• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 天地洪爐誰扇韛,算於中、安得長堅鐵。

    “天地洪爐誰扇韛,算於中、安得長堅鐵。”詩句出處:《賀新郎》;是宋朝詩人陳亮的作品。

    離亂從頭說。愛吾民,金繒不愛,蔓藤累葛。壯氣盡消人脆好,冠蓋陰山觀雪。虧殺我,一星星發。涕出女吳成倒轉,問魯為齊弱何年月。丘也幸,由之瑟。斬新換出旗麾別。把當時、一椿大義,拆開收合。據地一呼吾往矣,萬裡搖肢動骨。這話霸、又成癡絕。天地洪爐誰扇韛,算於中、安得長堅鐵。淝水破,關東裂。

    【註釋】:

    天:

    ①人的頭部。《呂氏春秋·論人》:“適耳目,節嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無以害其天矣。”(釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當今天去地甚高,古天與今無異。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野。”(穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候。《呂氏春秋·季春》:“行秋令,則天多沉陰。”⑤自然界。《荀子·天論》:“天行有常,不為堯存,不為桀亡。”⑥自然形成的。《莊子·養生主》:“依乎天理,批大郤,導大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左傳·成公十六年》:“國之存亡,天也。”⑨依憑;依靠者。《儀禮· 喪服》:“夫者,妻之天也。”

    地:

    ①大地。與“天”相對。《管子·形勢解》:“地生養萬物。”②陸地;地面。《左傳·僖公四年》:“公(晉獻公)至,毒而獻之。公祭之地,地墳(fèn);與犬,犬斃。”(墳:隆起。)③土地;田地。《周禮·地官·載師》:“以廛裡任國中之地,以場圃任園地。”(廛:城市中的空地。國中:指王城之內。)④領土;疆土。《孟子·離婁上》:“爭地以戰,殺人盈野。”⑤地方;場所。《孫子兵法·虛實》:“先處戰地而待敵者佚。”⑥處境;地位。《史記·李斯列傳》:“久處卑賤之位,困苦之地。”⑦指境界。齊己《移居西湖作》:“隻待秋聲滌心地,衲衣新洗健形容。”(衲衣:僧衣。)⑧地步。杜甫《奉送魏六丈佑少府之交廣》:“議論有餘地,公侯來未遲。”⑨路程。李白《妾薄命》:“長門一步地,不肯暫回車。”⑩通“第”。副詞。但;隻。《漢書·丙吉傳》:“西曹地忍之,此不過污丞相車茵耳。”

    洪:

    ①湍流;激流。《漢書·司馬相如傳》:“夏後氏戚之,乃堙洪塞原,決江疏河,灑沉澹災,東歸之於海。”(灑:分。沉:深。澹:安。)《孟子·滕文公上》:“洪水橫流,氾濫於天下。”②大。陸機《演連珠五十首》之十六:“臣聞赴曲之音,洪細入韻。”張衡《西京賦》:“皇恩溥,洪德施。”③古州名。隋置。治所在今江西省南昌市。

    洪爐:

    ①大火爐。《三國志·魏·王粲傳》:“鼓~~以燎毛發。”②指天地。《抱樸子·勗學》:“鼓九陽之~~,運大鈞乎皇極。”喻鍛煉人的場所或環境。黃溍《試院》:“至公留藻鑒,成物待~~。”

    爐:

    ①供做飯、冶煉、取暖等用的盛火器具。《韓非子·內儲說下》:“奉熾爐,炭火盡赤紅。”②通“”。古代酒店前放酒器的土臺子。《史記·司馬相如列傳》:“買一酒舍酤(gǔ)酒,而令文君當爐。”(酤:賣酒。當爐:坐在樑前賣酒。)也指酒店。《後漢書·方術傳·左慈》:“行視諸爐,悉亡其酒脯矣。”

    扇:

    (一)①門扇。《呂氏春秋·知接》:“上蓋以楊門之扇。”②扇子。《世說新語·輕詆》:“大風揚塵,王以扇拂塵。”③障扇。古代儀仗中障塵蔽日的用具。《宋史·儀衛志一》:“金吾引駕官二人,分立團扇之南。”(金吾:古武官名。負責警衛、儀仗、治安等。)④量詞。用於門、窗等扁形器物。《墨子·備城門》:“為閨門兩扇。”⑤用同“騸”。割去牛馬等傢畜的睪丸或卵巢。黃侃《論學雜著·蘄春語》:“吾鄉謂去牛馬犬陰,皆曰扇。” (二)shān ①搖動扇子或扇狀物使生風。《淮南子·人間》:“武王蔭暍人於樾下,左擁而右扇之。”②(風)吹。嵇康《雜詩》:“微風清扇。”③熾烈。《漢書·谷永傳》:“閻妻驕扇,日以不臧。”(臧:善。)④用同“煽”。煽動,鼓動別人做不該做的事。《晉書·孫恩傳》:“扇動百姓,私集徒眾。”

    算:

    ①計算;數。《漢書·律歷志》:“數者,一、十、百、千、萬也,所以算數事物,順性命之理也。”②數目。《聊齋志異·八大王》:“生視其中有藏鏹(qiǎng)無算,遂以重金購居之。”(鏹:銀子。)③謀劃;計劃。《孫子 ·計》:“夫未戰而廟算勝者,得算多也。”④壽命。《晉書·王徽之傳》:“今君與弟算俱盡,何代也!”(代:頂替。)⑤漢代賦稅名。《漢書·貢禹傳》:“宜令兒七歲去齒,乃出口錢,年二十乃算。”⑥通“筭”。古代計數用的籌碼。《儀禮·鄉射禮》:“一人執算以從之。”

    於:

    (一)①同“鳥”。《穆天子傳》卷三:“虎豹為群,於鵲與處。”②嘆詞。表示贊嘆。《尚書·堯典》:“僉日:‘於,鯀哉’!”[於菟(tú)]古代楚人對虎的別稱。《左傳·宣公四年》:“楚人謂乳偲,謂虎於菟。” (二)yú 同“於”。今以“於”為通行字。《論語·裡仁》:“造次必於是,顛沛必於是。”

    中:

    (一)①中間。《墨子·經上》:“中,同長也。”(同長:同樣長的半徑。)柳宗元《天說》:“渾然而中處者,世謂之元氣。”②內;在一定的范圍內。《孟子·滕文公上》:“國中無偽。”《考工記·巨人》:“國中九經九緯。”③位置、等級在高下或兩端之間。《列子·力命》:“中塗遇東郭先生。”(塗:同“途”。)《漢書·食貨志下》:“金有三等,黃金為上,白金為中,赤金為下。”④正;適中。《禮記·玉藻》:“頭頸必中。”《孟子·離婁下》:“湯執中。”(湯:殷商國君。)⑤宜於;合於。《史記·外戚世傢》:“武帝擇宮人不中用者,斥出歸之。” (二)zhòng ①符合;適合。《呂氏春秋·懷寵》:“必中理,然後說。”《荀子·賦篇》:“圓者中規,方者中矩。”②誣蔑;誣蔑別人使受損害。《漢書·何武傳》:“顯怒,欲以吏事中商。”(顯、商:人名。)③遭受;感受。《後漢書·馬援傳》:“援亦中病。”

    安:

    ①安寧;安穩;安定。杜甫《茅屋為秋風所破歌》:“風雨不動安如山。”《漢書·薛廣德傳》:“乘船危,就橋安。”(就橋:從橋上走。)②使安寧。《三國志·蜀書·蔣琬傳》:“其為政以安民為本,不以修飾為先。”③安樂;安逸。《孟子·告子下》:“然後知生於憂患,而死於安樂也。”④安心。陳壽《三國志·魏書·司馬朗傳》“郊境之內,民不安業。”⑤安放;設置。陸遊《東陽道中》詩:“先安筆硯對溪山。”⑥疑問代詞。相當於“什麼”、“什麼地方”。司馬遷《史記·項羽本紀》:“項王曰:‘沛公安在?’”《漢書·黥佈傳》:“女安從知之?”(女:你。)⑦副詞。表示反問。韓愈《馬說》:“且欲與常馬等不可得,安求其能千裡也?”

    得:

    ①獲取;得到。《三國志·蜀書·諸葛亮傳》:“賢明之士思得明君。”②捉得;找到。《聊齋志異·促織》:“逐而得之。”③得意。《史記·管晏列傳》:“意氣洋洋,甚自得也。”④得到的莊稼;收獲;思想上獲得;心得。漢·晁錯《論貴粟疏》:“亡(wú)農夫之苦,有仟伯之得。”宋·王安石《遊褒禪山記》:“古人之觀於天地、山川、草木、蟲魚、鳥獸,往往有得。”⑤能;能夠《史記·項羽本紀》:“沛公軍霸上,未得與項羽相見。”⑥表示某種動作能做或可以做。前蜀·杜光庭《神仙感遇傳·羅公遠》:“試令羅公取,取不得則羅公輸,取得則僧輸。”⑦需要;應該;必須。《史記·項羽本紀》:“君為我呼入,吾得兄事之。”⑧合適;正確。明· 馬中錫《中山狼傳》:“於彼計則得。”《漢書·敘傳上》:“歷古今之得失。”⑨完成;完瞭。唐·白居易《琵琶行》:“十三學得琵琶成。”⑩通“德”。感激恩德。《孟子·告子上》:“為宮室之美,妻妾之奉,所識窮乏者得我歟?”

    長:

    (一)①長度;兩端的距離。《考工記· 車人》:“車人為車,柯長三尺。”②長度大。與“短”相對。1.指空間。古樂府(木蘭詩》:“北市買長鞭。”2.指時間。《韓非子·難一》:“矜偽不長,蓋虛不久。”③巨大。李白《行路難》:“長風破浪會有時,直掛雲帆濟滄海。”(會:一定。濟:渡。)④遼闊。李白《廬山謠寄盧侍禦虛舟》:“鳥飛不到吳天長。”⑤經常。張籍《猛虎行》:“谷中近窟有山村,長向村傢取黃犢。”⑥長處;專長。韓愈《畫記》:“以為非一工人之所能運思,蓋叢集眾工人之所長。”⑦擅長。《三國志· 吳書·周瑜傳》:“與吳越爭衡,本非中國所長。” (二)zhǎng ①年齡大;輩分高。杜甫《兵車行》:“長者雖有問,役夫敢申恨?”②排行第一。《史記·李斯列傳》:“始皇有二十馀子,長子扶蘇以數直諫上……”③首領;首長。《禮記·曲禮下》:“九州之長,入天子之國曰牧。”(牧:官名。)④生長;成長。賈誼《論積貯疏》:“淫侈之俗,日日以長。”⑤撫養。《詩經· 小雅·蓼莪》:“長我育我。”⑥滋長。《詩經·小雅·巧言》:“君子屢盟,亂是用長。”(盟:盟誓。用:以。)⑦增進;增強。《禮記·學記》:“知不足然後能自反也,知困然後能自強也,故曰教學相長也。”(反:反省。)⑧提高。李白《與韓荊州書》:“青萍結綠,長價於薛卞之門。”(青萍:劍名。結綠:玉名。)

    堅:

    ①堅固;堅硬。《夢溪筆談·活板》:“火燒令堅。”《史記·陳涉世傢》:“將軍披堅執銳。”《呂氏春秋·任地》:“凡耕之道……堅者耕之。”(耕:用犁把土翻松。)②牢固;堅固。《孟子·梁惠王上》:“可使制梃,以撻秦楚之堅甲利兵矣。”(梃:木棒。)③堅固的東西。《史記·項羽本紀》:“夫被堅執銳,義不如公;坐而運策,公不如義。”(義:宋義自稱。運策:運用謀略。)④堅強;強勁。王勃《滕王閣序》:“窮且益堅,不墜青雲之志。”⑤堅定;不動搖。《戰國策·魏策一》:“不敢堅戰。”歐陽修《論杜衍范仲淹等罷政事狀》:“及陛下堅不許辭,方敢受命。”

    鐵:

    ①一種金屬。《史記·貨殖列傳》:“邯鄲郭縱以鐵冶成業。”②鐵制的兵器。李陵《答蘇武書》:“兵盡矢窮,人無尺鐵。”③像鐵一樣的顏色。《呂氏春秋·孟冬》:“乘玄輅,駕鐵驪。”④確定;堅固。劉勰《文心雕龍·祝盟》:“劉琨鐵誓,精貫霏霜。”⑤強勁;強暴。陸遊《十一月四日風雨大作》:“夜闌臥聽風吹雨,鐵馬冰河入夢來。”(闌:盡;晚。)


  • 天地洪炉谁扇韛,算於中、安得长坚铁。

    “天地洪炉谁扇韛,算於中、安得长坚铁。”诗句出处:《贺新郎》;是宋朝诗人陈亮的作品。

    离乱从头说。爱吾民,金缯不爱,蔓藤累葛。壮气尽消人脆好,冠盖阴山观雪。亏杀我,一星星发。涕出女吴成倒转,问鲁为齐弱何年月。丘也幸,由之瑟。斩新换出旗麾别。把当时、一椿大义,拆开收合。据地一呼吾往矣,万里摇肢动骨。这话霸、又成痴绝。天地洪炉谁扇韛,算於中、安得长坚铁。淝水破,关东裂。

    【注释】:

    天:

    ①人的头部。《吕氏春秋·论人》:“适耳目,节嗜欲,释智谋,去巧故……若此,则无以害其天矣。”(释:去除。巧故:伪诈。)②天空。王充《论衡·谈天》:“察当今天去地甚高,古天与今无异。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)庐,笼盖四野。”(穹庐:毡帐。)③在额上刺字的刑罚。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罚。)④天气;气候。《吕氏春秋·季春》:“行秋令,则天多沉阴。”⑤自然界。《荀子·天论》:“天行有常,不为尧存,不为桀亡。”⑥自然形成的。《庄子·养生主》:“依乎天理,批大郤,导大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左传·成公十六年》:“国之存亡,天也。”⑨依凭;依靠者。《仪礼· 丧服》:“夫者,妻之天也。”

    地:

    ①大地。与“天”相对。《管子·形势解》:“地生养万物。”②陆地;地面。《左传·僖公四年》:“公(晋献公)至,毒而献之。公祭之地,地坟(fèn);与犬,犬斃。”(坟:隆起。)③土地;田地。《周礼·地官·载师》:“以廛里任国中之地,以场圃任园地。”(廛:城市中的空地。国中:指王城之内。)④领土;疆土。《孟子·离娄上》:“争地以战,杀人盈野。”⑤地方;场所。《孙子兵法·虚实》:“先处战地而待敌者佚。”⑥处境;地位。《史记·李斯列传》:“久处卑贱之位,困苦之地。”⑦指境界。齐己《移居西湖作》:“只待秋声涤心地,衲衣新洗健形容。”(衲衣:僧衣。)⑧地步。杜甫《奉送魏六丈佑少府之交广》:“议论有余地,公侯来未迟。”⑨路程。李白《妾薄命》:“长门一步地,不肯暂回车。”⑩通“第”。副词。但;只。《汉书·丙吉传》:“西曹地忍之,此不过污丞相车茵耳。”

    洪:

    ①湍流;激流。《汉书·司马相如传》:“夏后氏戚之,乃堙洪塞原,决江疏河,洒沉澹灾,东归之于海。”(洒:分。沉:深。澹:安。)《孟子·滕文公上》:“洪水横流,氾滥于天下。”②大。陆机《演连珠五十首》之十六:“臣闻赴曲之音,洪细入韵。”张衡《西京赋》:“皇恩溥,洪德施。”③古州名。隋置。治所在今江西省南昌市。

    洪炉:

    ①大火炉。《三国志·魏·王粲传》:“鼓~~以燎毛发。”②指天地。《抱朴子·勗学》:“鼓九阳之~~,运大钧乎皇极。”喻锻炼人的场所或环境。黄溍《试院》:“至公留藻鉴,成物待~~。”

    炉:

    ①供做饭、冶炼、取暖等用的盛火器具。《韩非子·内储说下》:“奉炽炉,炭火尽赤红。”②通“”。古代酒店前放酒器的土台子。《史记·司马相如列传》:“买一酒舍酤(gǔ)酒,而令文君当炉。”(酤:卖酒。当炉:坐在樑前卖酒。)也指酒店。《后汉书·方术传·左慈》:“行视诸炉,悉亡其酒脯矣。”

    扇:

    (一)①门扇。《吕氏春秋·知接》:“上盖以杨门之扇。”②扇子。《世说新语·轻诋》:“大风扬尘,王以扇拂尘。”③障扇。古代仪仗中障尘蔽日的用具。《宋史·仪卫志一》:“金吾引驾官二人,分立团扇之南。”(金吾:古武官名。负责警卫、仪仗、治安等。)④量词。用于门、窗等扁形器物。《墨子·备城门》:“为闺门两扇。”⑤用同“骟”。割去牛马等家畜的睾丸或卵巢。黄侃《论学杂著·蕲春语》:“吾乡谓去牛马犬阴,皆曰扇。” (二)shān ①摇动扇子或扇状物使生风。《淮南子·人间》:“武王荫暍人于樾下,左拥而右扇之。”②(风)吹。嵇康《杂诗》:“微风清扇。”③炽烈。《汉书·谷永传》:“阎妻骄扇,日以不臧。”(臧:善。)④用同“煽”。煽动,鼓动别人做不该做的事。《晋书·孙恩传》:“扇动百姓,私集徒众。”

    算:

    ①计算;数。《汉书·律历志》:“数者,一、十、百、千、万也,所以算数事物,顺性命之理也。”②数目。《聊斋志异·八大王》:“生视其中有藏镪(qiǎng)无算,遂以重金购居之。”(镪:银子。)③谋划;计划。《孙子 ·计》:“夫未战而庙算胜者,得算多也。”④寿命。《晋书·王徽之传》:“今君与弟算俱尽,何代也!”(代:顶替。)⑤汉代赋税名。《汉书·贡禹传》:“宜令儿七岁去齿,乃出口钱,年二十乃算。”⑥通“筭”。古代计数用的筹码。《仪礼·乡射礼》:“一人执算以从之。”

    於:

    (一)①同“鸟”。《穆天子传》卷三:“虎豹为群,於鹊与处。”②叹词。表示赞叹。《尚书·尧典》:“佥日:‘於,鲧哉’!”[於菟(tú)]古代楚人对虎的别称。《左传·宣公四年》:“楚人谓乳偲,谓虎於菟。” (二)yú 同“于”。今以“于”为通行字。《论语·里仁》:“造次必於是,颠沛必於是。”

    中:

    (一)①中间。《墨子·经上》:“中,同长也。”(同长:同样长的半径。)柳宗元《天说》:“浑然而中处者,世谓之元气。”②内;在一定的范围内。《孟子·滕文公上》:“国中无伪。”《考工记·巨人》:“国中九经九纬。”③位置、等级在高下或两端之间。《列子·力命》:“中涂遇东郭先生。”(涂:同“途”。)《汉书·食货志下》:“金有三等,黄金为上,白金为中,赤金为下。”④正;适中。《礼记·玉藻》:“头颈必中。”《孟子·离娄下》:“汤执中。”(汤:殷商国君。)⑤宜于;合于。《史记·外戚世家》:“武帝择宫人不中用者,斥出归之。” (二)zhòng ①符合;适合。《吕氏春秋·怀宠》:“必中理,然后说。”《荀子·赋篇》:“圆者中规,方者中矩。”②诬蔑;诬蔑别人使受损害。《汉书·何武传》:“显怒,欲以吏事中商。”(显、商:人名。)③遭受;感受。《后汉书·马援传》:“援亦中病。”

    安:

    ①安宁;安稳;安定。杜甫《茅屋为秋风所破歌》:“风雨不动安如山。”《汉书·薛广德传》:“乘船危,就桥安。”(就桥:从桥上走。)②使安宁。《三国志·蜀书·蒋琬传》:“其为政以安民为本,不以修饰为先。”③安乐;安逸。《孟子·告子下》:“然后知生于忧患,而死于安乐也。”④安心。陈寿《三国志·魏书·司马朗传》“郊境之内,民不安业。”⑤安放;设置。陆游《东阳道中》诗:“先安笔砚对溪山。”⑥疑问代词。相当于“什么”、“什么地方”。司马迁《史记·项羽本纪》:“项王曰:‘沛公安在?’”《汉书·黥布传》:“女安从知之?”(女:你。)⑦副词。表示反问。韩愈《马说》:“且欲与常马等不可得,安求其能千里也?”

    得:

    ①获取;得到。《三国志·蜀书·诸葛亮传》:“贤明之士思得明君。”②捉得;找到。《聊斋志异·促织》:“逐而得之。”③得意。《史记·管晏列传》:“意气洋洋,甚自得也。”④得到的庄稼;收获;思想上获得;心得。汉·晁错《论贵粟疏》:“亡(wú)农夫之苦,有仟伯之得。”宋·王安石《游褒禅山记》:“古人之观于天地、山川、草木、虫鱼、鸟兽,往往有得。”⑤能;能够《史记·项羽本纪》:“沛公军霸上,未得与项羽相见。”⑥表示某种动作能做或可以做。前蜀·杜光庭《神仙感遇传·罗公远》:“试令罗公取,取不得则罗公输,取得则僧输。”⑦需要;应该;必须。《史记·项羽本纪》:“君为我呼入,吾得兄事之。”⑧合适;正确。明· 马中锡《中山狼传》:“于彼计则得。”《汉书·叙传上》:“历古今之得失。”⑨完成;完了。唐·白居易《琵琶行》:“十三学得琵琶成。”⑩通“德”。感激恩德。《孟子·告子上》:“为宫室之美,妻妾之奉,所识穷乏者得我欤?”

    长:

    (一)①长度;两端的距离。《考工记· 车人》:“车人为车,柯长三尺。”②长度大。与“短”相对。1.指空间。古乐府(木兰诗》:“北市买长鞭。”2.指时间。《韩非子·难一》:“矜伪不长,盖虚不久。”③巨大。李白《行路难》:“长风破浪会有时,直挂云帆济沧海。”(会:一定。济:渡。)④辽阔。李白《庐山谣寄卢侍御虚舟》:“鸟飞不到吴天长。”⑤经常。张籍《猛虎行》:“谷中近窟有山村,长向村家取黄犊。”⑥长处;专长。韩愈《画记》:“以为非一工人之所能运思,盖丛集众工人之所长。”⑦擅长。《三国志· 吴书·周瑜传》:“与吴越争衡,本非中国所长。” (二)zhǎng ①年龄大;辈分高。杜甫《兵车行》:“长者虽有问,役夫敢申恨?”②排行第一。《史记·李斯列传》:“始皇有二十馀子,长子扶苏以数直谏上……”③首领;首长。《礼记·曲礼下》:“九州之长,入天子之国曰牧。”(牧:官名。)④生长;成长。贾谊《论积贮疏》:“淫侈之俗,日日以长。”⑤抚养。《诗经· 小雅·蓼莪》:“长我育我。”⑥滋长。《诗经·小雅·巧言》:“君子屡盟,乱是用长。”(盟:盟誓。用:以。)⑦增进;增强。《礼记·学记》:“知不足然后能自反也,知困然后能自强也,故曰教学相长也。”(反:反省。)⑧提高。李白《与韩荆州书》:“青萍结绿,长价于薛卞之门。”(青萍:剑名。结绿:玉名。)

    坚:

    ①坚固;坚硬。《梦溪笔谈·活板》:“火烧令坚。”《史记·陈涉世家》:“将军披坚执锐。”《吕氏春秋·任地》:“凡耕之道……坚者耕之。”(耕:用犁把土翻松。)②牢固;坚固。《孟子·梁惠王上》:“可使制梃,以挞秦楚之坚甲利兵矣。”(梃:木棒。)③坚固的东西。《史记·项羽本纪》:“夫被坚执锐,义不如公;坐而运策,公不如义。”(义:宋义自称。运策:运用谋略。)④坚强;强劲。王勃《滕王阁序》:“穷且益坚,不坠青云之志。”⑤坚定;不动摇。《战国策·魏策一》:“不敢坚战。”欧阳修《论杜衍范仲淹等罢政事状》:“及陛下坚不许辞,方敢受命。”

    铁:

    ①一种金属。《史记·货殖列传》:“邯郸郭纵以铁冶成业。”②铁制的兵器。李陵《答苏武书》:“兵尽矢穷,人无尺铁。”③像铁一样的颜色。《吕氏春秋·孟冬》:“乘玄辂,驾铁骊。”④确定;坚固。刘勰《文心雕龙·祝盟》:“刘琨铁誓,精贯霏霜。”⑤强劲;强暴。陆游《十一月四日风雨大作》:“夜阑卧听风吹雨,铁马冰河入梦来。”(阑:尽;晚。)


  • tian de hong lu shei shan bai ,suan wu zhong 、an de chang jian tie 。

    “tian de hong lu shei shan bai ,suan wu zhong 、an de chang jian tie 。”shi gou chu chu :《he xin lang 》;shi song chao shi ren chen liang de zuo pin 。

    li luan cong tou shui 。ai wu min ,jin zeng bu ai ,man teng lei ge 。zhuang qi jin xiao ren cui hao ,guan gai yin shan guan xue 。kui sha wo ,yi xing xing fa 。ti chu nv wu cheng dao zhuai ,wen lu wei ji ruo he nian yue 。qiu ye xing ,you zhi se 。zhan xin huan chu qi hui bie 。ba dang shi 、yi chun da yi ,ca kai shou ge 。ju de yi hu wu wang yi ,mo li yao zhi dong gu 。zhe hua ba 、you cheng chi jue 。tian de hong lu shei shan bai ,suan wu zhong 、an de chang jian tie 。fei shui po ,guan dong lie 。

    【zhu shi 】:

    tian :

    ①ren de tou bu 。《lv shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ,shi zhi mou ,qu qiao gu ……re ci ,ze mo yi hai ji tian yi 。”(shi :qu chu 。qiao gu :wei zha 。)②tian kong 。wang chong 《lun heng ·tan tian 》:“cha dang jin tian qu de shen gao ,gu tian yu jin mo yi 。”《chi le ge 》:“tian shi qiong (qióng)lu ,long gai si ye 。”(qiong lu :zhan zhang 。)③zai e shang ci zi de xing fa 。《zhou yi · kui 》:“ji ren tian ju yi 。”(yi :ge diao bi zi de xing fa 。)④tian qi ;qi hou 。《lv shi chun qiu ·ji chun 》:“hang qiu ling ,ze tian duo chen yin 。”⑤zi ran jie 。《xun zi ·tian lun 》:“tian hang you chang ,bu wei yao cun ,bu wei jie wang 。”⑥zi ran xing cheng de 。《zhuang zi ·yang sheng zhu 》:“yi hu tian li ,pi da xi ,dao da kuan 。”⑦shang di ;zi ran jie de zhu zai 。《chun qiu fan lou ·jiao ji 》:“tian zhe ,bai shen zhi da jun ye 。”⑧tian ming ;tian yi 。《zuo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“guo zhi cun wang ,tian ye 。”⑨yi ping ;yi kao zhe 。《yi li · sang fu 》:“fu zhe ,qi zhi tian ye 。”

    de :

    ①da de 。yu “tian ”xiang dui 。《guan zi ·xing shi jie 》:“de sheng yang mo wu 。”②liu de ;de mian 。《zuo chuan ·xi gong si nian 》:“gong (jin suo gong )zhi ,du er suo zhi 。gong ji zhi de ,de fen (fèn);yu quan ,quan 斃。”(fen :long qi 。)③tu de ;tian de 。《zhou li ·de guan ·zai shi 》:“yi chan li ren guo zhong zhi de ,yi chang pu ren yuan de 。”(chan :cheng shi zhong de kong de 。guo zhong :zhi wang cheng zhi nei 。)④ling tu ;jiang tu 。《meng zi ·li lou shang 》:“zheng de yi zhan ,sha ren ying ye 。”⑤de fang ;chang suo 。《sun zi bing fa ·xu shi 》:“xian chu zhan de er dai di zhe yi 。”⑥chu jing ;de wei 。《shi ji ·li si lie chuan 》:“jiu chu bei jian zhi wei ,kun ku zhi de 。”⑦zhi jing jie 。ji ji 《yi ju xi hu zuo 》:“zhi dai qiu sheng di xin de ,na yi xin xi jian xing rong 。”(na yi :seng yi 。)⑧de bu 。du fu 《feng song wei liu zhang you shao fu zhi jiao an 》:“yi lun you yu de ,gong hou lai wei chi 。”⑨lu cheng 。li bai 《qie bao ming 》:“chang men yi bu de ,bu ken zan hui che 。”⑩tong “di ”。fu ci 。dan ;zhi 。《han shu ·bing ji chuan 》:“xi cao de ren zhi ,ci bu guo wu cheng xiang che yin er 。”

    hong :

    ①tuan liu ;ji liu 。《han shu ·si ma xiang ru chuan 》:“xia hou shi qi zhi ,nai yin hong sai yuan ,jue jiang shu he ,sa chen dan zai ,dong gui zhi yu hai 。”(sa :fen 。chen :shen 。dan :an 。)《meng zi ·teng wen gong shang 》:“hong shui heng liu ,氾lan yu tian xia 。”②da 。liu ji 《yan lian zhu wu shi shou 》zhi shi liu :“chen wen fu qu zhi yin ,hong xi ru yun 。”zhang heng 《xi jing fu 》:“huang en pu ,hong de shi 。”③gu zhou ming 。sui zhi 。zhi suo zai jin jiang xi sheng na chang shi 。

    hong lu :

    ①da huo lu 。《san guo zhi ·wei ·wang can chuan 》:“gu ~~yi liao mao fa 。”②zhi tian de 。《bao piao zi ·勗xue 》:“gu jiu yang zhi ~~,yun da jun hu huang ji 。”yu duan lian ren de chang suo huo huan jing 。huang jin 《shi yuan 》:“zhi gong liu zao jian ,cheng wu dai ~~。”

    lu :

    ①gong zuo fan 、ye lian 、qu nuan deng yong de cheng huo qi ju 。《han fei zi ·nei chu shui xia 》:“feng chi lu ,tan huo jin chi gong 。”②tong “”。gu dai jiu dian qian fang jiu qi de tu tai zi 。《shi ji ·si ma xiang ru lie chuan 》:“mai yi jiu she gu (gǔ)jiu ,er ling wen jun dang lu 。”(gu :mai jiu 。dang lu :zuo zai 樑qian mai jiu 。)ye zhi jiu dian 。《hou han shu ·fang shu chuan ·zuo ci 》:“hang shi zhu lu ,xi wang ji jiu fu yi 。”

    shan :

    (yi )①men shan 。《lv shi chun qiu ·zhi jie 》:“shang gai yi yang men zhi shan 。”②shan zi 。《shi shui xin yu ·qing di 》:“da feng yang chen ,wang yi shan bi chen 。”③zhang shan 。gu dai yi zhang zhong zhang chen bi ri de yong ju 。《song shi ·yi wei zhi yi 》:“jin wu yin jia guan er ren ,fen li tuan shan zhi na 。”(jin wu :gu wu guan ming 。fu ze jing wei 、yi zhang 、zhi an deng 。)④liang ci 。yong yu men 、chuang deng bian xing qi wu 。《mo zi ·bei cheng men 》:“wei gui men liang shan 。”⑤yong tong “shan ”。ge qu niu ma deng jia chu de gao wan huo luan chao 。huang kan 《lun xue za zhe ·qi chun yu 》:“wu xiang wei qu niu ma quan yin ,jie yue shan 。” (er )shān ①yao dong shan zi huo shan zhuang wu shi sheng feng 。《huai na zi ·ren jian 》:“wu wang yin ye ren yu yue xia ,zuo yong er you shan zhi 。”②(feng )chui 。ji kang 《za shi 》:“wei feng qing shan 。”③chi lie 。《han shu ·gu yong chuan 》:“yan qi jiao shan ,ri yi bu zang 。”(zang :shan 。)④yong tong “shan ”。shan dong ,gu dong bie ren zuo bu gai zuo de shi 。《jin shu ·sun en chuan 》:“shan dong bai xing ,si ji tu zhong 。”

    suan :

    ①ji suan ;shu 。《han shu ·lv li zhi 》:“shu zhe ,yi 、shi 、bai 、qian 、mo ye ,suo yi suan shu shi wu ,shun xing ming zhi li ye 。”②shu mu 。《liao zhai zhi yi ·ba da wang 》:“sheng shi ji zhong you cang qiang (qiǎng)mo suan ,sui yi chong jin gou ju zhi 。”(qiang :yin zi 。)③mou hua ;ji hua 。《sun zi ·ji 》:“fu wei zhan er miao suan sheng zhe ,de suan duo ye 。”④shou ming 。《jin shu ·wang hui zhi chuan 》:“jin jun yu di suan ju jin ,he dai ye !”(dai :ding ti 。)⑤han dai fu shui ming 。《han shu ·gong yu chuan 》:“yi ling er qi sui qu chi ,nai chu kou qian ,nian er shi nai suan 。”⑥tong “suan ”。gu dai ji shu yong de chou ma 。《yi li ·xiang she li 》:“yi ren zhi suan yi cong zhi 。”

    wu :

    (yi )①tong “diao ”。《mu tian zi chuan 》juan san :“hu bao wei qun ,wu que yu chu 。”②tan ci 。biao shi zan tan 。《shang shu ·yao dian 》:“qian ri :‘wu ,gun zai ’!”[wu tu (tú)]gu dai chu ren dui hu de bie chen 。《zuo chuan ·xuan gong si nian 》:“chu ren wei ru cai ,wei hu wu tu 。” (er )yú tong “yu ”。jin yi “yu ”wei tong hang zi 。《lun yu ·li ren 》:“zao ci bi wu shi ,dian pei bi wu shi 。”

    zhong :

    (yi )①zhong jian 。《mo zi ·jing shang 》:“zhong ,tong chang ye 。”(tong chang :tong yang chang de ban jing 。)liu zong yuan 《tian shui 》:“hun ran er zhong chu zhe ,shi wei zhi yuan qi 。”②nei ;zai yi ding de fan wei nei 。《meng zi ·teng wen gong shang 》:“guo zhong mo wei 。”《kao gong ji ·ju ren 》:“guo zhong jiu jing jiu wei 。”③wei zhi 、deng ji zai gao xia huo liang duan zhi jian 。《lie zi ·li ming 》:“zhong tu yu dong guo xian sheng 。”(tu :tong “tu ”。)《han shu ·shi huo zhi xia 》:“jin you san deng ,huang jin wei shang ,bai jin wei zhong ,chi jin wei xia 。”④zheng ;kuo zhong 。《li ji ·yu zao 》:“tou geng bi zhong 。”《meng zi ·li lou xia 》:“shang zhi zhong 。”(shang :yan shang guo jun 。)⑤yi yu ;ge yu 。《shi ji ·wai qi shi jia 》:“wu di ze gong ren bu zhong yong zhe ,chi chu gui zhi 。” (er )zhòng ①fu ge ;kuo ge 。《lv shi chun qiu ·huai chong 》:“bi zhong li ,ran hou shui 。”《xun zi ·fu pian 》:“yuan zhe zhong gui ,fang zhe zhong ju 。”②wu mie ;wu mie bie ren shi shou sun hai 。《han shu ·he wu chuan 》:“xian nu ,yu yi li shi zhong shang 。”(xian 、shang :ren ming 。)③zao shou ;gan shou 。《hou han shu ·ma yuan chuan 》:“yuan yi zhong bing 。”

    an :

    ①an ning ;an wen ;an ding 。du fu 《mao wu wei qiu feng suo po ge 》:“feng yu bu dong an ru shan 。”《han shu ·xue an de chuan 》:“cheng chuan wei ,jiu qiao an 。”(jiu qiao :cong qiao shang zou 。)②shi an ning 。《san guo zhi ·shu shu ·jiang wan chuan 》:“ji wei zheng yi an min wei ben ,bu yi xiu shi wei xian 。”③an le ;an yi 。《meng zi ·gao zi xia 》:“ran hou zhi sheng yu you huan ,er si yu an le ye 。”④an xin 。chen shou 《san guo zhi ·wei shu ·si ma lang chuan 》“jiao jing zhi nei ,min bu an ye 。”⑤an fang ;she zhi 。liu you 《dong yang dao zhong 》shi :“xian an bi yan dui xi shan 。”⑥yi wen dai ci 。xiang dang yu “shen me ”、“shen me de fang ”。si ma qian 《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“xiang wang yue :‘pei gong an zai ?’”《han shu ·qing bu chuan 》:“nv an cong zhi zhi ?”(nv :ni 。)⑦fu ci 。biao shi fan wen 。han yu 《ma shui 》:“ju yu yu chang ma deng bu ke de ,an qiu ji neng qian li ye ?”

    de :

    ①huo qu ;de dao 。《san guo zhi ·shu shu ·zhu ge liang chuan 》:“xian ming zhi shi sai de ming jun 。”②zhuo de ;zhao dao 。《liao zhai zhi yi ·cu zhi 》:“zhu er de zhi 。”③de yi 。《shi ji ·guan yan lie chuan 》:“yi qi xiang xiang ,shen zi de ye 。”④de dao de zhuang jia ;shou huo ;sai xiang shang huo de ;xin de 。han ·chao cuo 《lun gui su shu 》:“wang (wú)nong fu zhi ku ,you qian bai zhi de 。”song ·wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“gu ren zhi guan yu tian de 、shan chuan 、cao mu 、chong yu 、diao shou ,wang wang you de 。”⑤neng ;neng gou 《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“pei gong jun ba shang ,wei de yu xiang yu xiang jian 。”⑥biao shi mou chong dong zuo neng zuo huo ke yi zuo 。qian shu ·du guang ting 《shen xian gan yu chuan ·luo gong yuan 》:“shi ling luo gong qu ,qu bu de ze luo gong shu ,qu de ze seng shu 。”⑦xu yao ;ying gai ;bi xu 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“jun wei wo hu ru ,wu de xiong shi zhi 。”⑧ge kuo ;zheng que 。ming · ma zhong xi 《zhong shan lang chuan 》:“yu bi ji ze de 。”《han shu ·xu chuan shang 》:“li gu jin zhi de shi 。”⑨wan cheng ;wan le 。tang ·bai ju yi 《pi pa hang 》:“shi san xue de pi pa cheng 。”⑩tong “de ”。gan ji en de 。《meng zi ·gao zi shang 》:“wei gong shi zhi mei ,qi qie zhi feng ,suo shi qiong fa zhe de wo yu ?”

    chang :

    (yi )①chang du ;liang duan de ju li 。《kao gong ji · che ren 》:“che ren wei che ,ke chang san che 。”②chang du da 。yu “duan ”xiang dui 。1.zhi kong jian 。gu le fu (mu lan shi 》:“bei shi mai chang bian 。”2.zhi shi jian 。《han fei zi ·nan yi 》:“jin wei bu chang ,gai xu bu jiu 。”③ju da 。li bai 《hang lu nan 》:“chang feng po lang hui you shi ,zhi gua yun fan ji cang hai 。”(hui :yi ding 。ji :du 。)④liao kuo 。li bai 《lu shan yao ji lu shi yu xu zhou 》:“diao fei bu dao wu tian chang 。”⑤jing chang 。zhang ji 《meng hu hang 》:“gu zhong jin ku you shan cun ,chang xiang cun jia qu huang du 。”⑥chang chu ;zhuan chang 。han yu 《hua ji 》:“yi wei fei yi gong ren zhi suo neng yun sai ,gai cong ji zhong gong ren zhi suo chang 。”⑦shan chang 。《san guo zhi · wu shu ·zhou yu chuan 》:“yu wu yue zheng heng ,ben fei zhong guo suo chang 。” (er )zhǎng ①nian ling da ;bei fen gao 。du fu 《bing che hang 》:“chang zhe sui you wen ,yi fu gan shen hen ?”②pai hang di yi 。《shi ji ·li si lie chuan 》:“shi huang you er shi yu zi ,chang zi fu su yi shu zhi jian shang ……”③shou ling ;shou chang 。《li ji ·qu li xia 》:“jiu zhou zhi chang ,ru tian zi zhi guo yue mu 。”(mu :guan ming 。)④sheng chang ;cheng chang 。gu yi 《lun ji zhu shu 》:“yin chi zhi su ,ri ri yi chang 。”⑤fu yang 。《shi jing · xiao ya ·liao e 》:“chang wo yo wo 。”⑥zi chang 。《shi jing ·xiao ya ·qiao yan 》:“jun zi lv meng ,luan shi yong chang 。”(meng :meng shi 。yong :yi 。)⑦zeng jin ;zeng jiang 。《li ji ·xue ji 》:“zhi bu zu ran hou neng zi fan ye ,zhi kun ran hou neng zi jiang ye ,gu yue jiao xue xiang chang ye 。”(fan :fan sheng 。)⑧di gao 。li bai 《yu han jing zhou shu 》:“qing ping jie lu ,chang jia yu xue bian zhi men 。”(qing ping :jian ming 。jie lu :yu ming 。)

    jian :

    ①jian gu ;jian ying 。《meng xi bi tan ·huo ban 》:“huo shao ling jian 。”《shi ji ·chen she shi jia 》:“jiang jun pi jian zhi rui 。”《lv shi chun qiu ·ren de 》:“fan geng zhi dao ……jian zhe geng zhi 。”(geng :yong li ba tu fan song 。)②lao gu ;jian gu 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“ke shi zhi ting ,yi ta qin chu zhi jian jia li bing yi 。”(ting :mu bang 。)③jian gu de dong xi 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“fu bei jian zhi rui ,yi bu ru gong ;zuo er yun ce ,gong bu ru yi 。”(yi :song yi zi chen 。yun ce :yun yong mou lve 。)④jian jiang ;jiang jin 。wang bo 《teng wang ge xu 》:“qiong ju yi jian ,bu zhui qing yun zhi zhi 。”⑤jian ding ;bu dong yao 。《zhan guo ce ·wei ce yi 》:“bu gan jian zhan 。”ou yang xiu 《lun du yan fan zhong yan deng ba zheng shi zhuang 》:“ji bi xia jian bu hu ci ,fang gan shou ming 。”

    tie :

    ①yi chong jin shu 。《shi ji ·huo shi lie chuan 》:“han dan guo zong yi tie ye cheng ye 。”②tie zhi de bing qi 。li ling 《da su wu shu 》:“bing jin shi qiong ,ren mo che tie 。”③xiang tie yi yang de yan se 。《lv shi chun qiu ·meng dong 》:“cheng xuan lu ,jia tie li 。”④que ding ;jian gu 。liu xie 《wen xin diao long ·zhu meng 》:“liu kun tie shi ,jing guan fei shuang 。”⑤jiang jin ;jiang bao 。liu you 《shi yi yue si ri feng yu da zuo 》:“ye lan wo ting feng chui yu ,tie ma bing he ru meng lai 。”(lan :jin ;wan 。)