪母志。”⑤削除;剝奪。《左傳·昭公十三年》:“(楚靈)王奪鬭韋龜中犨(chōu),又奪成然邑使為郊尹。”(鬬韋龜、成然:二人為父子,均楚國大夫。中犨:邑名。)《金史·世宗紀中》:“又以臺臣徇勢偷安,畏忌不敢言,奪俸一月。”(徇:屈從。)⑥爭奪;爭得;競爭。《舊唐書·韓遊瓌傳》:“乃退入城。賊急奪門,遊瓌與賊隔門血戰,會暝乃解。”(暝:黃昏,天黑。)《世說新語·夙惠》:“二子俱說,更相易奪,言無遺失。”⑦壓倒;勝過;超過。《論語·陽貨》:“惡紫之奪朱也,惡鄭聲之亂雅樂也。”(鄭聲:鄭地的俗樂。)趙孟頫《贈放煙火者》:“人間巧藝奪天工。”⑧照耀;震懾。聞人蒨《春日》:“林有驚心鳥,園多奪目花。”宋之問《嵩山天門歌》:“晚陰兮足風,夕陽兮赩(xì)紅,試一望兮奪魄,況眾妙之無窮。”(赩:赤色。)⑨用某種強力、手段,迫使對方改變或放棄(原來的主張)。《論語·泰伯》:“可以托六尺之孤,可以寄百裡之命,臨大節而不可奪也,君子與?”(六尺之孤:未成年的孤兒。)又特指任職期間遭父母喪事不令離職或喪服未滿強令出仕。通稱“奪服、奪哀、奪禮、奪情”等,省稱“奪”。《新唐書·狄仁傑傳附狄光嗣》:“母喪,奪為太傅少卿,固讓。睿宗嘉其誠,許之。”⑩裁定;認定。《論衡·超奇》:“書疏文義,奪於肝心。”

    門:

    ①建築物的進出口。《詩經·小雅 ·何人斯》:“不入我門。”《木蘭詩》:“開我東閣門。”②關鍵。《老子》第一章:“玄之又玄,眾妙之門。”《商君書·君臣》:“臣聞道民之門,在上所先。”③傢;傢族。《三國志·蜀書·先主傳》:“汝勿妄語,滅吾門也。”④門類;類別。《舊唐書·杜佑傳》:“凡書九門,計二百卷。”⑤派別;學派。《後漢書·鄭玄傳》:“仲尼之門,考以四科。”⑥門第。《北史·劉昶傳》:“唯能是寄,不必拘門。”


  • 洁斋齐物主,疗病夺医门。

    “洁斋齐物主,疗病夺医门。”诗句出处:《题黄山汤院》;是唐朝诗人李敬方的作品。

    楚镇惟黄岫,灵泉浴圣源。煎熬何处所,炉炭孰司存。
    沙暖泉长拂,霜笼水更温。不疏还自决,虽挠未尝浑。
    地启岩为洞,天开石作盆。常留今日色,不减故年痕。
    阴焰潜生海,阳光暗烛坤。定应邻火宅,非独过焦原。
    龙讶经冬润,莺疑满谷暄。善烹寒食茗,能变早春园。
    及物功何大,随流道益尊。洁斋齐物主,疗病夺医门。
    外秘千峰秀,旁通百潦奔。禅家休问疾,骚客罢招魂。
    卧理黔川守,分忧汉主恩。惨伤因有暇,徒御诫无喧。
    痒闷头风切,爬搔臂力烦。披榛通白道,束马置朱幡。
    谢屐缘危磴,戎装逗远村。慢游登竹径,高步入山根。
    崖巘差行灶,蓬茅过小轩。御寒增帐幕,甃影尽玙璠。
    不与华池语,宁将浴室论。洗心过顷刻,浸发迨朝暾。
    汗洽聊箕踞,支羸暂虎蹲。濯缨闲更入,漱齿渴仍吞。
    气燠胜重絸,风和敌一尊。适来还蹭蹬,复出又攀援。
    形秽忻除垢,神嚣喜破昏。明夷徵立象,既济感文言。
    已阂眠沙麂,仍妨卧石猿。香驱蒸雾起,烟霿湿云屯。
    破险更祠宇,凭高易庙垣。旧基绝仄足,新构忽行鹓。
    胜地非无栋,征途遽改辕。贪程归路远,折政讼庭繁。
    兴往留年月,诗成遗子孙。已镌东壁石,名姓寄无垠。

    【注释】:

    洁:

    ①清洁;洁净。 《孟子·离娄下》:“西子蒙不洁,则人皆掩鼻而过之。”《左传·定公三年》:“庄公卞急而好洁。”(卞急:性情急躁。)《韩非子·说林下》:“宫有垩(è),器有涤,则洁矣。”(垩:用白垩涂饰。)②纯洁清白。《论语·微子》:“欲洁其身,以乱大伦。”《史记· 屈原列传》:“其志洁,故其称物芳。”(称物芳:指《离骚》等中以美人香草比君子。)③(语言)简明;精炼。柳宗元《答韦中立论师道书》:“参之太史公以著其洁。”《文心雕龙·体性》:“是以贾生俊发,故文洁而体清。”(俊发:少年英俊,意气风发。)

    斋:

    ①祭祀前整洁身心,以示虚敬。《吕氏春秋·孟春纪》:“天子乃斋。”②信佛的人以素食为斋。白居易《同钱员外题绝粮僧巨川》:“斋时往往闻钟声,一食何如不食闲?”③施舍饭食给僧、道等。《清平山堂话本·花灯轿莲女成佛记》:“每日斋僧布施,随喜看经。”④施舍的饭食。释明概《决对傅奕废佛僧事》:“寺塔宏壮,斋供充盈。”⑤房舍;屋子。多指书店,学舍。《宋史·徽宗纪一》:“诏诸路州学别置斋舍,以养材武之士。”

    齐:

    ①[形]整齐,一致。《孟子·滕文公上》:“夫物之不~,物之情也。”②[副]一同,一齐。《晋书·谢安传》:“若二贼假延,来年水生,东西~举。”③[形]平等,相等。《荀子·王制》:“势~则不壹,众~则不使。”④[动]整治。《史记·酷吏列传序》:“道之以政,~之以刑。”⑤[形]敏捷。《商君书·弱民》:“~疾而均,速若飘风。”⑥[名]肚脐。《左传·庄公六年》:“若不早图,后君噬~。”

    物:

    ①杂毛牛。《诗经·小雅·无羊》:“三十维物,尔牲则具。”②客观存在的物体。《庄子·天地》:“天地虽大,其化均也;万物虽多,其治一也。”③特指物产。《晋书·顾荣传》:“故国安物阜,以义成俗。”(阜:丰富。)④与“我”相对的物和人;众人。《水经注·洛水》:“既神游自得,不与物之”。江淹《杂体诗·杂述》:“物我俱忘怀。”⑤指外界环境。范仲淹《岳阳楼记》:“不以物喜,不以己悲。”⑥辨识,察看。《周礼·地官·艸人》:“则物其地,图而授之。”[物议]众人的议论,多指非议。《南史·谢灵运传附谢几卿》:“二人意相得……不屑物议。”

    主:

    ①君;国君。《荀子·王霸》:“主能治近,则远者理;主能治明,则幽者化;主能当一,则百事正。”(理:治理。幽:暗处。化:感化。当:主管。)《商君书·君臣》:“故国治而地广,兵强而主尊。”②皇帝的女儿。《后汉书·宋弘传》:“弘被引见,帝令主坐屏风后。”③春秋战国时称大夫为主。《左传·昭公元年》:“赵孟曰:‘谁当良臣?’对曰:‘主是谓矣。’”(赵孟:晋国卿大夫。当:相当于。)④主人。杜甫《秋兴八首》之四:“王侯第宅皆新主。”(第:贵族的大宅子。)刘义庆《世说新语·简傲》:“主已知子猷当往,乃洒扫施设,在听事坐相待。”(子猷:王徽之字。)⑤死者的牌位。《春秋·文公二年》:“作僖公主。”⑥根本;首要的。曹丕《典论·论文》:“文以气为主。”⑦掌管;主持。《墨子·备高临》:“十人主此车。”⑧预兆。范仲淹《奏乞宣谕大臣定河东捍御》:“河东地震数年,占书亦主城陷。”

    疗:

    ①医治,治疗。《周礼·天官·疡医》:“凡疗疡(yáng),以五毒攻之。”②制止。曹植《远游篇》:“琼蕊可疗饥。”李肇《唐国史补》卷下:“涤烦疗渴,所谓茶也。”

    病:

    ①重病;重伤。古称轻病为疾,重病为病。《左传·僖公二十八年》:“病,则将杀之。”后泛指一般疾病。《孟子·滕文公上》:“吾固愿见,今吾尚病;病愈,我且往见。”②患病。《后汉书·王充传》:“永元中,病卒于家。”③困苦;疾苦。白居易《寄唐生》:“惟歌生民病,愿得天子知。”④忧虑;担心。《左传·襄公二十四年》:“郑人病之。”⑤缺点;错误。《孔子家语·在厄》:“孔子圣贤,其所刺讥,皆中诸侯之病。”

    夺:

    ①强取;夺去。《管子·任法》:“借人以其所操,命曰夺柄;借人以其所处,命曰失位。”②脱漏。江淹《张黄门协苦雨》:“燮燮凉叶夺,戾戾飔风举。”特指抄刊古书时文字脱漏。俞樾《茶香室丛抄·扬州二十四桥》:“按,依此数之,未足二十四数,疑有夺误也。”③错过;错失;耽误。《荀子·富国》:“轻田野之税,平关市之征,省商贾之数,罕兴力役,无夺农时。”(关市:设在交通要道的集市。)④强取;剥夺。《左传·定公二年》:“邾庄公与夷射姑饮酒,私出,阍(hūn)乞肉焉,夺之杖以敲之。”(阍:看门人。)《左传·昭公二十年》:“先人有夺人之心,后人有待其衰。”李密《陈情表》:“舅夺母志。”⑤削除;剥夺。《左传·昭公十三年》:“(楚灵)王夺鬭韦龟中犨(chōu),又夺成然邑使为郊尹。”(鬬韦龟、成然:二人为父子,均楚国大夫。中犨:邑名。)《金史·世宗纪中》:“又以台臣徇势偷安,畏忌不敢言,夺俸一月。”(徇:屈从。)⑥争夺;争得;竞争。《旧唐书·韩游瓌传》:“乃退入城。贼急夺门,游瓌与贼隔门血战,会暝乃解。”(暝:黄昏,天黑。)《世说新语·夙惠》:“二子俱说,更相易夺,言无遗失。”⑦压倒;胜过;超过。《论语·阳货》:“恶紫之夺朱也,恶郑声之乱雅乐也。”(郑声:郑地的俗乐。)赵孟頫《赠放烟火者》:“人间巧艺夺天工。”⑧照耀;震慑。闻人蒨《春日》:“林有惊心鸟,园多夺目花。”宋之问《嵩山天门歌》:“晚阴兮足风,夕阳兮赩(xì)红,试一望兮夺魄,况众妙之无穷。”(赩:赤色。)⑨用某种强力、手段,迫使对方改变或放弃(原来的主张)。《论语·泰伯》:“可以托六尺之孤,可以寄百里之命,临大节而不可夺也,君子与?”(六尺之孤:未成年的孤儿。)又特指任职期间遭父母丧事不令离职或丧服未满强令出仕。通称“夺服、夺哀、夺礼、夺情”等,省称“夺”。《新唐书·狄仁杰传附狄光嗣》:“母丧,夺为太傅少卿,固让。睿宗嘉其诚,许之。”⑩裁定;认定。《论衡·超奇》:“书疏文义,夺于肝心。”

    门:

    ①建筑物的进出口。《诗经·小雅 ·何人斯》:“不入我门。”《木兰诗》:“开我东阁门。”②关键。《老子》第一章:“玄之又玄,众妙之门。”《商君书·君臣》:“臣闻道民之门,在上所先。”③家;家族。《三国志·蜀书·先主传》:“汝勿妄语,灭吾门也。”④门类;类别。《旧唐书·杜佑传》:“凡书九门,计二百卷。”⑤派别;学派。《后汉书·郑玄传》:“仲尼之门,考以四科。”⑥门第。《北史·刘昶传》:“唯能是寄,不必拘门。”


  • jie zhai ji wu zhu ,liao bing duo yi men 。

    “jie zhai ji wu zhu ,liao bing duo yi men 。”shi gou chu chu :《ti huang shan shang yuan 》;shi tang chao shi ren li jing fang de zuo pin 。

    chu zhen wei huang xiu ,ling quan yu sheng yuan 。jian ao he chu suo ,lu tan shu si cun 。
    sha nuan quan chang bi ,shuang long shui geng wen 。bu shu hai zi jue ,sui nao wei chang hun 。
    de qi yan wei dong ,tian kai dan zuo pen 。chang liu jin ri se ,bu jian gu nian hen 。
    yin yan qian sheng hai ,yang guang an zhu kun 。ding ying lin huo zhai ,fei du guo jiao yuan 。
    long ya jing dong run ,ying yi man gu xuan 。shan peng han shi ming ,neng bian zao chun yuan 。
    ji wu gong he da ,sui liu dao yi zun 。jie zhai ji wu zhu ,liao bing duo yi men 。
    wai bi qian feng xiu ,pang tong bai lao ben 。chan jia xiu wen ji ,sao ke ba qiao hun 。
    wo li qian chuan shou ,fen you han zhu en 。can shang yin you xia ,tu yu jie mo xuan 。
    yang men tou feng qie ,pa sao bei li fan 。pi zhen tong bai dao ,shu ma zhi zhu fan 。
    xie ji yuan wei deng ,rong zhuang dou yuan cun 。man you deng zhu jing ,gao bu ru shan gen 。
    ya yan cha hang zao ,peng mao guo xiao xuan 。yu han zeng zhang mu ,zhou ying jin yu fan 。
    bu yu hua chi yu ,ning jiang yu shi lun 。xi xin guo qing ke ,jin fa dai chao tun 。
    han qia liao ji ju ,zhi lei zan hu cun 。zhuo ying xian geng ru ,shu chi ke reng tun 。
    qi yu sheng chong jian ,feng he di yi zun 。kuo lai hai ceng deng ,fu chu you pan yuan 。
    xing hui xin chu gou ,shen ao xi po hun 。ming yi zheng li xiang ,ji ji gan wen yan 。
    yi he mian sha ji ,reng fang wo dan yuan 。xiang qu zheng wu qi ,yan mao shi yun tun 。
    po xian geng ci yu ,ping gao yi miao yuan 。jiu ji jue ze zu ,xin gou hu hang yuan 。
    sheng de fei mo dong ,zheng tu ju gai yuan 。tan cheng gui lu yuan ,she zheng song ting fan 。
    xing wang liu nian yue ,shi cheng wei zi sun 。yi juan dong bi dan ,ming xing ji mo yin 。

    【zhu shi 】:

    jie :

    ①qing jie ;jie jing 。 《meng zi ·li lou xia 》:“xi zi meng bu jie ,ze ren jie yan bi er guo zhi 。”《zuo chuan ·ding gong san nian 》:“zhuang gong bian ji er hao jie 。”(bian ji :xing qing ji zao 。)《han fei zi ·shui lin xia 》:“gong you e (è),qi you di ,ze jie yi 。”(e :yong bai e tu shi 。)②chun jie qing bai 。《lun yu ·wei zi 》:“yu jie ji shen ,yi luan da lun 。”《shi ji · qu yuan lie chuan 》:“ji zhi jie ,gu ji chen wu fang 。”(chen wu fang :zhi 《li sao 》deng zhong yi mei ren xiang cao bi jun zi 。)③(yu yan )jian ming ;jing lian 。liu zong yuan 《da wei zhong li lun shi dao shu 》:“can zhi tai shi gong yi zhe ji jie 。”《wen xin diao long ·ti xing 》:“shi yi gu sheng jun fa ,gu wen jie er ti qing 。”(jun fa :shao nian ying jun ,yi qi feng fa 。)

    zhai :

    ①ji si qian zheng jie shen xin ,yi shi xu jing 。《lv shi chun qiu ·meng chun ji 》:“tian zi nai zhai 。”②xin fo de ren yi su shi wei zhai 。bai ju yi 《tong qian yuan wai ti jue liang seng ju chuan 》:“zhai shi wang wang wen zhong sheng ,yi shi he ru bu shi xian ?”③shi she fan shi gei seng 、dao deng 。《qing ping shan tang hua ben ·hua deng jiao lian nv cheng fo ji 》:“mei ri zhai seng bu shi ,sui xi kan jing 。”④shi she de fan shi 。shi ming gai 《jue dui fu yi fei fo seng shi 》:“si da hong zhuang ,zhai gong chong ying 。”⑤fang she ;wu zi 。duo zhi shu dian ,xue she 。《song shi ·hui zong ji yi 》:“zhao zhu lu zhou xue bie zhi zhai she ,yi yang cai wu zhi shi 。”

    ji :

    ①[xing ]zheng ji ,yi zhi 。《meng zi ·teng wen gong shang 》:“fu wu zhi bu ~,wu zhi qing ye 。”②[fu ]yi tong ,yi ji 。《jin shu ·xie an chuan 》:“re er zei jia yan ,lai nian shui sheng ,dong xi ~ju 。”③[xing ]ping deng ,xiang deng 。《xun zi ·wang zhi 》:“shi ~ze bu yi ,zhong ~ze bu shi 。”④[dong ]zheng zhi 。《shi ji ·ku li lie chuan xu 》:“dao zhi yi zheng ,~zhi yi xing 。”⑤[xing ]min jie 。《shang jun shu ·ruo min 》:“~ji er jun ,su re piao feng 。”⑥[ming ]du qi 。《zuo chuan ·zhuang gong liu nian 》:“re bu zao tu ,hou jun shi ~。”

    wu :

    ①za mao niu 。《shi jing ·xiao ya ·mo yang 》:“san shi wei wu ,er sheng ze ju 。”②ke guan cun zai de wu ti 。《zhuang zi ·tian de 》:“tian de sui da ,ji hua jun ye ;mo wu sui duo ,ji zhi yi ye 。”③te zhi wu chan 。《jin shu ·gu rong chuan 》:“gu guo an wu fu ,yi yi cheng su 。”(fu :feng fu 。)④yu “wo ”xiang dui de wu he ren ;zhong ren 。《shui jing zhu ·luo shui 》:“ji shen you zi de ,bu yu wu zhi ”。jiang yan 《za ti shi ·za shu 》:“wu wo ju wang huai 。”⑤zhi wai jie huan jing 。fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“bu yi wu xi ,bu yi ji bei 。”⑥bian shi ,cha kan 。《zhou li ·de guan ·艸ren 》:“ze wu ji de ,tu er shou zhi 。”[wu yi ]zhong ren de yi lun ,duo zhi fei yi 。《na shi ·xie ling yun chuan fu xie ji qing 》:“er ren yi xiang de ……bu xie wu yi 。”

    zhu :

    ①jun ;guo jun 。《xun zi ·wang ba 》:“zhu neng zhi jin ,ze yuan zhe li ;zhu neng zhi ming ,ze you zhe hua ;zhu neng dang yi ,ze bai shi zheng 。”(li :zhi li 。you :an chu 。hua :gan hua 。dang :zhu guan 。)《shang jun shu ·jun chen 》:“gu guo zhi er de an ,bing jiang er zhu zun 。”②huang di de nv er 。《hou han shu ·song hong chuan 》:“hong bei yin jian ,di ling zhu zuo bing feng hou 。”③chun qiu zhan guo shi chen da fu wei zhu 。《zuo chuan ·zhao gong yuan nian 》:“zhao meng yue :‘shei dang liang chen ?’dui yue :‘zhu shi wei yi 。’”(zhao meng :jin guo qing da fu 。dang :xiang dang yu 。)④zhu ren 。du fu 《qiu xing ba shou 》zhi si :“wang hou di zhai jie xin zhu 。”(di :gui zu de da zhai zi 。)liu yi qing 《shi shui xin yu ·jian ao 》:“zhu yi zhi zi you dang wang ,nai sa sao shi she ,zai ting shi zuo xiang dai 。”(zi you :wang hui zhi zi 。)⑤si zhe de pai wei 。《chun qiu ·wen gong er nian 》:“zuo xi gong zhu 。”⑥gen ben ;shou yao de 。cao pi 《dian lun ·lun wen 》:“wen yi qi wei zhu 。”⑦zhang guan ;zhu chi 。《mo zi ·bei gao lin 》:“shi ren zhu ci che 。”⑧yu zhao 。fan zhong yan 《zou qi xuan yu da chen ding he dong han yu 》:“he dong de zhen shu nian ,zhan shu yi zhu cheng xian 。”

    liao :

    ①yi zhi ,zhi liao 。《zhou li ·tian guan ·yang yi 》:“fan liao yang (yáng),yi wu du gong zhi 。”②zhi zhi 。cao zhi 《yuan you pian 》:“qiong rui ke liao ji 。”li zhao 《tang guo shi bu 》juan xia :“di fan liao ke ,suo wei cha ye 。”

    bing :

    ①chong bing ;chong shang 。gu chen qing bing wei ji ,chong bing wei bing 。《zuo chuan ·xi gong er shi ba nian 》:“bing ,ze jiang sha zhi 。”hou fan zhi yi ban ji bing 。《meng zi ·teng wen gong shang 》:“wu gu yuan jian ,jin wu shang bing ;bing yu ,wo ju wang jian 。”②huan bing 。《hou han shu ·wang chong chuan 》:“yong yuan zhong ,bing cu yu jia 。”③kun ku ;ji ku 。bai ju yi 《ji tang sheng 》:“wei ge sheng min bing ,yuan de tian zi zhi 。”④you lv ;dan xin 。《zuo chuan ·xiang gong er shi si nian 》:“zheng ren bing zhi 。”⑤que dian ;cuo wu 。《kong zi jia yu ·zai e 》:“kong zi sheng xian ,ji suo ci ji ,jie zhong zhu hou zhi bing 。”

    duo :

    ①jiang qu ;duo qu 。《guan zi ·ren fa 》:“jie ren yi ji suo cao ,ming yue duo bing ;jie ren yi ji suo chu ,ming yue shi wei 。”②tuo lou 。jiang yan 《zhang huang men xie ku yu 》:“xie xie liang xie duo ,li li si feng ju 。”te zhi chao kan gu shu shi wen zi tuo lou 。shu yue 《cha xiang shi cong chao ·yang zhou er shi si qiao 》:“an ,yi ci shu zhi ,wei zu er shi si shu ,yi you duo wu ye 。”③cuo guo ;cuo shi ;dan wu 。《xun zi ·fu guo 》:“qing tian ye zhi shui ,ping guan shi zhi zheng ,sheng shang gu zhi shu ,han xing li yi ,mo duo nong shi 。”(guan shi :she zai jiao tong yao dao de ji shi 。)④jiang qu ;bao duo 。《zuo chuan ·ding gong er nian 》:“zhu zhuang gong yu yi she gu yin jiu ,si chu ,hun (hūn)qi rou yan ,duo zhi zhang yi qiao zhi 。”(hun :kan men ren 。)《zuo chuan ·zhao gong er shi nian 》:“xian ren you duo ren zhi xin ,hou ren you dai ji cui 。”li mi 《chen qing biao 》:“jiu duo mu zhi 。”⑤xiao chu ;bao duo 。《zuo chuan ·zhao gong shi san nian 》:“(chu ling )wang duo dou wei gui zhong chou (chōu),you duo cheng ran yi shi wei jiao yin 。”(dou wei gui 、cheng ran :er ren wei fu zi ,jun chu guo da fu 。zhong chou :yi ming 。)《jin shi ·shi zong ji zhong 》:“you yi tai chen xun shi tou an ,wei ji bu gan yan ,duo feng yi yue 。”(xun :qu cong 。)⑥zheng duo ;zheng de ;jing zheng 。《jiu tang shu ·han you gui chuan 》:“nai tui ru cheng 。zei ji duo men ,you gui yu zei ge men xie zhan ,hui ming nai jie 。”(ming :huang hun ,tian hei 。)《shi shui xin yu ·su hui 》:“er zi ju shui ,geng xiang yi duo ,yan mo wei shi 。”⑦ya dao ;sheng guo ;chao guo 。《lun yu ·yang huo 》:“e zi zhi duo zhu ye ,e zheng sheng zhi luan ya le ye 。”(zheng sheng :zheng de de su le 。)zhao meng fu 《zeng fang yan huo zhe 》:“ren jian qiao yi duo tian gong 。”⑧zhao yao ;zhen she 。wen ren qian 《chun ri 》:“lin you jing xin diao ,yuan duo duo mu hua 。”song zhi wen 《song shan tian men ge 》:“wan yin xi zu feng ,xi yang xi xi (xì)gong ,shi yi wang xi duo bo ,kuang zhong miao zhi mo qiong 。”(xi :chi se 。)⑨yong mou chong jiang li 、shou duan ,pai shi dui fang gai bian huo fang qi (yuan lai de zhu zhang )。《lun yu ·tai bai 》:“ke yi tuo liu che zhi gu ,ke yi ji bai li zhi ming ,lin da jie er bu ke duo ye ,jun zi yu ?”(liu che zhi gu :wei cheng nian de gu er 。)you te zhi ren zhi ji jian zao fu mu sang shi bu ling li zhi huo sang fu wei man jiang ling chu shi 。tong chen “duo fu 、duo ai 、duo li 、duo qing ”deng ,sheng chen “duo ”。《xin tang shu ·di ren jie chuan fu di guang si 》:“mu sang ,duo wei tai fu shao qing ,gu rang 。rui zong jia ji cheng ,hu zhi 。”⑩cai ding ;ren ding 。《lun heng ·chao ji 》:“shu shu wen yi ,duo yu gan xin 。”

    men :

    ①jian zhu wu de jin chu kou 。《shi jing ·xiao ya ·he ren si 》:“bu ru wo men 。”《mu lan shi 》:“kai wo dong ge men 。”②guan jian 。《lao zi 》di yi zhang :“xuan zhi you xuan ,zhong miao zhi men 。”《shang jun shu ·jun chen 》:“chen wen dao min zhi men ,zai shang suo xian 。”③jia ;jia zu 。《san guo zhi ·shu shu ·xian zhu chuan 》:“ru wu wang yu ,mie wu men ye 。”④men lei ;lei bie 。《jiu tang shu ·du you chuan 》:“fan shu jiu men ,ji er bai juan 。”⑤pa bie ;xue pa 。《hou han shu ·zheng xuan chuan 》:“zhong ni zhi men ,kao yi si ke 。”⑥men di 。《bei shi ·liu chang chuan 》:“wei neng shi ji ,bu bi ju men 。”