• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 賓秩已覺厚,私儲常恐多。

    “賓秩已覺厚,私儲常恐多。”詩句出處:《立德新居》;是唐朝詩人孟郊的作品。

    立德何亭亭,西南聳高隅。陽崖泄春意,井圃留冬蕪。
    勝引即紆道,幽行豈通衢。碧峰遠相揖,清思誰言孤。
    寺秩雖貴傢,濁醪良可哺。
    聳城架霄漢,潔宅涵絪缊。開門洛北岸,時鎖嵩陽雲。
    夜高星辰大,晝長天地分。厚韻屬疏語,薄名謝囂聞。
    茲焉有殊隔,永矣難及群。
    賓秩已覺厚,私儲常恐多。清貧聊自爾,素責將如何。
    儉教先勉力,修襟無餘佗。良棲一枝木,靈巢片葉荷。
    仰笑鶤鵬輩,委身拂天波。
    疏門不掩水,洛色寒更高。曉碧流視聽,夕清濯衣袍。
    為於仁義得,未覺登陟勞。遠岸雪難莫,勁枝風易號。
    霜禽各嘯侶,吾亦愛吾曹。
    崎嶇有懸步,委曲饒荒尋。遠樹足良木,疏巢無爭禽。
    素魄銜夕岸,綠水生曉潯。空曠伊洛視,仿佛瀟湘心。
    何必尚遠異,憂勞滿行襟。
    懸途多仄足,崎圃無修畦。芳蘭與宿艾,手擷心不迷。
    品子懶讀書,轅駒難服犁。虛食日相投,誇腸詎能低。
    恥從新學遊,願將古農齊。
    都城多聳秀,愛此高縣居。伊雒繞街巷,鴛鴦飛閻閭。
    翠景何的礫,霜颸飄空虛。突出萬傢表,獨治二畝蔬。
    一旬一手版,十日九手鋤。
    手鋤手自勖,激勸亦已饒。畏彼梨栗兒,空資玩弄驕。
    夜景臥難盡,晝光坐易消。治舊得新義,耕荒生嘉苗。
    鋤治茍愜適,心形俱逍遙。
    玉蹄裂鳴水,金綬忽照門。拂拭貧士席,拜候丞相轅。
    德疏未為高,禮至方覺尊。豈唯耀茲日,可以榮遠孫。
    如何一陽朝,獨荷眾瑞繁。
    東南富水木,寂寥蔽光輝。此地足文字,及時隘驂騑。
    仄雪踏為平,澀行變如飛。令畦生氣色,嘉綠新霏微。
    天意資厚養,賢人肯相違。

    【註釋】:

    賓:

    (一)①客人。《荀子·禮論》:“賓出,主人拜送。”②服從;歸順。《禮記·樂記》:“暴民不作,諸侯賓服。”《國語·周語上》:“侯衛賓服。” (二)bìn 通“擯”。拋棄。《莊子·徐無鬼》:“先生居山林……以賓寡人也久矣。”

    秩:

    ①次第。《管子·輕重乙》:“以是與天子提衡爭秩於諸侯。”(提衡:抗衡。)②依次;按照次序。《漢書·谷永傳》:“賤者咸得秩進。”(咸:都。秩進:依次進用。)③官職的等級;品級。《宋史·龐恭孫傳》:“進三秩,知涪(fú)州。”(知:主管。)《漢書·趙廣漢傳》:“貶秩一等。”④官職。賈至《授李光進鴻臚卿制》:“宜加美秩。”⑤官吏的俸祿。《荀子·王霸》:“重其官秩。”⑥舊稱十年為一秩(用指年齡)。白居易《七年元日對酒五首》之二:“年開第七秩,屈指幾多人?”⑦常態。《詩經·小雅·賓之初筵》:“是曰既醉,不知其秩。”(喝醉瞭酒,失去瞭常態。)

    已:

    ①停止。《荀子·勸學》:“學不可以已。”②完畢。《戰國策·齊策二》:“言未已,齊讓又至。”(讓:責備。)③罷免。《論語·公冶長》:“(子文)三已之,無慍(yùn)色。”(慍:怨恨。)④疾止;病除。柳宗元《捕蛇者說》:“可以已大風。”(大風:麻風病。)⑤副詞。1. 已經。《史記·蒙恬列傳》:“扶蘇已死。”2.隨後;旋即。《史記·項羽本紀》:“廢以為侯,已又殺之。”3. 太;過分。《詩經·小雅·巧言》:“昊(hào)天已威。”(昊天:天。)⑥通“以”。介詞。和方位詞“來”、“上”、“下”、“東”、“西”等結合,表示對時間、范圍的限制。《三國志·吳書·吳主傳》:“自丞相雍已下皆諫。”⑦語氣詞。用法同“矣”。用於句末,表示確定語氣。《老子》第二章:“天下皆知美之為美,斯惡已。”(斯惡已:就顯出醜惡瞭。)

    覺:

    (一)①醒悟;明白。《左傳·哀公二十一年》:“數年不覺。”陶潛《歸去來兮辭》:“覺今是而昨非”《公羊傳·昭公三十一年》:“叔術覺焉。”②發覺。柳宗元《三戒·黔之驢》:“然往來視之,覺無異能者。”《後漢書·張衡傳》:“伺者因此覺知。”③感覺。《滕王閣序》:“天高地迥,覺宇宙之無窮。”李商隱《無題》:“夜吟應覺月光寒。”陶潛《雜詩》其三:“氣力漸衰損,轉覺日不如。”④高大;正直。《左傳·襄公二十一年》:“夫子,覺者也。” (二)jiào 睡醒。李白《夢遊天姥吟留別》:“唯覺時之枕席,失向來之煙霞。”《三國志· 魏書· 武帝紀》:“須臾覺我。”

    厚:

    ①與“薄”相對。《莊子·逍遙遊》:“風之積也不厚,則其負大翼也無力。”②厚度。《天工開物·舟車》:“糧船初制底長五丈 二尺,其板厚二寸。”《墨子·備高臨》:“輪厚尺二寸。”③深。《左傳·宣公二年》:“晉靈公不君,厚斂以雕墻。”《韓非子·難二》:“賞厚而信。”④多;豐厚。《史記·范雎蔡澤列傳》:“勞大者其祿厚。”⑤寬厚;厚道。《論語·學而》:“慎終追遠,民德歸厚矣”。⑥醇厚;味道濃。《韓非子·揚權》:“夫香美脆味,厚酒肥肉,甘口而病形。”⑦看重;厚道。《宋史·范仲淹傳》:“六曰厚農桑。”《呂氏春秋·審時》:“凡農之道,厚之為寶。”

    私:

    ①個人的。與“公”相對。《孟子·滕文公上》:“公事畢,然後敢治私事。”②私心;私欲。《漢書·翟方進傳》:“(陳)咸與逢信邪枉貪污,營私多欲。”(枉:不正派。)③謙稱,我。《晉書·荀勗(xù)傳》:“若欲省官,私謂九寺可並於尚書……”④偏向;偏愛;偏私。《墨子·兼愛下》:“譬之日月兼照天下之無有私也。”王粲《從軍詩五首》之三:“身服幹戈事,豈得念所私。”(服:從事。)⑤隱秘;秘密。《三國志· 吳書·韋曜傳》:“發摘私短以為歡。”(短:缺點。)⑥暗中;私下;偷偷地。白居易《長恨歌》:“七月七日長生殿,夜半無人私語時。”⑦男女通奸。《戰國策·燕策一》:“臣鄰傢有遠為吏者,其妻私人。”⑧小便。《左傳·襄公十五年》:“師慧過宋朝,將私焉。”⑨古代女子稱姊妹的丈夫。《詩經·衛風·碩人》:“邢侯之姨,譚公維私。”

    儲:

    ①儲存;儲藏。《韓非子·十過》:“倉無積粟,府無儲錢。”②古代稱太子或王位繼承者為“儲”。《後漢書·鄭眾傳》:“太子儲君,無外交之義。”③等待。張衡《東京賦》:“並夾既設,儲乎廣庭。”

    常:

    ①恒久不變的;固定的。《孫子·虛實》:“四時無常位。”(四時:四季。)《韓非子·五蠹》:“不期修古,不法常可。”②一定的準則或制度。《周易·系辭上》:“動靜有常。”《國語·楚語上》:“民不廢時務,官不易朝常。”③指由習慣而形成的常規、慣例。《管子·幼官》:“明法審數,立常備能,則治。”④特指封建社會倫理道德的最高準則。《論衡·問孔》:“五常之道,仁、義、禮、智、信也。”⑤平凡的;普通的。《史記·扁鵲傳》:“扁鵲,非常人也。”⑥日常;平時。《晉書·何曾傳》:“未嘗聞經國遠圖,惟說平生常事。”(經:治理。)⑦副詞。經常;常常。《列子·天瑞》:“常生常化者,無時不生,無時不化。”⑧古代長度單位。八尺為尋,兩尋為常。《韓非子·揚權》:“上失扶寸,下得尋常。”⑨通“嘗”。曾經。《荀子·天論》:“夫日月之有蝕,風雨之不時,怪星之黨(tǎng)見(xiàn),是無世而不常有之。”(黨:偶然。)

    恐:

    ①畏懼;害怕。司馬遷《報任安書》:“猛虎在深山,百獸震恐。”《尚書·金滕》:“天大雷電以風,禾盡偃(yǎn),大木斯拔,邦人大恐。”(偃:倒下。邦人:國人。)②威嚇;恐嚇。《史記·秦始皇本紀》:“李斯因說秦王,請先取韓以恐他國。”《宋史·楊廷璋傳》:“有姊寡居京師;周祖微時,欲聘之,姊不從;令媒氏傳言恐逼。”(周祖:後周太祖郭威。)③恐怕;擔心。《論語· 季氏》:“吾恐季孫之憂不在顓臾。”蘇軾《海棠》:“隻恐夜深花睡去。”

    多:

    ①數量大,與“少”相對。《孟子·公孫醜下》:“得道者多助,失道者寡助。”(得道:指得治國之道,即行仁政。寡:少。)王維《相思》:“願君多采擷。”②勝過;超過。湯顯祖《紫簫記·巧探》:“想他才似相如,貌多王粲。”(相如:司馬相如,漢辭賦傢。王粲:漢魏間人,貌美多才。)③稱贊;著重。《史記·季佈欒佈列傳》:“諸公皆多季佈能摧剛為柔,朱傢以此名聞當世。”《史記·魏其武安侯列傳》:“士亦以此多之。”④過分的;多餘的。《莊子·漁父》:“今子既上無君侯有司之勢,而下無大臣職事之官,而擅飭(chì)禮樂,選人倫以化齊民,不泰多事乎?”(飭:整頓。泰:太,過於,過分。)劉劭《人物志·體別》:“夫在多疑。”⑤增多。《荀子·天論》:“因物而多之,孰與騁能而化之?”⑥通“哆”,不正。《法言·吾子》:“中正則雅,多哇則鄭。”(哇:淫邪的樂聲。)⑦副詞。表示限定。約相當於“隻”、“僅僅”。朱浮《為幽州牧與彭寵書》:“此猶河濱之民捧土以塞孟津,多見其不知量也。”《論語·子張》:“人雖欲自絕,其何傷於日月乎? 多見其不知量也。”


  • 宾秩已觉厚,私储常恐多。

    “宾秩已觉厚,私储常恐多。”诗句出处:《立德新居》;是唐朝诗人孟郊的作品。

    立德何亭亭,西南耸高隅。阳崖泄春意,井圃留冬芜。
    胜引即纡道,幽行岂通衢。碧峰远相揖,清思谁言孤。
    寺秩虽贵家,浊醪良可哺。
    耸城架霄汉,洁宅涵絪缊。开门洛北岸,时锁嵩阳云。
    夜高星辰大,昼长天地分。厚韵属疏语,薄名谢嚣闻。
    兹焉有殊隔,永矣难及群。
    宾秩已觉厚,私储常恐多。清贫聊自尔,素责将如何。
    俭教先勉力,修襟无余佗。良栖一枝木,灵巢片叶荷。
    仰笑鹍鹏辈,委身拂天波。
    疏门不掩水,洛色寒更高。晓碧流视听,夕清濯衣袍。
    为於仁义得,未觉登陟劳。远岸雪难莫,劲枝风易号。
    霜禽各啸侣,吾亦爱吾曹。
    崎岖有悬步,委曲饶荒寻。远树足良木,疏巢无争禽。
    素魄衔夕岸,绿水生晓浔。空旷伊洛视,仿佛潇湘心。
    何必尚远异,忧劳满行襟。
    悬途多仄足,崎圃无修畦。芳兰与宿艾,手撷心不迷。
    品子懒读书,辕驹难服犁。虚食日相投,夸肠讵能低。
    耻从新学游,愿将古农齐。
    都城多耸秀,爱此高县居。伊雒绕街巷,鸳鸯飞阎闾。
    翠景何的砾,霜飔飘空虚。突出万家表,独治二亩蔬。
    一旬一手版,十日九手锄。
    手锄手自勖,激劝亦已饶。畏彼梨栗儿,空资玩弄骄。
    夜景卧难尽,昼光坐易消。治旧得新义,耕荒生嘉苗。
    锄治苟惬适,心形俱逍遥。
    玉蹄裂鸣水,金绶忽照门。拂拭贫士席,拜候丞相辕。
    德疏未为高,礼至方觉尊。岂唯耀兹日,可以荣远孙。
    如何一阳朝,独荷众瑞繁。
    东南富水木,寂寥蔽光辉。此地足文字,及时隘骖騑。
    仄雪踏为平,涩行变如飞。令畦生气色,嘉绿新霏微。
    天意资厚养,贤人肯相违。

    【注释】:

    宾:

    (一)①客人。《荀子·礼论》:“宾出,主人拜送。”②服从;归顺。《礼记·乐记》:“暴民不作,诸侯宾服。”《国语·周语上》:“侯卫宾服。” (二)bìn 通“摈”。抛弃。《庄子·徐无鬼》:“先生居山林……以宾寡人也久矣。”

    秩:

    ①次第。《管子·轻重乙》:“以是与天子提衡争秩于诸侯。”(提衡:抗衡。)②依次;按照次序。《汉书·谷永传》:“贱者咸得秩进。”(咸:都。秩进:依次进用。)③官职的等级;品级。《宋史·庞恭孙传》:“进三秩,知涪(fú)州。”(知:主管。)《汉书·赵广汉传》:“贬秩一等。”④官职。贾至《授李光进鸿胪卿制》:“宜加美秩。”⑤官吏的俸禄。《荀子·王霸》:“重其官秩。”⑥旧称十年为一秩(用指年龄)。白居易《七年元日对酒五首》之二:“年开第七秩,屈指几多人?”⑦常态。《诗经·小雅·宾之初筵》:“是曰既醉,不知其秩。”(喝醉了酒,失去了常态。)

    已:

    ①停止。《荀子·劝学》:“学不可以已。”②完毕。《战国策·齐策二》:“言未已,齐让又至。”(让:责备。)③罢免。《论语·公冶长》:“(子文)三已之,无愠(yùn)色。”(愠:怨恨。)④疾止;病除。柳宗元《捕蛇者说》:“可以已大风。”(大风:麻风病。)⑤副词。1. 已经。《史记·蒙恬列传》:“扶苏已死。”2.随后;旋即。《史记·项羽本纪》:“废以为侯,已又杀之。”3. 太;过分。《诗经·小雅·巧言》:“昊(hào)天已威。”(昊天:天。)⑥通“以”。介词。和方位词“来”、“上”、“下”、“东”、“西”等结合,表示对时间、范围的限制。《三国志·吴书·吴主传》:“自丞相雍已下皆谏。”⑦语气词。用法同“矣”。用于句末,表示确定语气。《老子》第二章:“天下皆知美之为美,斯恶已。”(斯恶已:就显出丑恶了。)

    觉:

    (一)①醒悟;明白。《左传·哀公二十一年》:“数年不觉。”陶潜《归去来兮辞》:“觉今是而昨非”《公羊传·昭公三十一年》:“叔术觉焉。”②发觉。柳宗元《三戒·黔之驴》:“然往来视之,觉无异能者。”《后汉书·张衡传》:“伺者因此觉知。”③感觉。《滕王阁序》:“天高地迥,觉宇宙之无穷。”李商隐《无题》:“夜吟应觉月光寒。”陶潜《杂诗》其三:“气力渐衰损,转觉日不如。”④高大;正直。《左传·襄公二十一年》:“夫子,觉者也。” (二)jiào 睡醒。李白《梦游天姥吟留别》:“唯觉时之枕席,失向来之烟霞。”《三国志· 魏书· 武帝纪》:“须臾觉我。”

    厚:

    ①与“薄”相对。《庄子·逍遥游》:“风之积也不厚,则其负大翼也无力。”②厚度。《天工开物·舟车》:“粮船初制底长五丈 二尺,其板厚二寸。”《墨子·备高临》:“轮厚尺二寸。”③深。《左传·宣公二年》:“晋灵公不君,厚敛以雕墙。”《韩非子·难二》:“赏厚而信。”④多;丰厚。《史记·范雎蔡泽列传》:“劳大者其禄厚。”⑤宽厚;厚道。《论语·学而》:“慎终追远,民德归厚矣”。⑥醇厚;味道浓。《韩非子·扬权》:“夫香美脆味,厚酒肥肉,甘口而病形。”⑦看重;厚道。《宋史·范仲淹传》:“六曰厚农桑。”《吕氏春秋·审时》:“凡农之道,厚之为宝。”

    私:

    ①个人的。与“公”相对。《孟子·滕文公上》:“公事毕,然后敢治私事。”②私心;私欲。《汉书·翟方进传》:“(陈)咸与逢信邪枉贪污,营私多欲。”(枉:不正派。)③谦称,我。《晋书·荀勗(xù)传》:“若欲省官,私谓九寺可并于尚书……”④偏向;偏爱;偏私。《墨子·兼爱下》:“譬之日月兼照天下之无有私也。”王粲《从军诗五首》之三:“身服干戈事,岂得念所私。”(服:从事。)⑤隐秘;秘密。《三国志· 吴书·韦曜传》:“发摘私短以为欢。”(短:缺点。)⑥暗中;私下;偷偷地。白居易《长恨歌》:“七月七日长生殿,夜半无人私语时。”⑦男女通奸。《战国策·燕策一》:“臣邻家有远为吏者,其妻私人。”⑧小便。《左传·襄公十五年》:“师慧过宋朝,将私焉。”⑨古代女子称姊妹的丈夫。《诗经·卫风·硕人》:“邢侯之姨,谭公维私。”

    储:

    ①储存;储藏。《韩非子·十过》:“仓无积粟,府无储钱。”②古代称太子或王位继承者为“储”。《后汉书·郑众传》:“太子储君,无外交之义。”③等待。张衡《东京赋》:“并夹既设,储乎广庭。”

    常:

    ①恒久不变的;固定的。《孙子·虚实》:“四时无常位。”(四时:四季。)《韩非子·五蠹》:“不期修古,不法常可。”②一定的准则或制度。《周易·系辞上》:“动静有常。”《国语·楚语上》:“民不废时务,官不易朝常。”③指由习惯而形成的常规、惯例。《管子·幼官》:“明法审数,立常备能,则治。”④特指封建社会伦理道德的最高准则。《论衡·问孔》:“五常之道,仁、义、礼、智、信也。”⑤平凡的;普通的。《史记·扁鹊传》:“扁鹊,非常人也。”⑥日常;平时。《晋书·何曾传》:“未尝闻经国远图,惟说平生常事。”(经:治理。)⑦副词。经常;常常。《列子·天瑞》:“常生常化者,无时不生,无时不化。”⑧古代长度单位。八尺为寻,两寻为常。《韩非子·扬权》:“上失扶寸,下得寻常。”⑨通“尝”。曾经。《荀子·天论》:“夫日月之有蚀,风雨之不时,怪星之党(tǎng)见(xiàn),是无世而不常有之。”(党:偶然。)

    恐:

    ①畏惧;害怕。司马迁《报任安书》:“猛虎在深山,百兽震恐。”《尚书·金滕》:“天大雷电以风,禾尽偃(yǎn),大木斯拔,邦人大恐。”(偃:倒下。邦人:国人。)②威吓;恐吓。《史记·秦始皇本纪》:“李斯因说秦王,请先取韩以恐他国。”《宋史·杨廷璋传》:“有姊寡居京师;周祖微时,欲聘之,姊不从;令媒氏传言恐逼。”(周祖:后周太祖郭威。)③恐怕;担心。《论语· 季氏》:“吾恐季孙之忧不在颛臾。”苏轼《海棠》:“只恐夜深花睡去。”

    多:

    ①数量大,与“少”相对。《孟子·公孙丑下》:“得道者多助,失道者寡助。”(得道:指得治国之道,即行仁政。寡:少。)王维《相思》:“愿君多采撷。”②胜过;超过。汤显祖《紫箫记·巧探》:“想他才似相如,貌多王粲。”(相如:司马相如,汉辞赋家。王粲:汉魏间人,貌美多才。)③称赞;着重。《史记·季布栾布列传》:“诸公皆多季布能摧刚为柔,朱家以此名闻当世。”《史记·魏其武安侯列传》:“士亦以此多之。”④过分的;多余的。《庄子·渔父》:“今子既上无君侯有司之势,而下无大臣职事之官,而擅饬(chì)礼乐,选人伦以化齐民,不泰多事乎?”(饬:整顿。泰:太,过于,过分。)刘劭《人物志·体别》:“夫在多疑。”⑤增多。《荀子·天论》:“因物而多之,孰与骋能而化之?”⑥通“哆”,不正。《法言·吾子》:“中正则雅,多哇则郑。”(哇:淫邪的乐声。)⑦副词。表示限定。约相当于“只”、“仅仅”。朱浮《为幽州牧与彭宠书》:“此犹河滨之民捧土以塞孟津,多见其不知量也。”《论语·子张》:“人虽欲自绝,其何伤于日月乎? 多见其不知量也。”


  • bin zhi yi jiao hou ,si chu chang kong duo 。

    “bin zhi yi jiao hou ,si chu chang kong duo 。”shi gou chu chu :《li de xin ju 》;shi tang chao shi ren meng jiao de zuo pin 。

    li de he ting ting ,xi na song gao yu 。yang ya xie chun yi ,jing pu liu dong wu 。
    sheng yin ji yu dao ,you hang qi tong qu 。bi feng yuan xiang yi ,qing sai shei yan gu 。
    si zhi sui gui jia ,zhuo lao liang ke bu 。
    song cheng jia xiao han ,jie zhai han yin wen 。kai men luo bei an ,shi suo song yang yun 。
    ye gao xing chen da ,zhou chang tian de fen 。hou yun shu shu yu ,bao ming xie ao wen 。
    ci yan you shu ge ,yong yi nan ji qun 。
    bin zhi yi jiao hou ,si chu chang kong duo 。qing pin liao zi er ,su ze jiang ru he 。
    jian jiao xian mian li ,xiu jin mo yu tuo 。liang qi yi zhi mu ,ling chao pian xie he 。
    yang xiao kun peng bei ,wei shen bi tian bo 。
    shu men bu yan shui ,luo se han geng gao 。xiao bi liu shi ting ,xi qing zhuo yi pao 。
    wei wu ren yi de ,wei jiao deng zhi lao 。yuan an xue nan mo ,jin zhi feng yi hao 。
    shuang qin ge xiao lv ,wu yi ai wu cao 。
    qi qu you xuan bu ,wei qu rao huang xun 。yuan shu zu liang mu ,shu chao mo zheng qin 。
    su bo xian xi an ,lu shui sheng xiao xun 。kong kuang yi luo shi ,fang fo xiao xiang xin 。
    he bi shang yuan yi ,you lao man hang jin 。
    xuan tu duo ze zu ,qi pu mo xiu qi 。fang lan yu su ai ,shou xie xin bu mi 。
    pin zi lan dou shu ,yuan ju nan fu li 。xu shi ri xiang tou ,kua chang ju neng di 。
    chi cong xin xue you ,yuan jiang gu nong ji 。
    dou cheng duo song xiu ,ai ci gao xian ju 。yi luo rao jie hang ,yuan yang fei yan lv 。
    cui jing he de li ,shuang si piao kong xu 。tu chu mo jia biao ,du zhi er mu shu 。
    yi xun yi shou ban ,shi ri jiu shou chu 。
    shou chu shou zi xu ,ji quan yi yi rao 。wei bi li li er ,kong zi wan long jiao 。
    ye jing wo nan jin ,zhou guang zuo yi xiao 。zhi jiu de xin yi ,geng huang sheng jia miao 。
    chu zhi gou qie kuo ,xin xing ju xiao yao 。
    yu ti lie ming shui ,jin shou hu zhao men 。bi shi pin shi xi ,bai hou cheng xiang yuan 。
    de shu wei wei gao ,li zhi fang jiao zun 。qi wei yao ci ri ,ke yi rong yuan sun 。
    ru he yi yang chao ,du he zhong rui fan 。
    dong na fu shui mu ,ji liao bi guang hui 。ci de zu wen zi ,ji shi ai can fei 。
    ze xue ta wei ping ,se hang bian ru fei 。ling qi sheng qi se ,jia lu xin fei wei 。
    tian yi zi hou yang ,xian ren ken xiang wei 。

    【zhu shi 】:

    bin :

    (yi )①ke ren 。《xun zi ·li lun 》:“bin chu ,zhu ren bai song 。”②fu cong ;gui shun 。《li ji ·le ji 》:“bao min bu zuo ,zhu hou bin fu 。”《guo yu ·zhou yu shang 》:“hou wei bin fu 。” (er )bìn tong “bin ”。pao qi 。《zhuang zi ·xu mo gui 》:“xian sheng ju shan lin ……yi bin gua ren ye jiu yi 。”

    zhi :

    ①ci di 。《guan zi ·qing chong yi 》:“yi shi yu tian zi di heng zheng zhi yu zhu hou 。”(di heng :kang heng 。)②yi ci ;an zhao ci xu 。《han shu ·gu yong chuan 》:“jian zhe xian de zhi jin 。”(xian :dou 。zhi jin :yi ci jin yong 。)③guan zhi de deng ji ;pin ji 。《song shi ·pang gong sun chuan 》:“jin san zhi ,zhi fu (fú)zhou 。”(zhi :zhu guan 。)《han shu ·zhao an han chuan 》:“bian zhi yi deng 。”④guan zhi 。gu zhi 《shou li guang jin hong lu qing zhi 》:“yi jia mei zhi 。”⑤guan li de feng lu 。《xun zi ·wang ba 》:“chong ji guan zhi 。”⑥jiu chen shi nian wei yi zhi (yong zhi nian ling )。bai ju yi 《qi nian yuan ri dui jiu wu shou 》zhi er :“nian kai di qi zhi ,qu zhi ji duo ren ?”⑦chang tai 。《shi jing ·xiao ya ·bin zhi chu yan 》:“shi yue ji zui ,bu zhi ji zhi 。”(he zui le jiu ,shi qu le chang tai 。)

    yi :

    ①ting zhi 。《xun zi ·quan xue 》:“xue bu ke yi yi 。”②wan bi 。《zhan guo ce ·ji ce er 》:“yan wei yi ,ji rang you zhi 。”(rang :ze bei 。)③ba mian 。《lun yu ·gong ye chang 》:“(zi wen )san yi zhi ,mo yun (yùn)se 。”(yun :yuan hen 。)④ji zhi ;bing chu 。liu zong yuan 《bu she zhe shui 》:“ke yi yi da feng 。”(da feng :ma feng bing 。)⑤fu ci 。1. yi jing 。《shi ji ·meng tian lie chuan 》:“fu su yi si 。”2.sui hou ;xuan ji 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“fei yi wei hou ,yi you sha zhi 。”3. tai ;guo fen 。《shi jing ·xiao ya ·qiao yan 》:“hao (hào)tian yi wei 。”(hao tian :tian 。)⑥tong “yi ”。jie ci 。he fang wei ci “lai ”、“shang ”、“xia ”、“dong ”、“xi ”deng jie ge ,biao shi dui shi jian 、fan wei de xian zhi 。《san guo zhi ·wu shu ·wu zhu chuan 》:“zi cheng xiang yong yi xia jie jian 。”⑦yu qi ci 。yong fa tong “yi ”。yong yu gou mo ,biao shi que ding yu qi 。《lao zi 》di er zhang :“tian xia jie zhi mei zhi wei mei ,si e yi 。”(si e yi :jiu xian chu chou e le 。)

    jiao :

    (yi )①xing wu ;ming bai 。《zuo chuan ·ai gong er shi yi nian 》:“shu nian bu jiao 。”tao qian 《gui qu lai xi ci 》:“jiao jin shi er zuo fei ”《gong yang chuan ·zhao gong san shi yi nian 》:“shu shu jiao yan 。”②fa jiao 。liu zong yuan 《san jie ·qian zhi lv 》:“ran wang lai shi zhi ,jiao mo yi neng zhe 。”《hou han shu ·zhang heng chuan 》:“ci zhe yin ci jiao zhi 。”③gan jiao 。《teng wang ge xu 》:“tian gao de jiong ,jiao yu zhou zhi mo qiong 。”li shang yin 《mo ti 》:“ye yin ying jiao yue guang han 。”tao qian 《za shi 》ji san :“qi li jian cui sun ,zhuai jiao ri bu ru 。”④gao da ;zheng zhi 。《zuo chuan ·xiang gong er shi yi nian 》:“fu zi ,jiao zhe ye 。” (er )jiào shui xing 。li bai 《meng you tian lao yin liu bie 》:“wei jiao shi zhi zhen xi ,shi xiang lai zhi yan xia 。”《san guo zhi · wei shu · wu di ji 》:“xu yu jiao wo 。”

    hou :

    ①yu “bao ”xiang dui 。《zhuang zi ·xiao yao you 》:“feng zhi ji ye bu hou ,ze ji fu da yi ye mo li 。”②hou du 。《tian gong kai wu ·zhou che 》:“liang chuan chu zhi de chang wu zhang er che ,ji ban hou er cun 。”《mo zi ·bei gao lin 》:“lun hou che er cun 。”③shen 。《zuo chuan ·xuan gong er nian 》:“jin ling gong bu jun ,hou lian yi diao qiang 。”《han fei zi ·nan er 》:“shang hou er xin 。”④duo ;feng hou 。《shi ji ·fan ju cai ze lie chuan 》:“lao da zhe ji lu hou 。”⑤kuan hou ;hou dao 。《lun yu ·xue er 》:“shen zhong zhui yuan ,min de gui hou yi ”。⑥chun hou ;wei dao nong 。《han fei zi ·yang quan 》:“fu xiang mei cui wei ,hou jiu fei rou ,gan kou er bing xing 。”⑦kan chong ;hou dao 。《song shi ·fan zhong yan chuan 》:“liu yue hou nong sang 。”《lv shi chun qiu ·shen shi 》:“fan nong zhi dao ,hou zhi wei bao 。”

    si :

    ①ge ren de 。yu “gong ”xiang dui 。《meng zi ·teng wen gong shang 》:“gong shi bi ,ran hou gan zhi si shi 。”②si xin ;si yu 。《han shu ·di fang jin chuan 》:“(chen )xian yu feng xin xie wang tan wu ,ying si duo yu 。”(wang :bu zheng pa 。)③qian chen ,wo 。《jin shu ·xun 勗(xù)chuan 》:“re yu sheng guan ,si wei jiu si ke bing yu shang shu ……”④pian xiang ;pian ai ;pian si 。《mo zi ·jian ai xia 》:“pi zhi ri yue jian zhao tian xia zhi mo you si ye 。”wang can 《cong jun shi wu shou 》zhi san :“shen fu gan ge shi ,qi de nian suo si 。”(fu :cong shi 。)⑤yin bi ;bi mi 。《san guo zhi · wu shu ·wei yao chuan 》:“fa zhai si duan yi wei huan 。”(duan :que dian 。)⑥an zhong ;si xia ;tou tou de 。bai ju yi 《chang hen ge 》:“qi yue qi ri chang sheng dian ,ye ban mo ren si yu shi 。”⑦nan nv tong jian 。《zhan guo ce ·yan ce yi 》:“chen lin jia you yuan wei li zhe ,ji qi si ren 。”⑧xiao bian 。《zuo chuan ·xiang gong shi wu nian 》:“shi hui guo song chao ,jiang si yan 。”⑨gu dai nv zi chen zi mei de zhang fu 。《shi jing ·wei feng ·shuo ren 》:“geng hou zhi yi ,tan gong wei si 。”

    chu :

    ①chu cun ;chu cang 。《han fei zi ·shi guo 》:“cang mo ji su ,fu mo chu qian 。”②gu dai chen tai zi huo wang wei ji cheng zhe wei “chu ”。《hou han shu ·zheng zhong chuan 》:“tai zi chu jun ,mo wai jiao zhi yi 。”③deng dai 。zhang heng 《dong jing fu 》:“bing ga ji she ,chu hu an ting 。”

    chang :

    ①heng jiu bu bian de ;gu ding de 。《sun zi ·xu shi 》:“si shi mo chang wei 。”(si shi :si ji 。)《han fei zi ·wu du 》:“bu ji xiu gu ,bu fa chang ke 。”②yi ding de zhun ze huo zhi du 。《zhou yi ·ji ci shang 》:“dong jing you chang 。”《guo yu ·chu yu shang 》:“min bu fei shi wu ,guan bu yi chao chang 。”③zhi you xi guan er xing cheng de chang gui 、guan li 。《guan zi ·you guan 》:“ming fa shen shu ,li chang bei neng ,ze zhi 。”④te zhi feng jian she hui lun li dao de de zui gao zhun ze 。《lun heng ·wen kong 》:“wu chang zhi dao ,ren 、yi 、li 、zhi 、xin ye 。”⑤ping fan de ;pu tong de 。《shi ji ·bian que chuan 》:“bian que ,fei chang ren ye 。”⑥ri chang ;ping shi 。《jin shu ·he ceng chuan 》:“wei chang wen jing guo yuan tu ,wei shui ping sheng chang shi 。”(jing :zhi li 。)⑦fu ci 。jing chang ;chang chang 。《lie zi ·tian rui 》:“chang sheng chang hua zhe ,mo shi bu sheng ,mo shi bu hua 。”⑧gu dai chang du chan wei 。ba che wei xun ,liang xun wei chang 。《han fei zi ·yang quan 》:“shang shi fu cun ,xia de xun chang 。”⑨tong “chang ”。ceng jing 。《xun zi ·tian lun 》:“fu ri yue zhi you shi ,feng yu zhi bu shi ,guai xing zhi dang (tǎng)jian (xiàn),shi mo shi er bu chang you zhi 。”(dang :ou ran 。)

    kong :

    ①wei ju ;hai pa 。si ma qian 《bao ren an shu 》:“meng hu zai shen shan ,bai shou zhen kong 。”《shang shu ·jin teng 》:“tian da lei dian yi feng ,he jin yan (yǎn),da mu si ba ,bang ren da kong 。”(yan :dao xia 。bang ren :guo ren 。)②wei he ;kong he 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“li si yin shui qin wang ,qing xian qu han yi kong ta guo 。”《song shi ·yang ting zhang chuan 》:“you zi gua ju jing shi ;zhou zu wei shi ,yu pin zhi ,zi bu cong ;ling mei shi chuan yan kong bi 。”(zhou zu :hou zhou tai zu guo wei 。)③kong pa ;dan xin 。《lun yu · ji shi 》:“wu kong ji sun zhi you bu zai zhuan yu 。”su shi 《hai tang 》:“zhi kong ye shen hua shui qu 。”

    duo :

    ①shu liang da ,yu “shao ”xiang dui 。《meng zi ·gong sun chou xia 》:“de dao zhe duo zhu ,shi dao zhe gua zhu 。”(de dao :zhi de zhi guo zhi dao ,ji hang ren zheng 。gua :shao 。)wang wei 《xiang sai 》:“yuan jun duo cai xie 。”②sheng guo ;chao guo 。shang xian zu 《zi xiao ji ·qiao tan 》:“xiang ta cai shi xiang ru ,mao duo wang can 。”(xiang ru :si ma xiang ru ,han ci fu jia 。wang can :han wei jian ren ,mao mei duo cai 。)③chen zan ;zhao chong 。《shi ji ·ji bu luan bu lie chuan 》:“zhu gong jie duo ji bu neng cui gang wei rou ,zhu jia yi ci ming wen dang shi 。”《shi ji ·wei ji wu an hou lie chuan 》:“shi yi yi ci duo zhi 。”④guo fen de ;duo yu de 。《zhuang zi ·yu fu 》:“jin zi ji shang mo jun hou you si zhi shi ,er xia mo da chen zhi shi zhi guan ,er shan chi (chì)li le ,shua ren lun yi hua ji min ,bu tai duo shi hu ?”(chi :zheng du 。tai :tai ,guo yu ,guo fen 。)liu shao 《ren wu zhi ·ti bie 》:“fu zai duo yi 。”⑤zeng duo 。《xun zi ·tian lun 》:“yin wu er duo zhi ,shu yu cheng neng er hua zhi ?”⑥tong “chi ”,bu zheng 。《fa yan ·wu zi 》:“zhong zheng ze ya ,duo wa ze zheng 。”(wa :yin xie de le sheng 。)⑦fu ci 。biao shi xian ding 。yao xiang dang yu “zhi ”、“jin jin ”。zhu fu 《wei you zhou mu yu peng chong shu 》:“ci you he bin zhi min peng tu yi sai meng jin ,duo jian ji bu zhi liang ye 。”《lun yu ·zi zhang 》:“ren sui yu zi jue ,ji he shang yu ri yue hu ? duo jian ji bu zhi liang ye 。”