• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 態聚足甫還急,驕凝驟不移。

    “態聚足甫還急,驕凝驟不移。”詩句出處:《舞馬篇》;是唐朝詩人薛曜的作品。

    星精龍種競騰驤,雙眼黃金紫艷光。一朝逢遇升平代,
    伏皂銜圖事帝王。我皇盛德苞六宇,俗泰時和虞石拊。
    昔聞九代有馀名,今日百獸先來舞。鉤陳周衛儼旌旄,
    鐘鎛陶匏聲殷地。承雲嘈囋駭日靈,調露鏗鈜動天駟。
    奔塵飛箭若麟螭,躡景追風忽見知。咀銜拉鐵並權奇,
    被服雕章何陸離。紫玉鳴珂臨寶鐙,青絲彩絡帶金羈。
    隨歌鼓而電驚,逐丸劍而飆馳。態聚足甫還急,驕凝驟不移。
    光敵白日下,氣擁綠煙垂。婉轉盤跚殊未已,
    懸空步驟紅塵起。驚鳧翔鷺不堪儔,矯鳳回鸞那足擬。
    蘅垂桂裛香氛氳,長鳴汗血盡浮雲。不辭辛苦來東道,
    隻為簫韶朝夕聞。閶闔間,玉臺側,承恩煦兮生光色。
    鸞鏘鏘,車翼翼,備國容兮為戎飾。充雲翹兮天子庭,
    荷日用兮情無極。吉良乘兮一千歲,神是得兮天地期。
    大易占雲南山壽,走參走覃共樂聖明時。

    【註釋】:

    態:

    ①情態;姿態;態度。屈原《離騷》:“餘不忍為此態也。”歐陽修《鳴鳩》:“君不見人心百態巧且艱,臨危利害兩相關。”②容貌;體態。宋玉《招魂》:“容態好比。”陳琳《柳賦》:“偉姿逸態,英艷妙奇。”[態度]舉止形貌。《荀子·修身》:“容貌態度、進退趨行,由禮則雅,不由禮則夷固僻違,庸眾而野。”(由:遵循。夷固:倨傲。僻違:邪僻悖理。庸:凡。)辛棄疾《探梅》:“更無花態度,全是雪精神。”

    聚:

    ①集合;會合。《莊子·徐無鬼》:“夫民,不難聚也。”②村落。王褒《僮約》:“往來市聚,慎護奸偷。”《史記· 五帝本紀》:“一年而所居成聚。”③積蓄;儲備。《莊子·逍遙遊》:“適百裡者,宿舂糧;適千裡者,三月聚糧。”(舂:把谷類的皮搗掉。)④征集。柳宗元《捕蛇者說》:“太醫以王命聚之,歲賦其二。”

    足:

    (一)①腳。《左傳·昭公二十六年》:“苑子刜(fú)林雍,斷其足。”(苑子、林雍:均人名。刜:刀砍。)古樂府《木蘭辭》:“願借明駝千裡足,送兒還故鄉。”《韓非子·外儲說左上》:“手足胼胝,面目黧黑,勞有功者也。”②器物的腳。《禮記·明堂位》:“夏後氏之鼓足。”《三國志·蜀書·諸葛亮傳》:“如此則荊、吳之勢強,鼎足之形成矣。”③足夠;充足。《老子》:“損有餘而補不足。”④滿足。杜甫《茅屋為秋風所破歌》:“嗚呼! 何時眼前突兀見此屋,吾廬獨破受凍死亦足。”(突兀:高聳的樣子。)⑤夠得上;配;值得。《荀子·勸學》:“百發失一,不足謂善射。” (二)jù ①過分。《論語·公冶長》:“巧言,令色,足恭,左丘明恥之,丘亦恥之。”(丘:孔子名。)②補足。《列子·楊朱》:“[公孫穆]逃於後庭,以晝足夜。”(逃:躲避。)

    甫:

    ①男子美稱,多附綴於表字後面。也作“父”。《儀禮·士冠禮》:“曰伯某甫,仲、叔、季,唯其所當。”鄭玄註:“伯、仲、叔、季,長幼之稱;甫是丈夫之美稱。孔子為尼甫。甫字或作父。”(當:相當。尼:孔子名丘字仲尼。)②大;廣大。《詩經·齊風·甫田》:“無田甫田。”(無田:不要耕種。)③開始;剛剛。《老子》第二十一章:“自古及今,其名不去,以閱眾甫。”王勃《滕王閣序》:“遙襟甫暢,逸興遄飛。”

    還:

    (一)①返回;回到原地或恢復原位。《左傳·僖公二十四年》:“宋成公如楚,還,入於鄭,鄭伯將享之。”(鄭伯:指鄭文公。享:設宴招待。)《史記·項羽本紀》:“還軍霸上。”②恢復。《魏書·顯祖紀》:“諸非勞超遷者,亦各還初。”(勞:功勞。遷:晉升。)③交還;歸還。《荀子·堯問》:“然而吾所執贄而見者十人,還贄而見者三十人。”也指交納。杜甫《歲晏行》:“割慈忍愛還租庸。”(庸:抵償勞役的佈帛。)④顧;回頭。潘嶽《傷弱子辭》:“還眺兮墳瘞(yì),草莽莽兮木森森。”(瘞:埋葬物。)《史記·滑稽列傳》:“疾步數還顧。”⑤償還。江淹《恨賦》:“裂帛系書,誓還漢恩。”(系:綁。書:信。)⑥通“環”。環繞。陳亮《念奴嬌·登多景樓》:“危樓還望,嘆此意,今古幾人曾會。”⑦《漢書·食貨志上》:“還廬樹桑。”(廬:房舍。) (二)xuán ①旋轉。《國語·吳語》:“大夫種(zhǒng)勇而善謀,將還玩吳國於股掌之上,以得其志。”(種:指越大夫文種。玩:玩弄。)②立即;迅速。《荀子·王霸》:“如是則舜禹還至,王業還起。”③輕盈快捷的樣子。《詩經·齊風·還》:“子之還兮,遭我乎峱(náo)之間兮。”(峱:古山名。) (三)hái 副詞。①仍;尚。杜甫《泛江》詩:“亂離還奏樂,漂泊且聽歌。”②再;又。孟浩然《過故人莊》:“待到重陽日,還來就菊花。”③更。杜甫《奉待嚴大夫》詩:“殊方又喜故人來,重鎮還須濟世才。”

    急:

    ①急躁。《韓非子·觀行》:“西門豹之性急,故佩韋以自緩。”(韋:皮帶。)又氣惱;發怒。②著急。屈原《離騷》:“忽馳騖以追逐兮,非餘心之所急。”③迫切;緊急。諸葛亮《前出師表》:“此誠危急存亡之秋也。”④急需的、緊急嚴重的事情。《史記·五帝本紀》:“順天之義,知民之急。”⑤快;急速。《戰國策·趙策四》:“趙太後新用事,秦急攻之。”《呂氏春秋·處方》:“齊令周最趣章子急戰。”⑥逼迫;迫使。《史記·廉頗藺相如列傳》:“大王必欲急臣,臣頭今與璧俱碎於柱矣。”

    驕:

    ①馬高大健壯。《詩經·衛風·碩人》:“四牡有驕。”(牡:雄馬。有:形容詞前綴。)高適《贈別王十七管記》:“星高漢將驕。”②高傲。《論語·學而》:“貧而無諂,富而無驕。”③放縱。《史記·晉世傢》:“齊桓公益驕,不務德而務遠略。”④寵愛。李商隱《驕兒》:“袞(gǔn)師我驕兒,美秀乃無匹。”(無匹:無比。)《漢書·匈奴傳》:“胡者,天之驕子也。”⑤高傲;傲慢。《商君書·戰法》:“王者之兵,勝而不驕,敗而不怨。”《詩經·魏風·園有桃》:“不知我者,謂我士也驕。”杜牧《阿房宮賦》:“獨夫之心,日益驕固。”⑥對……傲慢無禮。《史記· 魏公子列傳》:“不敢以其富貴驕士。”⑦強烈;旺盛。王安石《孤桐》:“歲老根彌壯,陽驕葉更陰。”

    凝:

    ①冰凍;結冰。岑參《白雪歌送武判官歸京》:“愁雲慘淡萬裡凝。”②凝結;凝聚。《詩經·衛風·碩人》:“膚如凝脂。”③穩定;鞏固。《荀子·王制》:“慮以王命,全其力,凝其德。”④精神專註。《莊子·逍遙遊》:“其神凝。”⑤成;形成。《禮記·中庸》:“茍不至德,至道不凝焉。”

    驟:

    ①馬奔馳。《詩經 · 小雅·四牡》:“載驟駸(qīn侵)駸。”(載:動詞詞頭。駸駸:快速的樣子。)②快速,急速。《老子》:“驟雨不終日。”成語有“暴風驟雨”。③屢次;多次。《左傳·宣公二年》:“宣子驟諫。”(諫:進諫。)

    不:

    (一)①不。《後漢書·班超傳》:“不入虎穴,不得虎子。”《詩經·魏風·伐檀》:“不狩不獵,胡瞻爾庭有縣(懸)特兮。”(特:三歲的獸。)②非;不是。《荀子·君道》:“能中是者取之,是豈不必得之之道也哉?”③無;沒有。《左傳·襄公二十三年》:“不德而有功。”④未。《孟子·梁惠王上》:“直不百步耳,是亦走也。”⑤句中助詞。無實義。《逸周書·皇門》:“我不則寅哉寅哉!”[不祿]士死的諱稱。《禮記·曲禮下》:“天子曰崩,諸侯曰薨,大夫曰卒,士曰不祿。” (二)fū花萼。後作“柎”。《詩經·小雅·常棣》:“常棣之華,鄂不(wěi)。”(常棣:即棠梨樹。 鄂:同“萼”。 :有光采。)

    移:

    (一)①移動位置;由此處到彼處。晁錯《言守邊備塞疏》:“草盡水竭則移。”②轉移。《史記·孝文帝紀》:“移過於下。”(過:過錯。)③改變;變化。《孟子·滕文公下》:“富貴不能淫,貧賤不能移。”《禮記·樂記》:“移風易俗,天下皆寧。”④交付;傳遞。《韓非子·存韓》:“二國事畢,則韓可以移書定也。”《新唐書·選舉志下》:“有司移符州縣。”⑤官府文書的一種。用於互不相屬的官府之間。分文移、武移兩種,文移用於質詢,武移用於討伐。《後漢書·光武帝紀》:“於是置僚屬,作文移。”⑥通“侈”。廣大。《禮記·表記》:“衣服以移之。”⑦多;多餘。《墨子· 非命上》:“兼相愛,交相利,移則分。” (二)yì 羨慕。《禮記·郊特牲》:“順成之方,其蠟乃通,以移民也。”(蠟zhà:蠟祭;年終合祭百神。移:使……羨慕。)


  • 态聚足甫还急,骄凝骤不移。

    “态聚足甫还急,骄凝骤不移。”诗句出处:《舞马篇》;是唐朝诗人薛曜的作品。

    星精龙种竞腾骧,双眼黄金紫艳光。一朝逢遇升平代,
    伏皂衔图事帝王。我皇盛德苞六宇,俗泰时和虞石拊。
    昔闻九代有馀名,今日百兽先来舞。钩陈周卫俨旌旄,
    钟鎛陶匏声殷地。承云嘈囋骇日灵,调露铿鈜动天驷。
    奔尘飞箭若麟螭,蹑景追风忽见知。咀衔拉铁并权奇,
    被服雕章何陆离。紫玉鸣珂临宝镫,青丝彩络带金羁。
    随歌鼓而电惊,逐丸剑而飙驰。态聚足甫还急,骄凝骤不移。
    光敌白日下,气拥绿烟垂。婉转盘跚殊未已,
    悬空步骤红尘起。惊凫翔鹭不堪俦,矫凤回鸾那足拟。
    蘅垂桂裛香氛氲,长鸣汗血尽浮云。不辞辛苦来东道,
    只为箫韶朝夕闻。阊阖间,玉台侧,承恩煦兮生光色。
    鸾锵锵,车翼翼,备国容兮为戎饰。充云翘兮天子庭,
    荷日用兮情无极。吉良乘兮一千岁,神是得兮天地期。
    大易占云南山寿,走参走覃共乐圣明时。

    【注释】:

    态:

    ①情态;姿态;态度。屈原《离骚》:“余不忍为此态也。”欧阳修《鸣鸠》:“君不见人心百态巧且艰,临危利害两相关。”②容貌;体态。宋玉《招魂》:“容态好比。”陈琳《柳赋》:“伟姿逸态,英艳妙奇。”[态度]举止形貌。《荀子·修身》:“容貌态度、进退趋行,由礼则雅,不由礼则夷固僻违,庸众而野。”(由:遵循。夷固:倨傲。僻违:邪僻悖理。庸:凡。)辛弃疾《探梅》:“更无花态度,全是雪精神。”

    聚:

    ①集合;会合。《庄子·徐无鬼》:“夫民,不难聚也。”②村落。王褒《僮约》:“往来市聚,慎护奸偷。”《史记· 五帝本纪》:“一年而所居成聚。”③积蓄;储备。《庄子·逍遥游》:“适百里者,宿舂粮;适千里者,三月聚粮。”(舂:把谷类的皮捣掉。)④征集。柳宗元《捕蛇者说》:“太医以王命聚之,岁赋其二。”

    足:

    (一)①脚。《左传·昭公二十六年》:“苑子刜(fú)林雍,断其足。”(苑子、林雍:均人名。刜:刀砍。)古乐府《木兰辞》:“愿借明驼千里足,送儿还故乡。”《韩非子·外储说左上》:“手足胼胝,面目黧黑,劳有功者也。”②器物的脚。《礼记·明堂位》:“夏后氏之鼓足。”《三国志·蜀书·诸葛亮传》:“如此则荆、吴之势强,鼎足之形成矣。”③足够;充足。《老子》:“损有余而补不足。”④满足。杜甫《茅屋为秋风所破歌》:“呜呼! 何时眼前突兀见此屋,吾庐独破受冻死亦足。”(突兀:高耸的样子。)⑤够得上;配;值得。《荀子·劝学》:“百发失一,不足谓善射。” (二)jù ①过分。《论语·公冶长》:“巧言,令色,足恭,左丘明耻之,丘亦耻之。”(丘:孔子名。)②补足。《列子·杨朱》:“[公孙穆]逃于后庭,以昼足夜。”(逃:躲避。)

    甫:

    ①男子美称,多附缀于表字后面。也作“父”。《仪礼·士冠礼》:“曰伯某甫,仲、叔、季,唯其所当。”郑玄注:“伯、仲、叔、季,长幼之称;甫是丈夫之美称。孔子为尼甫。甫字或作父。”(当:相当。尼:孔子名丘字仲尼。)②大;广大。《诗经·齐风·甫田》:“无田甫田。”(无田:不要耕种。)③开始;刚刚。《老子》第二十一章:“自古及今,其名不去,以阅众甫。”王勃《滕王阁序》:“遥襟甫畅,逸兴遄飞。”

    还:

    (一)①返回;回到原地或恢复原位。《左传·僖公二十四年》:“宋成公如楚,还,入于郑,郑伯将享之。”(郑伯:指郑文公。享:设宴招待。)《史记·项羽本纪》:“还军霸上。”②恢复。《魏书·显祖纪》:“诸非劳超迁者,亦各还初。”(劳:功劳。迁:晋升。)③交还;归还。《荀子·尧问》:“然而吾所执贽而见者十人,还贽而见者三十人。”也指交纳。杜甫《岁晏行》:“割慈忍爱还租庸。”(庸:抵偿劳役的布帛。)④顾;回头。潘岳《伤弱子辞》:“还眺兮坟瘗(yì),草莽莽兮木森森。”(瘗:埋葬物。)《史记·滑稽列传》:“疾步数还顾。”⑤偿还。江淹《恨赋》:“裂帛系书,誓还汉恩。”(系:绑。书:信。)⑥通“环”。环绕。陈亮《念奴娇·登多景楼》:“危楼还望,叹此意,今古几人曾会。”⑦《汉书·食货志上》:“还庐树桑。”(庐:房舍。) (二)xuán ①旋转。《国语·吴语》:“大夫种(zhǒng)勇而善谋,将还玩吴国于股掌之上,以得其志。”(种:指越大夫文种。玩:玩弄。)②立即;迅速。《荀子·王霸》:“如是则舜禹还至,王业还起。”③轻盈快捷的样子。《诗经·齐风·还》:“子之还兮,遭我乎峱(náo)之间兮。”(峱:古山名。) (三)hái 副词。①仍;尚。杜甫《泛江》诗:“乱离还奏乐,漂泊且听歌。”②再;又。孟浩然《过故人庄》:“待到重阳日,还来就菊花。”③更。杜甫《奉待严大夫》诗:“殊方又喜故人来,重镇还须济世才。”

    急:

    ①急躁。《韩非子·观行》:“西门豹之性急,故佩韦以自缓。”(韦:皮带。)又气恼;发怒。②着急。屈原《离骚》:“忽驰骛以追逐兮,非余心之所急。”③迫切;紧急。诸葛亮《前出师表》:“此诚危急存亡之秋也。”④急需的、紧急严重的事情。《史记·五帝本纪》:“顺天之义,知民之急。”⑤快;急速。《战国策·赵策四》:“赵太后新用事,秦急攻之。”《吕氏春秋·处方》:“齐令周最趣章子急战。”⑥逼迫;迫使。《史记·廉颇蔺相如列传》:“大王必欲急臣,臣头今与璧俱碎于柱矣。”

    骄:

    ①马高大健壮。《诗经·卫风·硕人》:“四牡有骄。”(牡:雄马。有:形容词前缀。)高适《赠别王十七管记》:“星高汉将骄。”②高傲。《论语·学而》:“贫而无谄,富而无骄。”③放纵。《史记·晋世家》:“齐桓公益骄,不务德而务远略。”④宠爱。李商隐《骄儿》:“衮(gǔn)师我骄儿,美秀乃无匹。”(无匹:无比。)《汉书·匈奴传》:“胡者,天之骄子也。”⑤高傲;傲慢。《商君书·战法》:“王者之兵,胜而不骄,败而不怨。”《诗经·魏风·园有桃》:“不知我者,谓我士也骄。”杜牧《阿房宫赋》:“独夫之心,日益骄固。”⑥对……傲慢无礼。《史记· 魏公子列传》:“不敢以其富贵骄士。”⑦强烈;旺盛。王安石《孤桐》:“岁老根弥壮,阳骄叶更阴。”

    凝:

    ①冰冻;结冰。岑参《白雪歌送武判官归京》:“愁云惨淡万里凝。”②凝结;凝聚。《诗经·卫风·硕人》:“肤如凝脂。”③稳定;巩固。《荀子·王制》:“虑以王命,全其力,凝其德。”④精神专注。《庄子·逍遥游》:“其神凝。”⑤成;形成。《礼记·中庸》:“苟不至德,至道不凝焉。”

    骤:

    ①马奔驰。《诗经 · 小雅·四牡》:“载骤骎(qīn侵)骎。”(载:动词词头。骎骎:快速的样子。)②快速,急速。《老子》:“骤雨不终日。”成语有“暴风骤雨”。③屡次;多次。《左传·宣公二年》:“宣子骤谏。”(谏:进谏。)

    不:

    (一)①不。《后汉书·班超传》:“不入虎穴,不得虎子。”《诗经·魏风·伐檀》:“不狩不猎,胡瞻尔庭有县(悬)特兮。”(特:三岁的兽。)②非;不是。《荀子·君道》:“能中是者取之,是岂不必得之之道也哉?”③无;没有。《左传·襄公二十三年》:“不德而有功。”④未。《孟子·梁惠王上》:“直不百步耳,是亦走也。”⑤句中助词。无实义。《逸周书·皇门》:“我不则寅哉寅哉!”[不禄]士死的讳称。《礼记·曲礼下》:“天子曰崩,诸侯曰薨,大夫曰卒,士曰不禄。” (二)fū花萼。后作“柎”。《诗经·小雅·常棣》:“常棣之华,鄂不(wěi)。”(常棣:即棠梨树。 鄂:同“萼”。 :有光采。)

    移:

    (一)①移动位置;由此处到彼处。晁错《言守边备塞疏》:“草尽水竭则移。”②转移。《史记·孝文帝纪》:“移过于下。”(过:过错。)③改变;变化。《孟子·滕文公下》:“富贵不能淫,贫贱不能移。”《礼记·乐记》:“移风易俗,天下皆宁。”④交付;传递。《韩非子·存韩》:“二国事毕,则韩可以移书定也。”《新唐书·选举志下》:“有司移符州县。”⑤官府文书的一种。用于互不相属的官府之间。分文移、武移两种,文移用于质询,武移用于讨伐。《后汉书·光武帝纪》:“于是置僚属,作文移。”⑥通“侈”。广大。《礼记·表记》:“衣服以移之。”⑦多;多余。《墨子· 非命上》:“兼相爱,交相利,移则分。” (二)yì 羡慕。《礼记·郊特牲》:“顺成之方,其蜡乃通,以移民也。”(蜡zhà:蜡祭;年终合祭百神。移:使……羡慕。)


  • tai ju zu fu hai ji ,jiao ning zhou bu yi 。

    “tai ju zu fu hai ji ,jiao ning zhou bu yi 。”shi gou chu chu :《wu ma pian 》;shi tang chao shi ren xue yao de zuo pin 。

    xing jing long chong jing teng xiang ,shuang yan huang jin zi yan guang 。yi chao feng yu sheng ping dai ,
    fu zao xian tu shi di wang 。wo huang cheng de bao liu yu ,su tai shi he yu dan fu 。
    xi wen jiu dai you yu ming ,jin ri bai shou xian lai wu 。gou chen zhou wei yan jing mao ,
    zhong bo tao pao sheng yan de 。cheng yun cao za hai ri ling ,diao lou keng hong dong tian si 。
    ben chen fei jian re lin chi ,nie jing zhui feng hu jian zhi 。ju xian la tie bing quan ji ,
    bei fu diao zhang he liu li 。zi yu ming ke lin bao deng ,qing si cai lao dai jin ji 。
    sui ge gu er dian jing ,zhu wan jian er biao chi 。tai ju zu fu hai ji ,jiao ning zhou bu yi 。
    guang di bai ri xia ,qi yong lu yan chui 。wan zhuai pan shan shu wei yi ,
    xuan kong bu zhou gong chen qi 。jing fu xiang lu bu kan chou ,jiao feng hui luan na zu ni 。
    heng chui gui yi xiang fen yun ,chang ming han xie jin fu yun 。bu ci xin ku lai dong dao ,
    zhi wei xiao shao chao xi wen 。chang he jian ,yu tai ce ,cheng en xu xi sheng guang se 。
    luan qiang qiang ,che yi yi ,bei guo rong xi wei rong shi 。chong yun qiao xi tian zi ting ,
    he ri yong xi qing mo ji 。ji liang cheng xi yi qian sui ,shen shi de xi tian de ji 。
    da yi zhan yun na shan shou ,zou can zou qin gong le sheng ming shi 。

    【zhu shi 】:

    tai :

    ①qing tai ;zi tai ;tai du 。qu yuan 《li sao 》:“yu bu ren wei ci tai ye 。”ou yang xiu 《ming jiu 》:“jun bu jian ren xin bai tai qiao ju jian ,lin wei li hai liang xiang guan 。”②rong mao ;ti tai 。song yu 《qiao hun 》:“rong tai hao bi 。”chen lin 《liu fu 》:“wei zi yi tai ,ying yan miao ji 。”[tai du ]ju zhi xing mao 。《xun zi ·xiu shen 》:“rong mao tai du 、jin tui qu hang ,you li ze ya ,bu you li ze yi gu pi wei ,yong zhong er ye 。”(you :zun xun 。yi gu :ju ao 。pi wei :xie pi bei li 。yong :fan 。)xin qi ji 《tan mei 》:“geng mo hua tai du ,quan shi xue jing shen 。”

    ju :

    ①ji ge ;hui ge 。《zhuang zi ·xu mo gui 》:“fu min ,bu nan ju ye 。”②cun la 。wang bao 《tong yao 》:“wang lai shi ju ,shen hu jian tou 。”《shi ji · wu di ben ji 》:“yi nian er suo ju cheng ju 。”③ji xu ;chu bei 。《zhuang zi ·xiao yao you 》:“kuo bai li zhe ,su chong liang ;kuo qian li zhe ,san yue ju liang 。”(chong :ba gu lei de pi dao diao 。)④zheng ji 。liu zong yuan 《bu she zhe shui 》:“tai yi yi wang ming ju zhi ,sui fu ji er 。”

    zu :

    (yi )①jiao 。《zuo chuan ·zhao gong er shi liu nian 》:“yuan zi fu (fú)lin yong ,duan ji zu 。”(yuan zi 、lin yong :jun ren ming 。fu :dao kan 。)gu le fu 《mu lan ci 》:“yuan jie ming tuo qian li zu ,song er hai gu xiang 。”《han fei zi ·wai chu shui zuo shang 》:“shou zu pian zhi ,mian mu li hei ,lao you gong zhe ye 。”②qi wu de jiao 。《li ji ·ming tang wei 》:“xia hou shi zhi gu zu 。”《san guo zhi ·shu shu ·zhu ge liang chuan 》:“ru ci ze jing 、wu zhi shi jiang ,ding zu zhi xing cheng yi 。”③zu gou ;chong zu 。《lao zi 》:“sun you yu er bu bu zu 。”④man zu 。du fu 《mao wu wei qiu feng suo po ge 》:“wu hu ! he shi yan qian tu wu jian ci wu ,wu lu du po shou dong si yi zu 。”(tu wu :gao song de yang zi 。)⑤gou de shang ;pei ;zhi de 。《xun zi ·quan xue 》:“bai fa shi yi ,bu zu wei shan she 。” (er )jù ①guo fen 。《lun yu ·gong ye chang 》:“qiao yan ,ling se ,zu gong ,zuo qiu ming chi zhi ,qiu yi chi zhi 。”(qiu :kong zi ming 。)②bu zu 。《lie zi ·yang zhu 》:“[gong sun mu ]tao yu hou ting ,yi zhou zu ye 。”(tao :duo bi 。)

    fu :

    ①nan zi mei chen ,duo fu chuo yu biao zi hou mian 。ye zuo “fu ”。《yi li ·shi guan li 》:“yue bai mou fu ,zhong 、shu 、ji ,wei ji suo dang 。”zheng xuan zhu :“bai 、zhong 、shu 、ji ,chang you zhi chen ;fu shi zhang fu zhi mei chen 。kong zi wei ni fu 。fu zi huo zuo fu 。”(dang :xiang dang 。ni :kong zi ming qiu zi zhong ni 。)②da ;an da 。《shi jing ·ji feng ·fu tian 》:“mo tian fu tian 。”(mo tian :bu yao geng chong 。)③kai shi ;gang gang 。《lao zi 》di er shi yi zhang :“zi gu ji jin ,ji ming bu qu ,yi yue zhong fu 。”wang bo 《teng wang ge xu 》:“yao jin fu chang ,yi xing chuan fei 。”

    hai :

    (yi )①fan hui ;hui dao yuan de huo hui fu yuan wei 。《zuo chuan ·xi gong er shi si nian 》:“song cheng gong ru chu ,hai ,ru yu zheng ,zheng bai jiang xiang zhi 。”(zheng bai :zhi zheng wen gong 。xiang :she yan qiao dai 。)《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“hai jun ba shang 。”②hui fu 。《wei shu ·xian zu ji 》:“zhu fei lao chao qian zhe ,yi ge hai chu 。”(lao :gong lao 。qian :jin sheng 。)③jiao hai ;gui hai 。《xun zi ·yao wen 》:“ran er wu suo zhi zhi er jian zhe shi ren ,hai zhi er jian zhe san shi ren 。”ye zhi jiao na 。du fu 《sui yan hang 》:“ge ci ren ai hai zu yong 。”(yong :di chang lao yi de bu bo 。)④gu ;hui tou 。pan yue 《shang ruo zi ci 》:“hai tiao xi fen yi (yì),cao mang mang xi mu sen sen 。”(yi :mai zang wu 。)《shi ji ·hua ji lie chuan 》:“ji bu shu hai gu 。”⑤chang hai 。jiang yan 《hen fu 》:“lie bo ji shu ,shi hai han en 。”(ji :bang 。shu :xin 。)⑥tong “huan ”。huan rao 。chen liang 《nian nu jiao ·deng duo jing lou 》:“wei lou hai wang ,tan ci yi ,jin gu ji ren ceng hui 。”⑦《han shu ·shi huo zhi shang 》:“hai lu shu sang 。”(lu :fang she 。) (er )xuán ①xuan zhuai 。《guo yu ·wu yu 》:“da fu chong (zhǒng)yong er shan mou ,jiang hai wan wu guo yu gu zhang zhi shang ,yi de ji zhi 。”(chong :zhi yue da fu wen chong 。wan :wan long 。)②li ji ;xun su 。《xun zi ·wang ba 》:“ru shi ze shun yu hai zhi ,wang ye hai qi 。”③qing ying kuai jie de yang zi 。《shi jing ·ji feng ·hai 》:“zi zhi hai xi ,zao wo hu nao (náo)zhi jian xi 。”(nao :gu shan ming 。) (san )hái fu ci 。①reng ;shang 。du fu 《fan jiang 》shi :“luan li hai zou le ,piao bo ju ting ge 。”②zai ;you 。meng hao ran 《guo gu ren zhuang 》:“dai dao chong yang ri ,hai lai jiu ju hua 。”③geng 。du fu 《feng dai yan da fu 》shi :“shu fang you xi gu ren lai ,chong zhen hai xu ji shi cai 。”

    ji :

    ①ji zao 。《han fei zi ·guan hang 》:“xi men bao zhi xing ji ,gu pei wei yi zi huan 。”(wei :pi dai 。)you qi nao ;fa nu 。②zhao ji 。qu yuan 《li sao 》:“hu chi wu yi zhui zhu xi ,fei yu xin zhi suo ji 。”③pai qie ;jin ji 。zhu ge liang 《qian chu shi biao 》:“ci cheng wei ji cun wang zhi qiu ye 。”④ji xu de 、jin ji yan chong de shi qing 。《shi ji ·wu di ben ji 》:“shun tian zhi yi ,zhi min zhi ji 。”⑤kuai ;ji su 。《zhan guo ce ·zhao ce si 》:“zhao tai hou xin yong shi ,qin ji gong zhi 。”《lv shi chun qiu ·chu fang 》:“ji ling zhou zui qu zhang zi ji zhan 。”⑥bi pai ;pai shi 。《shi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“da wang bi yu ji chen ,chen tou jin yu bi ju sui yu zhu yi 。”

    jiao :

    ①ma gao da jian zhuang 。《shi jing ·wei feng ·shuo ren 》:“si mu you jiao 。”(mu :xiong ma 。you :xing rong ci qian chuo 。)gao kuo 《zeng bie wang shi qi guan ji 》:“xing gao han jiang jiao 。”②gao ao 。《lun yu ·xue er 》:“pin er mo chan ,fu er mo jiao 。”③fang zong 。《shi ji ·jin shi jia 》:“ji huan gong yi jiao ,bu wu de er wu yuan lve 。”④chong ai 。li shang yin 《jiao er 》:“gun (gǔn)shi wo jiao er ,mei xiu nai mo pi 。”(mo pi :mo bi 。)《han shu ·xiong nu chuan 》:“hu zhe ,tian zhi jiao zi ye 。”⑤gao ao ;ao man 。《shang jun shu ·zhan fa 》:“wang zhe zhi bing ,sheng er bu jiao ,bai er bu yuan 。”《shi jing ·wei feng ·yuan you tao 》:“bu zhi wo zhe ,wei wo shi ye jiao 。”du mu 《a fang gong fu 》:“du fu zhi xin ,ri yi jiao gu 。”⑥dui ……ao man mo li 。《shi ji · wei gong zi lie chuan 》:“bu gan yi ji fu gui jiao shi 。”⑦jiang lie ;wang cheng 。wang an dan 《gu tong 》:“sui lao gen mi zhuang ,yang jiao xie geng yin 。”

    ning :

    ①bing dong ;jie bing 。cen can 《bai xue ge song wu pan guan gui jing 》:“chou yun can dan mo li ning 。”②ning jie ;ning ju 。《shi jing ·wei feng ·shuo ren 》:“fu ru ning zhi 。”③wen ding ;gong gu 。《xun zi ·wang zhi 》:“lv yi wang ming ,quan ji li ,ning ji de 。”④jing shen zhuan zhu 。《zhuang zi ·xiao yao you 》:“ji shen ning 。”⑤cheng ;xing cheng 。《li ji ·zhong yong 》:“gou bu zhi de ,zhi dao bu ning yan 。”

    zhou :

    ①ma ben chi 。《shi jing · xiao ya ·si mu 》:“zai zhou qin (qīnqin )qin 。”(zai :dong ci ci tou 。qin qin :kuai su de yang zi 。)②kuai su ,ji su 。《lao zi 》:“zhou yu bu zhong ri 。”cheng yu you “bao feng zhou yu ”。③lv ci ;duo ci 。《zuo chuan ·xuan gong er nian 》:“xuan zi zhou jian 。”(jian :jin jian 。)

    bu :

    (yi )①bu 。《hou han shu ·ban chao chuan 》:“bu ru hu xue ,bu de hu zi 。”《shi jing ·wei feng ·fa tan 》:“bu shou bu lie ,hu zhan er ting you xian (xuan )te xi 。”(te :san sui de shou 。)②fei ;bu shi 。《xun zi ·jun dao 》:“neng zhong shi zhe qu zhi ,shi qi bu bi de zhi zhi dao ye zai ?”③mo ;mei you 。《zuo chuan ·xiang gong er shi san nian 》:“bu de er you gong 。”④wei 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“zhi bu bai bu er ,shi yi zou ye 。”⑤gou zhong zhu ci 。mo shi yi 。《yi zhou shu ·huang men 》:“wo bu ze yin zai yin zai !”[bu lu ]shi si de hui chen 。《li ji ·qu li xia 》:“tian zi yue beng ,zhu hou yue hong ,da fu yue cu ,shi yue bu lu 。” (er )fūhua e 。hou zuo “fu ”。《shi jing ·xiao ya ·chang di 》:“chang di zhi hua ,e bu (wěi)。”(chang di :ji tang li shu 。 e :tong “e ”。 :you guang cai 。)

    yi :

    (yi )①yi dong wei zhi ;you ci chu dao bi chu 。chao cuo 《yan shou bian bei sai shu 》:“cao jin shui jie ze yi 。”②zhuai yi 。《shi ji ·xiao wen di ji 》:“yi guo yu xia 。”(guo :guo cuo 。)③gai bian ;bian hua 。《meng zi ·teng wen gong xia 》:“fu gui bu neng yin ,pin jian bu neng yi 。”《li ji ·le ji 》:“yi feng yi su ,tian xia jie ning 。”④jiao fu ;chuan di 。《han fei zi ·cun han 》:“er guo shi bi ,ze han ke yi yi shu ding ye 。”《xin tang shu ·shua ju zhi xia 》:“you si yi fu zhou xian 。”⑤guan fu wen shu de yi chong 。yong yu hu bu xiang shu de guan fu zhi jian 。fen wen yi 、wu yi liang chong ,wen yi yong yu zhi xun ,wu yi yong yu tao fa 。《hou han shu ·guang wu di ji 》:“yu shi zhi liao shu ,zuo wen yi 。”⑥tong “chi ”。an da 。《li ji ·biao ji 》:“yi fu yi yi zhi 。”⑦duo ;duo yu 。《mo zi · fei ming shang 》:“jian xiang ai ,jiao xiang li ,yi ze fen 。” (er )yì xian mu 。《li ji ·jiao te sheng 》:“shun cheng zhi fang ,ji la nai tong ,yi yi min ye 。”(la zhà:la ji ;nian zhong ge ji bai shen 。yi :shi ……xian mu 。)