• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 野食掘田鼠,晡餐兼僰僮。

    “野食掘田鼠,晡餐兼僰僮。”詩句出處:《李雲南征蠻詩》;是唐朝詩人高適的作品。

    聖人赫斯怒,詔伐西南戎。肅穆廟堂上,深沉節制雄。
    遂令感激士,得建非常功。料死不料敵,顧恩寧顧終。
    鼓行天海外,轉戰蠻夷中。梯巘近高鳥,穿林經毒蟲。
    鬼門無歸客,北戶多南風。蜂蠆隔萬裡,雲雷隨九攻。
    長驅大浪破,急擊群山空。餉道忽已遠,懸軍垂欲窮。
    精誠動白日,憤薄連蒼穹。野食掘田鼠,晡餐兼僰僮。
    收兵列亭堠,拓地彌西東。臨事恥茍免,履危能飭躬。
    將星獨照耀,邊色何溟濛。瀘水夜可涉,交州今始通。
    歸來長安道,召見甘泉宮。廉藺若未死,孫吳知暗同。
    相逢論意氣,慷慨謝深衷。

    【註釋】:

    野:

    ①郊外。《詩經 · 邶風 · 燕燕》:“之子於歸,遠送於野。”②田野;原野。杜甫《旅夜書懷》:“星垂平野闊,月湧大江流。”③朝廷之外;民間。與“朝”相對。指不在朝,不當政。《尚書·大禹謨》:“君子在野,小人在位。”④非人工畜養或培植的(動植物)。李白《訪戴天山道士不遇》詩:“野竹分青靄。”(青靄:山中雲氣。)⑤粗鄙;野蠻。《說苑·修文》:“小人失之野,救野莫如敬。”⑥質樸;缺乏文采。《論語·雍也》:“質勝文則野。”

    食:

    (一)①飯食;糧食。《韓非子·十過》:“財食將盡。”②食物。《左傳·隱公元年》:“小人有母,皆嘗小人之食矣。”③吃。《史記·陳涉世傢》:“卒買魚烹食,得魚腹中書。”④受納。《鹽鐵論·相刺》:“賢聖不能正不食諫諍之君。”⑤日、月虧缺的現象。後作“蝕”。《論語·子張》:“君子之過也,如日月之食焉。”[食言]失信;不信守諾言。《史記·殷本紀》:“女(rǔ)毋不信,朕不食言。”(女:你。) (二)sì 拿東西給人吃;供養。《史記·淮陰侯列傳》:“解衣衣我,推食(shí)食(sì)我。” (三)yì人名用字。漢朝有酈食其(jī)。

    掘:

    ①挖。《史記·高祖本紀》:“項羽燒秦宮室,掘始皇帝塚。”《管子·山權數》:“北郭有掘闕而得龜者。”②通“倔”。倔強。《成皋令任伯嗣碑》:“慈寬惠恕,剛猛桀掘。”③通“拙(zhuō)”。笨拙。《史記·貨殖列傳》:“田農,掘業。”④通“崛”。突起貌。《漢書·揚雄傳上》:“洪臺掘其獨出兮。”

    田:

    ①種植作物的土地。陶淵明《桃花源記》:“有良田美池桑竹之屬。”②耕種田地。《漢書·高帝紀》:“故秦苑囿園池,令民得田之。”③通“畋”。打獵。《韓非子·難一》:“焚林而田,偷取多獸,後必無獸。”④春季打獵和習兵之禮。《周禮 · 春官 · 甸祝》:“甸祝掌四時之田。”⑤古代主管農事的官員,即田峻。《禮記·月令》:“王命佈農事,命田舍東郊。”⑥大鼓。《詩經 · 周頌·有瞽》:“應田縣鼓。”(應:小鼓。)

    晡:

    申時,即黃昏時。宋玉《高唐賦》:“晡夕之後,精神怳(huǎng)忽,若有所喜。”(怳忽:心神不定。)杜甫《徐步》:“整履步青蕪,荒庭日欲晡。”[晡食]晚餐。柳宗元《段太尉逸事狀》:“吾未晡食,請假設草具。”(假:權且。草具:粗劣食物。)

    餐:

    ①吃;吃飯。李白《北上行》:“草木不可餐,饑飲零露漿。”(零露:露水。)②飯食。《韓非子·十過》:“充之以餐。”(充:充滿。)③量詞。用於飯食的頓數。《莊子·逍遙遊》:“三餐而反,腹猶果然。”

    兼:

    ①同時具有或得到。《史記·秦始皇本紀》:“皇帝並宇,兼聽萬事。”《孟子·告子上》:“魚我所欲也,熊掌亦我所欲也,二者不可得兼。”《儀禮·聘禮》:“其實棗蒸栗擇,兼執之以進。”(擇:挑選。)②兩倍;加倍。張衡《西京賦》:“鬻(yù)者兼贏,求者不匱。”(鬻:賣。贏:贏利。)③吞並;兼並。曹操《置屯田令》:“秦人以急農兼天下。”(急農:把農業生產放在重要地位。)《三國志·魏書·郭嘉傳》:“輕兵兼道而出,掩其不意。”(兼道:指加倍趕路。)④盡;竭盡。曾鞏《謝章學士書》:“兼收並采,不遺偏才一曲之人。”

    僮:

    ①未成年的男子;泛指兒童。《左傳·哀公十一年》:“公為與其嬖僮汪錡乘,皆死,皆殯。”(公為、汪錡:人名。嬖bì:寵愛。)《論衡·偶會》:“僮謠之語當驗。”②無知。《太玄·童》:“陽氣始窺,物僮然,咸未有知。”③奴婢;奴仆。《史記·呂不韋列傳》:“不韋傢僮萬人。”柳宗元《童區寄傳》:“我區氏兒也,不當為僮。”[僮僮]盛美的樣子。《詩經·召南·采蘩》:“被之僮僮,夙夜在公。”(被:通“髲bì”,古代婦女的發飾。)


  • 野食掘田鼠,晡餐兼僰僮。

    “野食掘田鼠,晡餐兼僰僮。”诗句出处:《李云南征蛮诗》;是唐朝诗人高适的作品。

    圣人赫斯怒,诏伐西南戎。肃穆庙堂上,深沉节制雄。
    遂令感激士,得建非常功。料死不料敌,顾恩宁顾终。
    鼓行天海外,转战蛮夷中。梯巘近高鸟,穿林经毒虫。
    鬼门无归客,北户多南风。蜂虿隔万里,云雷随九攻。
    长驱大浪破,急击群山空。饷道忽已远,悬军垂欲穷。
    精诚动白日,愤薄连苍穹。野食掘田鼠,晡餐兼僰僮。
    收兵列亭堠,拓地弥西东。临事耻苟免,履危能饬躬。
    将星独照耀,边色何溟濛。泸水夜可涉,交州今始通。
    归来长安道,召见甘泉宫。廉蔺若未死,孙吴知暗同。
    相逢论意气,慷慨谢深衷。

    【注释】:

    野:

    ①郊外。《诗经 · 邶风 · 燕燕》:“之子于归,远送于野。”②田野;原野。杜甫《旅夜书怀》:“星垂平野阔,月涌大江流。”③朝廷之外;民间。与“朝”相对。指不在朝,不当政。《尚书·大禹谟》:“君子在野,小人在位。”④非人工畜养或培植的(动植物)。李白《访戴天山道士不遇》诗:“野竹分青霭。”(青霭:山中云气。)⑤粗鄙;野蛮。《说苑·修文》:“小人失之野,救野莫如敬。”⑥质朴;缺乏文采。《论语·雍也》:“质胜文则野。”

    食:

    (一)①饭食;粮食。《韩非子·十过》:“财食将尽。”②食物。《左传·隐公元年》:“小人有母,皆尝小人之食矣。”③吃。《史记·陈涉世家》:“卒买鱼烹食,得鱼腹中书。”④受纳。《盐铁论·相刺》:“贤圣不能正不食谏诤之君。”⑤日、月亏缺的现象。后作“蚀”。《论语·子张》:“君子之过也,如日月之食焉。”[食言]失信;不信守诺言。《史记·殷本纪》:“女(rǔ)毋不信,朕不食言。”(女:你。) (二)sì 拿东西给人吃;供养。《史记·淮阴侯列传》:“解衣衣我,推食(shí)食(sì)我。” (三)yì人名用字。汉朝有郦食其(jī)。

    掘:

    ①挖。《史记·高祖本纪》:“项羽烧秦宫室,掘始皇帝冢。”《管子·山权数》:“北郭有掘阙而得龟者。”②通“倔”。倔强。《成皋令任伯嗣碑》:“慈宽惠恕,刚猛桀掘。”③通“拙(zhuō)”。笨拙。《史记·货殖列传》:“田农,掘业。”④通“崛”。突起貌。《汉书·扬雄传上》:“洪台掘其独出兮。”

    田:

    ①种植作物的土地。陶渊明《桃花源记》:“有良田美池桑竹之属。”②耕种田地。《汉书·高帝纪》:“故秦苑囿园池,令民得田之。”③通“畋”。打猎。《韩非子·难一》:“焚林而田,偷取多兽,后必无兽。”④春季打猎和习兵之礼。《周礼 · 春官 · 甸祝》:“甸祝掌四时之田。”⑤古代主管农事的官员,即田峻。《礼记·月令》:“王命布农事,命田舍东郊。”⑥大鼓。《诗经 · 周颂·有瞽》:“应田县鼓。”(应:小鼓。)

    晡:

    申时,即黄昏时。宋玉《高唐赋》:“晡夕之后,精神怳(huǎng)忽,若有所喜。”(怳忽:心神不定。)杜甫《徐步》:“整履步青芜,荒庭日欲晡。”[晡食]晚餐。柳宗元《段太尉逸事状》:“吾未晡食,请假设草具。”(假:权且。草具:粗劣食物。)

    餐:

    ①吃;吃饭。李白《北上行》:“草木不可餐,饥饮零露浆。”(零露:露水。)②饭食。《韩非子·十过》:“充之以餐。”(充:充满。)③量词。用于饭食的顿数。《庄子·逍遥游》:“三餐而反,腹犹果然。”

    兼:

    ①同时具有或得到。《史记·秦始皇本纪》:“皇帝并宇,兼听万事。”《孟子·告子上》:“鱼我所欲也,熊掌亦我所欲也,二者不可得兼。”《仪礼·聘礼》:“其实枣蒸栗择,兼执之以进。”(择:挑选。)②两倍;加倍。张衡《西京赋》:“鬻(yù)者兼赢,求者不匮。”(鬻:卖。赢:赢利。)③吞并;兼并。曹操《置屯田令》:“秦人以急农兼天下。”(急农:把农业生产放在重要地位。)《三国志·魏书·郭嘉传》:“轻兵兼道而出,掩其不意。”(兼道:指加倍赶路。)④尽;竭尽。曾巩《谢章学士书》:“兼收并采,不遗偏才一曲之人。”

    僮:

    ①未成年的男子;泛指儿童。《左传·哀公十一年》:“公为与其嬖僮汪錡乘,皆死,皆殡。”(公为、汪錡:人名。嬖bì:宠爱。)《论衡·偶会》:“僮谣之语当验。”②无知。《太玄·童》:“阳气始窥,物僮然,咸未有知。”③奴婢;奴仆。《史记·吕不韦列传》:“不韦家僮万人。”柳宗元《童区寄传》:“我区氏儿也,不当为僮。”[僮僮]盛美的样子。《诗经·召南·采蘩》:“被之僮僮,夙夜在公。”(被:通“髲bì”,古代妇女的发饰。)


  • ye shi jue tian shu ,bu can jian bo tong 。

    “ye shi jue tian shu ,bu can jian bo tong 。”shi gou chu chu :《li yun na zheng man shi 》;shi tang chao shi ren gao kuo de zuo pin 。

    sheng ren he si nu ,zhao fa xi na rong 。su mu miao tang shang ,shen chen jie zhi xiong 。
    sui ling gan ji shi ,de jian fei chang gong 。liao si bu liao di ,gu en ning gu zhong 。
    gu hang tian hai wai ,zhuai zhan man yi zhong 。ti yan jin gao diao ,chuan lin jing du chong 。
    gui men mo gui ke ,bei hu duo na feng 。feng chai ge mo li ,yun lei sui jiu gong 。
    chang qu da lang po ,ji ji qun shan kong 。xiang dao hu yi yuan ,xuan jun chui yu qiong 。
    jing cheng dong bai ri ,fen bao lian cang qiong 。ye shi jue tian shu ,bu can jian bo tong 。
    shou bing lie ting hou ,ta de mi xi dong 。lin shi chi gou mian ,lv wei neng chi gong 。
    jiang xing du zhao yao ,bian se he ming 濛。lu shui ye ke she ,jiao zhou jin shi tong 。
    gui lai chang an dao ,shao jian gan quan gong 。lian lin re wei si ,sun wu zhi an tong 。
    xiang feng lun yi qi ,kang kai xie shen zhong 。

    【zhu shi 】:

    ye :

    ①jiao wai 。《shi jing · bei feng · yan yan 》:“zhi zi yu gui ,yuan song yu ye 。”②tian ye ;yuan ye 。du fu 《lv ye shu huai 》:“xing chui ping ye kuo ,yue chong da jiang liu 。”③chao ting zhi wai ;min jian 。yu “chao ”xiang dui 。zhi bu zai chao ,bu dang zheng 。《shang shu ·da yu mo 》:“jun zi zai ye ,xiao ren zai wei 。”④fei ren gong chu yang huo pei zhi de (dong zhi wu )。li bai 《fang dai tian shan dao shi bu yu 》shi :“ye zhu fen qing ai 。”(qing ai :shan zhong yun qi 。)⑤cu bi ;ye man 。《shui yuan ·xiu wen 》:“xiao ren shi zhi ye ,jiu ye mo ru jing 。”⑥zhi piao ;que fa wen cai 。《lun yu ·yong ye 》:“zhi sheng wen ze ye 。”

    shi :

    (yi )①fan shi ;liang shi 。《han fei zi ·shi guo 》:“cai shi jiang jin 。”②shi wu 。《zuo chuan ·yin gong yuan nian 》:“xiao ren you mu ,jie chang xiao ren zhi shi yi 。”③chi 。《shi ji ·chen she shi jia 》:“cu mai yu peng shi ,de yu fu zhong shu 。”④shou na 。《yan tie lun ·xiang ci 》:“xian sheng bu neng zheng bu shi jian zheng zhi jun 。”⑤ri 、yue kui que de xian xiang 。hou zuo “shi ”。《lun yu ·zi zhang 》:“jun zi zhi guo ye ,ru ri yue zhi shi yan 。”[shi yan ]shi xin ;bu xin shou nuo yan 。《shi ji ·yan ben ji 》:“nv (rǔ)wu bu xin ,zhen bu shi yan 。”(nv :ni 。) (er )sì na dong xi gei ren chi ;gong yang 。《shi ji ·huai yin hou lie chuan 》:“jie yi yi wo ,tui shi (shí)shi (sì)wo 。” (san )yìren ming yong zi 。han chao you li shi ji (jī)。

    jue :

    ①wa 。《shi ji ·gao zu ben ji 》:“xiang yu shao qin gong shi ,jue shi huang di zhong 。”《guan zi ·shan quan shu 》:“bei guo you jue que er de gui zhe 。”②tong “jue ”。jue jiang 。《cheng gao ling ren bai si bei 》:“ci kuan hui shu ,gang meng jie jue 。”③tong “zhuo (zhuō)”。ben zhuo 。《shi ji ·huo shi lie chuan 》:“tian nong ,jue ye 。”④tong “jue ”。tu qi mao 。《han shu ·yang xiong chuan shang 》:“hong tai jue ji du chu xi 。”

    tian :

    ①chong zhi zuo wu de tu de 。tao yuan ming 《tao hua yuan ji 》:“you liang tian mei chi sang zhu zhi shu 。”②geng chong tian de 。《han shu ·gao di ji 》:“gu qin yuan you yuan chi ,ling min de tian zhi 。”③tong “tian ”。da lie 。《han fei zi ·nan yi 》:“fen lin er tian ,tou qu duo shou ,hou bi mo shou 。”④chun ji da lie he xi bing zhi li 。《zhou li · chun guan · dian zhu 》:“dian zhu zhang si shi zhi tian 。”⑤gu dai zhu guan nong shi de guan yuan ,ji tian jun 。《li ji ·yue ling 》:“wang ming bu nong shi ,ming tian she dong jiao 。”⑥da gu 。《shi jing · zhou song ·you gu 》:“ying tian xian gu 。”(ying :xiao gu 。)

    bu :

    shen shi ,ji huang hun shi 。song yu 《gao tang fu 》:“bu xi zhi hou ,jing shen huang (huǎng)hu ,re you suo xi 。”(huang hu :xin shen bu ding 。)du fu 《xu bu 》:“zheng lv bu qing wu ,huang ting ri yu bu 。”[bu shi ]wan can 。liu zong yuan 《duan tai wei yi shi zhuang 》:“wu wei bu shi ,qing jia she cao ju 。”(jia :quan ju 。cao ju :cu lie shi wu 。)

    can :

    ①chi ;chi fan 。li bai 《bei shang hang 》:“cao mu bu ke can ,ji yin ling lou jiang 。”(ling lou :lou shui 。)②fan shi 。《han fei zi ·shi guo 》:“chong zhi yi can 。”(chong :chong man 。)③liang ci 。yong yu fan shi de du shu 。《zhuang zi ·xiao yao you 》:“san can er fan ,fu you guo ran 。”

    jian :

    ①tong shi ju you huo de dao 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“huang di bing yu ,jian ting mo shi 。”《meng zi ·gao zi shang 》:“yu wo suo yu ye ,xiong zhang yi wo suo yu ye ,er zhe bu ke de jian 。”《yi li ·pin li 》:“ji shi zao zheng li ze ,jian zhi zhi yi jin 。”(ze :tiao shua 。)②liang bei ;jia bei 。zhang heng 《xi jing fu 》:“yu (yù)zhe jian ying ,qiu zhe bu kui 。”(yu :mai 。ying :ying li 。)③tun bing ;jian bing 。cao cao 《zhi tun tian ling 》:“qin ren yi ji nong jian tian xia 。”(ji nong :ba nong ye sheng chan fang zai chong yao de wei 。)《san guo zhi ·wei shu ·guo jia chuan 》:“qing bing jian dao er chu ,yan ji bu yi 。”(jian dao :zhi jia bei gan lu 。)④jin ;jie jin 。ceng gong 《xie zhang xue shi shu 》:“jian shou bing cai ,bu wei pian cai yi qu zhi ren 。”

    tong :

    ①wei cheng nian de nan zi ;fan zhi er tong 。《zuo chuan ·ai gong shi yi nian 》:“gong wei yu ji bi tong wang qi cheng ,jie si ,jie bin 。”(gong wei 、wang qi :ren ming 。bi bì:chong ai 。)《lun heng ·ou hui 》:“tong yao zhi yu dang yan 。”②mo zhi 。《tai xuan ·tong 》:“yang qi shi kui ,wu tong ran ,xian wei you zhi 。”③nu bi ;nu pu 。《shi ji ·lv bu wei lie chuan 》:“bu wei jia tong mo ren 。”liu zong yuan 《tong ou ji chuan 》:“wo ou shi er ye ,bu dang wei tong 。”[tong tong ]cheng mei de yang zi 。《shi jing ·shao na ·cai fan 》:“bei zhi tong tong ,su ye zai gong 。”(bei :tong “bi bì”,gu dai fu nv de fa shi 。)