• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 邈哉郭先生,卷舒得其直。

    “邈哉郭先生,卷舒得其直。”詩句出處:《詠史四首》;是唐朝詩人盧照鄰的作品。

    季生昔未達,身辱功不成。髡鉗為臺隸,灌園變姓名。
    幸逢滕將軍,兼遇曹丘生。漢祖廣招納,一朝拜公卿。
    百金孰雲重,一諾良匪輕。廷議斬樊噲,群公寂無聲。
    處身孤且直,遭時坦而平。丈夫當如此,唯唯何足榮。
    大漢昔雲季,小人道遂振。玉帛委奄尹,斧鑕嬰縉紳。
    邈哉郭先生,卷舒得其直。雍容謝朝廷,談笑獎人倫。
    在晦不絕俗,處亂不為親。諸侯不得友,天子不得臣。
    沖情甄負甑,重價折角巾。悠悠天下士,相送洛橋津。
    誰知仙舟上,寂寂無四鄰。公業負奇志,交結盡才雄。
    良田四百頃,所食常不充。一為侍禦史,慷慨說何公。
    何公何為敗,吾謀適不同。仲穎恣殘忍,廢興良在躬。
    死人如亂麻,天子如轉蓬。幹戈及黃屋,荊棘生紫宮。
    鄭生運其謀,將以清國戎。時來命不遂,脫身歸山東。
    凜凜千載下,穆然懷清風。
    昔有平陵男,姓朱名阿遊。直發上沖冠,壯氣橫三秋。
    願得斬馬劍,先斷佞臣頭。天子玉檻折,將軍丹血流。
    捐生不肯拜,視死其若休。歸來教鄉裡,童蒙遠相求。
    弟子數百人,散在十二州。三公不敢吏,五鹿何能酬。
    名與日月懸,義與天壤儔。何必疲執戟,區區在封侯。
    偉哉曠達士,知命固不憂。

    【註釋】:

    邈:

    ①遙遠;久遠。《楚辭·九章·懷沙》:“湯禹久遠兮,邈而不可慕。”②遠隔;遠離。蔡琰《胡笳十八拍》:“雁高飛兮邈難尋。”③超出;超越。葛洪《抱樸子·外篇·知止》:“悲夫!邈俗之士,不群之人,所以比肩不遇,不可勝計。”(比:並肩。)④通“藐”。輕視。劉向《〈戰國策〉書錄》:“上小堯、舜,下邈三王。”

    哉:

    ①語氣詞。1. 表示感嘆。相當於“啊”、“呀”。《史記· 陳涉世傢》:“陳涉太息曰:‘嗟乎,燕雀安知鴻鵠之志哉!’”2. 表示反問。相當於“呢”、“嗎”。彭端淑《為學一首示子侄》:“人之立志顧不如蜀鄙之僧哉?”(顧:反而。鄙:邊地。)3.表示疑問。相當於“嗎”、“呢”。《莊子· 山木》:“此何鳥哉?”②通“才(cái)”。副詞。方才;剛剛。《尚書·武成》:“厥四月,哉生明。王來自商,至於豐。”(王:指周武王。豐:周舊都。)

    郭:

    (一)①外城。《國語·周語中》:“清風至而修城郭宮室。”《孟子·公孫醜下》:“三裡之城,七裡之郭。”泛指城。李白《送友人》:“青山橫北郭,白水繞東城。”②外圍;外框。《漢書·食貨志下》:“(大錢)肉好(hào)皆有周郭。”(肉:錢邊。好:錢孔。)③古國名。在今山東省北部。 (二)guó 通“虢”。古國名。在今河南省陜縣東南。

    先:

    ①走在前面。《楚辭· 九歌·國殤》:“旌蔽日兮敵若雲,矢交墜兮士爭先。”②先於;在……之前。《荀子·大略》:“先事慮事,先患慮患。”③首要的事。《吳子·治兵》:“用病之道何先?”④祖先;上代。蘇洵《六國論》:“思厥先祖父,暴霜露,斬荊棘,以有尺寸之地。”⑤對死去的人的尊稱。《孟子·梁惠王下》:“寡人非能好先王之樂也。”⑥對古代人的稱呼。⑦先生。《漢書·梅福傳》:“夫叔孫先非不忠也。”[先生]1. 老師。2.稱有道德有學問的人,亦用來作對人的尊稱。3. 醫生。[先進]先行學習。《論語 ·先進》:“先進於禮樂,君子也。”

    先生:

    ①學生對老師的尊稱。《禮記·曲禮》:“從於~~,不越語而與人言。”②文人學者的自稱。褚少孫《史記三代世表序補》:“張夫子問褚~~。”③妻子對丈夫的尊稱。《列女傳·楚於陵妻》:“妾恐~~之不保命也。”④年長有學問的人。《孟子·告子》:“~~將何之?”

    生:

    ①生長;長出。《荀子·勸學》:“蓬生麻中,不扶而直。”②活著;生存。《論語· 衛靈公》:“志士仁人,無求生以害仁,有殺身以成仁。”③生命;性命。《韓非子·解老》:“祿也者,人之所以持生也。”(祿:俸祿。持:維持。)④產生;發生。《韓詩外傳》卷五:“水淵深廣,則龍魚生之。”⑤生育;誕生。《左傳·隱公元年》:“莊公寤生。”⑥生存的期間,指人的一生;一輩子。曹操《短歌行》:“對酒當歌,人生幾何?”⑦生活;生計。柳宗元《捕蛇者說》:“鄉鄰之生日蹙(cù)。”(蹙:窘迫。)⑧不熟的。1. 未煮或未煮熟的。《呂氏春秋·適音》:“大饗之禮,上玄尊而俎生魚。”2.未加工煉制的。《洛陽伽藍記·城北》:“頭後垂二尺生絹。”⑨讀書的人。《史記·秦始皇本紀》:“今諸生不師今而學古,以非當世。”

    卷:

    (一)把東西向裡彎轉或向外翻轉。後作“捲”(今簡化為“卷”)。古樂府《西洲曲》:“卷簾天自高。”杜甫《聞官軍收河南河北》:“漫卷詩書喜欲狂。”(漫:隨便。)《淮南子·兵略》:“鼓不振塵,旗不解卷。” (二)quán ①彎曲;拳曲。《詩經·小雅·都人士》:“卷發如蠆(chài)。”(發:頭發。蠆:蠍子。)《莊子·逍遙遊》:“其小枝卷曲而不中規矩。”②通“拳”。親切的樣子。《禮記·檀弓下》:“執女手之卷然。”(然:……的樣子。) (三)juàn ①書籍或字畫的卷軸。泛指書畫、書籍。《論衡·商蟲》:“書卷不舒有蟲。”陶潛《與子儼等書》:“開卷有得,便欣然忘食。”《南齊書·江泌傳》:“夜讀書,隨月光握卷升屋。”(升屋:登上屋頂。)②量詞。古代書籍、文書等以一個卷軸為一卷。古樂府《木蘭詩》:“軍書十二卷,卷卷有爺名。”(軍書:軍中文書。)杜甫《奉贈韋左丞丈二十二韻》:“讀書破萬卷,下筆如有神。”

    舒:

    ①展開;伸展。《楚辭·九章·惜往日》:“焉舒情而抽信兮?”(焉:怎樣。抽信:展示誠意。)《淮南子·原道》:“與剛柔卷舒兮。”②徐緩;緩慢。《禮記·大學》:“為之者疾,用之者舒,則財恒足矣。”③舒惰;懈怠。《尚書·多方》:“罔丕惟進之恭,洪舒於民。”④傲慢。《史記·五帝本紀》:“富而不驕,貴而不舒。”⑤安詳;平和。《淮南子·原道》:“柔弱以靜,舒安以定。”

    得:

    ①獲取;得到。《三國志·蜀書·諸葛亮傳》:“賢明之士思得明君。”②捉得;找到。《聊齋志異·促織》:“逐而得之。”③得意。《史記·管晏列傳》:“意氣洋洋,甚自得也。”④得到的莊稼;收獲;思想上獲得;心得。漢·晁錯《論貴粟疏》:“亡(wú)農夫之苦,有仟伯之得。”宋·王安石《遊褒禪山記》:“古人之觀於天地、山川、草木、蟲魚、鳥獸,往往有得。”⑤能;能夠《史記·項羽本紀》:“沛公軍霸上,未得與項羽相見。”⑥表示某種動作能做或可以做。前蜀·杜光庭《神仙感遇傳·羅公遠》:“試令羅公取,取不得則羅公輸,取得則僧輸。”⑦需要;應該;必須。《史記·項羽本紀》:“君為我呼入,吾得兄事之。”⑧合適;正確。明· 馬中錫《中山狼傳》:“於彼計則得。”《漢書·敘傳上》:“歷古今之得失。”⑨完成;完瞭。唐·白居易《琵琶行》:“十三學得琵琶成。”⑩通“德”。感激恩德。《孟子·告子上》:“為宮室之美,妻妾之奉,所識窮乏者得我歟?”

    其:

    (一)①代詞。1.相當於“他(她、它)”、“他的”;“他們(她們)”、“他們的”。《論語·衛靈公》:“工欲善其事,必先利其器。”宋濂《送東陽馬生序》:“或遇其叱咄(duō),色愈恭,禮愈至。”(叱咄:呵斥。)2. 相當於“我(的)”。王安石《遊褒禪山記》:“餘亦悔其隨之而不得極夫遊之樂也。”(極:盡。)3.表示指代。相當於“這”、“那”、“其中的”。《史記·項羽本紀》:“今欲舉大事,將非其人不可。”彭端淑《為學一首示子侄》:“蜀之鄙有二僧,其一貧,其一富。”(鄙:邊境。)②副詞。1.表推測;估計。相當於“大概”、“或許”。《論語·泰伯》:“才難,不其然乎?”2. 表反問。《左傳·僖公十年》:“欲加之罪,其無辭乎?”3. 表祈使。相當於“當”、“可”。曹操《求賢令》:“二三子其佐我明揚仄陋,唯才是舉,吾得而用之。”(仄陋:出身卑微。)4. 表時間。相當於“將”。《列子·湯問》:“以殘年餘力,曾不能毀山之一毛,其如土石何?”③連詞。1.表假設。相當於“假如”、“如果”。《孟子·梁惠王上》:“其若是,孰能禦之?”2. 表選擇。相當於“或者”、“還是”。韓愈《馬說》:“其真無馬邪?其真不知馬也。”④助詞。形容詞或不及物動詞詞頭。《詩經·邶風·北風》:“北風其涼。”《詩經·秦風·小戎》:“言念君子,溫其如玉。”(言:助詞,無義。)(二)jī語氣詞。表示疑問。《詩經·小雅·庭燎》:“夜如何其?夜未央。”(央:盡。)

    直:

    ①直,與“曲”相對。《荀子·勸學》:“木受繩則直。”②跟地面垂直的。杜甫《兵車行》:“牽衣頓足攔道哭,哭聲直上幹雲霄。”(幹:沖犯。)③豎,與橫相對。《山海經·大荒北經》:“(章尾山)有神,人面蛇身而赤,直目。”郭璞註:“直目,從(zòng)目也。”(從:同“縱”。)④伸;挺直。《孟子·滕文公下》:“且夫枉尺直尋者,以利言也。”(枉:屈。尋:八尺為尋。)⑤行為正直。《商君書·修權》:“君好法,則端直之士在前。”⑥坦率。嵇康《與山巨源絕交書》:“吾直性狹中,多所不堪。”(狹中:心胸狹隘。)⑦面對;遇到。《漢書·甯成傳》:“寧見乳虎,無直甯成之怒。”(乳虎:幼虎。)《漢書·義縱傳》:“無直寧成之怒。”(寧成:人名。)⑧值班;侍衛。特指在殿堂中值班,侍奉君主。《晉書·羊祜傳》:“悉統宿衛入直殿中。”⑨價值。《史記·張湯傳》:“湯死,傢產直不過五百金。”⑩工錢。《後漢書·班超傳》:“為官寫書受直,以養老母。”(11)副詞。1. 徑直;一直。《漢書·陸賈傳》:“(陳)平嘗燕居深念,賈往,不請,直入坐。”(燕居:閑居。念:思。請:請見。)2.僅;隻是。《史記·魏公子列傳》:“侯生攝敝衣冠,直上載公子上坐。”


  • 邈哉郭先生,卷舒得其直。

    “邈哉郭先生,卷舒得其直。”诗句出处:《咏史四首》;是唐朝诗人卢照邻的作品。

    季生昔未达,身辱功不成。髡钳为台隶,灌园变姓名。
    幸逢滕将军,兼遇曹丘生。汉祖广招纳,一朝拜公卿。
    百金孰云重,一诺良匪轻。廷议斩樊哙,群公寂无声。
    处身孤且直,遭时坦而平。丈夫当如此,唯唯何足荣。
    大汉昔云季,小人道遂振。玉帛委奄尹,斧锧婴缙绅。
    邈哉郭先生,卷舒得其直。雍容谢朝廷,谈笑奖人伦。
    在晦不绝俗,处乱不为亲。诸侯不得友,天子不得臣。
    冲情甄负甑,重价折角巾。悠悠天下士,相送洛桥津。
    谁知仙舟上,寂寂无四邻。公业负奇志,交结尽才雄。
    良田四百顷,所食常不充。一为侍御史,慷慨说何公。
    何公何为败,吾谋适不同。仲颖恣残忍,废兴良在躬。
    死人如乱麻,天子如转蓬。干戈及黄屋,荆棘生紫宫。
    郑生运其谋,将以清国戎。时来命不遂,脱身归山东。
    凛凛千载下,穆然怀清风。
    昔有平陵男,姓朱名阿游。直发上冲冠,壮气横三秋。
    愿得斩马剑,先断佞臣头。天子玉槛折,将军丹血流。
    捐生不肯拜,视死其若休。归来教乡里,童蒙远相求。
    弟子数百人,散在十二州。三公不敢吏,五鹿何能酬。
    名与日月悬,义与天壤俦。何必疲执戟,区区在封侯。
    伟哉旷达士,知命固不忧。

    【注释】:

    邈:

    ①遥远;久远。《楚辞·九章·怀沙》:“汤禹久远兮,邈而不可慕。”②远隔;远离。蔡琰《胡笳十八拍》:“雁高飞兮邈难寻。”③超出;超越。葛洪《抱朴子·外篇·知止》:“悲夫!邈俗之士,不群之人,所以比肩不遇,不可胜计。”(比:并肩。)④通“藐”。轻视。刘向《〈战国策〉书录》:“上小尧、舜,下邈三王。”

    哉:

    ①语气词。1. 表示感叹。相当于“啊”、“呀”。《史记· 陈涉世家》:“陈涉太息曰:‘嗟乎,燕雀安知鸿鹄之志哉!’”2. 表示反问。相当于“呢”、“吗”。彭端淑《为学一首示子侄》:“人之立志顾不如蜀鄙之僧哉?”(顾:反而。鄙:边地。)3.表示疑问。相当于“吗”、“呢”。《庄子· 山木》:“此何鸟哉?”②通“才(cái)”。副词。方才;刚刚。《尚书·武成》:“厥四月,哉生明。王来自商,至于丰。”(王:指周武王。丰:周旧都。)

    郭:

    (一)①外城。《国语·周语中》:“清风至而修城郭宫室。”《孟子·公孙丑下》:“三里之城,七里之郭。”泛指城。李白《送友人》:“青山横北郭,白水绕东城。”②外围;外框。《汉书·食货志下》:“(大钱)肉好(hào)皆有周郭。”(肉:钱边。好:钱孔。)③古国名。在今山东省北部。 (二)guó 通“虢”。古国名。在今河南省陕县东南。

    先:

    ①走在前面。《楚辞· 九歌·国殇》:“旌蔽日兮敌若云,矢交坠兮士争先。”②先于;在……之前。《荀子·大略》:“先事虑事,先患虑患。”③首要的事。《吴子·治兵》:“用病之道何先?”④祖先;上代。苏洵《六国论》:“思厥先祖父,暴霜露,斩荆棘,以有尺寸之地。”⑤对死去的人的尊称。《孟子·梁惠王下》:“寡人非能好先王之乐也。”⑥对古代人的称呼。⑦先生。《汉书·梅福传》:“夫叔孙先非不忠也。”[先生]1. 老师。2.称有道德有学问的人,亦用来作对人的尊称。3. 医生。[先进]先行学习。《论语 ·先进》:“先进于礼乐,君子也。”

    先生:

    ①学生对老师的尊称。《礼记·曲礼》:“从于~~,不越语而与人言。”②文人学者的自称。褚少孙《史记三代世表序补》:“张夫子问褚~~。”③妻子对丈夫的尊称。《列女传·楚于陵妻》:“妾恐~~之不保命也。”④年长有学问的人。《孟子·告子》:“~~将何之?”

    生:

    ①生长;长出。《荀子·劝学》:“蓬生麻中,不扶而直。”②活着;生存。《论语· 卫灵公》:“志士仁人,无求生以害仁,有杀身以成仁。”③生命;性命。《韩非子·解老》:“禄也者,人之所以持生也。”(禄:俸禄。持:维持。)④产生;发生。《韩诗外传》卷五:“水渊深广,则龙鱼生之。”⑤生育;诞生。《左传·隐公元年》:“庄公寤生。”⑥生存的期间,指人的一生;一辈子。曹操《短歌行》:“对酒当歌,人生几何?”⑦生活;生计。柳宗元《捕蛇者说》:“乡邻之生日蹙(cù)。”(蹙:窘迫。)⑧不熟的。1. 未煮或未煮熟的。《吕氏春秋·适音》:“大飨之礼,上玄尊而俎生鱼。”2.未加工炼制的。《洛阳伽蓝记·城北》:“头后垂二尺生绢。”⑨读书的人。《史记·秦始皇本纪》:“今诸生不师今而学古,以非当世。”

    卷:

    (一)把东西向里弯转或向外翻转。后作“捲”(今简化为“卷”)。古乐府《西洲曲》:“卷帘天自高。”杜甫《闻官军收河南河北》:“漫卷诗书喜欲狂。”(漫:随便。)《淮南子·兵略》:“鼓不振尘,旗不解卷。” (二)quán ①弯曲;拳曲。《诗经·小雅·都人士》:“卷发如虿(chài)。”(发:头发。虿:蝎子。)《庄子·逍遥游》:“其小枝卷曲而不中规矩。”②通“拳”。亲切的样子。《礼记·檀弓下》:“执女手之卷然。”(然:……的样子。) (三)juàn ①书籍或字画的卷轴。泛指书画、书籍。《论衡·商虫》:“书卷不舒有虫。”陶潜《与子俨等书》:“开卷有得,便欣然忘食。”《南齐书·江泌传》:“夜读书,随月光握卷升屋。”(升屋:登上屋顶。)②量词。古代书籍、文书等以一个卷轴为一卷。古乐府《木兰诗》:“军书十二卷,卷卷有爷名。”(军书:军中文书。)杜甫《奉赠韦左丞丈二十二韵》:“读书破万卷,下笔如有神。”

    舒:

    ①展开;伸展。《楚辞·九章·惜往日》:“焉舒情而抽信兮?”(焉:怎样。抽信:展示诚意。)《淮南子·原道》:“与刚柔卷舒兮。”②徐缓;缓慢。《礼记·大学》:“为之者疾,用之者舒,则财恒足矣。”③舒惰;懈怠。《尚书·多方》:“罔丕惟进之恭,洪舒于民。”④傲慢。《史记·五帝本纪》:“富而不骄,贵而不舒。”⑤安详;平和。《淮南子·原道》:“柔弱以静,舒安以定。”

    得:

    ①获取;得到。《三国志·蜀书·诸葛亮传》:“贤明之士思得明君。”②捉得;找到。《聊斋志异·促织》:“逐而得之。”③得意。《史记·管晏列传》:“意气洋洋,甚自得也。”④得到的庄稼;收获;思想上获得;心得。汉·晁错《论贵粟疏》:“亡(wú)农夫之苦,有仟伯之得。”宋·王安石《游褒禅山记》:“古人之观于天地、山川、草木、虫鱼、鸟兽,往往有得。”⑤能;能够《史记·项羽本纪》:“沛公军霸上,未得与项羽相见。”⑥表示某种动作能做或可以做。前蜀·杜光庭《神仙感遇传·罗公远》:“试令罗公取,取不得则罗公输,取得则僧输。”⑦需要;应该;必须。《史记·项羽本纪》:“君为我呼入,吾得兄事之。”⑧合适;正确。明· 马中锡《中山狼传》:“于彼计则得。”《汉书·叙传上》:“历古今之得失。”⑨完成;完了。唐·白居易《琵琶行》:“十三学得琵琶成。”⑩通“德”。感激恩德。《孟子·告子上》:“为宫室之美,妻妾之奉,所识穷乏者得我欤?”

    其:

    (一)①代词。1.相当于“他(她、它)”、“他的”;“他们(她们)”、“他们的”。《论语·卫灵公》:“工欲善其事,必先利其器。”宋濂《送东阳马生序》:“或遇其叱咄(duō),色愈恭,礼愈至。”(叱咄:呵斥。)2. 相当于“我(的)”。王安石《游褒禅山记》:“余亦悔其随之而不得极夫游之乐也。”(极:尽。)3.表示指代。相当于“这”、“那”、“其中的”。《史记·项羽本纪》:“今欲举大事,将非其人不可。”彭端淑《为学一首示子侄》:“蜀之鄙有二僧,其一贫,其一富。”(鄙:边境。)②副词。1.表推测;估计。相当于“大概”、“或许”。《论语·泰伯》:“才难,不其然乎?”2. 表反问。《左传·僖公十年》:“欲加之罪,其无辞乎?”3. 表祈使。相当于“当”、“可”。曹操《求贤令》:“二三子其佐我明扬仄陋,唯才是举,吾得而用之。”(仄陋:出身卑微。)4. 表时间。相当于“将”。《列子·汤问》:“以残年余力,曾不能毁山之一毛,其如土石何?”③连词。1.表假设。相当于“假如”、“如果”。《孟子·梁惠王上》:“其若是,孰能御之?”2. 表选择。相当于“或者”、“还是”。韩愈《马说》:“其真无马邪?其真不知马也。”④助词。形容词或不及物动词词头。《诗经·邶风·北风》:“北风其凉。”《诗经·秦风·小戎》:“言念君子,温其如玉。”(言:助词,无义。)(二)jī语气词。表示疑问。《诗经·小雅·庭燎》:“夜如何其?夜未央。”(央:尽。)

    直:

    ①直,与“曲”相对。《荀子·劝学》:“木受绳则直。”②跟地面垂直的。杜甫《兵车行》:“牵衣顿足拦道哭,哭声直上干云霄。”(干:冲犯。)③竖,与横相对。《山海经·大荒北经》:“(章尾山)有神,人面蛇身而赤,直目。”郭璞注:“直目,从(zòng)目也。”(从:同“纵”。)④伸;挺直。《孟子·滕文公下》:“且夫枉尺直寻者,以利言也。”(枉:屈。寻:八尺为寻。)⑤行为正直。《商君书·修权》:“君好法,则端直之士在前。”⑥坦率。嵇康《与山巨源绝交书》:“吾直性狭中,多所不堪。”(狭中:心胸狭隘。)⑦面对;遇到。《汉书·甯成传》:“宁见乳虎,无直甯成之怒。”(乳虎:幼虎。)《汉书·义纵传》:“无直宁成之怒。”(宁成:人名。)⑧值班;侍卫。特指在殿堂中值班,侍奉君主。《晋书·羊祜传》:“悉统宿卫入直殿中。”⑨价值。《史记·张汤传》:“汤死,家产直不过五百金。”⑩工钱。《后汉书·班超传》:“为官写书受直,以养老母。”(11)副词。1. 径直;一直。《汉书·陆贾传》:“(陈)平尝燕居深念,贾往,不请,直入坐。”(燕居:闲居。念:思。请:请见。)2.仅;只是。《史记·魏公子列传》:“侯生摄敝衣冠,直上载公子上坐。”


  • miao zai guo xian sheng ,juan shu de ji zhi 。

    “miao zai guo xian sheng ,juan shu de ji zhi 。”shi gou chu chu :《yong shi si shou 》;shi tang chao shi ren lu zhao lin de zuo pin 。

    ji sheng xi wei da ,shen ru gong bu cheng 。kun qian wei tai li ,guan yuan bian xing ming 。
    xing feng teng jiang jun ,jian yu cao qiu sheng 。han zu an qiao na ,yi chao bai gong qing 。
    bai jin shu yun chong ,yi nuo liang fei qing 。ting yi zhan fan kuai ,qun gong ji mo sheng 。
    chu shen gu ju zhi ,zao shi tan er ping 。zhang fu dang ru ci ,wei wei he zu rong 。
    da han xi yun ji ,xiao ren dao sui zhen 。yu bo wei yan yin ,fu zhi ying jin shen 。
    miao zai guo xian sheng ,juan shu de ji zhi 。yong rong xie chao ting ,tan xiao jiang ren lun 。
    zai hui bu jue su ,chu luan bu wei qin 。zhu hou bu de you ,tian zi bu de chen 。
    chong qing zhen fu zeng ,chong jia she jiao jin 。you you tian xia shi ,xiang song luo qiao jin 。
    shei zhi xian zhou shang ,ji ji mo si lin 。gong ye fu ji zhi ,jiao jie jin cai xiong 。
    liang tian si bai qing ,suo shi chang bu chong 。yi wei shi yu shi ,kang kai shui he gong 。
    he gong he wei bai ,wu mou kuo bu tong 。zhong ying zi can ren ,fei xing liang zai gong 。
    si ren ru luan ma ,tian zi ru zhuai peng 。gan ge ji huang wu ,jing ji sheng zi gong 。
    zheng sheng yun ji mou ,jiang yi qing guo rong 。shi lai ming bu sui ,tuo shen gui shan dong 。
    lin lin qian zai xia ,mu ran huai qing feng 。
    xi you ping ling nan ,xing zhu ming a you 。zhi fa shang chong guan ,zhuang qi heng san qiu 。
    yuan de zhan ma jian ,xian duan ning chen tou 。tian zi yu jian she ,jiang jun dan xie liu 。
    juan sheng bu ken bai ,shi si ji re xiu 。gui lai jiao xiang li ,tong meng yuan xiang qiu 。
    di zi shu bai ren ,san zai shi er zhou 。san gong bu gan li ,wu lu he neng chou 。
    ming yu ri yue xuan ,yi yu tian rang chou 。he bi pi zhi ji ,ou ou zai feng hou 。
    wei zai kuang da shi ,zhi ming gu bu you 。

    【zhu shi 】:

    miao :

    ①yao yuan ;jiu yuan 。《chu ci ·jiu zhang ·huai sha 》:“shang yu jiu yuan xi ,miao er bu ke mu 。”②yuan ge ;yuan li 。cai yan 《hu jia shi ba pai 》:“yan gao fei xi miao nan xun 。”③chao chu ;chao yue 。ge hong 《bao piao zi ·wai pian ·zhi zhi 》:“bei fu !miao su zhi shi ,bu qun zhi ren ,suo yi bi jian bu yu ,bu ke sheng ji 。”(bi :bing jian 。)④tong “miao ”。qing shi 。liu xiang 《〈zhan guo ce 〉shu lu 》:“shang xiao yao 、shun ,xia miao san wang 。”

    zai :

    ①yu qi ci 。1. biao shi gan tan 。xiang dang yu “a ”、“ya ”。《shi ji · chen she shi jia 》:“chen she tai xi yue :‘jie hu ,yan qiao an zhi hong gu zhi zhi zai !’”2. biao shi fan wen 。xiang dang yu “ne ”、“ma ”。peng duan shu 《wei xue yi shou shi zi zhi 》:“ren zhi li zhi gu bu ru shu bi zhi seng zai ?”(gu :fan er 。bi :bian de 。)3.biao shi yi wen 。xiang dang yu “ma ”、“ne ”。《zhuang zi · shan mu 》:“ci he diao zai ?”②tong “cai (cái)”。fu ci 。fang cai ;gang gang 。《shang shu ·wu cheng 》:“jue si yue ,zai sheng ming 。wang lai zi shang ,zhi yu feng 。”(wang :zhi zhou wu wang 。feng :zhou jiu dou 。)

    guo :

    (yi )①wai cheng 。《guo yu ·zhou yu zhong 》:“qing feng zhi er xiu cheng guo gong shi 。”《meng zi ·gong sun chou xia 》:“san li zhi cheng ,qi li zhi guo 。”fan zhi cheng 。li bai 《song you ren 》:“qing shan heng bei guo ,bai shui rao dong cheng 。”②wai wei ;wai kuang 。《han shu ·shi huo zhi xia 》:“(da qian )rou hao (hào)jie you zhou guo 。”(rou :qian bian 。hao :qian kong 。)③gu guo ming 。zai jin shan dong sheng bei bu 。 (er )guó tong “guo ”。gu guo ming 。zai jin he na sheng shan xian dong na 。

    xian :

    ①zou zai qian mian 。《chu ci · jiu ge ·guo shang 》:“jing bi ri xi di re yun ,shi jiao zhui xi shi zheng xian 。”②xian yu ;zai ……zhi qian 。《xun zi ·da lve 》:“xian shi lv shi ,xian huan lv huan 。”③shou yao de shi 。《wu zi ·zhi bing 》:“yong bing zhi dao he xian ?”④zu xian ;shang dai 。su xun 《liu guo lun 》:“sai jue xian zu fu ,bao shuang lou ,zhan jing ji ,yi you che cun zhi de 。”⑤dui si qu de ren de zun chen 。《meng zi ·liang hui wang xia 》:“gua ren fei neng hao xian wang zhi le ye 。”⑥dui gu dai ren de chen hu 。⑦xian sheng 。《han shu ·mei fu chuan 》:“fu shu sun xian fei bu zhong ye 。”[xian sheng ]1. lao shi 。2.chen you dao de you xue wen de ren ,yi yong lai zuo dui ren de zun chen 。3. yi sheng 。[xian jin ]xian hang xue xi 。《lun yu ·xian jin 》:“xian jin yu li le ,jun zi ye 。”

    xian sheng :

    ①xue sheng dui lao shi de zun chen 。《li ji ·qu li 》:“cong yu ~~,bu yue yu er yu ren yan 。”②wen ren xue zhe de zi chen 。chu shao sun 《shi ji san dai shi biao xu bu 》:“zhang fu zi wen chu ~~。”③qi zi dui zhang fu de zun chen 。《lie nv chuan ·chu yu ling qi 》:“qie kong ~~zhi bu bao ming ye 。”④nian chang you xue wen de ren 。《meng zi ·gao zi 》:“~~jiang he zhi ?”

    sheng :

    ①sheng chang ;chang chu 。《xun zi ·quan xue 》:“peng sheng ma zhong ,bu fu er zhi 。”②huo zhao ;sheng cun 。《lun yu · wei ling gong 》:“zhi shi ren ren ,mo qiu sheng yi hai ren ,you sha shen yi cheng ren 。”③sheng ming ;xing ming 。《han fei zi ·jie lao 》:“lu ye zhe ,ren zhi suo yi chi sheng ye 。”(lu :feng lu 。chi :wei chi 。)④chan sheng ;fa sheng 。《han shi wai chuan 》juan wu :“shui yuan shen an ,ze long yu sheng zhi 。”⑤sheng yo ;dan sheng 。《zuo chuan ·yin gong yuan nian 》:“zhuang gong wu sheng 。”⑥sheng cun de ji jian ,zhi ren de yi sheng ;yi bei zi 。cao cao 《duan ge hang 》:“dui jiu dang ge ,ren sheng ji he ?”⑦sheng huo ;sheng ji 。liu zong yuan 《bu she zhe shui 》:“xiang lin zhi sheng ri cu (cù)。”(cu :jiong pai 。)⑧bu shou de 。1. wei zhu huo wei zhu shou de 。《lv shi chun qiu ·kuo yin 》:“da xiang zhi li ,shang xuan zun er zu sheng yu 。”2.wei jia gong lian zhi de 。《luo yang ga lan ji ·cheng bei 》:“tou hou chui er che sheng juan 。”⑨dou shu de ren 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“jin zhu sheng bu shi jin er xue gu ,yi fei dang shi 。”

    juan :

    (yi )ba dong xi xiang li wan zhuai huo xiang wai fan zhuai 。hou zuo “捲”(jin jian hua wei “juan ”)。gu le fu 《xi zhou qu 》:“juan lian tian zi gao 。”du fu 《wen guan jun shou he na he bei 》:“man juan shi shu xi yu kuang 。”(man :sui bian 。)《huai na zi ·bing lve 》:“gu bu zhen chen ,qi bu jie juan 。” (er )quán ①wan qu ;quan qu 。《shi jing ·xiao ya ·dou ren shi 》:“juan fa ru chai (chài)。”(fa :tou fa 。chai :xie zi 。)《zhuang zi ·xiao yao you 》:“ji xiao zhi juan qu er bu zhong gui ju 。”②tong “quan ”。qin qie de yang zi 。《li ji ·tan gong xia 》:“zhi nv shou zhi juan ran 。”(ran :……de yang zi 。) (san )juàn ①shu ji huo zi hua de juan zhou 。fan zhi shu hua 、shu ji 。《lun heng ·shang chong 》:“shu juan bu shu you chong 。”tao qian 《yu zi yan deng shu 》:“kai juan you de ,bian xin ran wang shi 。”《na ji shu ·jiang bi chuan 》:“ye dou shu ,sui yue guang wo juan sheng wu 。”(sheng wu :deng shang wu ding 。)②liang ci 。gu dai shu ji 、wen shu deng yi yi ge juan zhou wei yi juan 。gu le fu 《mu lan shi 》:“jun shu shi er juan ,juan juan you ye ming 。”(jun shu :jun zhong wen shu 。)du fu 《feng zeng wei zuo cheng zhang er shi er yun 》:“dou shu po mo juan ,xia bi ru you shen 。”

    shu :

    ①zhan kai ;shen zhan 。《chu ci ·jiu zhang ·xi wang ri 》:“yan shu qing er chou xin xi ?”(yan :zen yang 。chou xin :zhan shi cheng yi 。)《huai na zi ·yuan dao 》:“yu gang rou juan shu xi 。”②xu huan ;huan man 。《li ji ·da xue 》:“wei zhi zhe ji ,yong zhi zhe shu ,ze cai heng zu yi 。”③shu duo ;xie dai 。《shang shu ·duo fang 》:“wang pi wei jin zhi gong ,hong shu yu min 。”④ao man 。《shi ji ·wu di ben ji 》:“fu er bu jiao ,gui er bu shu 。”⑤an xiang ;ping he 。《huai na zi ·yuan dao 》:“rou ruo yi jing ,shu an yi ding 。”

    de :

    ①huo qu ;de dao 。《san guo zhi ·shu shu ·zhu ge liang chuan 》:“xian ming zhi shi sai de ming jun 。”②zhuo de ;zhao dao 。《liao zhai zhi yi ·cu zhi 》:“zhu er de zhi 。”③de yi 。《shi ji ·guan yan lie chuan 》:“yi qi xiang xiang ,shen zi de ye 。”④de dao de zhuang jia ;shou huo ;sai xiang shang huo de ;xin de 。han ·chao cuo 《lun gui su shu 》:“wang (wú)nong fu zhi ku ,you qian bai zhi de 。”song ·wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“gu ren zhi guan yu tian de 、shan chuan 、cao mu 、chong yu 、diao shou ,wang wang you de 。”⑤neng ;neng gou 《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“pei gong jun ba shang ,wei de yu xiang yu xiang jian 。”⑥biao shi mou chong dong zuo neng zuo huo ke yi zuo 。qian shu ·du guang ting 《shen xian gan yu chuan ·luo gong yuan 》:“shi ling luo gong qu ,qu bu de ze luo gong shu ,qu de ze seng shu 。”⑦xu yao ;ying gai ;bi xu 。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“jun wei wo hu ru ,wu de xiong shi zhi 。”⑧ge kuo ;zheng que 。ming · ma zhong xi 《zhong shan lang chuan 》:“yu bi ji ze de 。”《han shu ·xu chuan shang 》:“li gu jin zhi de shi 。”⑨wan cheng ;wan le 。tang ·bai ju yi 《pi pa hang 》:“shi san xue de pi pa cheng 。”⑩tong “de ”。gan ji en de 。《meng zi ·gao zi shang 》:“wei gong shi zhi mei ,qi qie zhi feng ,suo shi qiong fa zhe de wo yu ?”

    ji :

    (yi )①dai ci 。1.xiang dang yu “ta (ta 、ta )”、“ta de ”;“ta men (ta men )”、“ta men de ”。《lun yu ·wei ling gong 》:“gong yu shan ji shi ,bi xian li ji qi 。”song lian 《song dong yang ma sheng xu 》:“huo yu ji chi duo (duō),se yu gong ,li yu zhi 。”(chi duo :a chi 。)2. xiang dang yu “wo (de )”。wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“yu yi hui ji sui zhi er bu de ji fu you zhi le ye 。”(ji :jin 。)3.biao shi zhi dai 。xiang dang yu “zhe ”、“na ”、“ji zhong de ”。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“jin yu ju da shi ,jiang fei ji ren bu ke 。”peng duan shu 《wei xue yi shou shi zi zhi 》:“shu zhi bi you er seng ,ji yi pin ,ji yi fu 。”(bi :bian jing 。)②fu ci 。1.biao tui ce ;gu ji 。xiang dang yu “da gai ”、“huo hu ”。《lun yu ·tai bai 》:“cai nan ,bu ji ran hu ?”2. biao fan wen 。《zuo chuan ·xi gong shi nian 》:“yu jia zhi zui ,ji mo ci hu ?”3. biao qi shi 。xiang dang yu “dang ”、“ke ”。cao cao 《qiu xian ling 》:“er san zi ji zuo wo ming yang ze lou ,wei cai shi ju ,wu de er yong zhi 。”(ze lou :chu shen bei wei 。)4. biao shi jian 。xiang dang yu “jiang ”。《lie zi ·shang wen 》:“yi can nian yu li ,ceng bu neng hui shan zhi yi mao ,ji ru tu dan he ?”③lian ci 。1.biao jia she 。xiang dang yu “jia ru ”、“ru guo ”。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“ji re shi ,shu neng yu zhi ?”2. biao shua ze 。xiang dang yu “huo zhe ”、“hai shi ”。han yu 《ma shui 》:“ji zhen mo ma xie ?ji zhen bu zhi ma ye 。”④zhu ci 。xing rong ci huo bu ji wu dong ci ci tou 。《shi jing ·bei feng ·bei feng 》:“bei feng ji liang 。”《shi jing ·qin feng ·xiao rong 》:“yan nian jun zi ,wen ji ru yu 。”(yan :zhu ci ,mo yi 。)(er )jīyu qi ci 。biao shi yi wen 。《shi jing ·xiao ya ·ting liao 》:“ye ru he ji ?ye wei yang 。”(yang :jin 。)

    zhi :

    ①zhi ,yu “qu ”xiang dui 。《xun zi ·quan xue 》:“mu shou sheng ze zhi 。”②gen de mian chui zhi de 。du fu 《bing che hang 》:“qian yi du zu lan dao ku ,ku sheng zhi shang gan yun xiao 。”(gan :chong fan 。)③shu ,yu heng xiang dui 。《shan hai jing ·da huang bei jing 》:“(zhang wei shan )you shen ,ren mian she shen er chi ,zhi mu 。”guo pu zhu :“zhi mu ,cong (zòng)mu ye 。”(cong :tong “zong ”。)④shen ;ting zhi 。《meng zi ·teng wen gong xia 》:“ju fu wang che zhi xun zhe ,yi li yan ye 。”(wang :qu 。xun :ba che wei xun 。)⑤hang wei zheng zhi 。《shang jun shu ·xiu quan 》:“jun hao fa ,ze duan zhi zhi shi zai qian 。”⑥tan lv 。ji kang 《yu shan ju yuan jue jiao shu 》:“wu zhi xing xia zhong ,duo suo bu kan 。”(xia zhong :xin xiong xia ai 。)⑦mian dui ;yu dao 。《han shu ·ning cheng chuan 》:“ning jian ru hu ,mo zhi ning cheng zhi nu 。”(ru hu :you hu 。)《han shu ·yi zong chuan 》:“mo zhi ning cheng zhi nu 。”(ning cheng :ren ming 。)⑧zhi ban ;shi wei 。te zhi zai dian tang zhong zhi ban ,shi feng jun zhu 。《jin shu ·yang hu chuan 》:“xi tong su wei ru zhi dian zhong 。”⑨jia zhi 。《shi ji ·zhang shang chuan 》:“shang si ,jia chan zhi bu guo wu bai jin 。”⑩gong qian 。《hou han shu ·ban chao chuan 》:“wei guan xie shu shou zhi ,yi yang lao mu 。”(11)fu ci 。1. jing zhi ;yi zhi 。《han shu ·liu gu chuan 》:“(chen )ping chang yan ju shen nian ,gu wang ,bu qing ,zhi ru zuo 。”(yan ju :xian ju 。nian :sai 。qing :qing jian 。)2.jin ;zhi shi 。《shi ji ·wei gong zi lie chuan 》:“hou sheng she bi yi guan ,zhi shang zai gong zi shang zuo 。”