• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 當時門客今何在,疇昔交朋已疏索。

    “當時門客今何在,疇昔交朋已疏索。”詩句出處:《疇昔篇》;是唐朝詩人駱賓王的作品。

    少年重英俠,弱歲賤衣冠。既托寰中賞,方承膝下歡。
    遨遊灞水曲,風月洛城端。且知無玉饌,誰肯逐金丸。
    金丸玉饌盛繁華,自言輕侮季倫傢。五霸爭馳千裡馬,
    三條競騖七香車。掩映飛軒乘落照,參差步障引朝霞。
    池中舊水如懸鏡,屋裡新妝不讓花。意氣風雲倏如昨,
    歲月春秋屢回薄。上苑頻經柳絮飛,中園幾見梅花落。
    當時門客今何在,疇昔交朋已疏索。莫教憔悴損容儀,
    會得高秋雲霧廓。淹留坐帝鄉,無事積炎涼。
    一朝披短褐,六載奉長廊。賦文慚昔馬,執戟嘆前揚。
    揮戈出武帳,荷筆入文昌。文昌隱隱皇城裡,
    由來奕奕多才子。潘陸詞鋒駱驛飛,張曹翰苑縱橫起。
    卿相未曾識,王侯寧見擬。垂釣甘成白首翁,
    負薪何處逢知己。判將運命賦窮通,從來奇舛任西東。
    不應永棄同芻狗,且復飄颻類轉蓬。容鬢年年異,
    春華歲歲同。榮親未盡禮,徇主欲申功。
    脂車秣馬辭鄉國,縈轡西南使邛僰。玉壘銅梁不易攀,
    地角天涯眇難測。鶯囀蟬吟有悲望,鴻來雁度無音息。
    陽關積霧萬裡昏,劍閣連山千種色。蜀路何悠悠,
    岷峰阻且修。回腸隨九折,迸淚連雙流。寒光千裡暮,
    露氣二江秋。長途看束馬,平水且沉牛。
    華陽舊地標神制,石鏡蛾眉真秀麗。諸葛才雄已號龍,
    公孫躍馬輕稱帝。五丁卓犖多奇力,四士英靈富文藝。
    雲氣橫開八陣形,橋形遙分七星勢。川平煙霧開,
    遊戲錦城隈。墉高龜望出,水凈雁文回。尋姝入酒肆,
    訪客上琴臺。不識金貂重,偏惜玉山頹。
    他鄉冉冉消年月,帝裡沈沈限城闕。不見猿聲助客啼,
    唯聞旅思將花發。我傢迢遞關山裡,關山迢遞不可越。
    故園梅柳尚馀春,來時勿使芳菲歇。解鞅欲言歸,
    執袂愴多違。北梁俱握手,南浦共沾衣。別情傷去蓋,
    離念惜徂輝。知音何所托,木落雁南飛。回來望平陸,
    春來酒應熟。相將菌閣臥青溪,且用藤杯泛黃菊。
    十年不調為貧賤,百日屢遷隨倚伏。隻為須求負郭田,
    使我再幹州縣祿。百年鬱鬱少騰遷,萬裡遙遙入鏡川。
    涘江拂潮沖白日,淮海長波接遠天。
    叢竹凝朝露,孤山起暝煙。賴有邊城月,常伴客旌懸。
    東南美箭稱吳會,名都隱軫三江外。塗山執玉應昌期,
    曲水開襟重文會。仙鏑流音鳴鶴嶺,寶劍分輝落蛟瀨。
    未看白馬對蘆芻,且覺浮雲似車蓋。江南節序多,
    文酒屢經過。共踏春江曲,俱唱采菱歌。舟移疑入鏡,
    棹舉若乘波。風光無限極,歸楫礙池荷。
    眺聽煙霞正流眄,即從王事歸艫轉。芝田花月屢裴回,
    金谷佳期重遊衍。登高北望嗤梁叟,憑軾西征想潘掾。
    峰開華嶽聳疑蓮,水激龍門急如箭。人事謝光陰,
    俄遭霜露侵。偷存七尺影,分沒九泉深。窮途行泣玉,
    憤路未藏金。茹荼空有嘆,懷橘獨傷心。
    年來歲去成銷鑠,懷抱心期漸寥落。掛冠裂冕已辭榮,
    南畝東皋事耕鑿。賓階客院常疏散,蓬徑柴扉終寂寞。
    自有林泉堪隱棲,何必山中事丘壑。我住青門外,
    傢臨素滻濱。遙瞻丹鳳闕,斜望黑龍津。荒衢通獵騎,
    窮巷抵樵輪。時有桃源客,來訪竹林人。
    昨夜琴聲奏悲調,旭旦含顰不成笑。果乘驄馬發囂書,
    復道郎官稟綸誥。冶長非罪曾縲紲,長孺然灰也經溺。
    高門有閱不圖封,峻筆無聞斂敷妙。適離京兆謗,
    還從禦史彈。炎威資夏景,平曲況秋翰。畫地終難入,
    書空自不安。吹毛未可待,搖尾且求餐。
    丈夫坎壈多愁疾,契闊迍邅盡今日。慎罰寧憑兩造辭,
    嚴科直掛三章律。鄒衍銜悲系燕獄,李斯抱怨拘秦桎。
    不應白發頓成絲,直為黃沙暗如漆。紫禁終難叫,
    朱門不易排。驚魂聞葉落,危魄逐輪埋。霜威遙有厲,
    雪枉遂無階。含冤欲誰道,飲氣獨居懷。
    忽聞驛使發關東,傳道天波萬裡通。涸鱗去轍還遊海,
    幽禽釋網便翔空。舜澤堯曦方有極,讒言巧佞儻無窮。
    誰能跼跡依三輔,會就商山訪四翁。

    【註釋】:

    當:

    (一)①面對;面向。王充《論衡·變動》:“盛夏之時,當風而立。”②正在某處。《墨子·兼愛下》:“然當今之時。”③相當於;抵得上。《史記·屈原賈生列傳》:“(張儀)乃曰:‘以一(張)儀而當漢中地,臣請往如楚。’”(如:到。)④抵擋;抵抗。《戰國策·齊策一》:“必一而當十,十而當百,百而當千。”⑤遮擋;擋住。《莊子·人間世》:“汝不知夫螳螂乎,怒其臂以當車轍。”⑥擔當;承受。《宋史·蕭註傳》:“敢當天下大事。”⑦擔任;充當。《晉書·熊遠傳》:“今當官者以理事為俗吏,奉法為苛刻。”⑧主管;掌管。《左傳·襄公二年》:“於是子罕當國。”⑨判決定罪。《史記·蒙恬列傳》:“當高罪死。”⑩適應;符合。《漢書·蓋寬饒傳》:“以言事不當意,而為文吏所詆挫。”(挫:屈辱。)(11)應該;應當。《後漢書·馬援傳》:“窮當益堅,老當益壯。”(12)介詞。引進時間或處所。相當於“就在”。《史記·項羽本紀》:“當是時,秦嘉已立景駒為楚王。”(是:此。) (二)dàng ①恰當;得當。《禮記· 樂記》:“古者天地順而四時當。”②當做。《戰國策·齊策四》:“安步以當車。”③器物的底部或頂端。《韓非子·外儲說右上》:“今有千金之玉卮(zhī),通而無當,可以盛水乎?”(卮:酒杯。)

    當時:

    ①當代,當世。《北齊書·鄭述祖傳》:“~~以為絕妙。”②dàng shí 副詞。立時,立即。東方朔《十洲記》:“[祖州]有不死草,草形如菰苗,長三四尺。人已死三日者,以草覆之,皆~~活。”

    時:

    ①季節;指四季。《論語·陽貨》:“四時行焉。”②特指農時。《孟子·梁惠王上》:“百畝之田,勿奪其時,八口之傢可以無饑矣。”③光陰;時光;時候。《呂氏春秋·首時》:“天不再與,時不久留。”④指按照規定的時間。南卓《羯(jié)鼓錄》:“黃幡繟亦知音,上嘗使人召之,不時至,上怒,絡繹遣使尋捕。”⑤時辰;時候。《莊子·養生主》:“始臣之解牛之時。”⑥其時;當時。魏禧《大鐵椎傳》:“時座上有健啖者,貌甚寢。”(健啖:食量過人。寢:醜陋。)⑦機會;時機;時運。《論語·陽貨》:“好從事而亟失時,可謂知乎?”《新唐書·武平一傳》:“時不再來,榮難人借。”(榮:榮華富貴。)⑧合時;應時。《莊子·秋水》:“秋水時至,百川灌河。”⑨時代;時世。《呂氏春秋· 察今》:“世易時移,變法宜矣。”⑩時勢;時尚。朱慶餘《近試上張籍水部》:“妝罷低聲問夫婿:畫眉深淺入時無?”(11)副詞。用以表示時間。1. 表示行為不斷發生,相當於“常常”、“經常”。韓愈《行難》:“聖人不世出,賢人不時出。”(不世:罕有。)2. 表示行為偶爾發生,相當於“有時”、“時而”。杜甫《自閬(làng)中領妻子卻赴蜀山行三首》之三:“行色遞隱見,人煙時有無。”(12)通“伺(sì)”。等候。《論語·陽貨》:“孔子時其亡也,而往拜之。”

    門:

    ①建築物的進出口。《詩經·小雅 ·何人斯》:“不入我門。”《木蘭詩》:“開我東閣門。”②關鍵。《老子》第一章:“玄之又玄,眾妙之門。”《商君書·君臣》:“臣聞道民之門,在上所先。”③傢;傢族。《三國志·蜀書·先主傳》:“汝勿妄語,滅吾門也。”④門類;類別。《舊唐書·杜佑傳》:“凡書九門,計二百卷。”⑤派別;學派。《後漢書·鄭玄傳》:“仲尼之門,考以四科。”⑥門第。《北史·劉昶傳》:“唯能是寄,不必拘門。”

    門客:

    ①食客。沈佺期《秦州薛都督挽詞》:“碑傳~~建,劍是故人留。”②塾師。陸遊《老學庵筆記》:“秦會之有十客,曹冠以教其孫為~~。”

    客:

    ①賓客;外來人。李斯《諫逐客書》:“臣聞吏議逐客,竊以為過矣。”《詩經·商頌·那》:“我有嘉客,亦不夷懌(yì)。”(夷懌:喜悅。)②門客;食客。《史記·孟嘗君列傳》:“馮驩聞孟嘗君好客。”《戰國策·齊策四》:“孟嘗君出記,問門下諸客。”③旅客。李商隱《滯雨》:“滯雨長安夜,殘燈獨客愁。”④客商。盧綸《晚次鄂州》:“估客晝眠知浪靜,舟人夜語覺潮生。”⑤旅居;寄居。杜甫《去蜀》:“五載客蜀郡,一年居梓州。”⑥為某種目的而奔走活動的人。《後漢書·馬援傳》:“吳王好劍客。”《周易·系辭下》:“重門擊柝(tuò),以禦暴客。”(柝:打更用的梆子。)

    今:

    ①此時;現在。《歸去來兮辭》:“實迷途其未遠,覺今是而昨非。”《戰國策·趙策四》:“老夫今者殊不欲食。”《左傳·襄公二年》:“(崔子)今不來矣。”②現代。與“古”相對。《禮記·中庸》:“生乎今之世,反古之道。”(反:違反。)《論語·子罕》:“後生可畏,焉知來者之不如今也?”③今日。《詩經·召南·摽有梅》:“求我庶士,迨其今兮。”(庶:多。士:指未婚男子。迨dài:及;到。)④當今。《孟子·梁惠王上》:“今夫天下之人牧,未有不嗜殺人者也。”⑤將要;將會。司馬遷《史記·項羽本紀》:“豎子不足與謀,奪項王天下者必沛公也。吾屬今為之虜矣。”⑥不久。《史記·申屠嘉列傳》:“汝第往,吾今使人召若。”⑦假如;如果。《史記·項羽本紀》:“今不急下,吾烹太公。”

    何:

    (一)①疑問代詞。1. 什麼。《詩經·召南·何彼穠矣》:“何彼穠(nóng)矣?”(那長得很茂盛的是什麼?)2. 為什麼。《漢書·伍被傳》:“公獨以為無福,何?”3. 何處。韓愈《左遷至藍關示侄孫湘》:“雲橫秦嶺傢何在?”②副詞。1.表示反問。相當於“怎麼”、“哪裡”。《史記·項羽本紀》:“大王來何操?”《後漢書·馬援傳》:“男兒要當死於邊野,以馬革裹屍還葬身,何能臥床上在兒女子手中邪?”(邪:同“耶”。)2.表示感嘆。相當於“多麼”。曹操《觀滄海》:“水何澹澹。” (二)hè 扛;擔。《詩經·曹風·候人》:“何戈與祋(duì)。”(祋:兵器名。)泛指背負。《詩經·小雅· 無羊》:“何蓑(suō)何笠。”引申為承受。《詩經·商頌·長發》:“何天之休。”(休:福。)以上意義後來寫作“荷”。

    在:

    ①存在;在世。《論語·裡仁》:“父母在,不遠遊,遊必有方。”范縝《神滅論》:“豈容形亡而神在。”②表示人或事物的位置或狀態。張華《情詩》:“處歡愒(kài)夜促,在戚怨宵長”。(愒:貪。)③處;處所。陶潛《飲酒》之二:“衰榮無定在,彼此共更之。”④在於;取決於。《荀子·勸學》:“駑馬十駕,功在不舍。”⑤問候;慰問。《左傳·襄公二十六年》:“寡人淹恤在外,二三子使寡人朝夕聞衛國之言,吾子獨不在寡人。”(寡人:衛獻公自稱。淹恤:久遭憂患。吾子:指衛大夫大叔文子。)⑥觀察;審察。《尚書 ·舜典》:“在璇璣玉衡,以齊七政。”(璇璣玉衡:玉飾的天體觀測儀器。七政:日、月和金木水火土五星。)⑦介詞。引進事情發生的時間、地點、情形、范圍等。柳宗元《田傢》詩:“迎新在此歲。”《資治通鑒·漢獻帝建安十三年》:“將軍禽操宜在今日。”(將軍:指孫權。操:曹操。)⑧和“所”連用,表示強調,其下多連“不”等。⑨終結。《尚書·呂刑》:“非天不中,惟人在命。”⑩通“才”。僅僅。《漢書·賈誼傳》:“長沙乃在二萬五千戶耳。”

    疇:

    ①已耕治的田地。《荀子·富國》:“其田疇穢。”(穢:荒蕪。)②田間的分界。左思《魏都賦》:“均田畫疇,蕃廬錯列。”(蕃廬錯列:藩籬廬舍錯雜羅列。)③種類;同類。後作“儔”。《荀子·勸學》:“草木疇生,禽獸群焉,物各從其類也。”《戰國策·齊策》:“物各有疇。”④同輩。《後漢書·劉隆傳》:“明年,隆坐征下獄,其疇輩十餘人皆死。”(坐征:受懲。)⑤誰。《列子·天瑞》:“運轉亡已,天地密移,疇覺之哉?”[疇昔]以前;往昔。范成大《一百八盤》:“疇昔辭桂林,自謂已出嶺。”《左傳·宣公二年》:“疇昔之羊子為政,今日之事,我為政。”

    疇昔:

    從前,往日。蘇軾《後赤壁賦》:“~~之夜,飛鳴而過我者,非子也耶?”

    昔:

    ①同“臘”。幹肉。《逸周書·器服》:“焚菜膾五昔。”(膾:細切的肉。)②從前;往日。《鹽鐵論·非鞅》:“昔商君相秦也。”③陳舊;久遠。錢謙益《渡河聞何三季穆之訃》:“清言酌昔酒。”④通“夕”。夜晚。《莊子·天運》:“蚊虻噆(zǎn)膚,則通昔不寐矣。”(噆:叮。)⑤通“錯(cuò)”。交錯。《周禮·考工記·弓人》:“老牛之角紾(tiǎn)而昔。”(紾:紋理粗糙。)⑥末尾;終瞭。《呂氏春秋·任地》:“孟夏之昔,殺三葉而獲大麥。”[昔昔]夜夜。《列子·周穆王》:“昔昔夢為國君。”

    交:

    ①交叉;交錯。《孔子傢語·致思》:“挺刃交兵。”《楚辭· 九歌·國殤》:“旌(jīng)蔽日兮敵若雲,矢交墜兮士爭先。”(旌:旗。矢:箭。)《史記·項羽本紀》:“交戟之衛士欲止不內(nà),樊噲側其盾以撞。”(內:同“納”。)②結交;交往。《論語·學而》:“與朋友交而不信乎?”(信:誠實。)《左傳·昭公二十三年》:“守其交禮。”《史記·廉頗藺相如列傳》:“卒相與歡,為刎頸之交。”(卒:終於。)《法言·修身》:“上交不諂,下交不驕,則可以有為矣。”(有為:有作為。)③交情;友誼。《莊子·山木》:“夫相收之與相棄亦遠矣,且君子之交淡若水,小人之交甘若醴。”《後漢書·崔駰傳》:“交淺而言深者,愚也。”④時間或地區相連接。《左傳·僖公五年》:“其九月、十月之交乎?”⑤交配。《聊齋志異·董生》:“夢與女交。”⑥副詞。1.俱;同時。《左傳·文公十二年》:“(秦軍與晉軍)乃皆出戰,交綏。”(綏:退軍。)2. 互相。《左傳·隱公三年》:“周、鄭交質。王子狐為質於鄭,鄭公子質於周。”(質:人質。)《史記·張儀列傳》:“兩國交爭,其勢不兩立。”《戰國策·趙策三》:“俱據萬乘之國,交有稱王之名。”⑦通“蛟”。《漢書·高帝紀上》:“則見交龍於上。”⑧通“教”。使。岑參《嘆白發》:“白發生偏速,交人不奈何。”

    朋:

    ①古代貨幣單位。五貝為一串,兩串為一朋。一說兩貝為一朋。《詩經·小雅·菁菁者莪》:“既見君子,賜我百朋。”②朋友。李白《陳情贈友人》詩:“斯人無良朋。”③朋黨。東方朔《七諫·初放》:“群眾成朋兮,上浸以惑。”(浸:逐漸。)④勾結。屈原《離騷》:“世並舉而好朋兮。”⑤倫比。《詩經·唐風·椒聊》:“彼其之子,碩大無朋。”(其:語氣詞。之子:這個人。)⑥同,齊。《後漢書·李固杜喬傳》:“朋心合力。”

    已:

    ①停止。《荀子·勸學》:“學不可以已。”②完畢。《戰國策·齊策二》:“言未已,齊讓又至。”(讓:責備。)③罷免。《論語·公冶長》:“(子文)三已之,無慍(yùn)色。”(慍:怨恨。)④疾止;病除。柳宗元《捕蛇者說》:“可以已大風。”(大風:麻風病。)⑤副詞。1. 已經。《史記·蒙恬列傳》:“扶蘇已死。”2.隨後;旋即。《史記·項羽本紀》:“廢以為侯,已又殺之。”3. 太;過分。《詩經·小雅·巧言》:“昊(hào)天已威。”(昊天:天。)⑥通“以”。介詞。和方位詞“來”、“上”、“下”、“東”、“西”等結合,表示對時間、范圍的限制。《三國志·吳書·吳主傳》:“自丞相雍已下皆諫。”⑦語氣詞。用法同“矣”。用於句末,表示確定語氣。《老子》第二章:“天下皆知美之為美,斯惡已。”(斯惡已:就顯出醜惡瞭。)

    疏:

    ①疏通。《孟子·滕文公上》:“禹疏九河。”②清除。仲長統《昌言》:“疏濯胸臆,澡雪腹心。”③分給;分散。《淮南子·道應》:“襄子疏隊而擊之。”④分賜;給予。《鹽鐵論·毀學》:“疏爵分祿以褒賢。”⑤稀,與“密”相對。《老子》第七十三章:“天網恢恢,疏而不失。”⑥疏遠。《漢書·元帝紀》:“繇是疏太子而愛淮陽王。”⑦遠親。亦泛指關系疏遠的人。《管子·形勢》:“子婦不失其常,則長幼理而親疏和。”⑧粗略;疏忽;不周密;不細密。《漢書·賈誼傳》:“天下初定,制度疏闊。”⑨粗糙。《孟子·滕文公上》:“三年之喪,齊(zī)疏之服。”(齊:縫邊。)⑩指粗食。《詩經·大雅·召旻》:“彼疏,斯粺。”(11)分條陳述。《漢書·蘇武傳》:“數疏光過失予燕王。”(光:人名。)(12)臣下給皇帝的奏章。《漢書·董仲舒傳》:“數上疏諫爭。”(13)註釋的一種,對古書的前人註釋加以引申和說明。《隋書·經籍志》:“《莊子義疏》八卷。”

    疏索:

    冷淡,稀疏。駱賓王《疇昔篇》:“當時門客今何在?疇昔交朋已~~。”

    索:

    ①大繩;粗繩子,泛指繩子。賈誼《惜誓》:“並紉茅絲以為索。”(紉:搓。)②絞成索;使……成繩狀。王充《論衡·語增》:“傳語又稱紂力能索鐵伸鉤。”③法度。《左傳·定公四年》:“啟以商政,疆以周索。”(疆:疆理土地。)④尋找;搜尋;求取。屈原《離騷》:“路曼曼其修遠兮,吾將上下而求索。”《韓非子·孤憤》:“求索不得,貨賂不至。”⑤索取;要。杜甫《兵車行》:“縣官急索租,租稅從何出?”⑥盡;完結。《韓非子·初見秦》:“士民病,蓄積索。”⑦單;孤獨。陶潛《祭程氏妹文》:“兄弟索居,乖隔楚越。”(乖隔:分離。)


  • 当时门客今何在,畴昔交朋已疏索。

    “当时门客今何在,畴昔交朋已疏索。”诗句出处:《畴昔篇》;是唐朝诗人骆宾王的作品。

    少年重英侠,弱岁贱衣冠。既托寰中赏,方承膝下欢。
    遨游灞水曲,风月洛城端。且知无玉馔,谁肯逐金丸。
    金丸玉馔盛繁华,自言轻侮季伦家。五霸争驰千里马,
    三条竞骛七香车。掩映飞轩乘落照,参差步障引朝霞。
    池中旧水如悬镜,屋里新妆不让花。意气风云倏如昨,
    岁月春秋屡回薄。上苑频经柳絮飞,中园几见梅花落。
    当时门客今何在,畴昔交朋已疏索。莫教憔悴损容仪,
    会得高秋云雾廓。淹留坐帝乡,无事积炎凉。
    一朝披短褐,六载奉长廊。赋文惭昔马,执戟叹前扬。
    挥戈出武帐,荷笔入文昌。文昌隐隐皇城里,
    由来奕奕多才子。潘陆词锋骆驿飞,张曹翰苑纵横起。
    卿相未曾识,王侯宁见拟。垂钓甘成白首翁,
    负薪何处逢知己。判将运命赋穷通,从来奇舛任西东。
    不应永弃同刍狗,且复飘飖类转蓬。容鬓年年异,
    春华岁岁同。荣亲未尽礼,徇主欲申功。
    脂车秣马辞乡国,萦辔西南使邛僰。玉垒铜梁不易攀,
    地角天涯眇难测。莺啭蝉吟有悲望,鸿来雁度无音息。
    阳关积雾万里昏,剑阁连山千种色。蜀路何悠悠,
    岷峰阻且修。回肠随九折,迸泪连双流。寒光千里暮,
    露气二江秋。长途看束马,平水且沉牛。
    华阳旧地标神制,石镜蛾眉真秀丽。诸葛才雄已号龙,
    公孙跃马轻称帝。五丁卓荦多奇力,四士英灵富文艺。
    云气横开八阵形,桥形遥分七星势。川平烟雾开,
    游戏锦城隈。墉高龟望出,水净雁文回。寻姝入酒肆,
    访客上琴台。不识金貂重,偏惜玉山颓。
    他乡冉冉消年月,帝里沈沈限城阙。不见猿声助客啼,
    唯闻旅思将花发。我家迢递关山里,关山迢递不可越。
    故园梅柳尚馀春,来时勿使芳菲歇。解鞅欲言归,
    执袂怆多违。北梁俱握手,南浦共沾衣。别情伤去盖,
    离念惜徂辉。知音何所托,木落雁南飞。回来望平陆,
    春来酒应熟。相将菌阁卧青溪,且用藤杯泛黄菊。
    十年不调为贫贱,百日屡迁随倚伏。只为须求负郭田,
    使我再干州县禄。百年郁郁少腾迁,万里遥遥入镜川。
    涘江拂潮冲白日,淮海长波接远天。
    丛竹凝朝露,孤山起暝烟。赖有边城月,常伴客旌悬。
    东南美箭称吴会,名都隐轸三江外。涂山执玉应昌期,
    曲水开襟重文会。仙镝流音鸣鹤岭,宝剑分辉落蛟濑。
    未看白马对芦刍,且觉浮云似车盖。江南节序多,
    文酒屡经过。共踏春江曲,俱唱采菱歌。舟移疑入镜,
    棹举若乘波。风光无限极,归楫碍池荷。
    眺听烟霞正流眄,即从王事归舻转。芝田花月屡裴回,
    金谷佳期重游衍。登高北望嗤梁叟,凭轼西征想潘掾。
    峰开华岳耸疑莲,水激龙门急如箭。人事谢光阴,
    俄遭霜露侵。偷存七尺影,分没九泉深。穷途行泣玉,
    愤路未藏金。茹荼空有叹,怀橘独伤心。
    年来岁去成销铄,怀抱心期渐寥落。挂冠裂冕已辞荣,
    南亩东皋事耕凿。宾阶客院常疏散,蓬径柴扉终寂寞。
    自有林泉堪隐栖,何必山中事丘壑。我住青门外,
    家临素浐滨。遥瞻丹凤阙,斜望黑龙津。荒衢通猎骑,
    穷巷抵樵轮。时有桃源客,来访竹林人。
    昨夜琴声奏悲调,旭旦含颦不成笑。果乘骢马发嚣书,
    复道郎官禀纶诰。冶长非罪曾缧绁,长孺然灰也经溺。
    高门有阅不图封,峻笔无闻敛敷妙。适离京兆谤,
    还从御史弹。炎威资夏景,平曲况秋翰。画地终难入,
    书空自不安。吹毛未可待,摇尾且求餐。
    丈夫坎壈多愁疾,契阔迍邅尽今日。慎罚宁凭两造辞,
    严科直挂三章律。邹衍衔悲系燕狱,李斯抱怨拘秦桎。
    不应白发顿成丝,直为黄沙暗如漆。紫禁终难叫,
    朱门不易排。惊魂闻叶落,危魄逐轮埋。霜威遥有厉,
    雪枉遂无阶。含冤欲谁道,饮气独居怀。
    忽闻驿使发关东,传道天波万里通。涸鳞去辙还游海,
    幽禽释网便翔空。舜泽尧曦方有极,谗言巧佞傥无穷。
    谁能跼迹依三辅,会就商山访四翁。

    【注释】:

    当:

    (一)①面对;面向。王充《论衡·变动》:“盛夏之时,当风而立。”②正在某处。《墨子·兼爱下》:“然当今之时。”③相当于;抵得上。《史记·屈原贾生列传》:“(张仪)乃曰:‘以一(张)仪而当汉中地,臣请往如楚。’”(如:到。)④抵挡;抵抗。《战国策·齐策一》:“必一而当十,十而当百,百而当千。”⑤遮挡;挡住。《庄子·人间世》:“汝不知夫螳螂乎,怒其臂以当车辙。”⑥担当;承受。《宋史·萧注传》:“敢当天下大事。”⑦担任;充当。《晋书·熊远传》:“今当官者以理事为俗吏,奉法为苛刻。”⑧主管;掌管。《左传·襄公二年》:“于是子罕当国。”⑨判决定罪。《史记·蒙恬列传》:“当高罪死。”⑩适应;符合。《汉书·盖宽饶传》:“以言事不当意,而为文吏所诋挫。”(挫:屈辱。)(11)应该;应当。《后汉书·马援传》:“穷当益坚,老当益壮。”(12)介词。引进时间或处所。相当于“就在”。《史记·项羽本纪》:“当是时,秦嘉已立景驹为楚王。”(是:此。) (二)dàng ①恰当;得当。《礼记· 乐记》:“古者天地顺而四时当。”②当做。《战国策·齐策四》:“安步以当车。”③器物的底部或顶端。《韩非子·外储说右上》:“今有千金之玉卮(zhī),通而无当,可以盛水乎?”(卮:酒杯。)

    当时:

    ①当代,当世。《北齐书·郑述祖传》:“~~以为绝妙。”②dàng shí 副词。立时,立即。东方朔《十洲记》:“[祖州]有不死草,草形如菰苗,长三四尺。人已死三日者,以草覆之,皆~~活。”

    时:

    ①季节;指四季。《论语·阳货》:“四时行焉。”②特指农时。《孟子·梁惠王上》:“百亩之田,勿夺其时,八口之家可以无饥矣。”③光阴;时光;时候。《吕氏春秋·首时》:“天不再与,时不久留。”④指按照规定的时间。南卓《羯(jié)鼓录》:“黄幡繟亦知音,上尝使人召之,不时至,上怒,络绎遣使寻捕。”⑤时辰;时候。《庄子·养生主》:“始臣之解牛之时。”⑥其时;当时。魏禧《大铁椎传》:“时座上有健啖者,貌甚寝。”(健啖:食量过人。寝:丑陋。)⑦机会;时机;时运。《论语·阳货》:“好从事而亟失时,可谓知乎?”《新唐书·武平一传》:“时不再来,荣难人借。”(荣:荣华富贵。)⑧合时;应时。《庄子·秋水》:“秋水时至,百川灌河。”⑨时代;时世。《吕氏春秋· 察今》:“世易时移,变法宜矣。”⑩时势;时尚。朱庆余《近试上张籍水部》:“妆罢低声问夫婿:画眉深浅入时无?”(11)副词。用以表示时间。1. 表示行为不断发生,相当于“常常”、“经常”。韩愈《行难》:“圣人不世出,贤人不时出。”(不世:罕有。)2. 表示行为偶尔发生,相当于“有时”、“时而”。杜甫《自阆(làng)中领妻子却赴蜀山行三首》之三:“行色递隐见,人烟时有无。”(12)通“伺(sì)”。等候。《论语·阳货》:“孔子时其亡也,而往拜之。”

    门:

    ①建筑物的进出口。《诗经·小雅 ·何人斯》:“不入我门。”《木兰诗》:“开我东阁门。”②关键。《老子》第一章:“玄之又玄,众妙之门。”《商君书·君臣》:“臣闻道民之门,在上所先。”③家;家族。《三国志·蜀书·先主传》:“汝勿妄语,灭吾门也。”④门类;类别。《旧唐书·杜佑传》:“凡书九门,计二百卷。”⑤派别;学派。《后汉书·郑玄传》:“仲尼之门,考以四科。”⑥门第。《北史·刘昶传》:“唯能是寄,不必拘门。”

    门客:

    ①食客。沈佺期《秦州薛都督挽词》:“碑传~~建,剑是故人留。”②塾师。陆游《老学庵笔记》:“秦会之有十客,曹冠以教其孙为~~。”

    客:

    ①宾客;外来人。李斯《谏逐客书》:“臣闻吏议逐客,窃以为过矣。”《诗经·商颂·那》:“我有嘉客,亦不夷怿(yì)。”(夷怿:喜悦。)②门客;食客。《史记·孟尝君列传》:“冯驩闻孟尝君好客。”《战国策·齐策四》:“孟尝君出记,问门下诸客。”③旅客。李商隐《滞雨》:“滞雨长安夜,残灯独客愁。”④客商。卢纶《晚次鄂州》:“估客昼眠知浪静,舟人夜语觉潮生。”⑤旅居;寄居。杜甫《去蜀》:“五载客蜀郡,一年居梓州。”⑥为某种目的而奔走活动的人。《后汉书·马援传》:“吴王好剑客。”《周易·系辞下》:“重门击柝(tuò),以御暴客。”(柝:打更用的梆子。)

    今:

    ①此时;现在。《归去来兮辞》:“实迷途其未远,觉今是而昨非。”《战国策·赵策四》:“老夫今者殊不欲食。”《左传·襄公二年》:“(崔子)今不来矣。”②现代。与“古”相对。《礼记·中庸》:“生乎今之世,反古之道。”(反:违反。)《论语·子罕》:“后生可畏,焉知来者之不如今也?”③今日。《诗经·召南·摽有梅》:“求我庶士,迨其今兮。”(庶:多。士:指未婚男子。迨dài:及;到。)④当今。《孟子·梁惠王上》:“今夫天下之人牧,未有不嗜杀人者也。”⑤将要;将会。司马迁《史记·项羽本纪》:“竖子不足与谋,夺项王天下者必沛公也。吾属今为之虏矣。”⑥不久。《史记·申屠嘉列传》:“汝第往,吾今使人召若。”⑦假如;如果。《史记·项羽本纪》:“今不急下,吾烹太公。”

    何:

    (一)①疑问代词。1. 什么。《诗经·召南·何彼秾矣》:“何彼秾(nóng)矣?”(那长得很茂盛的是什么?)2. 为什么。《汉书·伍被传》:“公独以为无福,何?”3. 何处。韩愈《左迁至蓝关示侄孙湘》:“云横秦岭家何在?”②副词。1.表示反问。相当于“怎么”、“哪里”。《史记·项羽本纪》:“大王来何操?”《后汉书·马援传》:“男儿要当死于边野,以马革裹尸还葬身,何能卧床上在儿女子手中邪?”(邪:同“耶”。)2.表示感叹。相当于“多么”。曹操《观沧海》:“水何澹澹。” (二)hè 扛;担。《诗经·曹风·候人》:“何戈与祋(duì)。”(祋:兵器名。)泛指背负。《诗经·小雅· 无羊》:“何蓑(suō)何笠。”引申为承受。《诗经·商颂·长发》:“何天之休。”(休:福。)以上意义后来写作“荷”。

    在:

    ①存在;在世。《论语·里仁》:“父母在,不远游,游必有方。”范缜《神灭论》:“岂容形亡而神在。”②表示人或事物的位置或状态。张华《情诗》:“处欢愒(kài)夜促,在戚怨宵长”。(愒:贪。)③处;处所。陶潜《饮酒》之二:“衰荣无定在,彼此共更之。”④在于;取决于。《荀子·劝学》:“驽马十驾,功在不舍。”⑤问候;慰问。《左传·襄公二十六年》:“寡人淹恤在外,二三子使寡人朝夕闻卫国之言,吾子独不在寡人。”(寡人:卫献公自称。淹恤:久遭忧患。吾子:指卫大夫大叔文子。)⑥观察;审察。《尚书 ·舜典》:“在璇玑玉衡,以齐七政。”(璇玑玉衡:玉饰的天体观测仪器。七政:日、月和金木水火土五星。)⑦介词。引进事情发生的时间、地点、情形、范围等。柳宗元《田家》诗:“迎新在此岁。”《资治通鉴·汉献帝建安十三年》:“将军禽操宜在今日。”(将军:指孙权。操:曹操。)⑧和“所”连用,表示强调,其下多连“不”等。⑨终结。《尚书·吕刑》:“非天不中,惟人在命。”⑩通“才”。仅仅。《汉书·贾谊传》:“长沙乃在二万五千户耳。”

    畴:

    ①已耕治的田地。《荀子·富国》:“其田畴秽。”(秽:荒芜。)②田间的分界。左思《魏都赋》:“均田画畴,蕃庐错列。”(蕃庐错列:藩篱庐舍错杂罗列。)③种类;同类。后作“俦”。《荀子·劝学》:“草木畴生,禽兽群焉,物各从其类也。”《战国策·齐策》:“物各有畴。”④同辈。《后汉书·刘隆传》:“明年,隆坐征下狱,其畴辈十余人皆死。”(坐征:受惩。)⑤谁。《列子·天瑞》:“运转亡已,天地密移,畴觉之哉?”[畴昔]以前;往昔。范成大《一百八盘》:“畴昔辞桂林,自谓已出岭。”《左传·宣公二年》:“畴昔之羊子为政,今日之事,我为政。”

    畴昔:

    从前,往日。苏轼《后赤壁赋》:“~~之夜,飞鸣而过我者,非子也耶?”

    昔:

    ①同“腊”。干肉。《逸周书·器服》:“焚菜脍五昔。”(脍:细切的肉。)②从前;往日。《盐铁论·非鞅》:“昔商君相秦也。”③陈旧;久远。钱谦益《渡河闻何三季穆之讣》:“清言酌昔酒。”④通“夕”。夜晚。《庄子·天运》:“蚊虻噆(zǎn)肤,则通昔不寐矣。”(噆:叮。)⑤通“错(cuò)”。交错。《周礼·考工记·弓人》:“老牛之角紾(tiǎn)而昔。”(紾:纹理粗糙。)⑥末尾;终了。《吕氏春秋·任地》:“孟夏之昔,杀三叶而获大麦。”[昔昔]夜夜。《列子·周穆王》:“昔昔梦为国君。”

    交:

    ①交叉;交错。《孔子家语·致思》:“挺刃交兵。”《楚辞· 九歌·国殇》:“旌(jīng)蔽日兮敌若云,矢交坠兮士争先。”(旌:旗。矢:箭。)《史记·项羽本纪》:“交戟之卫士欲止不内(nà),樊哙侧其盾以撞。”(内:同“纳”。)②结交;交往。《论语·学而》:“与朋友交而不信乎?”(信:诚实。)《左传·昭公二十三年》:“守其交礼。”《史记·廉颇蔺相如列传》:“卒相与欢,为刎颈之交。”(卒:终于。)《法言·修身》:“上交不谄,下交不骄,则可以有为矣。”(有为:有作为。)③交情;友谊。《庄子·山木》:“夫相收之与相弃亦远矣,且君子之交淡若水,小人之交甘若醴。”《后汉书·崔骃传》:“交浅而言深者,愚也。”④时间或地区相连接。《左传·僖公五年》:“其九月、十月之交乎?”⑤交配。《聊斋志异·董生》:“梦与女交。”⑥副词。1.俱;同时。《左传·文公十二年》:“(秦军与晋军)乃皆出战,交绥。”(绥:退军。)2. 互相。《左传·隐公三年》:“周、郑交质。王子狐为质于郑,郑公子质于周。”(质:人质。)《史记·张仪列传》:“两国交争,其势不两立。”《战国策·赵策三》:“俱据万乘之国,交有称王之名。”⑦通“蛟”。《汉书·高帝纪上》:“则见交龙于上。”⑧通“教”。使。岑参《叹白发》:“白发生偏速,交人不奈何。”

    朋:

    ①古代货币单位。五贝为一串,两串为一朋。一说两贝为一朋。《诗经·小雅·菁菁者莪》:“既见君子,赐我百朋。”②朋友。李白《陈情赠友人》诗:“斯人无良朋。”③朋党。东方朔《七谏·初放》:“群众成朋兮,上浸以惑。”(浸:逐渐。)④勾结。屈原《离骚》:“世并举而好朋兮。”⑤伦比。《诗经·唐风·椒聊》:“彼其之子,硕大无朋。”(其:语气词。之子:这个人。)⑥同,齐。《后汉书·李固杜乔传》:“朋心合力。”

    已:

    ①停止。《荀子·劝学》:“学不可以已。”②完毕。《战国策·齐策二》:“言未已,齐让又至。”(让:责备。)③罢免。《论语·公冶长》:“(子文)三已之,无愠(yùn)色。”(愠:怨恨。)④疾止;病除。柳宗元《捕蛇者说》:“可以已大风。”(大风:麻风病。)⑤副词。1. 已经。《史记·蒙恬列传》:“扶苏已死。”2.随后;旋即。《史记·项羽本纪》:“废以为侯,已又杀之。”3. 太;过分。《诗经·小雅·巧言》:“昊(hào)天已威。”(昊天:天。)⑥通“以”。介词。和方位词“来”、“上”、“下”、“东”、“西”等结合,表示对时间、范围的限制。《三国志·吴书·吴主传》:“自丞相雍已下皆谏。”⑦语气词。用法同“矣”。用于句末,表示确定语气。《老子》第二章:“天下皆知美之为美,斯恶已。”(斯恶已:就显出丑恶了。)

    疏:

    ①疏通。《孟子·滕文公上》:“禹疏九河。”②清除。仲长统《昌言》:“疏濯胸臆,澡雪腹心。”③分给;分散。《淮南子·道应》:“襄子疏队而击之。”④分赐;给予。《盐铁论·毁学》:“疏爵分禄以褒贤。”⑤稀,与“密”相对。《老子》第七十三章:“天网恢恢,疏而不失。”⑥疏远。《汉书·元帝纪》:“繇是疏太子而爱淮阳王。”⑦远亲。亦泛指关系疏远的人。《管子·形势》:“子妇不失其常,则长幼理而亲疏和。”⑧粗略;疏忽;不周密;不细密。《汉书·贾谊传》:“天下初定,制度疏阔。”⑨粗糙。《孟子·滕文公上》:“三年之丧,齐(zī)疏之服。”(齐:缝边。)⑩指粗食。《诗经·大雅·召旻》:“彼疏,斯粺。”(11)分条陈述。《汉书·苏武传》:“数疏光过失予燕王。”(光:人名。)(12)臣下给皇帝的奏章。《汉书·董仲舒传》:“数上疏谏争。”(13)注释的一种,对古书的前人注释加以引申和说明。《隋书·经籍志》:“《庄子义疏》八卷。”

    疏索:

    冷淡,稀疏。骆宾王《畴昔篇》:“当时门客今何在?畴昔交朋已~~。”

    索:

    ①大绳;粗绳子,泛指绳子。贾谊《惜誓》:“并纫茅丝以为索。”(纫:搓。)②绞成索;使……成绳状。王充《论衡·语增》:“传语又称纣力能索铁伸钩。”③法度。《左传·定公四年》:“启以商政,疆以周索。”(疆:疆理土地。)④寻找;搜寻;求取。屈原《离骚》:“路曼曼其修远兮,吾将上下而求索。”《韩非子·孤愤》:“求索不得,货赂不至。”⑤索取;要。杜甫《兵车行》:“县官急索租,租税从何出?”⑥尽;完结。《韩非子·初见秦》:“士民病,蓄积索。”⑦单;孤独。陶潜《祭程氏妹文》:“兄弟索居,乖隔楚越。”(乖隔:分离。)


  • dang shi men ke jin he zai ,chou xi jiao peng yi shu suo 。

    “dang shi men ke jin he zai ,chou xi jiao peng yi shu suo 。”shi gou chu chu :《chou xi pian 》;shi tang chao shi ren jia bin wang de zuo pin 。

    shao nian chong ying xia ,ruo sui jian yi guan 。ji tuo huan zhong shang ,fang cheng xi xia huan 。
    ao you ba shui qu ,feng yue luo cheng duan 。ju zhi mo yu zhuan ,shei ken zhu jin wan 。
    jin wan yu zhuan cheng fan hua ,zi yan qing wu ji lun jia 。wu ba zheng chi qian li ma ,
    san tiao jing wu qi xiang che 。yan ying fei xuan cheng la zhao ,can cha bu zhang yin chao xia 。
    chi zhong jiu shui ru xuan jing ,wu li xin zhuang bu rang hua 。yi qi feng yun shu ru zuo ,
    sui yue chun qiu lv hui bao 。shang yuan pin jing liu xu fei ,zhong yuan ji jian mei hua la 。
    dang shi men ke jin he zai ,chou xi jiao peng yi shu suo 。mo jiao qiao cui sun rong yi ,
    hui de gao qiu yun wu kuo 。yan liu zuo di xiang ,mo shi ji yan liang 。
    yi chao pi duan he ,liu zai feng chang lang 。fu wen can xi ma ,zhi ji tan qian yang 。
    hui ge chu wu zhang ,he bi ru wen chang 。wen chang yin yin huang cheng li ,
    you lai yi yi duo cai zi 。pan liu ci feng jia yi fei ,zhang cao han yuan zong heng qi 。
    qing xiang wei ceng shi ,wang hou ning jian ni 。chui diao gan cheng bai shou weng ,
    fu xin he chu feng zhi ji 。pan jiang yun ming fu qiong tong ,cong lai ji chuan ren xi dong 。
    bu ying yong qi tong chu gou ,ju fu piao yao lei zhuai peng 。rong bin nian nian yi ,
    chun hua sui sui tong 。rong qin wei jin li ,xun zhu yu shen gong 。
    zhi che mo ma ci xiang guo ,ying pei xi na shi qiong bo 。yu lei tong liang bu yi pan ,
    de jiao tian ya miao nan ce 。ying zhuan chan yin you bei wang ,hong lai yan du mo yin xi 。
    yang guan ji wu mo li hun ,jian ge lian shan qian chong se 。shu lu he you you ,
    min feng zu ju xiu 。hui chang sui jiu she ,beng lei lian shuang liu 。han guang qian li mu ,
    lou qi er jiang qiu 。chang tu kan shu ma ,ping shui ju chen niu 。
    hua yang jiu de biao shen zhi ,dan jing e mei zhen xiu li 。zhu ge cai xiong yi hao long ,
    gong sun yue ma qing chen di 。wu ding zhuo luo duo ji li ,si shi ying ling fu wen yi 。
    yun qi heng kai ba zhen xing ,qiao xing yao fen qi xing shi 。chuan ping yan wu kai ,
    you hu jin cheng wei 。yong gao gui wang chu ,shui jing yan wen hui 。xun shu ru jiu si ,
    fang ke shang qin tai 。bu shi jin diao chong ,pian xi yu shan tui 。
    ta xiang ran ran xiao nian yue ,di li shen shen xian cheng que 。bu jian yuan sheng zhu ke ti ,
    wei wen lv sai jiang hua fa 。wo jia tiao di guan shan li ,guan shan tiao di bu ke yue 。
    gu yuan mei liu shang yu chun ,lai shi wu shi fang fei xie 。jie yang yu yan gui ,
    zhi mei chuang duo wei 。bei liang ju wo shou ,na pu gong zhan yi 。bie qing shang qu gai ,
    li nian xi cu hui 。zhi yin he suo tuo ,mu la yan na fei 。hui lai wang ping liu ,
    chun lai jiu ying shou 。xiang jiang jun ge wo qing xi ,ju yong teng bei fan huang ju 。
    shi nian bu diao wei pin jian ,bai ri lv qian sui yi fu 。zhi wei xu qiu fu guo tian ,
    shi wo zai gan zhou xian lu 。bai nian yu yu shao teng qian ,mo li yao yao ru jing chuan 。
    si jiang bi chao chong bai ri ,huai hai chang bo jie yuan tian 。
    cong zhu ning chao lou ,gu shan qi ming yan 。lai you bian cheng yue ,chang ban ke jing xuan 。
    dong na mei jian chen wu hui ,ming dou yin zhen san jiang wai 。tu shan zhi yu ying chang ji ,
    qu shui kai jin chong wen hui 。xian di liu yin ming he ling ,bao jian fen hui la jiao lai 。
    wei kan bai ma dui lu chu ,ju jiao fu yun shi che gai 。jiang na jie xu duo ,
    wen jiu lv jing guo 。gong ta chun jiang qu ,ju chang cai ling ge 。zhou yi yi ru jing ,
    zhao ju re cheng bo 。feng guang mo xian ji ,gui ji ai chi he 。
    tiao ting yan xia zheng liu mian ,ji cong wang shi gui lu zhuai 。zhi tian hua yue lv pei hui ,
    jin gu jia ji chong you yan 。deng gao bei wang chi liang sou ,ping shi xi zheng xiang pan yuan 。
    feng kai hua yue song yi lian ,shui ji long men ji ru jian 。ren shi xie guang yin ,
    e zao shuang lou qin 。tou cun qi che ying ,fen mei jiu quan shen 。qiong tu hang qi yu ,
    fen lu wei cang jin 。ru tu kong you tan ,huai ju du shang xin 。
    nian lai sui qu cheng xiao shuo ,huai bao xin ji jian liao la 。gua guan lie mian yi ci rong ,
    na mu dong gao shi geng zao 。bin jie ke yuan chang shu san ,peng jing chai fei zhong ji mo 。
    zi you lin quan kan yin qi ,he bi shan zhong shi qiu he 。wo zhu qing men wai ,
    jia lin su chan bin 。yao zhan dan feng que ,xie wang hei long jin 。huang qu tong lie ji ,
    qiong hang di qiao lun 。shi you tao yuan ke ,lai fang zhu lin ren 。
    zuo ye qin sheng zou bei diao ,xu dan han pin bu cheng xiao 。guo cheng cong ma fa ao shu ,
    fu dao lang guan bing guan gao 。ye chang fei zui ceng lei xie ,chang ru ran hui ye jing ni 。
    gao men you yue bu tu feng ,jun bi mo wen lian fu miao 。kuo li jing zhao bang ,
    hai cong yu shi dan 。yan wei zi xia jing ,ping qu kuang qiu han 。hua de zhong nan ru ,
    shu kong zi bu an 。chui mao wei ke dai ,yao wei ju qiu can 。
    zhang fu kan lan duo chou ji ,qi kuo zhun zhan jin jin ri 。shen fa ning ping liang zao ci ,
    yan ke zhi gua san zhang lv 。ju yan xian bei ji yan yu ,li si bao yuan ju qin zhi 。
    bu ying bai fa du cheng si ,zhi wei huang sha an ru qi 。zi jin zhong nan jiao ,
    zhu men bu yi pai 。jing hun wen xie la ,wei bo zhu lun mai 。shuang wei yao you li ,
    xue wang sui mo jie 。han yuan yu shei dao ,yin qi du ju huai 。
    hu wen yi shi fa guan dong ,chuan dao tian bo mo li tong 。he lin qu zhe hai you hai ,
    you qin shi wang bian xiang kong 。shun ze yao xi fang you ji ,chan yan qiao ning tang mo qiong 。
    shei neng 跼ji yi san fu ,hui jiu shang shan fang si weng 。

    【zhu shi 】:

    dang :

    (yi )①mian dui ;mian xiang 。wang chong 《lun heng ·bian dong 》:“cheng xia zhi shi ,dang feng er li 。”②zheng zai mou chu 。《mo zi ·jian ai xia 》:“ran dang jin zhi shi 。”③xiang dang yu ;di de shang 。《shi ji ·qu yuan gu sheng lie chuan 》:“(zhang yi )nai yue :‘yi yi (zhang )yi er dang han zhong de ,chen qing wang ru chu 。’”(ru :dao 。)④di dang ;di kang 。《zhan guo ce ·ji ce yi 》:“bi yi er dang shi ,shi er dang bai ,bai er dang qian 。”⑤zhe dang ;dang zhu 。《zhuang zi ·ren jian shi 》:“ru bu zhi fu tang lang hu ,nu ji bei yi dang che zhe 。”⑥dan dang ;cheng shou 。《song shi ·xiao zhu chuan 》:“gan dang tian xia da shi 。”⑦dan ren ;chong dang 。《jin shu ·xiong yuan chuan 》:“jin dang guan zhe yi li shi wei su li ,feng fa wei ke ke 。”⑧zhu guan ;zhang guan 。《zuo chuan ·xiang gong er nian 》:“yu shi zi han dang guo 。”⑨pan jue ding zui 。《shi ji ·meng tian lie chuan 》:“dang gao zui si 。”⑩kuo ying ;fu ge 。《han shu ·gai kuan rao chuan 》:“yi yan shi bu dang yi ,er wei wen li suo di cuo 。”(cuo :qu ru 。)(11)ying gai ;ying dang 。《hou han shu ·ma yuan chuan 》:“qiong dang yi jian ,lao dang yi zhuang 。”(12)jie ci 。yin jin shi jian huo chu suo 。xiang dang yu “jiu zai ”。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“dang shi shi ,qin jia yi li jing ju wei chu wang 。”(shi :ci 。) (er )dàng ①qia dang ;de dang 。《li ji · le ji 》:“gu zhe tian de shun er si shi dang 。”②dang zuo 。《zhan guo ce ·ji ce si 》:“an bu yi dang che 。”③qi wu de de bu huo ding duan 。《han fei zi ·wai chu shui you shang 》:“jin you qian jin zhi yu zhi (zhī),tong er mo dang ,ke yi cheng shui hu ?”(zhi :jiu bei 。)

    dang shi :

    ①dang dai ,dang shi 。《bei ji shu ·zheng shu zu chuan 》:“~~yi wei jue miao 。”②dàng shí fu ci 。li shi ,li ji 。dong fang shuo 《shi zhou ji 》:“[zu zhou ]you bu si cao ,cao xing ru gu miao ,chang san si che 。ren yi si san ri zhe ,yi cao fu zhi ,jie ~~huo 。”

    shi :

    ①ji jie ;zhi si ji 。《lun yu ·yang huo 》:“si shi hang yan 。”②te zhi nong shi 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“bai mu zhi tian ,wu duo ji shi ,ba kou zhi jia ke yi mo ji yi 。”③guang yin ;shi guang ;shi hou 。《lv shi chun qiu ·shou shi 》:“tian bu zai yu ,shi bu jiu liu 。”④zhi an zhao gui ding de shi jian 。na zhuo 《jie (jié)gu lu 》:“huang fan chan yi zhi yin ,shang chang shi ren shao zhi ,bu shi zhi ,shang nu ,lao yi qian shi xun bu 。”⑤shi chen ;shi hou 。《zhuang zi ·yang sheng zhu 》:“shi chen zhi jie niu zhi shi 。”⑥ji shi ;dang shi 。wei xi 《da tie chui chuan 》:“shi zuo shang you jian dan zhe ,mao shen qin 。”(jian dan :shi liang guo ren 。qin :chou lou 。)⑦ji hui ;shi ji ;shi yun 。《lun yu ·yang huo 》:“hao cong shi er ji shi shi ,ke wei zhi hu ?”《xin tang shu ·wu ping yi chuan 》:“shi bu zai lai ,rong nan ren jie 。”(rong :rong hua fu gui 。)⑧ge shi ;ying shi 。《zhuang zi ·qiu shui 》:“qiu shui shi zhi ,bai chuan guan he 。”⑨shi dai ;shi shi 。《lv shi chun qiu · cha jin 》:“shi yi shi yi ,bian fa yi yi 。”⑩shi shi ;shi shang 。zhu qing yu 《jin shi shang zhang ji shui bu 》:“zhuang ba di sheng wen fu xu :hua mei shen jian ru shi mo ?”(11)fu ci 。yong yi biao shi shi jian 。1. biao shi hang wei bu duan fa sheng ,xiang dang yu “chang chang ”、“jing chang ”。han yu 《hang nan 》:“sheng ren bu shi chu ,xian ren bu shi chu 。”(bu shi :han you 。)2. biao shi hang wei ou er fa sheng ,xiang dang yu “you shi ”、“shi er ”。du fu 《zi lang (làng)zhong ling qi zi que fu shu shan hang san shou 》zhi san :“hang se di yin jian ,ren yan shi you mo 。”(12)tong “ci (sì)”。deng hou 。《lun yu ·yang huo 》:“kong zi shi ji wang ye ,er wang bai zhi 。”

    men :

    ①jian zhu wu de jin chu kou 。《shi jing ·xiao ya ·he ren si 》:“bu ru wo men 。”《mu lan shi 》:“kai wo dong ge men 。”②guan jian 。《lao zi 》di yi zhang :“xuan zhi you xuan ,zhong miao zhi men 。”《shang jun shu ·jun chen 》:“chen wen dao min zhi men ,zai shang suo xian 。”③jia ;jia zu 。《san guo zhi ·shu shu ·xian zhu chuan 》:“ru wu wang yu ,mie wu men ye 。”④men lei ;lei bie 。《jiu tang shu ·du you chuan 》:“fan shu jiu men ,ji er bai juan 。”⑤pa bie ;xue pa 。《hou han shu ·zheng xuan chuan 》:“zhong ni zhi men ,kao yi si ke 。”⑥men di 。《bei shi ·liu chang chuan 》:“wei neng shi ji ,bu bi ju men 。”

    men ke :

    ①shi ke 。shen quan ji 《qin zhou xue dou du wan ci 》:“bei chuan ~~jian ,jian shi gu ren liu 。”②shu shi 。liu you 《lao xue an bi ji 》:“qin hui zhi you shi ke ,cao guan yi jiao ji sun wei ~~。”

    ke :

    ①bin ke ;wai lai ren 。li si 《jian zhu ke shu 》:“chen wen li yi zhu ke ,qie yi wei guo yi 。”《shi jing ·shang song ·na 》:“wo you jia ke ,yi bu yi yi (yì)。”(yi yi :xi yue 。)②men ke ;shi ke 。《shi ji ·meng chang jun lie chuan 》:“feng huan wen meng chang jun hao ke 。”《zhan guo ce ·ji ce si 》:“meng chang jun chu ji ,wen men xia zhu ke 。”③lv ke 。li shang yin 《zhi yu 》:“zhi yu chang an ye ,can deng du ke chou 。”④ke shang 。lu guan 《wan ci e zhou 》:“gu ke zhou mian zhi lang jing ,zhou ren ye yu jiao chao sheng 。”⑤lv ju ;ji ju 。du fu 《qu shu 》:“wu zai ke shu jun ,yi nian ju zi zhou 。”⑥wei mou chong mu de er ben zou huo dong de ren 。《hou han shu ·ma yuan chuan 》:“wu wang hao jian ke 。”《zhou yi ·ji ci xia 》:“chong men ji tuo (tuò),yi yu bao ke 。”(tuo :da geng yong de bang zi 。)

    jin :

    ①ci shi ;xian zai 。《gui qu lai xi ci 》:“shi mi tu ji wei yuan ,jiao jin shi er zuo fei 。”《zhan guo ce ·zhao ce si 》:“lao fu jin zhe shu bu yu shi 。”《zuo chuan ·xiang gong er nian 》:“(cui zi )jin bu lai yi 。”②xian dai 。yu “gu ”xiang dui 。《li ji ·zhong yong 》:“sheng hu jin zhi shi ,fan gu zhi dao 。”(fan :wei fan 。)《lun yu ·zi han 》:“hou sheng ke wei ,yan zhi lai zhe zhi bu ru jin ye ?”③jin ri 。《shi jing ·shao na ·biao you mei 》:“qiu wo shu shi ,dai ji jin xi 。”(shu :duo 。shi :zhi wei hun nan zi 。dai dài:ji ;dao 。)④dang jin 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“jin fu tian xia zhi ren mu ,wei you bu shi sha ren zhe ye 。”⑤jiang yao ;jiang hui 。si ma qian 《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“shu zi bu zu yu mou ,duo xiang wang tian xia zhe bi pei gong ye 。wu shu jin wei zhi lu yi 。”⑥bu jiu 。《shi ji ·shen tu jia lie chuan 》:“ru di wang ,wu jin shi ren shao re 。”⑦jia ru ;ru guo 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“jin bu ji xia ,wu peng tai gong 。”

    he :

    (yi )①yi wen dai ci 。1. shen me 。《shi jing ·shao na ·he bi nong yi 》:“he bi nong (nóng)yi ?”(na chang de hen mao cheng de shi shen me ?)2. wei shen me 。《han shu ·wu bei chuan 》:“gong du yi wei mo fu ,he ?”3. he chu 。han yu 《zuo qian zhi lan guan shi zhi sun xiang 》:“yun heng qin ling jia he zai ?”②fu ci 。1.biao shi fan wen 。xiang dang yu “zen me ”、“na li ”。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“da wang lai he cao ?”《hou han shu ·ma yuan chuan 》:“nan er yao dang si yu bian ye ,yi ma ge guo shi hai zang shen ,he neng wo chuang shang zai er nv zi shou zhong xie ?”(xie :tong “ye ”。)2.biao shi gan tan 。xiang dang yu “duo me ”。cao cao 《guan cang hai 》:“shui he dan dan 。” (er )hè gang ;dan 。《shi jing ·cao feng ·hou ren 》:“he ge yu dui (duì)。”(dui :bing qi ming 。)fan zhi bei fu 。《shi jing ·xiao ya · mo yang 》:“he suo (suō)he li 。”yin shen wei cheng shou 。《shi jing ·shang song ·chang fa 》:“he tian zhi xiu 。”(xiu :fu 。)yi shang yi yi hou lai xie zuo “he ”。

    zai :

    ①cun zai ;zai shi 。《lun yu ·li ren 》:“fu mu zai ,bu yuan you ,you bi you fang 。”fan zhen 《shen mie lun 》:“qi rong xing wang er shen zai 。”②biao shi ren huo shi wu de wei zhi huo zhuang tai 。zhang hua 《qing shi 》:“chu huan he (kài)ye cu ,zai qi yuan xiao chang ”。(he :tan 。)③chu ;chu suo 。tao qian 《yin jiu 》zhi er :“cui rong mo ding zai ,bi ci gong geng zhi 。”④zai yu ;qu jue yu 。《xun zi ·quan xue 》:“nu ma shi jia ,gong zai bu she 。”⑤wen hou ;wei wen 。《zuo chuan ·xiang gong er shi liu nian 》:“gua ren yan xu zai wai ,er san zi shi gua ren chao xi wen wei guo zhi yan ,wu zi du bu zai gua ren 。”(gua ren :wei suo gong zi chen 。yan xu :jiu zao you huan 。wu zi :zhi wei da fu da shu wen zi 。)⑥guan cha ;shen cha 。《shang shu ·shun dian 》:“zai xuan ji yu heng ,yi ji qi zheng 。”(xuan ji yu heng :yu shi de tian ti guan ce yi qi 。qi zheng :ri 、yue he jin mu shui huo tu wu xing 。)⑦jie ci 。yin jin shi qing fa sheng de shi jian 、de dian 、qing xing 、fan wei deng 。liu zong yuan 《tian jia 》shi :“ying xin zai ci sui 。”《zi zhi tong jian ·han suo di jian an shi san nian 》:“jiang jun qin cao yi zai jin ri 。”(jiang jun :zhi sun quan 。cao :cao cao 。)⑧he “suo ”lian yong ,biao shi jiang diao ,ji xia duo lian “bu ”deng 。⑨zhong jie 。《shang shu ·lv xing 》:“fei tian bu zhong ,wei ren zai ming 。”⑩tong “cai ”。jin jin 。《han shu ·gu yi chuan 》:“chang sha nai zai er mo wu qian hu er 。”

    chou :

    ①yi geng zhi de tian de 。《xun zi ·fu guo 》:“ji tian chou hui 。”(hui :huang wu 。)②tian jian de fen jie 。zuo sai 《wei dou fu 》:“jun tian hua chou ,fan lu cuo lie 。”(fan lu cuo lie :fan li lu she cuo za luo lie 。)③chong lei ;tong lei 。hou zuo “chou ”。《xun zi ·quan xue 》:“cao mu chou sheng ,qin shou qun yan ,wu ge cong ji lei ye 。”《zhan guo ce ·ji ce 》:“wu ge you chou 。”④tong bei 。《hou han shu ·liu long chuan 》:“ming nian ,long zuo zheng xia yu ,ji chou bei shi yu ren jie si 。”(zuo zheng :shou cheng 。)⑤shei 。《lie zi ·tian rui 》:“yun zhuai wang yi ,tian de mi yi ,chou jiao zhi zai ?”[chou xi ]yi qian ;wang xi 。fan cheng da 《yi bai ba pan 》:“chou xi ci gui lin ,zi wei yi chu ling 。”《zuo chuan ·xuan gong er nian 》:“chou xi zhi yang zi wei zheng ,jin ri zhi shi ,wo wei zheng 。”

    chou xi :

    cong qian ,wang ri 。su shi 《hou chi bi fu 》:“~~zhi ye ,fei ming er guo wo zhe ,fei zi ye ye ?”

    xi :

    ①tong “la ”。gan rou 。《yi zhou shu ·qi fu 》:“fen cai kuai wu xi 。”(kuai :xi qie de rou 。)②cong qian ;wang ri 。《yan tie lun ·fei yang 》:“xi shang jun xiang qin ye 。”③chen jiu ;jiu yuan 。qian qian yi 《du he wen he san ji mu zhi fu 》:“qing yan zhuo xi jiu 。”④tong “xi ”。ye wan 。《zhuang zi ·tian yun 》:“wen meng zan (zǎn)fu ,ze tong xi bu mei yi 。”(zan :ding 。)⑤tong “cuo (cuò)”。jiao cuo 。《zhou li ·kao gong ji ·gong ren 》:“lao niu zhi jiao zhen (tiǎn)er xi 。”(zhen :wen li cu cao 。)⑥mo wei ;zhong le 。《lv shi chun qiu ·ren de 》:“meng xia zhi xi ,sha san xie er huo da mai 。”[xi xi ]ye ye 。《lie zi ·zhou mu wang 》:“xi xi meng wei guo jun 。”

    jiao :

    ①jiao cha ;jiao cuo 。《kong zi jia yu ·zhi sai 》:“ting ren jiao bing 。”《chu ci · jiu ge ·guo shang 》:“jing (jīng)bi ri xi di re yun ,shi jiao zhui xi shi zheng xian 。”(jing :qi 。shi :jian 。)《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“jiao ji zhi wei shi yu zhi bu nei (nà),fan kuai ce ji dun yi zhuang 。”(nei :tong “na ”。)②jie jiao ;jiao wang 。《lun yu ·xue er 》:“yu peng you jiao er bu xin hu ?”(xin :cheng shi 。)《zuo chuan ·zhao gong er shi san nian 》:“shou ji jiao li 。”《shi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“cu xiang yu huan ,wei wen geng zhi jiao 。”(cu :zhong yu 。)《fa yan ·xiu shen 》:“shang jiao bu chan ,xia jiao bu jiao ,ze ke yi you wei yi 。”(you wei :you zuo wei 。)③jiao qing ;you yi 。《zhuang zi ·shan mu 》:“fu xiang shou zhi yu xiang qi yi yuan yi ,ju jun zi zhi jiao dan re shui ,xiao ren zhi jiao gan re li 。”《hou han shu ·cui yin chuan 》:“jiao jian er yan shen zhe ,yu ye 。”④shi jian huo de ou xiang lian jie 。《zuo chuan ·xi gong wu nian 》:“ji jiu yue 、shi yue zhi jiao hu ?”⑤jiao pei 。《liao zhai zhi yi ·dong sheng 》:“meng yu nv jiao 。”⑥fu ci 。1.ju ;tong shi 。《zuo chuan ·wen gong shi er nian 》:“(qin jun yu jin jun )nai jie chu zhan ,jiao sui 。”(sui :tui jun 。)2. hu xiang 。《zuo chuan ·yin gong san nian 》:“zhou 、zheng jiao zhi 。wang zi hu wei zhi yu zheng ,zheng gong zi zhi yu zhou 。”(zhi :ren zhi 。)《shi ji ·zhang yi lie chuan 》:“liang guo jiao zheng ,ji shi bu liang li 。”《zhan guo ce ·zhao ce san 》:“ju ju mo cheng zhi guo ,jiao you chen wang zhi ming 。”⑦tong “jiao ”。《han shu ·gao di ji shang 》:“ze jian jiao long yu shang 。”⑧tong “jiao ”。shi 。cen can 《tan bai fa 》:“bai fa sheng pian su ,jiao ren bu nai he 。”

    peng :

    ①gu dai huo bi chan wei 。wu bei wei yi chuan ,liang chuan wei yi peng 。yi shui liang bei wei yi peng 。《shi jing ·xiao ya ·jing jing zhe e 》:“ji jian jun zi ,ci wo bai peng 。”②peng you 。li bai 《chen qing zeng you ren 》shi :“si ren mo liang peng 。”③peng dang 。dong fang shuo 《qi jian ·chu fang 》:“qun zhong cheng peng xi ,shang jin yi huo 。”(jin :zhu jian 。)④gou jie 。qu yuan 《li sao 》:“shi bing ju er hao peng xi 。”⑤lun bi 。《shi jing ·tang feng ·jiao liao 》:“bi ji zhi zi ,shuo da mo peng 。”(ji :yu qi ci 。zhi zi :zhe ge ren 。)⑥tong ,ji 。《hou han shu ·li gu du qiao chuan 》:“peng xin ge li 。”

    yi :

    ①ting zhi 。《xun zi ·quan xue 》:“xue bu ke yi yi 。”②wan bi 。《zhan guo ce ·ji ce er 》:“yan wei yi ,ji rang you zhi 。”(rang :ze bei 。)③ba mian 。《lun yu ·gong ye chang 》:“(zi wen )san yi zhi ,mo yun (yùn)se 。”(yun :yuan hen 。)④ji zhi ;bing chu 。liu zong yuan 《bu she zhe shui 》:“ke yi yi da feng 。”(da feng :ma feng bing 。)⑤fu ci 。1. yi jing 。《shi ji ·meng tian lie chuan 》:“fu su yi si 。”2.sui hou ;xuan ji 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“fei yi wei hou ,yi you sha zhi 。”3. tai ;guo fen 。《shi jing ·xiao ya ·qiao yan 》:“hao (hào)tian yi wei 。”(hao tian :tian 。)⑥tong “yi ”。jie ci 。he fang wei ci “lai ”、“shang ”、“xia ”、“dong ”、“xi ”deng jie ge ,biao shi dui shi jian 、fan wei de xian zhi 。《san guo zhi ·wu shu ·wu zhu chuan 》:“zi cheng xiang yong yi xia jie jian 。”⑦yu qi ci 。yong fa tong “yi ”。yong yu gou mo ,biao shi que ding yu qi 。《lao zi 》di er zhang :“tian xia jie zhi mei zhi wei mei ,si e yi 。”(si e yi :jiu xian chu chou e le 。)

    shu :

    ①shu tong 。《meng zi ·teng wen gong shang 》:“yu shu jiu he 。”②qing chu 。zhong chang tong 《chang yan 》:“shu zhuo xiong yi ,zao xue fu xin 。”③fen gei ;fen san 。《huai na zi ·dao ying 》:“xiang zi shu dui er ji zhi 。”④fen ci ;gei yu 。《yan tie lun ·hui xue 》:“shu jue fen lu yi bao xian 。”⑤xi ,yu “mi ”xiang dui 。《lao zi 》di qi shi san zhang :“tian wang hui hui ,shu er bu shi 。”⑥shu yuan 。《han shu ·yuan di ji 》:“yao shi shu tai zi er ai huai yang wang 。”⑦yuan qin 。yi fan zhi guan ji shu yuan de ren 。《guan zi ·xing shi 》:“zi fu bu shi ji chang ,ze chang you li er qin shu he 。”⑧cu lve ;shu hu ;bu zhou mi ;bu xi mi 。《han shu ·gu yi chuan 》:“tian xia chu ding ,zhi du shu kuo 。”⑨cu cao 。《meng zi ·teng wen gong shang 》:“san nian zhi sang ,ji (zī)shu zhi fu 。”(ji :feng bian 。)⑩zhi cu shi 。《shi jing ·da ya ·shao min 》:“bi shu ,si bai 。”(11)fen tiao chen shu 。《han shu ·su wu chuan 》:“shu shu guang guo shi yu yan wang 。”(guang :ren ming 。)(12)chen xia gei huang di de zou zhang 。《han shu ·dong zhong shu chuan 》:“shu shang shu jian zheng 。”(13)zhu shi de yi chong ,dui gu shu de qian ren zhu shi jia yi yin shen he shui ming 。《sui shu ·jing ji zhi 》:“《zhuang zi yi shu 》ba juan 。”

    shu suo :

    leng dan ,xi shu 。jia bin wang 《chou xi pian 》:“dang shi men ke jin he zai ?chou xi jiao peng yi ~~。”

    suo :

    ①da sheng ;cu sheng zi ,fan zhi sheng zi 。gu yi 《xi shi 》:“bing ren mao si yi wei suo 。”(ren :cuo 。)②jiao cheng suo ;shi ……cheng sheng zhuang 。wang chong 《lun heng ·yu zeng 》:“chuan yu you chen zhou li neng suo tie shen gou 。”③fa du 。《zuo chuan ·ding gong si nian 》:“qi yi shang zheng ,jiang yi zhou suo 。”(jiang :jiang li tu de 。)④xun zhao ;sou xun ;qiu qu 。qu yuan 《li sao 》:“lu man man ji xiu yuan xi ,wu jiang shang xia er qiu suo 。”《han fei zi ·gu fen 》:“qiu suo bu de ,huo lu bu zhi 。”⑤suo qu ;yao 。du fu 《bing che hang 》:“xian guan ji suo zu ,zu shui cong he chu ?”⑥jin ;wan jie 。《han fei zi ·chu jian qin 》:“shi min bing ,xu ji suo 。”⑦chan ;gu du 。tao qian 《ji cheng shi mei wen 》:“xiong di suo ju ,guai ge chu yue 。”(guai ge :fen li 。)