• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 除卻林逋無人識,算歲寒、隻是天知己。

    “除卻林逋無人識,算歲寒、隻是天知己。”詩句出處:《賀新涼/賀新郎》;是宋朝詩人方嶽的作品。

    霜月寒如洗。問梅花、經年何事,尚迷煙水。夢著翠霞尋好句,新雪闌幹獨倚。見竹外、一枝橫蕊。已占百花頭上瞭,料詩情、不但江山耳。春已逗,有佳思。一香吹動人間世。奈何地、叢篁低碧,巧相虧蔽。盡讓春風凡草木,便做雲根石底。但留取、微酸滋味。除卻林逋無人識,算歲寒、隻是天知己。休弄玉,怨遲暮。

    【註釋】:

    除:

    ①臺階。張衡《東京賦》:“乃羨公侯卿士,登自東除。”②除去。《史記·項羽本紀》:“誅亂除害。”③減免。韓愈《八月十五夜贈張公曹》:“赦書一日行萬裡,罪從大辟皆除死。”(大辟:死刑。)④修治。《左傳·昭公十三年》:“將為子除館於西河,其若之何?”⑤拜官授職。李密《陳情表》:“除臣洗馬。”(洗馬:官名。)⑥除法。算術中用一個數去分另一個數。《淮南子· 天文》:“下生者倍,以三除之。”⑦不計算在內。元稹《離思五首》之四:“曾經滄海難為水,除卻巫山不是雲。”[除拜]授官。范曄《後漢書·楊秉傳》:“七年南巡園陵,特詔秉從……及行至南陽,左右並通奸利,詔書多所除拜。”[除宮]1.清除宮殿。司馬遷《史記·呂太後本紀》:“東牟侯興居曰:‘誅呂氏吾無功,請得除宮。’”2.比喻宮廷易主。《後漢書·天文志上》:“是時郭皇後已疏,至十七年十月,遂廢為中山太後,立陰貴人為皇後,除宮之象也。”[除身]授官的文憑,猶今之委任狀。《宋書·顏延之傳》:“晉恭思皇後葬,應須百官,湛之取義熙元年除身,以延之兼侍中。”

    卻:

    ①退;使退卻。《呂氏春秋·序意》:“馬卻不肯進。”賈誼《過秦論》:“乃使蒙恬北築長城而守藩籬,卻匈奴七百餘裡。”(蒙恬:秦名將。藩籬:比喻邊疆上的屏障。)②避免。《史記·魯仲連鄒陽列傳》:“勇士不卻死而滅名。”③不前進,停止。《韓非子·外儲說右下》:“馬退而卻,策不能進前也。”④拒絕;退還。《孟子·萬章下》:“卻之卻之為不恭,何也?”李斯《諫逐客書》:“王者不卻眾庶,故能明其德。”⑤回;回轉。杜甫《聞官軍收河南河北》:“卻看妻子愁何在,漫卷詩書喜欲狂。”(卷:收拾,收起。)⑥去;掉。多用在動詞後表明動作瞭結,完成。聶夷中《詠田傢》:“醫得眼前瘡,剜卻心頭肉。”⑦副詞。1. 表示強調。相當於“正”。李商隱《有感》:“非關宋玉有微詞,卻是襄王夢覺遲。”2. 表示重復。相當於“再”、“又”。李白《送賀監歸四明應制》:“借問欲棲珠樹鶴,何年卻向帝城飛。”3. 表示相反,相當於“倒”、“反”。李白《把酒問月》:“人攀明月不可得,月行卻與人相隨。”

    逋:

    ①逃亡。晁錯《賢良文學對策》:“內外咸怨,離散逋逃。”(咸:都。)②指逃亡者。韓愈《柳州羅池廟碑》:“流逋四歸,樂生興事。”③拖欠。《晉書·桓伊傳》:“宜並合小縣,除諸郡逋米。”④拖欠之物。《漢書·昭帝紀》:“三年以前逋更賦未入者,皆勿收。”⑤拖延;懈怠。《晉書·蔡謨傳》:“久逋王命。”

    無:

    ①沒有。跟“有”相對。陸遊《遊山西村》:“山重水復疑無路。”②副詞。表示否定,相當於“不”。《商君書·農戰》:“民以此為教,則粟焉得無少,而兵焉得弱也?”③連詞。表示條件,相當於“無論”、“不論”。《詩經·魯頌·灃水》:“不小不大,從公於邁。”④通“毋”。不要。《古詩源·箜篌引》:“公無渡河,公竟渡河。墮河而死,當奈公何!”⑤非;不是。《管子·形勢》:“則國非其國,而民無其民也。”⑥語氣詞。用於疑問句末,表示疑問,相當於“否”。白居易《問劉十九》:“晚來天欲雪,能飲一杯無?”

    識:

    (一)①知道;懂得。《莊子·天地》:“識其一不知其二。”②認識。賀知章《回鄉偶書》:“兒童相見不相識。”③識別。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“新婦識馬聲。”④知識;見識。《荀子·法行》:“怨天者無識。” (二)zhì ①記住。《論語·述而》:“默而識之。”②標記。曹植《寶刀賦序》:“以龍熊烏雀為識。”

    算:

    ①計算;數。《漢書·律歷志》:“數者,一、十、百、千、萬也,所以算數事物,順性命之理也。”②數目。《聊齋志異·八大王》:“生視其中有藏鏹(qiǎng)無算,遂以重金購居之。”(鏹:銀子。)③謀劃;計劃。《孫子 ·計》:“夫未戰而廟算勝者,得算多也。”④壽命。《晉書·王徽之傳》:“今君與弟算俱盡,何代也!”(代:頂替。)⑤漢代賦稅名。《漢書·貢禹傳》:“宜令兒七歲去齒,乃出口錢,年二十乃算。”⑥通“筭”。古代計數用的籌碼。《儀禮·鄉射禮》:“一人執算以從之。”

    歲:

    ①星名。即木星。《左傳·襄公二十八年》:“歲在星紀。”②年。《尚書·堯典》:“期,三百有六旬有六日,以閏月定四時成年。”③光陰;時間;時光。元稹《遣春十首》之七:“莫倚顏似花,君看歲如水。”④年齡。崔顥《江畔老人愁》:“少年欲知老人歲,豈知今年一百五。”⑤年景;年成;收成。《鹽鐵論·力耕》:“豐年歲登,則儲積以備乏絕。”(登:莊稼豐收。)

    寒:

    ①冷。《禮記·月令》:“寒熱不節,民多虐疾。”《呂氏春秋·察今》:“見瓶水之冰,而知天下之寒。”②貧窮;貧寒。杜甫《自京赴奉先縣詠懷》:“彤庭所分帛,本自寒女出。”(彤庭:指富貴人傢。)《晉書·劉毅傳》:“是以上品無寒門,下品無士族。”③害怕;畏懼。《聊齋志異·辛十四娘》:“誤入澗谷,狼奔鴟(chī)叫,豎毛寒心。”(鴟:貓頭鷹。)

    隻:

    ①鳥一隻;一隻。《公羊傳 ·僖公三十三年》“匹馬隻輪無反者。”(反:返。)《後漢書·王喬傳》:“於是候鳥至,舉羅張之,但得一隻舃焉。”(羅:捕鳥網。舃:鞋。)②單數。《宋史·張洎傳》:“肅宗而下,咸隻日臨朝,雙日不坐。”(肅宗:指唐肅宗李亨。臨朝:指坐朝問政。)

    是:

    ①正確。與“非”相對。《論語·陽貨》:“偃之言是也。”②肯定;認為正確。《墨子·尚同上》:“國君之所是,必皆是之。”③糾正;訂正。《禮記·月令》:“是察阿黨,則罪無有掩蔽。”(察:審察。)④表示判斷,是。《史記·刺客列傳》:“此必是豫讓也。”⑤代詞。表示近指。相當於“此”、“這”。《孟子·梁惠王上》:“直不百步耳,是亦走也。”⑥連詞。相當於“於是”。《管子·君臣上》:“非茲,是無以理人;非茲,是無以生財。”⑦助詞。用以前置賓語。《左傳·襄公十四年》:“唯餘馬首是瞻。”[是以]因此;所以。《韓非子·喻老》:“今在骨髓,臣是以無請也。”[是故]因此。《孟子·梁惠王下》:“唯仁者能以大事小,是故湯事葛。”[國是]國傢大計。梁啟超《戊戌政變記·譚嗣同傳》:“定國是之詔既下。”

    天:

    ①人的頭部。《呂氏春秋·論人》:“適耳目,節嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無以害其天矣。”(釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當今天去地甚高,古天與今無異。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野。”(穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候。《呂氏春秋·季春》:“行秋令,則天多沉陰。”⑤自然界。《荀子·天論》:“天行有常,不為堯存,不為桀亡。”⑥自然形成的。《莊子·養生主》:“依乎天理,批大郤,導大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左傳·成公十六年》:“國之存亡,天也。”⑨依憑;依靠者。《儀禮· 喪服》:“夫者,妻之天也。”

    知:

    ①知道。《論語·為政》:“知之為知之,不知為不知,是知也。”王充《論衡·知實》:“不學自知,不問自曉,古今行事,未之有也。”(未之有也:沒有這樣的事。)②知覺;感覺。范縝《神滅論》:“手等有痛癢之知。”③見解;知識。《商君書·更法》:“有獨知之慮者。”(慮:思慮。)④知識。《列子· 湯問》:“兩小兒笑曰:‘孰為汝多知乎?’”(孰:誰。為:通“謂”,說。)⑤瞭解。《史記·管晏列傳》:“知我者鮑子也。”(鮑子:鮑叔牙。)⑥交好;相親。司馬遷《報任安書》:“絕賓客之知。”⑦知己;知心的人。鮑照《詠雙燕》:“悲歌辭舊愛,銜淚覓新知。”(銜淚:噙著淚。覓:找尋。)⑧主持。《左傳·襄公二十六年》:“子產其將知政矣。”

    己:

    ①自己;本身。《禮記·大學》:“人之視己,如見其肺肝然。”《孫子·謀攻》:“知彼知己,百戰不殆。”②天幹的第六位。與地支相配以紀日,年。《呂氏春秋·季夏》:“中央土,其曰戊己。”


  • 除却林逋无人识,算岁寒、只是天知己。

    “除却林逋无人识,算岁寒、只是天知己。”诗句出处:《贺新凉/贺新郎》;是宋朝诗人方岳的作品。

    霜月寒如洗。问梅花、经年何事,尚迷烟水。梦著翠霞寻好句,新雪阑干独倚。见竹外、一枝横蕊。已占百花头上了,料诗情、不但江山耳。春已逗,有佳思。一香吹动人间世。奈何地、丛篁低碧,巧相亏蔽。尽让春风凡草木,便做云根石底。但留取、微酸滋味。除却林逋无人识,算岁寒、只是天知己。休弄玉,怨迟暮。

    【注释】:

    除:

    ①台阶。张衡《东京赋》:“乃羡公侯卿士,登自东除。”②除去。《史记·项羽本纪》:“诛乱除害。”③减免。韩愈《八月十五夜赠张公曹》:“赦书一日行万里,罪从大辟皆除死。”(大辟:死刑。)④修治。《左传·昭公十三年》:“将为子除馆于西河,其若之何?”⑤拜官授职。李密《陈情表》:“除臣洗马。”(洗马:官名。)⑥除法。算术中用一个数去分另一个数。《淮南子· 天文》:“下生者倍,以三除之。”⑦不计算在内。元稹《离思五首》之四:“曾经沧海难为水,除却巫山不是云。”[除拜]授官。范晔《后汉书·杨秉传》:“七年南巡园陵,特诏秉从……及行至南阳,左右并通奸利,诏书多所除拜。”[除宫]1.清除宫殿。司马迁《史记·吕太后本纪》:“东牟侯兴居曰:‘诛吕氏吾无功,请得除宫。’”2.比喻宫廷易主。《后汉书·天文志上》:“是时郭皇后已疏,至十七年十月,遂废为中山太后,立阴贵人为皇后,除宫之象也。”[除身]授官的文凭,犹今之委任状。《宋书·颜延之传》:“晋恭思皇后葬,应须百官,湛之取义熙元年除身,以延之兼侍中。”

    却:

    ①退;使退却。《吕氏春秋·序意》:“马却不肯进。”贾谊《过秦论》:“乃使蒙恬北筑长城而守藩篱,却匈奴七百余里。”(蒙恬:秦名将。藩篱:比喻边疆上的屏障。)②避免。《史记·鲁仲连邹阳列传》:“勇士不却死而灭名。”③不前进,停止。《韩非子·外储说右下》:“马退而却,策不能进前也。”④拒绝;退还。《孟子·万章下》:“却之却之为不恭,何也?”李斯《谏逐客书》:“王者不却众庶,故能明其德。”⑤回;回转。杜甫《闻官军收河南河北》:“却看妻子愁何在,漫卷诗书喜欲狂。”(卷:收拾,收起。)⑥去;掉。多用在动词后表明动作了结,完成。聂夷中《咏田家》:“医得眼前疮,剜却心头肉。”⑦副词。1. 表示强调。相当于“正”。李商隐《有感》:“非关宋玉有微词,却是襄王梦觉迟。”2. 表示重复。相当于“再”、“又”。李白《送贺监归四明应制》:“借问欲栖珠树鹤,何年却向帝城飞。”3. 表示相反,相当于“倒”、“反”。李白《把酒问月》:“人攀明月不可得,月行却与人相随。”

    逋:

    ①逃亡。晁错《贤良文学对策》:“内外咸怨,离散逋逃。”(咸:都。)②指逃亡者。韩愈《柳州罗池庙碑》:“流逋四归,乐生兴事。”③拖欠。《晋书·桓伊传》:“宜并合小县,除诸郡逋米。”④拖欠之物。《汉书·昭帝纪》:“三年以前逋更赋未入者,皆勿收。”⑤拖延;懈怠。《晋书·蔡谟传》:“久逋王命。”

    无:

    ①没有。跟“有”相对。陆游《游山西村》:“山重水复疑无路。”②副词。表示否定,相当于“不”。《商君书·农战》:“民以此为教,则粟焉得无少,而兵焉得弱也?”③连词。表示条件,相当于“无论”、“不论”。《诗经·鲁颂·沣水》:“不小不大,从公于迈。”④通“毋”。不要。《古诗源·箜篌引》:“公无渡河,公竟渡河。堕河而死,当奈公何!”⑤非;不是。《管子·形势》:“则国非其国,而民无其民也。”⑥语气词。用于疑问句末,表示疑问,相当于“否”。白居易《问刘十九》:“晚来天欲雪,能饮一杯无?”

    识:

    (一)①知道;懂得。《庄子·天地》:“识其一不知其二。”②认识。贺知章《回乡偶书》:“儿童相见不相识。”③识别。古乐府《古诗为焦仲卿妻作》:“新妇识马声。”④知识;见识。《荀子·法行》:“怨天者无识。” (二)zhì ①记住。《论语·述而》:“默而识之。”②标记。曹植《宝刀赋序》:“以龙熊乌雀为识。”

    算:

    ①计算;数。《汉书·律历志》:“数者,一、十、百、千、万也,所以算数事物,顺性命之理也。”②数目。《聊斋志异·八大王》:“生视其中有藏镪(qiǎng)无算,遂以重金购居之。”(镪:银子。)③谋划;计划。《孙子 ·计》:“夫未战而庙算胜者,得算多也。”④寿命。《晋书·王徽之传》:“今君与弟算俱尽,何代也!”(代:顶替。)⑤汉代赋税名。《汉书·贡禹传》:“宜令儿七岁去齿,乃出口钱,年二十乃算。”⑥通“筭”。古代计数用的筹码。《仪礼·乡射礼》:“一人执算以从之。”

    岁:

    ①星名。即木星。《左传·襄公二十八年》:“岁在星纪。”②年。《尚书·尧典》:“期,三百有六旬有六日,以闰月定四时成年。”③光阴;时间;时光。元稹《遣春十首》之七:“莫倚颜似花,君看岁如水。”④年龄。崔颢《江畔老人愁》:“少年欲知老人岁,岂知今年一百五。”⑤年景;年成;收成。《盐铁论·力耕》:“丰年岁登,则储积以备乏绝。”(登:庄稼丰收。)

    寒:

    ①冷。《礼记·月令》:“寒热不节,民多虐疾。”《吕氏春秋·察今》:“见瓶水之冰,而知天下之寒。”②贫穷;贫寒。杜甫《自京赴奉先县咏怀》:“彤庭所分帛,本自寒女出。”(彤庭:指富贵人家。)《晋书·刘毅传》:“是以上品无寒门,下品无士族。”③害怕;畏惧。《聊斋志异·辛十四娘》:“误入涧谷,狼奔鸱(chī)叫,竖毛寒心。”(鸱:猫头鹰。)

    只:

    ①鸟一只;一只。《公羊传 ·僖公三十三年》“匹马只轮无反者。”(反:返。)《后汉书·王乔传》:“于是候鸟至,举罗张之,但得一只舃焉。”(罗:捕鸟网。舃:鞋。)②单数。《宋史·张洎传》:“肃宗而下,咸只日临朝,双日不坐。”(肃宗:指唐肃宗李亨。临朝:指坐朝问政。)

    是:

    ①正确。与“非”相对。《论语·阳货》:“偃之言是也。”②肯定;认为正确。《墨子·尚同上》:“国君之所是,必皆是之。”③纠正;订正。《礼记·月令》:“是察阿党,则罪无有掩蔽。”(察:审察。)④表示判断,是。《史记·刺客列传》:“此必是豫让也。”⑤代词。表示近指。相当于“此”、“这”。《孟子·梁惠王上》:“直不百步耳,是亦走也。”⑥连词。相当于“于是”。《管子·君臣上》:“非兹,是无以理人;非兹,是无以生财。”⑦助词。用以前置宾语。《左传·襄公十四年》:“唯余马首是瞻。”[是以]因此;所以。《韩非子·喻老》:“今在骨髓,臣是以无请也。”[是故]因此。《孟子·梁惠王下》:“唯仁者能以大事小,是故汤事葛。”[国是]国家大计。梁启超《戊戌政变记·谭嗣同传》:“定国是之诏既下。”

    天:

    ①人的头部。《吕氏春秋·论人》:“适耳目,节嗜欲,释智谋,去巧故……若此,则无以害其天矣。”(释:去除。巧故:伪诈。)②天空。王充《论衡·谈天》:“察当今天去地甚高,古天与今无异。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)庐,笼盖四野。”(穹庐:毡帐。)③在额上刺字的刑罚。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罚。)④天气;气候。《吕氏春秋·季春》:“行秋令,则天多沉阴。”⑤自然界。《荀子·天论》:“天行有常,不为尧存,不为桀亡。”⑥自然形成的。《庄子·养生主》:“依乎天理,批大郤,导大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左传·成公十六年》:“国之存亡,天也。”⑨依凭;依靠者。《仪礼· 丧服》:“夫者,妻之天也。”

    知:

    ①知道。《论语·为政》:“知之为知之,不知为不知,是知也。”王充《论衡·知实》:“不学自知,不问自晓,古今行事,未之有也。”(未之有也:没有这样的事。)②知觉;感觉。范缜《神灭论》:“手等有痛痒之知。”③见解;知识。《商君书·更法》:“有独知之虑者。”(虑:思虑。)④知识。《列子· 汤问》:“两小儿笑曰:‘孰为汝多知乎?’”(孰:谁。为:通“谓”,说。)⑤了解。《史记·管晏列传》:“知我者鲍子也。”(鲍子:鲍叔牙。)⑥交好;相亲。司马迁《报任安书》:“绝宾客之知。”⑦知己;知心的人。鲍照《咏双燕》:“悲歌辞旧爱,衔泪觅新知。”(衔泪:噙着泪。觅:找寻。)⑧主持。《左传·襄公二十六年》:“子产其将知政矣。”

    己:

    ①自己;本身。《礼记·大学》:“人之视己,如见其肺肝然。”《孙子·谋攻》:“知彼知己,百战不殆。”②天干的第六位。与地支相配以纪日,年。《吕氏春秋·季夏》:“中央土,其曰戊己。”


  • chu que lin bu mo ren shi ,suan sui han 、zhi shi tian zhi ji 。

    “chu que lin bu mo ren shi ,suan sui han 、zhi shi tian zhi ji 。”shi gou chu chu :《he xin liang /he xin lang 》;shi song chao shi ren fang yue de zuo pin 。

    shuang yue han ru xi 。wen mei hua 、jing nian he shi ,shang mi yan shui 。meng zhe cui xia xun hao gou ,xin xue lan gan du yi 。jian zhu wai 、yi zhi heng rui 。yi zhan bai hua tou shang le ,liao shi qing 、bu dan jiang shan er 。chun yi dou ,you jia sai 。yi xiang chui dong ren jian shi 。nai he de 、cong huang di bi ,qiao xiang kui bi 。jin rang chun feng fan cao mu ,bian zuo yun gen dan de 。dan liu qu 、wei suan zi wei 。chu que lin bu mo ren shi ,suan sui han 、zhi shi tian zhi ji 。xiu long yu ,yuan chi mu 。

    【zhu shi 】:

    chu :

    ①tai jie 。zhang heng 《dong jing fu 》:“nai xian gong hou qing shi ,deng zi dong chu 。”②chu qu 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“zhu luan chu hai 。”③jian mian 。han yu 《ba yue shi wu ye zeng zhang gong cao 》:“she shu yi ri hang mo li ,zui cong da bi jie chu si 。”(da bi :si xing 。)④xiu zhi 。《zuo chuan ·zhao gong shi san nian 》:“jiang wei zi chu guan yu xi he ,ji re zhi he ?”⑤bai guan shou zhi 。li mi 《chen qing biao 》:“chu chen xi ma 。”(xi ma :guan ming 。)⑥chu fa 。suan shu zhong yong yi ge shu qu fen ling yi ge shu 。《huai na zi · tian wen 》:“xia sheng zhe bei ,yi san chu zhi 。”⑦bu ji suan zai nei 。yuan zhen 《li sai wu shou 》zhi si :“ceng jing cang hai nan wei shui ,chu que wu shan bu shi yun 。”[chu bai ]shou guan 。fan ye 《hou han shu ·yang bing chuan 》:“qi nian na xun yuan ling ,te zhao bing cong ……ji hang zhi na yang ,zuo you bing tong jian li ,zhao shu duo suo chu bai 。”[chu gong ]1.qing chu gong dian 。si ma qian 《shi ji ·lv tai hou ben ji 》:“dong mou hou xing ju yue :‘zhu lv shi wu mo gong ,qing de chu gong 。’”2.bi yu gong ting yi zhu 。《hou han shu ·tian wen zhi shang 》:“shi shi guo huang hou yi shu ,zhi shi qi nian shi yue ,sui fei wei zhong shan tai hou ,li yin gui ren wei huang hou ,chu gong zhi xiang ye 。”[chu shen ]shou guan de wen ping ,you jin zhi wei ren zhuang 。《song shu ·yan yan zhi chuan 》:“jin gong sai huang hou zang ,ying xu bai guan ,zhan zhi qu yi xi yuan nian chu shen ,yi yan zhi jian shi zhong 。”

    que :

    ①tui ;shi tui que 。《lv shi chun qiu ·xu yi 》:“ma que bu ken jin 。”gu yi 《guo qin lun 》:“nai shi meng tian bei zhu chang cheng er shou fan li ,que xiong nu qi bai yu li 。”(meng tian :qin ming jiang 。fan li :bi yu bian jiang shang de bing zhang 。)②bi mian 。《shi ji ·lu zhong lian ju yang lie chuan 》:“yong shi bu que si er mie ming 。”③bu qian jin ,ting zhi 。《han fei zi ·wai chu shui you xia 》:“ma tui er que ,ce bu neng jin qian ye 。”④ju jue ;tui hai 。《meng zi ·mo zhang xia 》:“que zhi que zhi wei bu gong ,he ye ?”li si 《jian zhu ke shu 》:“wang zhe bu que zhong shu ,gu neng ming ji de 。”⑤hui ;hui zhuai 。du fu 《wen guan jun shou he na he bei 》:“que kan qi zi chou he zai ,man juan shi shu xi yu kuang 。”(juan :shou she ,shou qi 。)⑥qu ;diao 。duo yong zai dong ci hou biao ming dong zuo le jie ,wan cheng 。nie yi zhong 《yong tian jia 》:“yi de yan qian chuang ,wan que xin tou rou 。”⑦fu ci 。1. biao shi jiang diao 。xiang dang yu “zheng ”。li shang yin 《you gan 》:“fei guan song yu you wei ci ,que shi xiang wang meng jiao chi 。”2. biao shi chong fu 。xiang dang yu “zai ”、“you ”。li bai 《song he jian gui si ming ying zhi 》:“jie wen yu qi zhu shu he ,he nian que xiang di cheng fei 。”3. biao shi xiang fan ,xiang dang yu “dao ”、“fan ”。li bai 《ba jiu wen yue 》:“ren pan ming yue bu ke de ,yue hang que yu ren xiang sui 。”

    bu :

    ①tao wang 。chao cuo 《xian liang wen xue dui ce 》:“nei wai xian yuan ,li san bu tao 。”(xian :dou 。)②zhi tao wang zhe 。han yu 《liu zhou luo chi miao bei 》:“liu bu si gui ,le sheng xing shi 。”③tuo qian 。《jin shu ·huan yi chuan 》:“yi bing ge xiao xian ,chu zhu jun bu mi 。”④tuo qian zhi wu 。《han shu ·zhao di ji 》:“san nian yi qian bu geng fu wei ru zhe ,jie wu shou 。”⑤tuo yan ;xie dai 。《jin shu ·cai mo chuan 》:“jiu bu wang ming 。”

    mo :

    ①mei you 。gen “you ”xiang dui 。liu you 《you shan xi cun 》:“shan chong shui fu yi mo lu 。”②fu ci 。biao shi fou ding ,xiang dang yu “bu ”。《shang jun shu ·nong zhan 》:“min yi ci wei jiao ,ze su yan de mo shao ,er bing yan de ruo ye ?”③lian ci 。biao shi tiao jian ,xiang dang yu “mo lun ”、“bu lun ”。《shi jing ·lu song ·feng shui 》:“bu xiao bu da ,cong gong yu mai 。”④tong “wu ”。bu yao 。《gu shi yuan ·kong hou yin 》:“gong mo du he ,gong jing du he 。duo he er si ,dang nai gong he !”⑤fei ;bu shi 。《guan zi ·xing shi 》:“ze guo fei ji guo ,er min mo ji min ye 。”⑥yu qi ci 。yong yu yi wen gou mo ,biao shi yi wen ,xiang dang yu “fou ”。bai ju yi 《wen liu shi jiu 》:“wan lai tian yu xue ,neng yin yi bei mo ?”

    shi :

    (yi )①zhi dao ;dong de 。《zhuang zi ·tian de 》:“shi ji yi bu zhi ji er 。”②ren shi 。he zhi zhang 《hui xiang ou shu 》:“er tong xiang jian bu xiang shi 。”③shi bie 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“xin fu shi ma sheng 。”④zhi shi ;jian shi 。《xun zi ·fa hang 》:“yuan tian zhe mo shi 。” (er )zhì ①ji zhu 。《lun yu ·shu er 》:“mo er shi zhi 。”②biao ji 。cao zhi 《bao dao fu xu 》:“yi long xiong wu qiao wei shi 。”

    suan :

    ①ji suan ;shu 。《han shu ·lv li zhi 》:“shu zhe ,yi 、shi 、bai 、qian 、mo ye ,suo yi suan shu shi wu ,shun xing ming zhi li ye 。”②shu mu 。《liao zhai zhi yi ·ba da wang 》:“sheng shi ji zhong you cang qiang (qiǎng)mo suan ,sui yi chong jin gou ju zhi 。”(qiang :yin zi 。)③mou hua ;ji hua 。《sun zi ·ji 》:“fu wei zhan er miao suan sheng zhe ,de suan duo ye 。”④shou ming 。《jin shu ·wang hui zhi chuan 》:“jin jun yu di suan ju jin ,he dai ye !”(dai :ding ti 。)⑤han dai fu shui ming 。《han shu ·gong yu chuan 》:“yi ling er qi sui qu chi ,nai chu kou qian ,nian er shi nai suan 。”⑥tong “suan ”。gu dai ji shu yong de chou ma 。《yi li ·xiang she li 》:“yi ren zhi suan yi cong zhi 。”

    sui :

    ①xing ming 。ji mu xing 。《zuo chuan ·xiang gong er shi ba nian 》:“sui zai xing ji 。”②nian 。《shang shu ·yao dian 》:“ji ,san bai you liu xun you liu ri ,yi run yue ding si shi cheng nian 。”③guang yin ;shi jian ;shi guang 。yuan zhen 《qian chun shi shou 》zhi qi :“mo yi yan shi hua ,jun kan sui ru shui 。”④nian ling 。cui hao 《jiang pan lao ren chou 》:“shao nian yu zhi lao ren sui ,qi zhi jin nian yi bai wu 。”⑤nian jing ;nian cheng ;shou cheng 。《yan tie lun ·li geng 》:“feng nian sui deng ,ze chu ji yi bei fa jue 。”(deng :zhuang jia feng shou 。)

    han :

    ①leng 。《li ji ·yue ling 》:“han re bu jie ,min duo nve ji 。”《lv shi chun qiu ·cha jin 》:“jian ping shui zhi bing ,er zhi tian xia zhi han 。”②pin qiong ;pin han 。du fu 《zi jing fu feng xian xian yong huai 》:“tong ting suo fen bo ,ben zi han nv chu 。”(tong ting :zhi fu gui ren jia 。)《jin shu ·liu yi chuan 》:“shi yi shang pin mo han men ,xia pin mo shi zu 。”③hai pa ;wei ju 。《liao zhai zhi yi ·xin shi si niang 》:“wu ru jian gu ,lang ben chi (chī)jiao ,shu mao han xin 。”(chi :mao tou ying 。)

    zhi :

    ①diao yi zhi ;yi zhi 。《gong yang chuan ·xi gong san shi san nian 》“pi ma zhi lun mo fan zhe 。”(fan :fan 。)《hou han shu ·wang qiao chuan 》:“yu shi hou diao zhi ,ju luo zhang zhi ,dan de yi zhi que yan 。”(luo :bu diao wang 。que :xie 。)②chan shu 。《song shi ·zhang ji chuan 》:“su zong er xia ,xian zhi ri lin chao ,shuang ri bu zuo 。”(su zong :zhi tang su zong li heng 。lin chao :zhi zuo chao wen zheng 。)

    shi :

    ①zheng que 。yu “fei ”xiang dui 。《lun yu ·yang huo 》:“yan zhi yan shi ye 。”②ken ding ;ren wei zheng que 。《mo zi ·shang tong shang 》:“guo jun zhi suo shi ,bi jie shi zhi 。”③jiu zheng ;ding zheng 。《li ji ·yue ling 》:“shi cha a dang ,ze zui mo you yan bi 。”(cha :shen cha 。)④biao shi pan duan ,shi 。《shi ji ·ci ke lie chuan 》:“ci bi shi yu rang ye 。”⑤dai ci 。biao shi jin zhi 。xiang dang yu “ci ”、“zhe ”。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“zhi bu bai bu er ,shi yi zou ye 。”⑥lian ci 。xiang dang yu “yu shi ”。《guan zi ·jun chen shang 》:“fei ci ,shi mo yi li ren ;fei ci ,shi mo yi sheng cai 。”⑦zhu ci 。yong yi qian zhi bin yu 。《zuo chuan ·xiang gong shi si nian 》:“wei yu ma shou shi zhan 。”[shi yi ]yin ci ;suo yi 。《han fei zi ·yu lao 》:“jin zai gu sui ,chen shi yi mo qing ye 。”[shi gu ]yin ci 。《meng zi ·liang hui wang xia 》:“wei ren zhe neng yi da shi xiao ,shi gu shang shi ge 。”[guo shi ]guo jia da ji 。liang qi chao 《wu qu zheng bian ji ·tan si tong chuan 》:“ding guo shi zhi zhao ji xia 。”

    tian :

    ①ren de tou bu 。《lv shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ,shi zhi mou ,qu qiao gu ……re ci ,ze mo yi hai ji tian yi 。”(shi :qu chu 。qiao gu :wei zha 。)②tian kong 。wang chong 《lun heng ·tan tian 》:“cha dang jin tian qu de shen gao ,gu tian yu jin mo yi 。”《chi le ge 》:“tian shi qiong (qióng)lu ,long gai si ye 。”(qiong lu :zhan zhang 。)③zai e shang ci zi de xing fa 。《zhou yi · kui 》:“ji ren tian ju yi 。”(yi :ge diao bi zi de xing fa 。)④tian qi ;qi hou 。《lv shi chun qiu ·ji chun 》:“hang qiu ling ,ze tian duo chen yin 。”⑤zi ran jie 。《xun zi ·tian lun 》:“tian hang you chang ,bu wei yao cun ,bu wei jie wang 。”⑥zi ran xing cheng de 。《zhuang zi ·yang sheng zhu 》:“yi hu tian li ,pi da xi ,dao da kuan 。”⑦shang di ;zi ran jie de zhu zai 。《chun qiu fan lou ·jiao ji 》:“tian zhe ,bai shen zhi da jun ye 。”⑧tian ming ;tian yi 。《zuo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“guo zhi cun wang ,tian ye 。”⑨yi ping ;yi kao zhe 。《yi li · sang fu 》:“fu zhe ,qi zhi tian ye 。”

    zhi :

    ①zhi dao 。《lun yu ·wei zheng 》:“zhi zhi wei zhi zhi ,bu zhi wei bu zhi ,shi zhi ye 。”wang chong 《lun heng ·zhi shi 》:“bu xue zi zhi ,bu wen zi xiao ,gu jin hang shi ,wei zhi you ye 。”(wei zhi you ye :mei you zhe yang de shi 。)②zhi jiao ;gan jiao 。fan zhen 《shen mie lun 》:“shou deng you tong yang zhi zhi 。”③jian jie ;zhi shi 。《shang jun shu ·geng fa 》:“you du zhi zhi lv zhe 。”(lv :sai lv 。)④zhi shi 。《lie zi · shang wen 》:“liang xiao er xiao yue :‘shu wei ru duo zhi hu ?’”(shu :shei 。wei :tong “wei ”,shui 。)⑤le jie 。《shi ji ·guan yan lie chuan 》:“zhi wo zhe bao zi ye 。”(bao zi :bao shu ya 。)⑥jiao hao ;xiang qin 。si ma qian 《bao ren an shu 》:“jue bin ke zhi zhi 。”⑦zhi ji ;zhi xin de ren 。bao zhao 《yong shuang yan 》:“bei ge ci jiu ai ,xian lei mi xin zhi 。”(xian lei :qin zhao lei 。mi :zhao xun 。)⑧zhu chi 。《zuo chuan ·xiang gong er shi liu nian 》:“zi chan ji jiang zhi zheng yi 。”

    ji :

    ①zi ji ;ben shen 。《li ji ·da xue 》:“ren zhi shi ji ,ru jian ji fei gan ran 。”《sun zi ·mou gong 》:“zhi bi zhi ji ,bai zhan bu dai 。”②tian gan de di liu wei 。yu de zhi xiang pei yi ji ri ,nian 。《lv shi chun qiu ·ji xia 》:“zhong yang tu ,ji yue wu ji 。”