• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 區宇聲雖動,淮河孽未誅。

    “區宇聲雖動,淮河孽未誅。”詩句出處:《奉和權相公行次臨闕驛,逢鄭仆射相》;是唐朝詩人元稹的作品。

    帝下赤霄符,搜求造化爐。中臺歸內座,太一直南都。
    黃霸乘軺入,王尊叱馭趨。萬人東道送,六纛北風驅。
    棧閣才傾蓋,關門已合繻。貫魚行邐迤,交馬語踟躕。
    去速熊羆兆,來馳虎豹夫。昔憐三易地,今訝兩分途。
    別路環山雪,離章運寸珠。鋒鋩斷犀兕,波浪沒蓬壺。
    區宇聲雖動,淮河孽未誅。將軍遙策畫,師氏密訏謨。
    漢上壇仍築,褒西陣再圖。公方先二虜,何暇進愚儒。

    【註釋】:

    區:

    (一)①分別;劃分。《論語·子張》:“譬諸草木,區以別矣。”《南齊書·呂安國傳》:“流雜繁廣,宜並加區判,定其隸屬。”(判:判別。)②地域;有一定界限的地方或范疇。《尚書·康誥》:“用肇造我區夏。”(用:因而。肇:始。區夏:諸夏之地。)《文心雕龍·樂府》:“昔子政品文,詩與歌別,故略具樂篇,以標區界。”③量詞。所,座。《後漢書·宦者列傳·侯覽》:“起立第宅十有六區。”姚興《遺僧朗書》:“經一部,寶臺一區。”④通“勾”。彎曲。《管子·五行》:“草木區萌。”[區區]1.微小的樣子。《左傳·襄公十七年》:“宋國區區,而有詛有祝。”(詛:詛咒。祝:歌頌。)2.自稱的謙詞。《後漢書·竇融傳》:“區區所獻,唯將軍省焉。”(省xǐng:體察。)3.自得的樣子。《呂氏春秋·務大》:“燕爵爭善處於一屋之下,母子相哺也,區區焉相樂也。”(爵:通“雀”。小鳥。)4.拘泥、固執的樣子。《漢書·楊王孫傳》:“何必區區獨守所聞?”5.誠摯的樣子。《古詩為焦仲卿妻作》:“新婦謂府吏:感君區區懷。”又指誠摯的情意。蘇軾《與陳公密書》之一:“即造宇下,一吐區區。”(造:至。)(二)ōu 古代量器名。又為容量單位。四升為豆,四豆為區。《左傳·昭公三年》:“齊舊四量:豆、區、釜、鐘。”《韓非子·外儲說右上》:“下之私大鬥斛區釜以出貸,小鬥斛區釜以收之。”(下之:對下。大:增大。) (三)kòu [區霿mòu]也作“區瞀”。昏昧。《漢書·五行志下之上》:“貌言視聽,以心為主,四者皆失,則區霿無識。”

    區宇:

    疆土,境域。《後漢書·班固傳》:“~~若茲,不可殫論。”

    宇:

    ①屋簷。《左傳·昭公十三年》:“況衛在君之宇下,而敢有異志?”(衛:衛國。)②房屋。《史記·秦始皇本紀》:“各安其宇。”③國傢。《史記·秦始皇本紀》:“皇帝休烈,平一宇內,德惠脩長。”(休:美。烈:事業。)④上下四方,天下。《荀子·富國》:“萬物同宇而異體。”⑤儀容;風度。劉義慶《世說新語·雅量》:“世以此定二王神宇。”(世:世人。二王:指王徽之和王獻之。神:神情。)[宇宙]1.屋宇棟梁。《鹽鐵論·復古》:“宇宙之間,燕雀不知天地之高也。”2. 所有的空間和時間。《淮南子·原道》:“纮(hóng)宇宙而章三光。”(纮:本指繩帶,此指維系、總領。章:明。三光:日、月、星。)

    聲:

    ①樂音;音樂。《論語·陽貨》:“惡紫之奪朱也惡鄭聲之亂雅樂也。”(鄭聲:指鄭地的俗樂。雅樂:指廟堂音樂,正樂。)②聲音;聲響。《詩經·小雅·伐木》:“嚶其鳴矣,求其友聲。”③發出聲音。古樂府《古詩為焦仲卿妻作》:“阿女默無聲,手巾掩口啼,淚落便如瀉。”④口音。魏禧《大鐵椎傳》:“與人罕言語,語類楚聲。”⑤聲張;張揚。張溥《五人墓碑記》:“吾社之行為士先者,為之聲義,斂貲(zī)財以送其行。”(斂:聚集。貲:通“資”,財物。)⑥名譽;名聲;聲望。《詩經·大雅·文王有聲》:“文王有聲。”⑦聲勢。《戰國策·齊策一》:“吾三戰而三勝,聲威天下。”(威:震。)⑧指漢字的聲母。《南史·謝莊傳》:“又王玄謨問莊何者為雙聲,何者為疊韻。”⑨指聲調,漢字有平、上、去、入四種聲調。韓愈《唐故相權公墓碑》:“(權)公生三歲,知變四聲,四歲能為詩。”(權公:權德輿。)⑩量詞。表示聲音發出的次數。白居易《琵琶行》:“轉軸拔弦三兩聲。”

    雖:

    ①連詞。1.表示轉折。相當於“雖然”。《孟子·告子上》:“雖與之俱學,弗若之矣。”(若:如。)2.表示讓步。相當於“即使”、“縱然”。《列子·湯問》:“雖我之死,有子存焉。”②通“惟(wéi)”。副詞。相當於“僅”、“隻”。《管子·君臣下》:“決之則行,塞之則止,雖有明君能決之,能塞之。”③蟲名,形似蜥蜴。《說文》:“雖,似蜥蠍而大。”

    動:

    ①行動; 活動。《周易·系辭下》:“變動以利言,吉兇以情遷。”(利:利益。遷:變易。)《孫臏兵法·見威王》:“事備而後動。”②勞作;勞動。《孟子· 滕文公上》:“為民父母,使民盻盻(xì)然,將終歲勤動,不得以養其父母。”(盻盻:恨視。)③震動;移動。《孫子兵法· 軍爭》:“懸權而動。”李商隱《瑤池》詩:“黃竹歌聲動地哀。”④使用;動用。蘇軾《辨黃慶基彈劾札子》:“若一一似此羅織人言,則天下之人更不敢開口動筆矣。”⑤發動;開動。《漢書·魏相傳》:“今邊郡困乏……常恐不能自存,難以動兵。”劉肅《大唐新語·極諫》:“今所幸宮去京二百餘裡,鑾輿動軔,俄經旬日,非可朝行暮至也。”(幸:舊指皇帝親臨。動軔:啟動車輛。)⑥萌發;發生。《齊民要術·插刜》:“刜葉微動為上時,將欲開莩為下時。”(上時:最好的時間。開莩:葉子裂開。)⑦改變;變化。《後漢書·班固傳》:“君臣動色,左右相趨。”⑧感動;觸動。《史記·絳侯周勃世傢》:“天子為動,改容式車。”⑨懷念。杜甫《詠懷古跡五首》之一:“庾信生平最蕭瑟,暮年詩賦動鄉關。”⑩引動;牽動。柳宗元《答貢士沈起書》:“謹以所示佈露於聞人,羅列於坐隅,使識者動目,聞者傾耳。”(聞人:有名望的人。坐:“座”本字,座位。)(11)指動物。歸有光《二石說》:“至仁之澤,洋洋乎被動植矣。”(被:施加。)(12)副詞。表示動作行為發生次數很多,相當於“常常”“動不動”。《漢書·食貨志上》:“又動欲慕古,不度時宜。”

    淮:

    水名,即淮河。《孟子·滕文公下》:“水由地上行,江、淮、河、漢是也。”

    河:

    ①黃河的專稱。《尚書·禹貢》:“浮於濟(jǐ)漯(tà),達於河。”(濟、漯:都是水名。)《世說新語· 言語》:“風景不殊,正自有山河之異。”②河流的通稱。陸遊《十一月一日風雨大作》:“夜闌臥聽風吹雨,鐵馬冰河入夢來。”(鐵馬:披甲的戰馬。)《三國志·吳書·吳主傳》:“信著金石,義蓋山河。”③指銀河;天河。杜甫《一百五日夜對月》:“牛女漫愁思,秋期猶渡河。”《古詩十九首·迢迢牽牛星》:“迢迢牽牛星,皎皎河漢女。”

    孽:

    ①庶子,宗族的旁支,妾所生之子。《呂氏春秋·慎勢》:“立適子不使庶孽疑焉。”②壞事;罪過。蒲松齡《楹聯》:“壯心尚未酬,空向金城悲綠柳;前身得何孽,欲搔短發問青天。”③災難;災禍。《詩經·小雅 · 十月之交》:“下民之孽,匪降自天。”④危害。《呂氏春秋·遇合》:“聖賢之後,反而孽民。”⑤猜疑。《漢書·晁錯傳》:“通關去塞,不孽諸侯。”(塞:關塞。)⑥通“蘗”。嫩芽。《呂氏春秋·辨土》:“厚土則孽不通。”⑦忤逆;不孝。《新書·道術》:“子愛利親謂之孝,反孝為孽。”

    未:

    ①十二地支之一。《春秋·莊公二十四年》:“六月辛未,朔,日有食之。”②十二時辰之一,即午後一時至三時。③十二生肖屬羊。④副詞。1.表示否定。a.相當於“不”。《詩經·周頌·小毖》:“未堪傢多難。”b.相當於“沒有”、“不曾”。《詩經 · 召南·草蟲》:“未見君子,我心傷悲。”2. 用在句尾,表示疑問。相當於“否”。《後漢書·劉表傳》:“言出子口而入吾耳,可以言未?”

    誅:

    ①責問;譴責。《論語·公冶長》:“於予與何誅?”(予:人名。)②討伐。《史記·秦始皇本紀》:“故興兵誅之,虜其王。”③懲罰。《荀子·富國》:“誅而不賞,則勤勵之民不勸。”(勸:受到鼓勵。)④殺死。晁錯《賢良文學對策》:“害民者誅。”⑤鏟除。屈原《卜居》:“寧誅鋤草茅以力耕乎?”⑥要求。要別人供給東西。《左傳·襄公三十一年》:“誅求無時。”


  • 区宇声虽动,淮河孽未诛。

    “区宇声虽动,淮河孽未诛。”诗句出处:《奉和权相公行次临阙驿,逢郑仆射相》;是唐朝诗人元稹的作品。

    帝下赤霄符,搜求造化炉。中台归内座,太一直南都。
    黄霸乘轺入,王尊叱驭趋。万人东道送,六纛北风驱。
    栈阁才倾盖,关门已合繻。贯鱼行逦迤,交马语踟蹰。
    去速熊罴兆,来驰虎豹夫。昔怜三易地,今讶两分途。
    别路环山雪,离章运寸珠。锋铓断犀兕,波浪没蓬壶。
    区宇声虽动,淮河孽未诛。将军遥策画,师氏密訏谟。
    汉上坛仍筑,褒西阵再图。公方先二虏,何暇进愚儒。

    【注释】:

    区:

    (一)①分别;划分。《论语·子张》:“譬诸草木,区以别矣。”《南齐书·吕安国传》:“流杂繁广,宜并加区判,定其隶属。”(判:判别。)②地域;有一定界限的地方或范畴。《尚书·康诰》:“用肇造我区夏。”(用:因而。肇:始。区夏:诸夏之地。)《文心雕龙·乐府》:“昔子政品文,诗与歌别,故略具乐篇,以标区界。”③量词。所,座。《后汉书·宦者列传·侯览》:“起立第宅十有六区。”姚兴《遗僧朗书》:“经一部,宝台一区。”④通“勾”。弯曲。《管子·五行》:“草木区萌。”[区区]1.微小的样子。《左传·襄公十七年》:“宋国区区,而有诅有祝。”(诅:诅咒。祝:歌颂。)2.自称的谦词。《后汉书·窦融传》:“区区所献,唯将军省焉。”(省xǐng:体察。)3.自得的样子。《吕氏春秋·务大》:“燕爵争善处于一屋之下,母子相哺也,区区焉相乐也。”(爵:通“雀”。小鸟。)4.拘泥、固执的样子。《汉书·杨王孙传》:“何必区区独守所闻?”5.诚挚的样子。《古诗为焦仲卿妻作》:“新妇谓府吏:感君区区怀。”又指诚挚的情意。苏轼《与陈公密书》之一:“即造宇下,一吐区区。”(造:至。)(二)ōu 古代量器名。又为容量单位。四升为豆,四豆为区。《左传·昭公三年》:“齐旧四量:豆、区、釜、钟。”《韩非子·外储说右上》:“下之私大斗斛区釜以出贷,小斗斛区釜以收之。”(下之:对下。大:增大。) (三)kòu [区霿mòu]也作“区瞀”。昏昧。《汉书·五行志下之上》:“貌言视听,以心为主,四者皆失,则区霿无识。”

    区宇:

    疆土,境域。《后汉书·班固传》:“~~若兹,不可殚论。”

    宇:

    ①屋檐。《左传·昭公十三年》:“况卫在君之宇下,而敢有异志?”(卫:卫国。)②房屋。《史记·秦始皇本纪》:“各安其宇。”③国家。《史记·秦始皇本纪》:“皇帝休烈,平一宇内,德惠脩长。”(休:美。烈:事业。)④上下四方,天下。《荀子·富国》:“万物同宇而异体。”⑤仪容;风度。刘义庆《世说新语·雅量》:“世以此定二王神宇。”(世:世人。二王:指王徽之和王献之。神:神情。)[宇宙]1.屋宇栋梁。《盐铁论·复古》:“宇宙之间,燕雀不知天地之高也。”2. 所有的空间和时间。《淮南子·原道》:“纮(hóng)宇宙而章三光。”(纮:本指绳带,此指维系、总领。章:明。三光:日、月、星。)

    声:

    ①乐音;音乐。《论语·阳货》:“恶紫之夺朱也恶郑声之乱雅乐也。”(郑声:指郑地的俗乐。雅乐:指庙堂音乐,正乐。)②声音;声响。《诗经·小雅·伐木》:“嘤其鸣矣,求其友声。”③发出声音。古乐府《古诗为焦仲卿妻作》:“阿女默无声,手巾掩口啼,泪落便如泻。”④口音。魏禧《大铁椎传》:“与人罕言语,语类楚声。”⑤声张;张扬。张溥《五人墓碑记》:“吾社之行为士先者,为之声义,敛赀(zī)财以送其行。”(敛:聚集。赀:通“资”,财物。)⑥名誉;名声;声望。《诗经·大雅·文王有声》:“文王有声。”⑦声势。《战国策·齐策一》:“吾三战而三胜,声威天下。”(威:震。)⑧指汉字的声母。《南史·谢庄传》:“又王玄谟问庄何者为双声,何者为叠韵。”⑨指声调,汉字有平、上、去、入四种声调。韩愈《唐故相权公墓碑》:“(权)公生三岁,知变四声,四岁能为诗。”(权公:权德舆。)⑩量词。表示声音发出的次数。白居易《琵琶行》:“转轴拔弦三两声。”

    虽:

    ①连词。1.表示转折。相当于“虽然”。《孟子·告子上》:“虽与之俱学,弗若之矣。”(若:如。)2.表示让步。相当于“即使”、“纵然”。《列子·汤问》:“虽我之死,有子存焉。”②通“惟(wéi)”。副词。相当于“仅”、“只”。《管子·君臣下》:“决之则行,塞之则止,虽有明君能决之,能塞之。”③虫名,形似蜥蜴。《说文》:“虽,似蜥蝎而大。”

    动:

    ①行动; 活动。《周易·系辞下》:“变动以利言,吉凶以情迁。”(利:利益。迁:变易。)《孙膑兵法·见威王》:“事备而后动。”②劳作;劳动。《孟子· 滕文公上》:“为民父母,使民盻盻(xì)然,将终岁勤动,不得以养其父母。”(盻盻:恨视。)③震动;移动。《孙子兵法· 军争》:“悬权而动。”李商隐《瑶池》诗:“黄竹歌声动地哀。”④使用;动用。苏轼《辨黄庆基弹劾札子》:“若一一似此罗织人言,则天下之人更不敢开口动笔矣。”⑤发动;开动。《汉书·魏相传》:“今边郡困乏……常恐不能自存,难以动兵。”刘肃《大唐新语·极谏》:“今所幸宫去京二百余里,銮舆动轫,俄经旬日,非可朝行暮至也。”(幸:旧指皇帝亲临。动轫:启动车辆。)⑥萌发;发生。《齐民要术·插刜》:“刜叶微动为上时,将欲开莩为下时。”(上时:最好的时间。开莩:叶子裂开。)⑦改变;变化。《后汉书·班固传》:“君臣动色,左右相趋。”⑧感动;触动。《史记·绛侯周勃世家》:“天子为动,改容式车。”⑨怀念。杜甫《咏怀古迹五首》之一:“庾信生平最萧瑟,暮年诗赋动乡关。”⑩引动;牵动。柳宗元《答贡士沈起书》:“谨以所示布露于闻人,罗列于坐隅,使识者动目,闻者倾耳。”(闻人:有名望的人。坐:“座”本字,座位。)(11)指动物。归有光《二石说》:“至仁之泽,洋洋乎被动植矣。”(被:施加。)(12)副词。表示动作行为发生次数很多,相当于“常常”“动不动”。《汉书·食货志上》:“又动欲慕古,不度时宜。”

    淮:

    水名,即淮河。《孟子·滕文公下》:“水由地上行,江、淮、河、汉是也。”

    河:

    ①黄河的专称。《尚书·禹贡》:“浮于济(jǐ)漯(tà),达于河。”(济、漯:都是水名。)《世说新语· 言语》:“风景不殊,正自有山河之异。”②河流的通称。陆游《十一月一日风雨大作》:“夜阑卧听风吹雨,铁马冰河入梦来。”(铁马:披甲的战马。)《三国志·吴书·吴主传》:“信著金石,义盖山河。”③指银河;天河。杜甫《一百五日夜对月》:“牛女漫愁思,秋期犹渡河。”《古诗十九首·迢迢牵牛星》:“迢迢牵牛星,皎皎河汉女。”

    孽:

    ①庶子,宗族的旁支,妾所生之子。《吕氏春秋·慎势》:“立适子不使庶孽疑焉。”②坏事;罪过。蒲松龄《楹联》:“壮心尚未酬,空向金城悲绿柳;前身得何孽,欲搔短发问青天。”③灾难;灾祸。《诗经·小雅 · 十月之交》:“下民之孽,匪降自天。”④危害。《吕氏春秋·遇合》:“圣贤之后,反而孽民。”⑤猜疑。《汉书·晁错传》:“通关去塞,不孽诸侯。”(塞:关塞。)⑥通“蘖”。嫩芽。《吕氏春秋·辨土》:“厚土则孽不通。”⑦忤逆;不孝。《新书·道术》:“子爱利亲谓之孝,反孝为孽。”

    未:

    ①十二地支之一。《春秋·庄公二十四年》:“六月辛未,朔,日有食之。”②十二时辰之一,即午后一时至三时。③十二生肖属羊。④副词。1.表示否定。a.相当于“不”。《诗经·周颂·小毖》:“未堪家多难。”b.相当于“没有”、“不曾”。《诗经 · 召南·草虫》:“未见君子,我心伤悲。”2. 用在句尾,表示疑问。相当于“否”。《后汉书·刘表传》:“言出子口而入吾耳,可以言未?”

    诛:

    ①责问;谴责。《论语·公冶长》:“于予与何诛?”(予:人名。)②讨伐。《史记·秦始皇本纪》:“故兴兵诛之,虏其王。”③惩罚。《荀子·富国》:“诛而不赏,则勤励之民不劝。”(劝:受到鼓励。)④杀死。晁错《贤良文学对策》:“害民者诛。”⑤铲除。屈原《卜居》:“宁诛锄草茅以力耕乎?”⑥要求。要别人供给东西。《左传·襄公三十一年》:“诛求无时。”


  • ou yu sheng sui dong ,huai he nie wei zhu 。

    “ou yu sheng sui dong ,huai he nie wei zhu 。”shi gou chu chu :《feng he quan xiang gong hang ci lin que yi ,feng zheng pu she xiang 》;shi tang chao shi ren yuan zhen de zuo pin 。

    di xia chi xiao fu ,sou qiu zao hua lu 。zhong tai gui nei zuo ,tai yi zhi na dou 。
    huang ba cheng yao ru ,wang zun chi yu qu 。mo ren dong dao song ,liu dao bei feng qu 。
    zhan ge cai qing gai ,guan men yi ge ru 。guan yu hang li yi ,jiao ma yu chi chu 。
    qu su xiong pi zhao ,lai chi hu bao fu 。xi lian san yi de ,jin ya liang fen tu 。
    bie lu huan shan xue ,li zhang yun cun zhu 。feng mang duan xi si ,bo lang mei peng hu 。
    ou yu sheng sui dong ,huai he nie wei zhu 。jiang jun yao ce hua ,shi shi mi xu mo 。
    han shang tan reng zhu ,bao xi zhen zai tu 。gong fang xian er lu ,he xia jin yu ru 。

    【zhu shi 】:

    ou :

    (yi )①fen bie ;hua fen 。《lun yu ·zi zhang 》:“pi zhu cao mu ,ou yi bie yi 。”《na ji shu ·lv an guo chuan 》:“liu za fan an ,yi bing jia ou pan ,ding ji li shu 。”(pan :pan bie 。)②de yu ;you yi ding jie xian de de fang huo fan chou 。《shang shu ·kang gao 》:“yong zhao zao wo ou xia 。”(yong :yin er 。zhao :shi 。ou xia :zhu xia zhi de 。)《wen xin diao long ·le fu 》:“xi zi zheng pin wen ,shi yu ge bie ,gu lve ju le pian ,yi biao ou jie 。”③liang ci 。suo ,zuo 。《hou han shu ·huan zhe lie chuan ·hou lan 》:“qi li di zhai shi you liu ou 。”yao xing 《wei seng lang shu 》:“jing yi bu ,bao tai yi ou 。”④tong “gou ”。wan qu 。《guan zi ·wu hang 》:“cao mu ou meng 。”[ou ou ]1.wei xiao de yang zi 。《zuo chuan ·xiang gong shi qi nian 》:“song guo ou ou ,er you zu you zhu 。”(zu :zu zhou 。zhu :ge song 。)2.zi chen de qian ci 。《hou han shu ·dou rong chuan 》:“ou ou suo suo ,wei jiang jun sheng yan 。”(sheng xǐng:ti cha 。)3.zi de de yang zi 。《lv shi chun qiu ·wu da 》:“yan jue zheng shan chu yu yi wu zhi xia ,mu zi xiang bu ye ,ou ou yan xiang le ye 。”(jue :tong “qiao ”。xiao diao 。)4.ju ni 、gu zhi de yang zi 。《han shu ·yang wang sun chuan 》:“he bi ou ou du shou suo wen ?”5.cheng zhi de yang zi 。《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“xin fu wei fu li :gan jun ou ou huai 。”you zhi cheng zhi de qing yi 。su shi 《yu chen gong mi shu 》zhi yi :“ji zao yu xia ,yi tu ou ou 。”(zao :zhi 。)(er )ōu gu dai liang qi ming 。you wei rong liang chan wei 。si sheng wei dou ,si dou wei ou 。《zuo chuan ·zhao gong san nian 》:“ji jiu si liang :dou 、ou 、fu 、zhong 。”《han fei zi ·wai chu shui you shang 》:“xia zhi si da dou hu ou fu yi chu dai ,xiao dou hu ou fu yi shou zhi 。”(xia zhi :dui xia 。da :zeng da 。) (san )kòu [ou mao mòu]ye zuo “ou mao ”。hun mei 。《han shu ·wu hang zhi xia zhi shang 》:“mao yan shi ting ,yi xin wei zhu ,si zhe jie shi ,ze ou mao mo shi 。”

    ou yu :

    jiang tu ,jing yu 。《hou han shu ·ban gu chuan 》:“~~re ci ,bu ke dan lun 。”

    yu :

    ①wu yan 。《zuo chuan ·zhao gong shi san nian 》:“kuang wei zai jun zhi yu xia ,er gan you yi zhi ?”(wei :wei guo 。)②fang wu 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“ge an ji yu 。”③guo jia 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“huang di xiu lie ,ping yi yu nei ,de hui 脩chang 。”(xiu :mei 。lie :shi ye 。)④shang xia si fang ,tian xia 。《xun zi ·fu guo 》:“mo wu tong yu er yi ti 。”⑤yi rong ;feng du 。liu yi qing 《shi shui xin yu ·ya liang 》:“shi yi ci ding er wang shen yu 。”(shi :shi ren 。er wang :zhi wang hui zhi he wang suo zhi 。shen :shen qing 。)[yu zhou ]1.wu yu dong liang 。《yan tie lun ·fu gu 》:“yu zhou zhi jian ,yan qiao bu zhi tian de zhi gao ye 。”2. suo you de kong jian he shi jian 。《huai na zi ·yuan dao 》:“hong (hóng)yu zhou er zhang san guang 。”(hong :ben zhi sheng dai ,ci zhi wei ji 、zong ling 。zhang :ming 。san guang :ri 、yue 、xing 。)

    sheng :

    ①le yin ;yin le 。《lun yu ·yang huo 》:“e zi zhi duo zhu ye e zheng sheng zhi luan ya le ye 。”(zheng sheng :zhi zheng de de su le 。ya le :zhi miao tang yin le ,zheng le 。)②sheng yin ;sheng xiang 。《shi jing ·xiao ya ·fa mu 》:“ying ji ming yi ,qiu ji you sheng 。”③fa chu sheng yin 。gu le fu 《gu shi wei jiao zhong qing qi zuo 》:“a nv mo mo sheng ,shou jin yan kou ti ,lei la bian ru xie 。”④kou yin 。wei xi 《da tie chui chuan 》:“yu ren han yan yu ,yu lei chu sheng 。”⑤sheng zhang ;zhang yang 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“wu she zhi hang wei shi xian zhe ,wei zhi sheng yi ,lian zi (zī)cai yi song ji hang 。”(lian :ju ji 。zi :tong “zi ”,cai wu 。)⑥ming yu ;ming sheng ;sheng wang 。《shi jing ·da ya ·wen wang you sheng 》:“wen wang you sheng 。”⑦sheng shi 。《zhan guo ce ·ji ce yi 》:“wu san zhan er san sheng ,sheng wei tian xia 。”(wei :zhen 。)⑧zhi han zi de sheng mu 。《na shi ·xie zhuang chuan 》:“you wang xuan mo wen zhuang he zhe wei shuang sheng ,he zhe wei die yun 。”⑨zhi sheng diao ,han zi you ping 、shang 、qu 、ru si chong sheng diao 。han yu 《tang gu xiang quan gong mu bei 》:“(quan )gong sheng san sui ,zhi bian si sheng ,si sui neng wei shi 。”(quan gong :quan de yu 。)⑩liang ci 。biao shi sheng yin fa chu de ci shu 。bai ju yi 《pi pa hang 》:“zhuai zhou ba xian san liang sheng 。”

    sui :

    ①lian ci 。1.biao shi zhuai she 。xiang dang yu “sui ran ”。《meng zi ·gao zi shang 》:“sui yu zhi ju xue ,fu re zhi yi 。”(re :ru 。)2.biao shi rang bu 。xiang dang yu “ji shi ”、“zong ran ”。《lie zi ·shang wen 》:“sui wo zhi si ,you zi cun yan 。”②tong “wei (wéi)”。fu ci 。xiang dang yu “jin ”、“zhi ”。《guan zi ·jun chen xia 》:“jue zhi ze hang ,sai zhi ze zhi ,sui you ming jun neng jue zhi ,neng sai zhi 。”③chong ming ,xing shi xi yi 。《shui wen 》:“sui ,shi xi xie er da 。”

    dong :

    ①hang dong ; huo dong 。《zhou yi ·ji ci xia 》:“bian dong yi li yan ,ji xiong yi qing qian 。”(li :li yi 。qian :bian yi 。)《sun bin bing fa ·jian wei wang 》:“shi bei er hou dong 。”②lao zuo ;lao dong 。《meng zi · teng wen gong shang 》:“wei min fu mu ,shi min xi xi (xì)ran ,jiang zhong sui qin dong ,bu de yi yang ji fu mu 。”(xi xi :hen shi 。)③zhen dong ;yi dong 。《sun zi bing fa · jun zheng 》:“xuan quan er dong 。”li shang yin 《yao chi 》shi :“huang zhu ge sheng dong de ai 。”④shi yong ;dong yong 。su shi 《bian huang qing ji dan he zha zi 》:“re yi yi shi ci luo zhi ren yan ,ze tian xia zhi ren geng bu gan kai kou dong bi yi 。”⑤fa dong ;kai dong 。《han shu ·wei xiang chuan 》:“jin bian jun kun fa ……chang kong bu neng zi cun ,nan yi dong bing 。”liu su 《da tang xin yu ·ji jian 》:“jin suo xing gong qu jing er bai yu li ,luan yu dong ren ,e jing xun ri ,fei ke chao hang mu zhi ye 。”(xing :jiu zhi huang di qin lin 。dong ren :qi dong che liang 。)⑥meng fa ;fa sheng 。《ji min yao shu ·cha fu 》:“fu xie wei dong wei shang shi ,jiang yu kai fu wei xia shi 。”(shang shi :zui hao de shi jian 。kai fu :xie zi lie kai 。)⑦gai bian ;bian hua 。《hou han shu ·ban gu chuan 》:“jun chen dong se ,zuo you xiang qu 。”⑧gan dong ;chu dong 。《shi ji ·jiang hou zhou bo shi jia 》:“tian zi wei dong ,gai rong shi che 。”⑨huai nian 。du fu 《yong huai gu ji wu shou 》zhi yi :“yu xin sheng ping zui xiao se ,mu nian shi fu dong xiang guan 。”⑩yin dong ;qian dong 。liu zong yuan 《da gong shi shen qi shu 》:“jin yi suo shi bu lou yu wen ren ,luo lie yu zuo yu ,shi shi zhe dong mu ,wen zhe qing er 。”(wen ren :you ming wang de ren 。zuo :“zuo ”ben zi ,zuo wei 。)(11)zhi dong wu 。gui you guang 《er dan shui 》:“zhi ren zhi ze ,xiang xiang hu bei dong zhi yi 。”(bei :shi jia 。)(12)fu ci 。biao shi dong zuo hang wei fa sheng ci shu hen duo ,xiang dang yu “chang chang ”“dong bu dong ”。《han shu ·shi huo zhi shang 》:“you dong yu mu gu ,bu du shi yi 。”

    huai :

    shui ming ,ji huai he 。《meng zi ·teng wen gong xia 》:“shui you de shang hang ,jiang 、huai 、he 、han shi ye 。”

    he :

    ①huang he de zhuan chen 。《shang shu ·yu gong 》:“fu yu ji (jǐ)luo (tà),da yu he 。”(ji 、luo :dou shi shui ming 。)《shi shui xin yu · yan yu 》:“feng jing bu shu ,zheng zi you shan he zhi yi 。”②he liu de tong chen 。liu you 《shi yi yue yi ri feng yu da zuo 》:“ye lan wo ting feng chui yu ,tie ma bing he ru meng lai 。”(tie ma :pi jia de zhan ma 。)《san guo zhi ·wu shu ·wu zhu chuan 》:“xin zhe jin dan ,yi gai shan he 。”③zhi yin he ;tian he 。du fu 《yi bai wu ri ye dui yue 》:“niu nv man chou sai ,qiu ji you du he 。”《gu shi shi jiu shou ·tiao tiao qian niu xing 》:“tiao tiao qian niu xing ,jiao jiao he han nv 。”

    nie :

    ①shu zi ,zong zu de pang zhi ,qie suo sheng zhi zi 。《lv shi chun qiu ·shen shi 》:“li kuo zi bu shi shu nie yi yan 。”②huai shi ;zui guo 。pu song ling 《ying lian 》:“zhuang xin shang wei chou ,kong xiang jin cheng bei lu liu ;qian shen de he nie ,yu sao duan fa wen qing tian 。”③zai nan ;zai huo 。《shi jing ·xiao ya · shi yue zhi jiao 》:“xia min zhi nie ,fei jiang zi tian 。”④wei hai 。《lv shi chun qiu ·yu ge 》:“sheng xian zhi hou ,fan er nie min 。”⑤cai yi 。《han shu ·chao cuo chuan 》:“tong guan qu sai ,bu nie zhu hou 。”(sai :guan sai 。)⑥tong “nie ”。nen ya 。《lv shi chun qiu ·bian tu 》:“hou tu ze nie bu tong 。”⑦wu ni ;bu xiao 。《xin shu ·dao shu 》:“zi ai li qin wei zhi xiao ,fan xiao wei nie 。”

    wei :

    ①shi er de zhi zhi yi 。《chun qiu ·zhuang gong er shi si nian 》:“liu yue xin wei ,shuo ,ri you shi zhi 。”②shi er shi chen zhi yi ,ji wu hou yi shi zhi san shi 。③shi er sheng xiao shu yang 。④fu ci 。1.biao shi fou ding 。a.xiang dang yu “bu ”。《shi jing ·zhou song ·xiao bi 》:“wei kan jia duo nan 。”b.xiang dang yu “mei you ”、“bu ceng ”。《shi jing · shao na ·cao chong 》:“wei jian jun zi ,wo xin shang bei 。”2. yong zai gou wei ,biao shi yi wen 。xiang dang yu “fou ”。《hou han shu ·liu biao chuan 》:“yan chu zi kou er ru wu er ,ke yi yan wei ?”

    zhu :

    ①ze wen ;qian ze 。《lun yu ·gong ye chang 》:“yu yu yu he zhu ?”(yu :ren ming 。)②tao fa 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“gu xing bing zhu zhi ,lu ji wang 。”③cheng fa 。《xun zi ·fu guo 》:“zhu er bu shang ,ze qin li zhi min bu quan 。”(quan :shou dao gu li 。)④sha si 。chao cuo 《xian liang wen xue dui ce 》:“hai min zhe zhu 。”⑤chan chu 。qu yuan 《bo ju 》:“ning zhu chu cao mao yi li geng hu ?”⑥yao qiu 。yao bie ren gong gei dong xi 。《zuo chuan ·xiang gong san shi yi nian 》:“zhu qiu mo shi 。”