• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 驕子起天街,由來虧禮樂。

    “驕子起天街,由來虧禮樂。”詩句出處:《奉和上元酺宴應詔》;是唐朝詩人楊炯的作品。

    甲乙遇災年,周隋送上弦。妖星六丈出,沴氣七重懸。
    赤縣空無主,蒼生欲問天。龜龍開寶命,雲火昭靈慶。
    萬物睹真人,千秋逢聖政。祖宗玄澤遠,文武休光盛。
    大號域中平,皇威天下驚。參辰昭文物,宇宙浹聲名。
    漢後三章令,周王五伐兵。匈奴窮地角,本自遠正朔。
    驕子起天街,由來虧禮樂。一衣掃風雨,再戰夷屯剝。
    清明日月旦,蕭索煙雲渙。寒暑既平分,陰陽復貞觀。
    惟神諧妙物,乃聖符幽贊。下武發禎祥,平階屬會昌。
    金泥封日觀,璧水匝明堂。業盛勛華德,興包天地皇。
    孝思義罔極,易禮光前式。天煥三辰輝,靈書五雲色。
    敬時窮發斂,卜代盈千億。五緯聚華軒,重光入望園。
    公卿論至道,天子拜昌言。雷解初開出,星空即便元。
    瑤臺涼景薦,銀闕秋陰遍。百戲騁魚龍,千門壯宮殿。
    深仁洽蠻徼,愷樂周寰縣。宣室召群臣,明庭禮百神。
    仰德還符日,沾恩更似春。襄城非牧豎,楚國有巴人。

    【註釋】:

    驕:

    ①馬高大健壯。《詩經·衛風·碩人》:“四牡有驕。”(牡:雄馬。有:形容詞前綴。)高適《贈別王十七管記》:“星高漢將驕。”②高傲。《論語·學而》:“貧而無諂,富而無驕。”③放縱。《史記·晉世傢》:“齊桓公益驕,不務德而務遠略。”④寵愛。李商隱《驕兒》:“袞(gǔn)師我驕兒,美秀乃無匹。”(無匹:無比。)《漢書·匈奴傳》:“胡者,天之驕子也。”⑤高傲;傲慢。《商君書·戰法》:“王者之兵,勝而不驕,敗而不怨。”《詩經·魏風·園有桃》:“不知我者,謂我士也驕。”杜牧《阿房宮賦》:“獨夫之心,日益驕固。”⑥對……傲慢無禮。《史記· 魏公子列傳》:“不敢以其富貴驕士。”⑦強烈;旺盛。王安石《孤桐》:“歲老根彌壯,陽驕葉更陰。”

    驕子:

    ①驕生慣養的子女。《孫子·地形》:“厚而不能使,愛而不能令,亂而不能治。譬若~~,不可用也。”②愛子。《漢書·匈奴傳》:“胡者,天之~~也。”

    子:

    ①孩子,兼指男女。《詩經·豳風· 七月》:“同我婦子,饁彼南畝。”(饁yè:送飯。南畝:指田地。)②兒子或女兒。《戰國策·趙策四》:“丈夫亦愛憐其少子乎?”此指兒子。《韓非子·說林上》:“衛人嫁其子。”此指女兒。③人的通稱,或指男;或指女。《詩經·邶風·匏有苦葉》:“招招舟子,人涉印否?”(涉:過河。印āng:我。)《周南·桃夭》:“之子於歸,宜其室傢。”(之:此。歸:出嫁。)④尊稱,多指男子。《詩經·衛風·氓》:“匪我愆期,子無良媒。”(匪:非。愆qiān:錯,誤。)⑤動物的卵或幼小的動物。《詩經·小雅·小宛》:“螟嶺有子,蜾蠃負之。”(螟蛉mínglíng:一種吃禾心的害蟲。蜾蠃guǒluǒ:細腰蜂。)《後漢書·班超傳》:“不入虎穴,不得虎子。”⑥植物的果實或種子。劉義慶《世說新語·雅量》:“樹在道邊而多子,此必苦李。”李紳《憫農》之一:“春種一粒粟,秋收萬顆子。”⑦古代五等爵位的第四等。《禮記·王制》:“王者之制祿爵:公、侯、伯、子、男凡五等。”⑧地支的第一位,常與天幹相配以紀日、紀年。《春秋 · 桓公十八年》:“夏四月丙子,公薨於齊。”韓愈《息國夫人墓志銘》:“元和七年甲子,日南至,以疾卒。”(元和:唐憲宗年號。日南至:指夏至。)又指十二時辰之一,即子時,自夜十一時至次日晨一時。⑨利息。《史記·貨殖列傳》:“子貸金錢千貫。”

    起:

    ①[動]站起,起來。《莊子·齊物論》:“曩子坐,今子~。”②[動]起床。《孟子·盡心上》:“雞鳴而~。”③[動]起身,出發。《墨子·公輸》:“子墨子聞之,~於魯。”④[動]興起。《荀子·天論》:“一廢一~,應子以貫,理貫不亂。”⑤[動]發動。賈誼《論積貯疏》:“遠方之能疑者,並舉而爭~矣。”⑥[動]起用。《泰州海陵縣主薄許君墓志銘》:“有拔而~之。”⑦[動]修建。李華《吊古戰場文》:“秦~長城,竟海為關。”⑧[動]開始。《史記·李斯列傳》:“明法度,定律令,皆以始皇~。”⑨[動]出身。《漢書·蕭何曹參傳》:“蕭何曹參皆~刀筆吏。”

    天:

    ①人的頭部。《呂氏春秋·論人》:“適耳目,節嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無以害其天矣。”(釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當今天去地甚高,古天與今無異。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野。”(穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候。《呂氏春秋·季春》:“行秋令,則天多沉陰。”⑤自然界。《荀子·天論》:“天行有常,不為堯存,不為桀亡。”⑥自然形成的。《莊子·養生主》:“依乎天理,批大郤,導大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左傳·成公十六年》:“國之存亡,天也。”⑨依憑;依靠者。《儀禮· 喪服》:“夫者,妻之天也。”

    街:

    ①街道;四通八達的道路。《墨子·號令》:“城上道路,裡中巷街。”②市集。《呂氏春秋·不茍》:“公孫枝徒自敷於街,百裡奚令吏行其罪。”

    由:

    ①經過。《論語·雍也》:“行不由徑。”(徑:小路。)②順隨;依順。《論語·顏淵》:“為仁由己,而由人乎哉?”③原由;原因。雍陶《非酒》:“人人慢說酒消憂,我道翻為引恨由。”④介詞。1. 自;從。《史記·陳涉世傢》:“由陳涉始。”2. 由於;因為。王充《論衡·實知》:“知物由學,學乃知之,不問不識。”3. 憑借;依據。《論語 · 顏淵》:“為仁由己,而由人乎哉?”(而由人乎哉:難道憑借他人嗎?)⑤通“猶”。1. 如同;好像。《孟子·公孫醜上》:“由弓人而恥為弓。”2. 還;仍然。羅隱《夏州胡常侍》:“仍聞隴蜀由多事,深喜將軍未白頭。”(事:事故。)3. 尚且。《荀子·富國》:“由將不足以免也。”

    由來:

    本來。白居易《白發》:“~~生老死,三病長相隨。”

    來:

    (一)①小麥。《詩經·周頌·思文》:“貽我來牟。”②由彼至此,由遠到近。跟“去”、“往”相反。《孫子兵法·九地》:“我可以往,彼可以來者,為交地。”賀知章《回鄉偶書》:“兒童相見不相識,笑問客從何處來?”③使……來;招致;招來。也作“徠”。司馬遷《史記·文帝本紀》:“將何以來遠方之賢良?”④某一時間以後。《孟子·盡心下》:“由孔子而來,至於今,百有餘歲。”⑤將來;未來。陶潛《歸去來兮辭》:“悟已往之不諫,知來者之可追。”(諫:改正。追:追求。)《孟子·滕文公下》:“如知其非義,斯速已矣,何待來年?”(斯:則。已:停止。)⑥句末助詞。《莊子·人間世》:“嘗以語我來。”《孟子·離婁上》:“盍歸乎來!” (二)lài 慰勞。《詩經·小雅·大東》:“東人之子,職勞不來。”(職:主管。勞lào:慰勞)

    虧:

    ①缺損;虧欠。《尚書·旅獒》:“為山九仞,功虧一簣。”《史記·范雎蔡澤列傳》:“日中則移,月滿則虧。”《周易·謙》:“天道虧盈而益謙。”(益:增益。)②減少。《史記·三王世傢》:“虧膳貶樂。”(貶:減少。樂:音樂。)③毀壞;傷害。《詩經·魯頌·閟宮》:“不虧不崩。”(崩:毀壞。)司馬遷《報任安書》:“今以虧形為掃除之隸。”(隸:奴仆。)④損害。任昉《為范尚書讓吏部封侯第一表》:“至於虧名損實,為國為身,知其不可,不敢妄冒。”《左傳·昭公九年》:“君之卿佐,是謂股肱(gōng),股肱或虧,何痛如之。”(卿佐:輔佐君主的卿大夫。股:大腿。肱:手臂。)⑤辜負;對不住。《後漢書·王允傳》:“責輕罰重,有虧眾望。”

    禮:

    ①祭神以祈福。班固《東都賦》:“於是薦三犧,效五牲,禮神祇。”②古代的等級制度及與之相適應的行為準則。《漢書·公孫弘傳》:“進退有度,尊卑有分,謂之禮。”③禮節;禮貌。《谷梁傳· 僖公二十二年》:“禮人而不答,則反其敬;愛人而不親,則反其仁。”(禮人:禮貌待人。)④為表敬意或表隆重而舉行的儀式。《周禮·春官·肆師》:“肆師之職,掌立國祀之禮,以佐大宗伯。”⑤禮物。《禮記·表記》:“天禮,不相見也。”⑥敬重。⑦膜拜。李白《秋浦歌》之十七:“低頭禮白雲。”⑧宴飲。《儀禮·覲禮》:“饗禮以歸。”

    樂:

    (一)①音樂。《周易·豫》:“先王以作樂崇德。”《呂氏春秋·古樂》:“故樂之所由來者尚矣,非獨為一世之所造也。”又為奏樂。《禮記·曲禮下》:“歲兇,年谷不登……士飲酒不樂。”②樂工;演奏音樂的人。《論語·微子》:“齊人歸女樂,季桓子受之。”(歸:通“饋”。贈送。)③樂器。《韓非子·解老》:“故竽先則鐘瑟皆隨,竽唱則諸樂皆和。” (二)lè愉快;快樂。《左傳· 隱公元年》:“其樂也融融。”范仲淹《嶽陽樓記》:“此樂何極?” (三)yào 喜好;喜愛。《論語·雍也》:“知者樂山,仁者樂水。”(知:智。)《晉書·阮籍傳》:“籍平生曾遊東平,樂其風土。”


  • 骄子起天街,由来亏礼乐。

    “骄子起天街,由来亏礼乐。”诗句出处:《奉和上元酺宴应诏》;是唐朝诗人杨炯的作品。

    甲乙遇灾年,周隋送上弦。妖星六丈出,沴气七重悬。
    赤县空无主,苍生欲问天。龟龙开宝命,云火昭灵庆。
    万物睹真人,千秋逢圣政。祖宗玄泽远,文武休光盛。
    大号域中平,皇威天下惊。参辰昭文物,宇宙浃声名。
    汉后三章令,周王五伐兵。匈奴穷地角,本自远正朔。
    骄子起天街,由来亏礼乐。一衣扫风雨,再战夷屯剥。
    清明日月旦,萧索烟云涣。寒暑既平分,阴阳复贞观。
    惟神谐妙物,乃圣符幽赞。下武发祯祥,平阶属会昌。
    金泥封日观,璧水匝明堂。业盛勋华德,兴包天地皇。
    孝思义罔极,易礼光前式。天焕三辰辉,灵书五云色。
    敬时穷发敛,卜代盈千亿。五纬聚华轩,重光入望园。
    公卿论至道,天子拜昌言。雷解初开出,星空即便元。
    瑶台凉景荐,银阙秋阴遍。百戏骋鱼龙,千门壮宫殿。
    深仁洽蛮徼,恺乐周寰县。宣室召群臣,明庭礼百神。
    仰德还符日,沾恩更似春。襄城非牧竖,楚国有巴人。

    【注释】:

    骄:

    ①马高大健壮。《诗经·卫风·硕人》:“四牡有骄。”(牡:雄马。有:形容词前缀。)高适《赠别王十七管记》:“星高汉将骄。”②高傲。《论语·学而》:“贫而无谄,富而无骄。”③放纵。《史记·晋世家》:“齐桓公益骄,不务德而务远略。”④宠爱。李商隐《骄儿》:“衮(gǔn)师我骄儿,美秀乃无匹。”(无匹:无比。)《汉书·匈奴传》:“胡者,天之骄子也。”⑤高傲;傲慢。《商君书·战法》:“王者之兵,胜而不骄,败而不怨。”《诗经·魏风·园有桃》:“不知我者,谓我士也骄。”杜牧《阿房宫赋》:“独夫之心,日益骄固。”⑥对……傲慢无礼。《史记· 魏公子列传》:“不敢以其富贵骄士。”⑦强烈;旺盛。王安石《孤桐》:“岁老根弥壮,阳骄叶更阴。”

    骄子:

    ①骄生惯养的子女。《孙子·地形》:“厚而不能使,爱而不能令,乱而不能治。譬若~~,不可用也。”②爱子。《汉书·匈奴传》:“胡者,天之~~也。”

    子:

    ①孩子,兼指男女。《诗经·豳风· 七月》:“同我妇子,馌彼南亩。”(馌yè:送饭。南亩:指田地。)②儿子或女儿。《战国策·赵策四》:“丈夫亦爱怜其少子乎?”此指儿子。《韩非子·说林上》:“卫人嫁其子。”此指女儿。③人的通称,或指男;或指女。《诗经·邶风·匏有苦叶》:“招招舟子,人涉印否?”(涉:过河。印āng:我。)《周南·桃夭》:“之子于归,宜其室家。”(之:此。归:出嫁。)④尊称,多指男子。《诗经·卫风·氓》:“匪我愆期,子无良媒。”(匪:非。愆qiān:错,误。)⑤动物的卵或幼小的动物。《诗经·小雅·小宛》:“螟岭有子,蜾蠃负之。”(螟蛉mínglíng:一种吃禾心的害虫。蜾蠃guǒluǒ:细腰蜂。)《后汉书·班超传》:“不入虎穴,不得虎子。”⑥植物的果实或种子。刘义庆《世说新语·雅量》:“树在道边而多子,此必苦李。”李绅《悯农》之一:“春种一粒粟,秋收万颗子。”⑦古代五等爵位的第四等。《礼记·王制》:“王者之制禄爵:公、侯、伯、子、男凡五等。”⑧地支的第一位,常与天干相配以纪日、纪年。《春秋 · 桓公十八年》:“夏四月丙子,公薨于齐。”韩愈《息国夫人墓志铭》:“元和七年甲子,日南至,以疾卒。”(元和:唐宪宗年号。日南至:指夏至。)又指十二时辰之一,即子时,自夜十一时至次日晨一时。⑨利息。《史记·货殖列传》:“子贷金钱千贯。”

    起:

    ①[动]站起,起来。《庄子·齐物论》:“曩子坐,今子~。”②[动]起床。《孟子·尽心上》:“鸡鸣而~。”③[动]起身,出发。《墨子·公输》:“子墨子闻之,~于鲁。”④[动]兴起。《荀子·天论》:“一废一~,应子以贯,理贯不乱。”⑤[动]发动。贾谊《论积贮疏》:“远方之能疑者,并举而争~矣。”⑥[动]起用。《泰州海陵县主薄许君墓志铭》:“有拔而~之。”⑦[动]修建。李华《吊古战场文》:“秦~长城,竟海为关。”⑧[动]开始。《史记·李斯列传》:“明法度,定律令,皆以始皇~。”⑨[动]出身。《汉书·萧何曹参传》:“萧何曹参皆~刀笔吏。”

    天:

    ①人的头部。《吕氏春秋·论人》:“适耳目,节嗜欲,释智谋,去巧故……若此,则无以害其天矣。”(释:去除。巧故:伪诈。)②天空。王充《论衡·谈天》:“察当今天去地甚高,古天与今无异。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)庐,笼盖四野。”(穹庐:毡帐。)③在额上刺字的刑罚。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罚。)④天气;气候。《吕氏春秋·季春》:“行秋令,则天多沉阴。”⑤自然界。《荀子·天论》:“天行有常,不为尧存,不为桀亡。”⑥自然形成的。《庄子·养生主》:“依乎天理,批大郤,导大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左传·成公十六年》:“国之存亡,天也。”⑨依凭;依靠者。《仪礼· 丧服》:“夫者,妻之天也。”

    街:

    ①街道;四通八达的道路。《墨子·号令》:“城上道路,里中巷街。”②市集。《吕氏春秋·不苟》:“公孙枝徒自敷于街,百里奚令吏行其罪。”

    由:

    ①经过。《论语·雍也》:“行不由径。”(径:小路。)②顺随;依顺。《论语·颜渊》:“为仁由己,而由人乎哉?”③原由;原因。雍陶《非酒》:“人人慢说酒消忧,我道翻为引恨由。”④介词。1. 自;从。《史记·陈涉世家》:“由陈涉始。”2. 由于;因为。王充《论衡·实知》:“知物由学,学乃知之,不问不识。”3. 凭借;依据。《论语 · 颜渊》:“为仁由己,而由人乎哉?”(而由人乎哉:难道凭借他人吗?)⑤通“犹”。1. 如同;好像。《孟子·公孙丑上》:“由弓人而耻为弓。”2. 还;仍然。罗隐《夏州胡常侍》:“仍闻陇蜀由多事,深喜将军未白头。”(事:事故。)3. 尚且。《荀子·富国》:“由将不足以免也。”

    由来:

    本来。白居易《白发》:“~~生老死,三病长相随。”

    来:

    (一)①小麦。《诗经·周颂·思文》:“贻我来牟。”②由彼至此,由远到近。跟“去”、“往”相反。《孙子兵法·九地》:“我可以往,彼可以来者,为交地。”贺知章《回乡偶书》:“儿童相见不相识,笑问客从何处来?”③使……来;招致;招来。也作“徕”。司马迁《史记·文帝本纪》:“将何以来远方之贤良?”④某一时间以后。《孟子·尽心下》:“由孔子而来,至于今,百有余岁。”⑤将来;未来。陶潜《归去来兮辞》:“悟已往之不谏,知来者之可追。”(谏:改正。追:追求。)《孟子·滕文公下》:“如知其非义,斯速已矣,何待来年?”(斯:则。已:停止。)⑥句末助词。《庄子·人间世》:“尝以语我来。”《孟子·离娄上》:“盍归乎来!” (二)lài 慰劳。《诗经·小雅·大东》:“东人之子,职劳不来。”(职:主管。劳lào:慰劳)

    亏:

    ①缺损;亏欠。《尚书·旅獒》:“为山九仞,功亏一篑。”《史记·范雎蔡泽列传》:“日中则移,月满则亏。”《周易·谦》:“天道亏盈而益谦。”(益:增益。)②减少。《史记·三王世家》:“亏膳贬乐。”(贬:减少。乐:音乐。)③毁坏;伤害。《诗经·鲁颂·閟宫》:“不亏不崩。”(崩:毁坏。)司马迁《报任安书》:“今以亏形为扫除之隶。”(隶:奴仆。)④损害。任昉《为范尚书让吏部封侯第一表》:“至于亏名损实,为国为身,知其不可,不敢妄冒。”《左传·昭公九年》:“君之卿佐,是谓股肱(gōng),股肱或亏,何痛如之。”(卿佐:辅佐君主的卿大夫。股:大腿。肱:手臂。)⑤辜负;对不住。《后汉书·王允传》:“责轻罚重,有亏众望。”

    礼:

    ①祭神以祈福。班固《东都赋》:“于是荐三牺,效五牲,礼神祇。”②古代的等级制度及与之相适应的行为准则。《汉书·公孙弘传》:“进退有度,尊卑有分,谓之礼。”③礼节;礼貌。《谷梁传· 僖公二十二年》:“礼人而不答,则反其敬;爱人而不亲,则反其仁。”(礼人:礼貌待人。)④为表敬意或表隆重而举行的仪式。《周礼·春官·肆师》:“肆师之职,掌立国祀之礼,以佐大宗伯。”⑤礼物。《礼记·表记》:“天礼,不相见也。”⑥敬重。⑦膜拜。李白《秋浦歌》之十七:“低头礼白云。”⑧宴饮。《仪礼·觐礼》:“飨礼以归。”

    乐:

    (一)①音乐。《周易·豫》:“先王以作乐崇德。”《吕氏春秋·古乐》:“故乐之所由来者尚矣,非独为一世之所造也。”又为奏乐。《礼记·曲礼下》:“岁凶,年谷不登……士饮酒不乐。”②乐工;演奏音乐的人。《论语·微子》:“齐人归女乐,季桓子受之。”(归:通“馈”。赠送。)③乐器。《韩非子·解老》:“故竽先则钟瑟皆随,竽唱则诸乐皆和。” (二)lè愉快;快乐。《左传· 隐公元年》:“其乐也融融。”范仲淹《岳阳楼记》:“此乐何极?” (三)yào 喜好;喜爱。《论语·雍也》:“知者乐山,仁者乐水。”(知:智。)《晋书·阮籍传》:“籍平生曾游东平,乐其风土。”


  • jiao zi qi tian jie ,you lai kui li le 。

    “jiao zi qi tian jie ,you lai kui li le 。”shi gou chu chu :《feng he shang yuan pu yan ying zhao 》;shi tang chao shi ren yang jiong de zuo pin 。

    jia yi yu zai nian ,zhou sui song shang xian 。yao xing liu zhang chu ,li qi qi chong xuan 。
    chi xian kong mo zhu ,cang sheng yu wen tian 。gui long kai bao ming ,yun huo zhao ling qing 。
    mo wu du zhen ren ,qian qiu feng sheng zheng 。zu zong xuan ze yuan ,wen wu xiu guang cheng 。
    da hao yu zhong ping ,huang wei tian xia jing 。can chen zhao wen wu ,yu zhou jia sheng ming 。
    han hou san zhang ling ,zhou wang wu fa bing 。xiong nu qiong de jiao ,ben zi yuan zheng shuo 。
    jiao zi qi tian jie ,you lai kui li le 。yi yi sao feng yu ,zai zhan yi tun bao 。
    qing ming ri yue dan ,xiao suo yan yun huan 。han shu ji ping fen ,yin yang fu zhen guan 。
    wei shen xie miao wu ,nai sheng fu you zan 。xia wu fa zhen xiang ,ping jie shu hui chang 。
    jin ni feng ri guan ,bi shui za ming tang 。ye cheng xun hua de ,xing bao tian de huang 。
    xiao sai yi wang ji ,yi li guang qian shi 。tian huan san chen hui ,ling shu wu yun se 。
    jing shi qiong fa lian ,bo dai ying qian yi 。wu wei ju hua xuan ,chong guang ru wang yuan 。
    gong qing lun zhi dao ,tian zi bai chang yan 。lei jie chu kai chu ,xing kong ji bian yuan 。
    yao tai liang jing jian ,yin que qiu yin bian 。bai hu cheng yu long ,qian men zhuang gong dian 。
    shen ren qia man jiao ,kai le zhou huan xian 。xuan shi shao qun chen ,ming ting li bai shen 。
    yang de hai fu ri ,zhan en geng shi chun 。xiang cheng fei mu shu ,chu guo you ba ren 。

    【zhu shi 】:

    jiao :

    ①ma gao da jian zhuang 。《shi jing ·wei feng ·shuo ren 》:“si mu you jiao 。”(mu :xiong ma 。you :xing rong ci qian chuo 。)gao kuo 《zeng bie wang shi qi guan ji 》:“xing gao han jiang jiao 。”②gao ao 。《lun yu ·xue er 》:“pin er mo chan ,fu er mo jiao 。”③fang zong 。《shi ji ·jin shi jia 》:“ji huan gong yi jiao ,bu wu de er wu yuan lve 。”④chong ai 。li shang yin 《jiao er 》:“gun (gǔn)shi wo jiao er ,mei xiu nai mo pi 。”(mo pi :mo bi 。)《han shu ·xiong nu chuan 》:“hu zhe ,tian zhi jiao zi ye 。”⑤gao ao ;ao man 。《shang jun shu ·zhan fa 》:“wang zhe zhi bing ,sheng er bu jiao ,bai er bu yuan 。”《shi jing ·wei feng ·yuan you tao 》:“bu zhi wo zhe ,wei wo shi ye jiao 。”du mu 《a fang gong fu 》:“du fu zhi xin ,ri yi jiao gu 。”⑥dui ……ao man mo li 。《shi ji · wei gong zi lie chuan 》:“bu gan yi ji fu gui jiao shi 。”⑦jiang lie ;wang cheng 。wang an dan 《gu tong 》:“sui lao gen mi zhuang ,yang jiao xie geng yin 。”

    jiao zi :

    ①jiao sheng guan yang de zi nv 。《sun zi ·de xing 》:“hou er bu neng shi ,ai er bu neng ling ,luan er bu neng zhi 。pi re ~~,bu ke yong ye 。”②ai zi 。《han shu ·xiong nu chuan 》:“hu zhe ,tian zhi ~~ye 。”

    zi :

    ①hai zi ,jian zhi nan nv 。《shi jing ·bin feng · qi yue 》:“tong wo fu zi ,ye bi na mu 。”(ye yè:song fan 。na mu :zhi tian de 。)②er zi huo nv er 。《zhan guo ce ·zhao ce si 》:“zhang fu yi ai lian ji shao zi hu ?”ci zhi er zi 。《han fei zi ·shui lin shang 》:“wei ren jia ji zi 。”ci zhi nv er 。③ren de tong chen ,huo zhi nan ;huo zhi nv 。《shi jing ·bei feng ·pao you ku xie 》:“qiao qiao zhou zi ,ren she yin fou ?”(she :guo he 。yin āng:wo 。)《zhou na ·tao wai 》:“zhi zi yu gui ,yi ji shi jia 。”(zhi :ci 。gui :chu jia 。)④zun chen ,duo zhi nan zi 。《shi jing ·wei feng ·mang 》:“fei wo qian ji ,zi mo liang mei 。”(fei :fei 。qian qiān:cuo ,wu 。)⑤dong wu de luan huo you xiao de dong wu 。《shi jing ·xiao ya ·xiao wan 》:“ming ling you zi ,guo luo fu zhi 。”(ming ling mínglíng:yi chong chi he xin de hai chong 。guo luo guǒluǒ:xi yao feng 。)《hou han shu ·ban chao chuan 》:“bu ru hu xue ,bu de hu zi 。”⑥zhi wu de guo shi huo chong zi 。liu yi qing 《shi shui xin yu ·ya liang 》:“shu zai dao bian er duo zi ,ci bi ku li 。”li shen 《min nong 》zhi yi :“chun chong yi li su ,qiu shou mo ke zi 。”⑦gu dai wu deng jue wei de di si deng 。《li ji ·wang zhi 》:“wang zhe zhi zhi lu jue :gong 、hou 、bai 、zi 、nan fan wu deng 。”⑧de zhi de di yi wei ,chang yu tian gan xiang pei yi ji ri 、ji nian 。《chun qiu · huan gong shi ba nian 》:“xia si yue bing zi ,gong hong yu ji 。”han yu 《xi guo fu ren mu zhi ming 》:“yuan he qi nian jia zi ,ri na zhi ,yi ji cu 。”(yuan he :tang xian zong nian hao 。ri na zhi :zhi xia zhi 。)you zhi shi er shi chen zhi yi ,ji zi shi ,zi ye shi yi shi zhi ci ri chen yi shi 。⑨li xi 。《shi ji ·huo shi lie chuan 》:“zi dai jin qian qian guan 。”

    qi :

    ①[dong ]zhan qi ,qi lai 。《zhuang zi ·ji wu lun 》:“nang zi zuo ,jin zi ~。”②[dong ]qi chuang 。《meng zi ·jin xin shang 》:“ji ming er ~。”③[dong ]qi shen ,chu fa 。《mo zi ·gong shu 》:“zi mo zi wen zhi ,~yu lu 。”④[dong ]xing qi 。《xun zi ·tian lun 》:“yi fei yi ~,ying zi yi guan ,li guan bu luan 。”⑤[dong ]fa dong 。gu yi 《lun ji zhu shu 》:“yuan fang zhi neng yi zhe ,bing ju er zheng ~yi 。”⑥[dong ]qi yong 。《tai zhou hai ling xian zhu bao hu jun mu zhi ming 》:“you ba er ~zhi 。”⑦[dong ]xiu jian 。li hua 《diao gu zhan chang wen 》:“qin ~chang cheng ,jing hai wei guan 。”⑧[dong ]kai shi 。《shi ji ·li si lie chuan 》:“ming fa du ,ding lv ling ,jie yi shi huang ~。”⑨[dong ]chu shen 。《han shu ·xiao he cao can chuan 》:“xiao he cao can jie ~dao bi li 。”

    tian :

    ①ren de tou bu 。《lv shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ,shi zhi mou ,qu qiao gu ……re ci ,ze mo yi hai ji tian yi 。”(shi :qu chu 。qiao gu :wei zha 。)②tian kong 。wang chong 《lun heng ·tan tian 》:“cha dang jin tian qu de shen gao ,gu tian yu jin mo yi 。”《chi le ge 》:“tian shi qiong (qióng)lu ,long gai si ye 。”(qiong lu :zhan zhang 。)③zai e shang ci zi de xing fa 。《zhou yi · kui 》:“ji ren tian ju yi 。”(yi :ge diao bi zi de xing fa 。)④tian qi ;qi hou 。《lv shi chun qiu ·ji chun 》:“hang qiu ling ,ze tian duo chen yin 。”⑤zi ran jie 。《xun zi ·tian lun 》:“tian hang you chang ,bu wei yao cun ,bu wei jie wang 。”⑥zi ran xing cheng de 。《zhuang zi ·yang sheng zhu 》:“yi hu tian li ,pi da xi ,dao da kuan 。”⑦shang di ;zi ran jie de zhu zai 。《chun qiu fan lou ·jiao ji 》:“tian zhe ,bai shen zhi da jun ye 。”⑧tian ming ;tian yi 。《zuo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“guo zhi cun wang ,tian ye 。”⑨yi ping ;yi kao zhe 。《yi li · sang fu 》:“fu zhe ,qi zhi tian ye 。”

    jie :

    ①jie dao ;si tong ba da de dao lu 。《mo zi ·hao ling 》:“cheng shang dao lu ,li zhong hang jie 。”②shi ji 。《lv shi chun qiu ·bu gou 》:“gong sun zhi tu zi fu yu jie ,bai li xi ling li hang ji zui 。”

    you :

    ①jing guo 。《lun yu ·yong ye 》:“hang bu you jing 。”(jing :xiao lu 。)②shun sui ;yi shun 。《lun yu ·yan yuan 》:“wei ren you ji ,er you ren hu zai ?”③yuan you ;yuan yin 。yong tao 《fei jiu 》:“ren ren man shui jiu xiao you ,wo dao fan wei yin hen you 。”④jie ci 。1. zi ;cong 。《shi ji ·chen she shi jia 》:“you chen she shi 。”2. you yu ;yin wei 。wang chong 《lun heng ·shi zhi 》:“zhi wu you xue ,xue nai zhi zhi ,bu wen bu shi 。”3. ping jie ;yi ju 。《lun yu · yan yuan 》:“wei ren you ji ,er you ren hu zai ?”(er you ren hu zai :nan dao ping jie ta ren ma ?)⑤tong “you ”。1. ru tong ;hao xiang 。《meng zi ·gong sun chou shang 》:“you gong ren er chi wei gong 。”2. hai ;reng ran 。luo yin 《xia zhou hu chang shi 》:“reng wen long shu you duo shi ,shen xi jiang jun wei bai tou 。”(shi :shi gu 。)3. shang ju 。《xun zi ·fu guo 》:“you jiang bu zu yi mian ye 。”

    you lai :

    ben lai 。bai ju yi 《bai fa 》:“~~sheng lao si ,san bing chang xiang sui 。”

    lai :

    (yi )①xiao mai 。《shi jing ·zhou song ·sai wen 》:“yi wo lai mou 。”②you bi zhi ci ,you yuan dao jin 。gen “qu ”、“wang ”xiang fan 。《sun zi bing fa ·jiu de 》:“wo ke yi wang ,bi ke yi lai zhe ,wei jiao de 。”he zhi zhang 《hui xiang ou shu 》:“er tong xiang jian bu xiang shi ,xiao wen ke cong he chu lai ?”③shi ……lai ;qiao zhi ;qiao lai 。ye zuo “lai ”。si ma qian 《shi ji ·wen di ben ji 》:“jiang he yi lai yuan fang zhi xian liang ?”④mou yi shi jian yi hou 。《meng zi ·jin xin xia 》:“you kong zi er lai ,zhi yu jin ,bai you yu sui 。”⑤jiang lai ;wei lai 。tao qian 《gui qu lai xi ci 》:“wu yi wang zhi bu jian ,zhi lai zhe zhi ke zhui 。”(jian :gai zheng 。zhui :zhui qiu 。)《meng zi ·teng wen gong xia 》:“ru zhi ji fei yi ,si su yi yi ,he dai lai nian ?”(si :ze 。yi :ting zhi 。)⑥gou mo zhu ci 。《zhuang zi ·ren jian shi 》:“chang yi yu wo lai 。”《meng zi ·li lou shang 》:“he gui hu lai !” (er )lài wei lao 。《shi jing ·xiao ya ·da dong 》:“dong ren zhi zi ,zhi lao bu lai 。”(zhi :zhu guan 。lao lào:wei lao )

    kui :

    ①que sun ;kui qian 。《shang shu ·lv ao 》:“wei shan jiu ren ,gong kui yi kui 。”《shi ji ·fan ju cai ze lie chuan 》:“ri zhong ze yi ,yue man ze kui 。”《zhou yi ·qian 》:“tian dao kui ying er yi qian 。”(yi :zeng yi 。)②jian shao 。《shi ji ·san wang shi jia 》:“kui shan bian le 。”(bian :jian shao 。le :yin le 。)③hui huai ;shang hai 。《shi jing ·lu song ·bi gong 》:“bu kui bu beng 。”(beng :hui huai 。)si ma qian 《bao ren an shu 》:“jin yi kui xing wei sao chu zhi li 。”(li :nu pu 。)④sun hai 。ren fang 《wei fan shang shu rang li bu feng hou di yi biao 》:“zhi yu kui ming sun shi ,wei guo wei shen ,zhi ji bu ke ,bu gan wang mao 。”《zuo chuan ·zhao gong jiu nian 》:“jun zhi qing zuo ,shi wei gu gong (gōng),gu gong huo kui ,he tong ru zhi 。”(qing zuo :fu zuo jun zhu de qing da fu 。gu :da tui 。gong :shou bei 。)⑤gu fu ;dui bu zhu 。《hou han shu ·wang yun chuan 》:“ze qing fa chong ,you kui zhong wang 。”

    li :

    ①ji shen yi qi fu 。ban gu 《dong dou fu 》:“yu shi jian san xi ,xiao wu sheng ,li shen 祇。”②gu dai de deng ji zhi du ji yu zhi xiang kuo ying de hang wei zhun ze 。《han shu ·gong sun hong chuan 》:“jin tui you du ,zun bei you fen ,wei zhi li 。”③li jie ;li mao 。《gu liang chuan · xi gong er shi er nian 》:“li ren er bu da ,ze fan ji jing ;ai ren er bu qin ,ze fan ji ren 。”(li ren :li mao dai ren 。)④wei biao jing yi huo biao long chong er ju hang de yi shi 。《zhou li ·chun guan ·si shi 》:“si shi zhi zhi ,zhang li guo si zhi li ,yi zuo da zong bai 。”⑤li wu 。《li ji ·biao ji 》:“tian li ,bu xiang jian ye 。”⑥jing chong 。⑦mo bai 。li bai 《qiu pu ge 》zhi shi qi :“di tou li bai yun 。”⑧yan yin 。《yi li ·jin li 》:“xiang li yi gui 。”

    le :

    (yi )①yin le 。《zhou yi ·yu 》:“xian wang yi zuo le chong de 。”《lv shi chun qiu ·gu le 》:“gu le zhi suo you lai zhe shang yi ,fei du wei yi shi zhi suo zao ye 。”you wei zou le 。《li ji ·qu li xia 》:“sui xiong ,nian gu bu deng ……shi yin jiu bu le 。”②le gong ;yan zou yin le de ren 。《lun yu ·wei zi 》:“ji ren gui nv le ,ji huan zi shou zhi 。”(gui :tong “kui ”。zeng song 。)③le qi 。《han fei zi ·jie lao 》:“gu yu xian ze zhong se jie sui ,yu chang ze zhu le jie he 。” (er )lèyu kuai ;kuai le 。《zuo chuan · yin gong yuan nian 》:“ji le ye rong rong 。”fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“ci le he ji ?” (san )yào xi hao ;xi ai 。《lun yu ·yong ye 》:“zhi zhe le shan ,ren zhe le shui 。”(zhi :zhi 。)《jin shu ·ruan ji chuan 》:“ji ping sheng ceng you dong ping ,le ji feng tu 。”