• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 鶯啼芳樹暖,燕拂回塘滿。

    “鶯啼芳樹暖,燕拂回塘滿。”詩句出處:《菩薩蠻》;是唐朝詩人毛熙震的作品。

    梨花滿院飄香雪,高樓夜靜風箏咽。斜月照簾帷,
    憶君和夢稀。
    小窗燈影背,燕語驚愁態。屏掩斷香飛,行雲山外歸。
    繡簾高軸臨塘看,雨翻荷芰真珠散。殘暑晚初涼,
    輕風渡水香。
    無憀悲往事,爭那牽情思。光影暗相催,等閑秋又來。
    天含殘碧融春色,五陵薄幸無消息。盡日掩朱門,
    離愁暗斷魂。
    鶯啼芳樹暖,燕拂回塘滿。寂寞對屏山,相思醉夢間。

    【註釋】:

    啼:

    ①啼哭。《莊子·駢拇》:“枝於手者,齕(hé)之則啼。”(齕:咬。)李商隱《行次西郊作》:“存者背面啼,無衣可迎賓。”②叫;鳴。曹操《苦寒行》:“熊羆對我蹲,虎豹夾路啼。”

    芳:

    ①花草的香味。《楚辭·九章·悲回風》:“蘭芷幽而獨芳。”又泛指香氣。《新語·術事》:“有女而無芳澤之飾。”②花草。屈原《離騷》:“芳與澤其雜糅兮,唯昭質其猶未虧。”③美好;好。傅山《乙酉歲除八絕句》:“摩雲即有回陽雁,寄得南枝芳信無?”(陽:指衡陽。)④賢德的人。屈原《離騷》:“昔三後之純粹兮,固眾芳之所在。”⑤通“房”,草木結果實的子房。《呂氏春秋·審時》:“先時者,莖葉帶芒以短衡,穗巨而芳奪。”

    樹:

    ①樹木。《禮記·祭義》:“樹木以時伐焉。”(以時:按時,適時。)②種植。《詩經·鄭風·將仲子》:“無折我樹杞。”(杞:一種樹。)③培養人才。《韓非子·外儲說左下》:“吾聞子善樹人。”④豎立;建立。《後漢書·桓彬傳》:“乃共樹碑而頌焉。”⑤量詞。《齊民要術·序》:“種柑橘千樹。”⑥門屏風。《禮記·郊特牲》:“臺門而旅樹。”

    燕:

    (一)①燕子。《史記·陳涉世傢》:“燕雀安知鴻鵠之志哉!”(安:哪裡。鴻:雁。鵠:天鵝。志:志向。)②安逸;安閑。《史記·萬石君傳》:“雖燕居必冠。”(冠:戴帽。表示恭敬。)③接近;親近。《韓非子·難三》:“士之用不在近遠,而俳(pái)優侏儒,固人主之所與燕也。”(俳優:古代以樂舞作諧戲的藝人。侏儒:雜技藝人。)④輕慢;褻瀆。蘇軾《題楊次公春蘭》:“丹青寫真色,欲補《離騷》傳。對之如靈均,冠佩不敢燕。”(靈均:屈原的字。)⑤通“宴”。宴飲。《詩經·小雅·鹿鳴》:“我有旨酒,嘉賓式燕以敖。”(式:與。敖:遨遊。)(二)yān 周代諸侯國名。戰國時七雄之一。在今河北北部與遼寧南部。《韓非子·初見秦》:“親齊、燕,以成霸王之名。”[燕支]1.草名。可作紅色染料、顏料。《南史·齊紀下·廢帝海陵王》:“武帝時以燕支為宋衣。”代指紅色。白居易《題郡中荔枝詩十八韻》:“燕支掌中顆,甘露舌頭漿。”也作“燕脂”。2.山名。在匈奴境內。李白《王昭君》之一:“燕支長寒雪作花。”也泛指北地。李白《代贈遠》:“燕支多美女,走馬輕風雪。”

    拂:

    (一)①擦拭;除去灰塵。《楚辭·卜居》:“詹尹乃端策拂龜。”(詹尹:鄭詹尹,太卜名。策:蓍草,占卜用。龜:龜殼,占卜用。)②輕輕擦過;掠過。張衡《思玄賦》:“寒風淒而永至兮,拂穹岫之騷騷。”③抖動;揮動。《逸周書·時訓》:“鳴鳩拂其羽。”④違背;違逆。《韓非子·外儲說左上》:“忠言拂於耳。”⑤擊。劉向《說苑·雜言》:“幹將莫邪,拂鐘不錚。”⑥彈奏。李端《聽箏》:“欲得周郎顧,時時誤拂弦。” (二)bì 通“弼”。輔助。《孟子·告子下》:“入則無法傢拂士,出則無敵國外患者,國恒亡。”

    回:

    ①旋轉;曲折環繞。《左傳·襄公十八年》:“右回梅山,侵鄭東北。”歐陽修《醉翁亭記》:“峰回路轉。”引申為掉轉方向,掉頭。屈原《離騷》:“回朕車以復路兮,及行迷之未遠。”《新唐書·張玄素傳》:“張公論事,有回天之力,可謂仁人之言哉。”引申為改變。《世說新語·雅量》:“王夷甫與裴景聲志好不同,景聲惡,欲取之,卒不能回。”②返回;恢復原狀。賀知章《回鄉偶書》:“少小離傢老大回。”《鬱離子·九難》:“靈藥千名,神農所嘗,起死回生,旋陰斡陽。”引申為回復。《夢溪筆談· 人事二》:“有一縣令使人,獨不肯去,須責回書。”③不正直;邪僻。《詩經·小雅·鼓鐘》:“淑人君子,其德不回。”《論衡·變虛》:“若德回亂,民將流亡。”又為偏私,袒護。《國語·晉語八》:“且秦楚匹也,若之何其回於富也。”④避讓;忌諱。《新序·雜事一》:“外舉不避仇讎,內舉不回親戚。”《後漢書·左雄傳》:“(左雄)奏案貪猾二千石,無所回忌。”⑤量詞。晏幾道《鷓鴣天》:“幾回魂夢與君同。”

    塘:

    ①堤岸;堤防。《莊子·達生》:“被(pī)發行歌,而遊於塘下。”(被:通“披”。)《明史 · 河渠志六》:“凡開塘堰四萬九百八十七處。”②水池。杜甫《茅屋為秋風所破歌》:“高者掛罥(juàn)長林梢,下者飄轉沉塘坳。”(罥:牽掛;纏繞。)劉楨《贈徐幹》:“方塘含清源。”③土築的大路。王安石《乘日》:“禦風塘路歸。”


  • 莺啼芳树暖,燕拂回塘满。

    “莺啼芳树暖,燕拂回塘满。”诗句出处:《菩萨蛮》;是唐朝诗人毛熙震的作品。

    梨花满院飘香雪,高楼夜静风筝咽。斜月照帘帷,
    忆君和梦稀。
    小窗灯影背,燕语惊愁态。屏掩断香飞,行云山外归。
    绣帘高轴临塘看,雨翻荷芰真珠散。残暑晚初凉,
    轻风渡水香。
    无憀悲往事,争那牵情思。光影暗相催,等闲秋又来。
    天含残碧融春色,五陵薄幸无消息。尽日掩朱门,
    离愁暗断魂。
    莺啼芳树暖,燕拂回塘满。寂寞对屏山,相思醉梦间。

    【注释】:

    啼:

    ①啼哭。《庄子·骈拇》:“枝于手者,龁(hé)之则啼。”(龁:咬。)李商隐《行次西郊作》:“存者背面啼,无衣可迎宾。”②叫;鸣。曹操《苦寒行》:“熊罴对我蹲,虎豹夹路啼。”

    芳:

    ①花草的香味。《楚辞·九章·悲回风》:“兰芷幽而独芳。”又泛指香气。《新语·术事》:“有女而无芳泽之饰。”②花草。屈原《离骚》:“芳与泽其杂糅兮,唯昭质其犹未亏。”③美好;好。傅山《乙酉岁除八绝句》:“摩云即有回阳雁,寄得南枝芳信无?”(阳:指衡阳。)④贤德的人。屈原《离骚》:“昔三后之纯粹兮,固众芳之所在。”⑤通“房”,草木结果实的子房。《吕氏春秋·审时》:“先时者,茎叶带芒以短衡,穗巨而芳夺。”

    树:

    ①树木。《礼记·祭义》:“树木以时伐焉。”(以时:按时,适时。)②种植。《诗经·郑风·将仲子》:“无折我树杞。”(杞:一种树。)③培养人才。《韩非子·外储说左下》:“吾闻子善树人。”④竖立;建立。《后汉书·桓彬传》:“乃共树碑而颂焉。”⑤量词。《齐民要术·序》:“种柑橘千树。”⑥门屏风。《礼记·郊特牲》:“台门而旅树。”

    燕:

    (一)①燕子。《史记·陈涉世家》:“燕雀安知鸿鹄之志哉!”(安:哪里。鸿:雁。鹄:天鹅。志:志向。)②安逸;安闲。《史记·万石君传》:“虽燕居必冠。”(冠:戴帽。表示恭敬。)③接近;亲近。《韩非子·难三》:“士之用不在近远,而俳(pái)优侏儒,固人主之所与燕也。”(俳优:古代以乐舞作谐戏的艺人。侏儒:杂技艺人。)④轻慢;亵渎。苏轼《题杨次公春兰》:“丹青写真色,欲补《离骚》传。对之如灵均,冠佩不敢燕。”(灵均:屈原的字。)⑤通“宴”。宴饮。《诗经·小雅·鹿鸣》:“我有旨酒,嘉宾式燕以敖。”(式:与。敖:遨游。)(二)yān 周代诸侯国名。战国时七雄之一。在今河北北部与辽宁南部。《韩非子·初见秦》:“亲齐、燕,以成霸王之名。”[燕支]1.草名。可作红色染料、颜料。《南史·齐纪下·废帝海陵王》:“武帝时以燕支为宋衣。”代指红色。白居易《题郡中荔枝诗十八韵》:“燕支掌中颗,甘露舌头浆。”也作“燕脂”。2.山名。在匈奴境内。李白《王昭君》之一:“燕支长寒雪作花。”也泛指北地。李白《代赠远》:“燕支多美女,走马轻风雪。”

    拂:

    (一)①擦拭;除去灰尘。《楚辞·卜居》:“詹尹乃端策拂龟。”(詹尹:郑詹尹,太卜名。策:蓍草,占卜用。龟:龟壳,占卜用。)②轻轻擦过;掠过。张衡《思玄赋》:“寒风凄而永至兮,拂穹岫之骚骚。”③抖动;挥动。《逸周书·时训》:“鸣鸠拂其羽。”④违背;违逆。《韩非子·外储说左上》:“忠言拂于耳。”⑤击。刘向《说苑·杂言》:“干将莫邪,拂钟不铮。”⑥弹奏。李端《听筝》:“欲得周郎顾,时时误拂弦。” (二)bì 通“弼”。辅助。《孟子·告子下》:“入则无法家拂士,出则无敌国外患者,国恒亡。”

    回:

    ①旋转;曲折环绕。《左传·襄公十八年》:“右回梅山,侵郑东北。”欧阳修《醉翁亭记》:“峰回路转。”引申为掉转方向,掉头。屈原《离骚》:“回朕车以复路兮,及行迷之未远。”《新唐书·张玄素传》:“张公论事,有回天之力,可谓仁人之言哉。”引申为改变。《世说新语·雅量》:“王夷甫与裴景声志好不同,景声恶,欲取之,卒不能回。”②返回;恢复原状。贺知章《回乡偶书》:“少小离家老大回。”《郁离子·九难》:“灵药千名,神农所尝,起死回生,旋阴斡阳。”引申为回复。《梦溪笔谈· 人事二》:“有一县令使人,独不肯去,须责回书。”③不正直;邪僻。《诗经·小雅·鼓钟》:“淑人君子,其德不回。”《论衡·变虚》:“若德回乱,民将流亡。”又为偏私,袒护。《国语·晋语八》:“且秦楚匹也,若之何其回于富也。”④避让;忌讳。《新序·杂事一》:“外举不避仇雠,内举不回亲戚。”《后汉书·左雄传》:“(左雄)奏案贪猾二千石,无所回忌。”⑤量词。晏几道《鹧鸪天》:“几回魂梦与君同。”

    塘:

    ①堤岸;堤防。《庄子·达生》:“被(pī)发行歌,而游于塘下。”(被:通“披”。)《明史 · 河渠志六》:“凡开塘堰四万九百八十七处。”②水池。杜甫《茅屋为秋风所破歌》:“高者挂罥(juàn)长林梢,下者飘转沉塘坳。”(罥:牵挂;缠绕。)刘桢《赠徐干》:“方塘含清源。”③土筑的大路。王安石《乘日》:“御风塘路归。”


  • ying ti fang shu nuan ,yan bi hui tang man 。

    “ying ti fang shu nuan ,yan bi hui tang man 。”shi gou chu chu :《pu sa man 》;shi tang chao shi ren mao xi zhen de zuo pin 。

    li hua man yuan piao xiang xue ,gao lou ye jing feng zheng yan 。xie yue zhao lian wei ,
    yi jun he meng xi 。
    xiao chuang deng ying bei ,yan yu jing chou tai 。bing yan duan xiang fei ,hang yun shan wai gui 。
    xiu lian gao zhou lin tang kan ,yu fan he ji zhen zhu san 。can shu wan chu liang ,
    qing feng du shui xiang 。
    mo liao bei wang shi ,zheng na qian qing sai 。guang ying an xiang cui ,deng xian qiu you lai 。
    tian han can bi rong chun se ,wu ling bao xing mo xiao xi 。jin ri yan zhu men ,
    li chou an duan hun 。
    ying ti fang shu nuan ,yan bi hui tang man 。ji mo dui bing shan ,xiang sai zui meng jian 。

    【zhu shi 】:

    ti :

    ①ti ku 。《zhuang zi ·pian mu 》:“zhi yu shou zhe ,he (hé)zhi ze ti 。”(he :yao 。)li shang yin 《hang ci xi jiao zuo 》:“cun zhe bei mian ti ,mo yi ke ying bin 。”②jiao ;ming 。cao cao 《ku han hang 》:“xiong pi dui wo cun ,hu bao ga lu ti 。”

    fang :

    ①hua cao de xiang wei 。《chu ci ·jiu zhang ·bei hui feng 》:“lan zhi you er du fang 。”you fan zhi xiang qi 。《xin yu ·shu shi 》:“you nv er mo fang ze zhi shi 。”②hua cao 。qu yuan 《li sao 》:“fang yu ze ji za rou xi ,wei zhao zhi ji you wei kui 。”③mei hao ;hao 。fu shan 《yi you sui chu ba jue gou 》:“ma yun ji you hui yang yan ,ji de na zhi fang xin mo ?”(yang :zhi heng yang 。)④xian de de ren 。qu yuan 《li sao 》:“xi san hou zhi chun cui xi ,gu zhong fang zhi suo zai 。”⑤tong “fang ”,cao mu jie guo shi de zi fang 。《lv shi chun qiu ·shen shi 》:“xian shi zhe ,jing xie dai mang yi duan heng ,sui ju er fang duo 。”

    shu :

    ①shu mu 。《li ji ·ji yi 》:“shu mu yi shi fa yan 。”(yi shi :an shi ,kuo shi 。)②chong zhi 。《shi jing ·zheng feng ·jiang zhong zi 》:“mo she wo shu qi 。”(qi :yi chong shu 。)③pei yang ren cai 。《han fei zi ·wai chu shui zuo xia 》:“wu wen zi shan shu ren 。”④shu li ;jian li 。《hou han shu ·huan bin chuan 》:“nai gong shu bei er song yan 。”⑤liang ci 。《ji min yao shu ·xu 》:“chong gan ju qian shu 。”⑥men bing feng 。《li ji ·jiao te sheng 》:“tai men er lv shu 。”

    yan :

    (yi )①yan zi 。《shi ji ·chen she shi jia 》:“yan qiao an zhi hong gu zhi zhi zai !”(an :na li 。hong :yan 。gu :tian e 。zhi :zhi xiang 。)②an yi ;an xian 。《shi ji ·mo dan jun chuan 》:“sui yan ju bi guan 。”(guan :dai mao 。biao shi gong jing 。)③jie jin ;qin jin 。《han fei zi ·nan san 》:“shi zhi yong bu zai jin yuan ,er pai (pái)you zhu ru ,gu ren zhu zhi suo yu yan ye 。”(pai you :gu dai yi le wu zuo xie hu de yi ren 。zhu ru :za ji yi ren 。)④qing man ;xie du 。su shi 《ti yang ci gong chun lan 》:“dan qing xie zhen se ,yu bu 《li sao 》chuan 。dui zhi ru ling jun ,guan pei bu gan yan 。”(ling jun :qu yuan de zi 。)⑤tong “yan ”。yan yin 。《shi jing ·xiao ya ·lu ming 》:“wo you zhi jiu ,jia bin shi yan yi ao 。”(shi :yu 。ao :ao you 。)(er )yān zhou dai zhu hou guo ming 。zhan guo shi qi xiong zhi yi 。zai jin he bei bei bu yu liao ning na bu 。《han fei zi ·chu jian qin 》:“qin ji 、yan ,yi cheng ba wang zhi ming 。”[yan zhi ]1.cao ming 。ke zuo gong se ran liao 、yan liao 。《na shi ·ji ji xia ·fei di hai ling wang 》:“wu di shi yi yan zhi wei song yi 。”dai zhi gong se 。bai ju yi 《ti jun zhong li zhi shi shi ba yun 》:“yan zhi zhang zhong ke ,gan lou she tou jiang 。”ye zuo “yan zhi ”。2.shan ming 。zai xiong nu jing nei 。li bai 《wang zhao jun 》zhi yi :“yan zhi chang han xue zuo hua 。”ye fan zhi bei de 。li bai 《dai zeng yuan 》:“yan zhi duo mei nv ,zou ma qing feng xue 。”

    bi :

    (yi )①ca shi ;chu qu hui chen 。《chu ci ·bo ju 》:“zhan yin nai duan ce bi gui 。”(zhan yin :zheng zhan yin ,tai bo ming 。ce :shi cao ,zhan bo yong 。gui :gui ke ,zhan bo yong 。)②qing qing ca guo ;lve guo 。zhang heng 《sai xuan fu 》:“han feng qi er yong zhi xi ,bi qiong xiu zhi sao sao 。”③dou dong ;hui dong 。《yi zhou shu ·shi xun 》:“ming jiu bi ji yu 。”④wei bei ;wei ni 。《han fei zi ·wai chu shui zuo shang 》:“zhong yan bi yu er 。”⑤ji 。liu xiang 《shui yuan ·za yan 》:“gan jiang mo xie ,bi zhong bu zheng 。”⑥dan zou 。li duan 《ting zheng 》:“yu de zhou lang gu ,shi shi wu bi xian 。” (er )bì tong “bi ”。fu zhu 。《meng zi ·gao zi xia 》:“ru ze mo fa jia bi shi ,chu ze mo di guo wai huan zhe ,guo heng wang 。”

    hui :

    ①xuan zhuai ;qu she huan rao 。《zuo chuan ·xiang gong shi ba nian 》:“you hui mei shan ,qin zheng dong bei 。”ou yang xiu 《zui weng ting ji 》:“feng hui lu zhuai 。”yin shen wei diao zhuai fang xiang ,diao tou 。qu yuan 《li sao 》:“hui zhen che yi fu lu xi ,ji hang mi zhi wei yuan 。”《xin tang shu ·zhang xuan su chuan 》:“zhang gong lun shi ,you hui tian zhi li ,ke wei ren ren zhi yan zai 。”yin shen wei gai bian 。《shi shui xin yu ·ya liang 》:“wang yi fu yu pei jing sheng zhi hao bu tong ,jing sheng e ,yu qu zhi ,cu bu neng hui 。”②fan hui ;hui fu yuan zhuang 。he zhi zhang 《hui xiang ou shu 》:“shao xiao li jia lao da hui 。”《yu li zi ·jiu nan 》:“ling yao qian ming ,shen nong suo chang ,qi si hui sheng ,xuan yin wo yang 。”yin shen wei hui fu 。《meng xi bi tan · ren shi er 》:“you yi xian ling shi ren ,du bu ken qu ,xu ze hui shu 。”③bu zheng zhi ;xie pi 。《shi jing ·xiao ya ·gu zhong 》:“shu ren jun zi ,ji de bu hui 。”《lun heng ·bian xu 》:“re de hui luan ,min jiang liu wang 。”you wei pian si ,tan hu 。《guo yu ·jin yu ba 》:“ju qin chu pi ye ,re zhi he ji hui yu fu ye 。”④bi rang ;ji hui 。《xin xu ·za shi yi 》:“wai ju bu bi chou chou ,nei ju bu hui qin qi 。”《hou han shu ·zuo xiong chuan 》:“(zuo xiong )zou an tan hua er qian dan ,mo suo hui ji 。”⑤liang ci 。yan ji dao 《zhe gu tian 》:“ji hui hun meng yu jun tong 。”

    tang :

    ①di an ;di fang 。《zhuang zi ·da sheng 》:“bei (pī)fa hang ge ,er you yu tang xia 。”(bei :tong “pi ”。)《ming shi · he qu zhi liu 》:“fan kai tang yan si mo jiu bai ba shi qi chu 。”②shui chi 。du fu 《mao wu wei qiu feng suo po ge 》:“gao zhe gua juan (juàn)chang lin sao ,xia zhe piao zhuai chen tang ao 。”(juan :qian gua ;chan rao 。)liu zhen 《zeng xu gan 》:“fang tang han qing yuan 。”③tu zhu de da lu 。wang an dan 《cheng ri 》:“yu feng tang lu gui 。”