• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 冶長信非罪,侯生或遭罵。

    “冶長信非罪,侯生或遭罵。”詩句出處:《縣齋有懷》;是唐朝詩人韓愈的作品。

    少小尚奇偉,平生足悲吒。猶嫌子夏儒,肯學樊遲稼。
    事業窺皋稷,文章蔑曹謝。濯纓起江湖,綴佩雜蘭麝。
    悠悠指長道,去去策高駕。誰為傾國謀,自許連城價。
    初隨計吏貢,屢入澤宮射。雖免十上勞,何能一戰霸。
    人情忌殊異,世路多權詐。蹉跎顏遂低,摧折氣愈下。
    冶長信非罪,侯生或遭罵。懷書出皇都,銜淚渡清灞。
    身將老寂寞,志欲死閑暇。朝食不盈腸,冬衣才掩髂。
    軍書既頻召,戎馬乃連跨。大梁從相公,彭城赴仆射。
    弓箭圍狐兔,絲竹羅酒炙。兩府變荒涼,三年就休假。
    求官去東洛,犯雪過西華。塵埃紫陌春,風雨靈臺夜。
    名聲荷朋友,援引乏姻婭。雖陪彤庭臣,詎縱青冥靶。
    寒空聳危闕,曉色曜修架。捐軀辰在丁,鎩翮時方蠟。
    投荒誠職分,領邑幸寬赦。湖波翻日車,嶺石坼天罅。
    毒霧恒熏晝,炎風每燒夏。雷威固已加,颶勢仍相借。
    氣象杳難測,聲音籲可怕。夷言聽未慣,越俗循猶乍。
    指摘兩憎嫌,睢盱互猜訝。隻緣恩未報,豈謂生足藉。
    嗣皇新繼明,率土日流化。惟思滌瑕垢,長去事桑柘。
    劚嵩開雲扃,壓潁抗風榭。禾麥種滿地,梨棗栽繞舍。
    兒童稍長成,雀鼠得驅嚇。官租日輸納,村酒時邀迓。
    閑愛老農愚,歸弄小女姹。如今便可爾,何用畢婚嫁。

    【註釋】:

    冶:

    ①熔煉金屬。《史記·平準書》:“冶鑄煮鹽。”②熔煉金屬的工匠。《淮南子·俶真》:“今夫冶工之鑄器,金踴躍於爐中。”③培養;造就。王安石《上皇帝萬言書》:“冶天下之士而使之皆有君子之才。”④多姿;艷麗。李斯《諫逐客書》:“佳冶窈窕趙女不立於側也。”洪邁《夷堅丙志·無足婦人》:“(婦人)無兩足,但以手行,而容貌絕冶。”⑤通“野”。郊外。樂府詩《子夜四時歌·春歌》:“冶遊步春露。”[冶遊]1. 指男女在春天或節日裡到野外遊玩。晏幾道《浣溪沙》之四:“落英飛絮冶遊天。”2. 專指嫖妓。紀昀(yún)《閱微草堂筆記·如是我聞四》:“先拊(fǔ)膺痛哭,責其子之冶遊;次嚙齒握拳,數諸客之誘引。”

    長:

    (一)①長度;兩端的距離。《考工記· 車人》:“車人為車,柯長三尺。”②長度大。與“短”相對。1.指空間。古樂府(木蘭詩》:“北市買長鞭。”2.指時間。《韓非子·難一》:“矜偽不長,蓋虛不久。”③巨大。李白《行路難》:“長風破浪會有時,直掛雲帆濟滄海。”(會:一定。濟:渡。)④遼闊。李白《廬山謠寄盧侍禦虛舟》:“鳥飛不到吳天長。”⑤經常。張籍《猛虎行》:“谷中近窟有山村,長向村傢取黃犢。”⑥長處;專長。韓愈《畫記》:“以為非一工人之所能運思,蓋叢集眾工人之所長。”⑦擅長。《三國志· 吳書·周瑜傳》:“與吳越爭衡,本非中國所長。” (二)zhǎng ①年齡大;輩分高。杜甫《兵車行》:“長者雖有問,役夫敢申恨?”②排行第一。《史記·李斯列傳》:“始皇有二十馀子,長子扶蘇以數直諫上……”③首領;首長。《禮記·曲禮下》:“九州之長,入天子之國曰牧。”(牧:官名。)④生長;成長。賈誼《論積貯疏》:“淫侈之俗,日日以長。”⑤撫養。《詩經· 小雅·蓼莪》:“長我育我。”⑥滋長。《詩經·小雅·巧言》:“君子屢盟,亂是用長。”(盟:盟誓。用:以。)⑦增進;增強。《禮記·學記》:“知不足然後能自反也,知困然後能自強也,故曰教學相長也。”(反:反省。)⑧提高。李白《與韓荊州書》:“青萍結綠,長價於薛卞之門。”(青萍:劍名。結綠:玉名。)

    信:

    ①誠實;真實。《老子》:“信言不美,美言不信。”②副詞。實在;的確。杜甫《兵車行》:“信知生男惡,反是生女好。”③信用。《左傳·桓公十二年》:“戰焉,宋無信也。君子曰:‘茍信無繼,盟無益也。’”(茍:如果。繼:繼續。盟:結盟。)④相信。王充《論衡·問孔》:“世儒學者,好信師而是古。”⑤信奉。《論語· 子張》:“信道不篤。”(篤:堅定。)⑥音訊;消息。杜甫《喜達行在所》詩:“西憶岐陽信。”⑦信函。元稹《書樂天紙》詩:“半封京信半題詩。”⑧古指傳遞信件的人。杜甫《寄彭州高三十五君》:“書成無信將。”(書:書信。將:送。)⑨信符;憑證。《後漢書·烏桓鮮卑傳》:“大人有所召呼,則刻木為信,雖無文字,而部眾不敢違犯。”(大人:酋長。)⑩隨意;隨便。白居易《琵琶行》:“低眉信手續續彈。”(11)同“芯(xìn)”。(12)古通“伸(shēn)”。伸展。揚雄《解嘲》:“是以士頗得信其舌而奮其筆。”

    非:

    ①違背;違反。《左傳·定公四年》:“無謀非德,無犯非義。”(無:不。謀:謀劃。犯:觸及。)②違理的事;過錯。與“是”相對。《莊子·齊物論》:“彼亦一是非,此亦一是非。”③指責;譏諷;非議;非難。《呂氏春秋·審己》:“國人不說,大非上。”(說:同“悅”。上:指國君。)《荀子· 修身》:“故非我而當者,吾師也。”④不是。《莊子·秋水》:“子非魚,安知魚之樂?”(子:你。安:怎。)⑤無;沒有。左思《三都賦序》:“雖寶非用。”⑥副詞。不。《尚書·盤庚下》:“各非敢違卜。”( 卜:吉卜。)

    罪:

    ①罪惡;犯法行為。《詩經·小雅·十月之交》:“無罪無辜,讒口囂囂。”(囂囂áoáo:眾口詆毀的樣子。)《荀子·王制》:“無功不賞,無罪不罰。”《史記·魏其武安侯列傳》:“武安又盛毀灌夫所橫恣,罪逆不道。”②過失;過錯。《左傳·僖公三十三年》:“大夫何罪?”《史記·項羽本紀》:“此天之亡我,非戰之罪也。”③罪人。《呂氏春秋·慎大》:“出拘救罪。”④懲處;治罪。《韓非子·五蠹》:“春離法者罪。”(離:通“罹”。觸犯。)⑤歸罪。《孟子·梁惠王上》:“王無罪歲,斯天下之民至焉。”

    侯:

    (一)①古代舉行射禮所用的箭靶。“侯”指射佈,射佈的靶心叫“鵠(gǔ)”或“的”,以皮革或佈制成。《詩經·小雅·賓之初筵》:“大侯既抗,弓矢斯張。”②古代五等爵位的第二等。《禮記·王制》:“王者之制祿爵,公、侯、伯、子、男凡五等。”漢代以後僅次於王的爵位。《左傳·僖公四年》:“五侯九伯,女實征之。”③諸侯的通稱。《詩經·衛風·碩人》:“齊侯之子,衛侯之妻,東宮之妹,邢侯之姨。”(子:女兒。東宮:指齊太子。姨:妻的姊妹。)④泛指達官貴人。杜荀鶴《與友人對酒吟》:“客路如天遠,侯門似海深。”(二)hòu [閩侯]縣名,屬福建省。

    生:

    ①生長;長出。《荀子·勸學》:“蓬生麻中,不扶而直。”②活著;生存。《論語· 衛靈公》:“志士仁人,無求生以害仁,有殺身以成仁。”③生命;性命。《韓非子·解老》:“祿也者,人之所以持生也。”(祿:俸祿。持:維持。)④產生;發生。《韓詩外傳》卷五:“水淵深廣,則龍魚生之。”⑤生育;誕生。《左傳·隱公元年》:“莊公寤生。”⑥生存的期間,指人的一生;一輩子。曹操《短歌行》:“對酒當歌,人生幾何?”⑦生活;生計。柳宗元《捕蛇者說》:“鄉鄰之生日蹙(cù)。”(蹙:窘迫。)⑧不熟的。1. 未煮或未煮熟的。《呂氏春秋·適音》:“大饗之禮,上玄尊而俎生魚。”2.未加工煉制的。《洛陽伽藍記·城北》:“頭後垂二尺生絹。”⑨讀書的人。《史記·秦始皇本紀》:“今諸生不師今而學古,以非當世。”

    或:

    ①有的人;有的(物)。《史記·陳涉世傢》:“或以為死,或以為亡。”(亡:逃亡。)《論語·先進》:“如或知爾,則何以哉?”②副詞。1. 或許;也許。范縝《神滅論》:“刃之與利,或如來說。”2.又。《詩經·小雅·賓之初筵》:“既立之監,或佐之史。”(監:酒監。史:席間禦史。)《史記·李將軍列傳》:“軍之導,或失道,後大將軍。”③連詞。1.或者。《荀子·修身》:“則千裡雖遠,亦或遲或速,或先或後,胡為乎其不可以相及也。”(及:到。)2. 如果。《水經註·江水》:“或王命急宣,有時朝發白帝,暮到江陵。”④助詞。用在否定句中。《詩經·小雅·天保》:“如松柏之茂,無不爾或承。”(承:繼承。)⑤通“惑”。迷惑。《孟子·告子上》:“無或乎王之不智也。”《淮南子·汜論》:“論事如此,豈不或哉!”⑥疑怪。《孟子·告子上》:“無或乎王之不智也。”

    遭:

    ①相逢;遇到。《莊子·應帝王》:“適遭無名人而問焉。”王充《論衡·寒溫》:“遭風逢氣,身生寒溫。”(寒溫:指疾病。)②際遇。杜甫《催宗文樹雞柵》:“我寬螻蟻遭,彼免狐貉厄。”(寬:寬解。)③遭到;受到。《封神演義》第三十回:“致賈氏忿怨死,黃娘娘遭冤。”④量詞。1. 周;圈。孟郊《寒地百姓吟》:“虛繞千萬遭。”2. 次;回。陶嶽《五代史補》:“且共汝輩赤腳入棘針地走三五遭,汝等能乎?”


  • 冶长信非罪,侯生或遭骂。

    “冶长信非罪,侯生或遭骂。”诗句出处:《县斋有怀》;是唐朝诗人韩愈的作品。

    少小尚奇伟,平生足悲吒。犹嫌子夏儒,肯学樊迟稼。
    事业窥皋稷,文章蔑曹谢。濯缨起江湖,缀佩杂兰麝。
    悠悠指长道,去去策高驾。谁为倾国谋,自许连城价。
    初随计吏贡,屡入泽宫射。虽免十上劳,何能一战霸。
    人情忌殊异,世路多权诈。蹉跎颜遂低,摧折气愈下。
    冶长信非罪,侯生或遭骂。怀书出皇都,衔泪渡清灞。
    身将老寂寞,志欲死闲暇。朝食不盈肠,冬衣才掩髂。
    军书既频召,戎马乃连跨。大梁从相公,彭城赴仆射。
    弓箭围狐兔,丝竹罗酒炙。两府变荒凉,三年就休假。
    求官去东洛,犯雪过西华。尘埃紫陌春,风雨灵台夜。
    名声荷朋友,援引乏姻娅。虽陪彤庭臣,讵纵青冥靶。
    寒空耸危阙,晓色曜修架。捐躯辰在丁,铩翮时方蜡。
    投荒诚职分,领邑幸宽赦。湖波翻日车,岭石坼天罅。
    毒雾恒熏昼,炎风每烧夏。雷威固已加,飓势仍相借。
    气象杳难测,声音吁可怕。夷言听未惯,越俗循犹乍。
    指摘两憎嫌,睢盱互猜讶。只缘恩未报,岂谓生足藉。
    嗣皇新继明,率土日流化。惟思涤瑕垢,长去事桑柘。
    劚嵩开云扃,压颍抗风榭。禾麦种满地,梨枣栽绕舍。
    儿童稍长成,雀鼠得驱吓。官租日输纳,村酒时邀迓。
    闲爱老农愚,归弄小女姹。如今便可尔,何用毕婚嫁。

    【注释】:

    冶:

    ①熔炼金属。《史记·平准书》:“冶铸煮盐。”②熔炼金属的工匠。《淮南子·俶真》:“今夫冶工之铸器,金踊跃于炉中。”③培养;造就。王安石《上皇帝万言书》:“冶天下之士而使之皆有君子之才。”④多姿;艳丽。李斯《谏逐客书》:“佳冶窈窕赵女不立于侧也。”洪迈《夷坚丙志·无足妇人》:“(妇人)无两足,但以手行,而容貌绝冶。”⑤通“野”。郊外。乐府诗《子夜四时歌·春歌》:“冶游步春露。”[冶游]1. 指男女在春天或节日里到野外游玩。晏几道《浣溪沙》之四:“落英飞絮冶游天。”2. 专指嫖妓。纪昀(yún)《阅微草堂笔记·如是我闻四》:“先拊(fǔ)膺痛哭,责其子之冶游;次啮齿握拳,数诸客之诱引。”

    长:

    (一)①长度;两端的距离。《考工记· 车人》:“车人为车,柯长三尺。”②长度大。与“短”相对。1.指空间。古乐府(木兰诗》:“北市买长鞭。”2.指时间。《韩非子·难一》:“矜伪不长,盖虚不久。”③巨大。李白《行路难》:“长风破浪会有时,直挂云帆济沧海。”(会:一定。济:渡。)④辽阔。李白《庐山谣寄卢侍御虚舟》:“鸟飞不到吴天长。”⑤经常。张籍《猛虎行》:“谷中近窟有山村,长向村家取黄犊。”⑥长处;专长。韩愈《画记》:“以为非一工人之所能运思,盖丛集众工人之所长。”⑦擅长。《三国志· 吴书·周瑜传》:“与吴越争衡,本非中国所长。” (二)zhǎng ①年龄大;辈分高。杜甫《兵车行》:“长者虽有问,役夫敢申恨?”②排行第一。《史记·李斯列传》:“始皇有二十馀子,长子扶苏以数直谏上……”③首领;首长。《礼记·曲礼下》:“九州之长,入天子之国曰牧。”(牧:官名。)④生长;成长。贾谊《论积贮疏》:“淫侈之俗,日日以长。”⑤抚养。《诗经· 小雅·蓼莪》:“长我育我。”⑥滋长。《诗经·小雅·巧言》:“君子屡盟,乱是用长。”(盟:盟誓。用:以。)⑦增进;增强。《礼记·学记》:“知不足然后能自反也,知困然后能自强也,故曰教学相长也。”(反:反省。)⑧提高。李白《与韩荆州书》:“青萍结绿,长价于薛卞之门。”(青萍:剑名。结绿:玉名。)

    信:

    ①诚实;真实。《老子》:“信言不美,美言不信。”②副词。实在;的确。杜甫《兵车行》:“信知生男恶,反是生女好。”③信用。《左传·桓公十二年》:“战焉,宋无信也。君子曰:‘苟信无继,盟无益也。’”(苟:如果。继:继续。盟:结盟。)④相信。王充《论衡·问孔》:“世儒学者,好信师而是古。”⑤信奉。《论语· 子张》:“信道不笃。”(笃:坚定。)⑥音讯;消息。杜甫《喜达行在所》诗:“西忆岐阳信。”⑦信函。元稹《书乐天纸》诗:“半封京信半题诗。”⑧古指传递信件的人。杜甫《寄彭州高三十五君》:“书成无信将。”(书:书信。将:送。)⑨信符;凭证。《后汉书·乌桓鲜卑传》:“大人有所召呼,则刻木为信,虽无文字,而部众不敢违犯。”(大人:酋长。)⑩随意;随便。白居易《琵琶行》:“低眉信手续续弹。”(11)同“芯(xìn)”。(12)古通“伸(shēn)”。伸展。扬雄《解嘲》:“是以士颇得信其舌而奋其笔。”

    非:

    ①违背;违反。《左传·定公四年》:“无谋非德,无犯非义。”(无:不。谋:谋划。犯:触及。)②违理的事;过错。与“是”相对。《庄子·齐物论》:“彼亦一是非,此亦一是非。”③指责;讥讽;非议;非难。《吕氏春秋·审己》:“国人不说,大非上。”(说:同“悦”。上:指国君。)《荀子· 修身》:“故非我而当者,吾师也。”④不是。《庄子·秋水》:“子非鱼,安知鱼之乐?”(子:你。安:怎。)⑤无;没有。左思《三都赋序》:“虽宝非用。”⑥副词。不。《尚书·盘庚下》:“各非敢违卜。”( 卜:吉卜。)

    罪:

    ①罪恶;犯法行为。《诗经·小雅·十月之交》:“无罪无辜,谗口嚣嚣。”(嚣嚣áoáo:众口诋毁的样子。)《荀子·王制》:“无功不赏,无罪不罚。”《史记·魏其武安侯列传》:“武安又盛毁灌夫所横恣,罪逆不道。”②过失;过错。《左传·僖公三十三年》:“大夫何罪?”《史记·项羽本纪》:“此天之亡我,非战之罪也。”③罪人。《吕氏春秋·慎大》:“出拘救罪。”④惩处;治罪。《韩非子·五蠹》:“春离法者罪。”(离:通“罹”。触犯。)⑤归罪。《孟子·梁惠王上》:“王无罪岁,斯天下之民至焉。”

    侯:

    (一)①古代举行射礼所用的箭靶。“侯”指射布,射布的靶心叫“鹄(gǔ)”或“的”,以皮革或布制成。《诗经·小雅·宾之初筵》:“大侯既抗,弓矢斯张。”②古代五等爵位的第二等。《礼记·王制》:“王者之制禄爵,公、侯、伯、子、男凡五等。”汉代以后仅次于王的爵位。《左传·僖公四年》:“五侯九伯,女实征之。”③诸侯的通称。《诗经·卫风·硕人》:“齐侯之子,卫侯之妻,东宫之妹,邢侯之姨。”(子:女儿。东宫:指齐太子。姨:妻的姊妹。)④泛指达官贵人。杜荀鹤《与友人对酒吟》:“客路如天远,侯门似海深。”(二)hòu [闽侯]县名,属福建省。

    生:

    ①生长;长出。《荀子·劝学》:“蓬生麻中,不扶而直。”②活着;生存。《论语· 卫灵公》:“志士仁人,无求生以害仁,有杀身以成仁。”③生命;性命。《韩非子·解老》:“禄也者,人之所以持生也。”(禄:俸禄。持:维持。)④产生;发生。《韩诗外传》卷五:“水渊深广,则龙鱼生之。”⑤生育;诞生。《左传·隐公元年》:“庄公寤生。”⑥生存的期间,指人的一生;一辈子。曹操《短歌行》:“对酒当歌,人生几何?”⑦生活;生计。柳宗元《捕蛇者说》:“乡邻之生日蹙(cù)。”(蹙:窘迫。)⑧不熟的。1. 未煮或未煮熟的。《吕氏春秋·适音》:“大飨之礼,上玄尊而俎生鱼。”2.未加工炼制的。《洛阳伽蓝记·城北》:“头后垂二尺生绢。”⑨读书的人。《史记·秦始皇本纪》:“今诸生不师今而学古,以非当世。”

    或:

    ①有的人;有的(物)。《史记·陈涉世家》:“或以为死,或以为亡。”(亡:逃亡。)《论语·先进》:“如或知尔,则何以哉?”②副词。1. 或许;也许。范缜《神灭论》:“刃之与利,或如来说。”2.又。《诗经·小雅·宾之初筵》:“既立之监,或佐之史。”(监:酒监。史:席间御史。)《史记·李将军列传》:“军之导,或失道,后大将军。”③连词。1.或者。《荀子·修身》:“则千里虽远,亦或迟或速,或先或后,胡为乎其不可以相及也。”(及:到。)2. 如果。《水经注·江水》:“或王命急宣,有时朝发白帝,暮到江陵。”④助词。用在否定句中。《诗经·小雅·天保》:“如松柏之茂,无不尔或承。”(承:继承。)⑤通“惑”。迷惑。《孟子·告子上》:“无或乎王之不智也。”《淮南子·汜论》:“论事如此,岂不或哉!”⑥疑怪。《孟子·告子上》:“无或乎王之不智也。”

    遭:

    ①相逢;遇到。《庄子·应帝王》:“适遭无名人而问焉。”王充《论衡·寒温》:“遭风逢气,身生寒温。”(寒温:指疾病。)②际遇。杜甫《催宗文树鸡栅》:“我宽蝼蚁遭,彼免狐貉厄。”(宽:宽解。)③遭到;受到。《封神演义》第三十回:“致贾氏忿怨死,黄娘娘遭冤。”④量词。1. 周;圈。孟郊《寒地百姓吟》:“虚绕千万遭。”2. 次;回。陶岳《五代史补》:“且共汝辈赤脚入棘针地走三五遭,汝等能乎?”


  • ye chang xin fei zui ,hou sheng huo zao ma 。

    “ye chang xin fei zui ,hou sheng huo zao ma 。”shi gou chu chu :《xian zhai you huai 》;shi tang chao shi ren han yu de zuo pin 。

    shao xiao shang ji wei ,ping sheng zu bei zha 。you xian zi xia ru ,ken xue fan chi jia 。
    shi ye kui gao ji ,wen zhang mie cao xie 。zhuo ying qi jiang hu ,chuo pei za lan she 。
    you you zhi chang dao ,qu qu ce gao jia 。shei wei qing guo mou ,zi hu lian cheng jia 。
    chu sui ji li gong ,lv ru ze gong she 。sui mian shi shang lao ,he neng yi zhan ba 。
    ren qing ji shu yi ,shi lu duo quan zha 。cuo tuo yan sui di ,cui she qi yu xia 。
    ye chang xin fei zui ,hou sheng huo zao ma 。huai shu chu huang dou ,xian lei du qing ba 。
    shen jiang lao ji mo ,zhi yu si xian xia 。chao shi bu ying chang ,dong yi cai yan qia 。
    jun shu ji pin shao ,rong ma nai lian kua 。da liang cong xiang gong ,peng cheng fu pu she 。
    gong jian wei hu tu ,si zhu luo jiu zhi 。liang fu bian huang liang ,san nian jiu xiu jia 。
    qiu guan qu dong luo ,fan xue guo xi hua 。chen ai zi mo chun ,feng yu ling tai ye 。
    ming sheng he peng you ,yuan yin fa yin ya 。sui pei tong ting chen ,ju zong qing ming ba 。
    han kong song wei que ,xiao se yao xiu jia 。juan qu chen zai ding ,sha he shi fang la 。
    tou huang cheng zhi fen ,ling yi xing kuan she 。hu bo fan ri che ,ling dan che tian xia 。
    du wu heng xun zhou ,yan feng mei shao xia 。lei wei gu yi jia ,ju shi reng xiang jie 。
    qi xiang yao nan ce ,sheng yin xu ke pa 。yi yan ting wei guan ,yue su xun you zha 。
    zhi zhai liang zeng xian ,sui xu hu cai ya 。zhi yuan en wei bao ,qi wei sheng zu ji 。
    si huang xin ji ming ,lv tu ri liu hua 。wei sai di xia gou ,chang qu shi sang zhe 。
    zhu song kai yun jiong ,ya ying kang feng xie 。he mai chong man de ,li zao zai rao she 。
    er tong shao chang cheng ,qiao shu de qu he 。guan zu ri shu na ,cun jiu shi yao ya 。
    xian ai lao nong yu ,gui long xiao nv cha 。ru jin bian ke er ,he yong bi hun jia 。

    【zhu shi 】:

    ye :

    ①rong lian jin shu 。《shi ji ·ping zhun shu 》:“ye zhu zhu yan 。”②rong lian jin shu de gong jiang 。《huai na zi ·chu zhen 》:“jin fu ye gong zhi zhu qi ,jin yong yue yu lu zhong 。”③pei yang ;zao jiu 。wang an dan 《shang huang di mo yan shu 》:“ye tian xia zhi shi er shi zhi jie you jun zi zhi cai 。”④duo zi ;yan li 。li si 《jian zhu ke shu 》:“jia ye yao tiao zhao nv bu li yu ce ye 。”hong mai 《yi jian bing zhi ·mo zu fu ren 》:“(fu ren )mo liang zu ,dan yi shou hang ,er rong mao jue ye 。”⑤tong “ye ”。jiao wai 。le fu shi 《zi ye si shi ge ·chun ge 》:“ye you bu chun lou 。”[ye you ]1. zhi nan nv zai chun tian huo jie ri li dao ye wai you wan 。yan ji dao 《huan xi sha 》zhi si :“la ying fei xu ye you tian 。”2. zhuan zhi piao ji 。ji yun (yún)《yue wei cao tang bi ji ·ru shi wo wen si 》:“xian fu (fǔ)ying tong ku ,ze ji zi zhi ye you ;ci nie chi wo quan ,shu zhu ke zhi you yin 。”

    chang :

    (yi )①chang du ;liang duan de ju li 。《kao gong ji · che ren 》:“che ren wei che ,ke chang san che 。”②chang du da 。yu “duan ”xiang dui 。1.zhi kong jian 。gu le fu (mu lan shi 》:“bei shi mai chang bian 。”2.zhi shi jian 。《han fei zi ·nan yi 》:“jin wei bu chang ,gai xu bu jiu 。”③ju da 。li bai 《hang lu nan 》:“chang feng po lang hui you shi ,zhi gua yun fan ji cang hai 。”(hui :yi ding 。ji :du 。)④liao kuo 。li bai 《lu shan yao ji lu shi yu xu zhou 》:“diao fei bu dao wu tian chang 。”⑤jing chang 。zhang ji 《meng hu hang 》:“gu zhong jin ku you shan cun ,chang xiang cun jia qu huang du 。”⑥chang chu ;zhuan chang 。han yu 《hua ji 》:“yi wei fei yi gong ren zhi suo neng yun sai ,gai cong ji zhong gong ren zhi suo chang 。”⑦shan chang 。《san guo zhi · wu shu ·zhou yu chuan 》:“yu wu yue zheng heng ,ben fei zhong guo suo chang 。” (er )zhǎng ①nian ling da ;bei fen gao 。du fu 《bing che hang 》:“chang zhe sui you wen ,yi fu gan shen hen ?”②pai hang di yi 。《shi ji ·li si lie chuan 》:“shi huang you er shi yu zi ,chang zi fu su yi shu zhi jian shang ……”③shou ling ;shou chang 。《li ji ·qu li xia 》:“jiu zhou zhi chang ,ru tian zi zhi guo yue mu 。”(mu :guan ming 。)④sheng chang ;cheng chang 。gu yi 《lun ji zhu shu 》:“yin chi zhi su ,ri ri yi chang 。”⑤fu yang 。《shi jing · xiao ya ·liao e 》:“chang wo yo wo 。”⑥zi chang 。《shi jing ·xiao ya ·qiao yan 》:“jun zi lv meng ,luan shi yong chang 。”(meng :meng shi 。yong :yi 。)⑦zeng jin ;zeng jiang 。《li ji ·xue ji 》:“zhi bu zu ran hou neng zi fan ye ,zhi kun ran hou neng zi jiang ye ,gu yue jiao xue xiang chang ye 。”(fan :fan sheng 。)⑧di gao 。li bai 《yu han jing zhou shu 》:“qing ping jie lu ,chang jia yu xue bian zhi men 。”(qing ping :jian ming 。jie lu :yu ming 。)

    xin :

    ①cheng shi ;zhen shi 。《lao zi 》:“xin yan bu mei ,mei yan bu xin 。”②fu ci 。shi zai ;de que 。du fu 《bing che hang 》:“xin zhi sheng nan e ,fan shi sheng nv hao 。”③xin yong 。《zuo chuan ·huan gong shi er nian 》:“zhan yan ,song mo xin ye 。jun zi yue :‘gou xin mo ji ,meng mo yi ye 。’”(gou :ru guo 。ji :ji xu 。meng :jie meng 。)④xiang xin 。wang chong 《lun heng ·wen kong 》:“shi ru xue zhe ,hao xin shi er shi gu 。”⑤xin feng 。《lun yu · zi zhang 》:“xin dao bu du 。”(du :jian ding 。)⑥yin xun ;xiao xi 。du fu 《xi da hang zai suo 》shi :“xi yi qi yang xin 。”⑦xin han 。yuan zhen 《shu le tian zhi 》shi :“ban feng jing xin ban ti shi 。”⑧gu zhi chuan di xin jian de ren 。du fu 《ji peng zhou gao san shi wu jun 》:“shu cheng mo xin jiang 。”(shu :shu xin 。jiang :song 。)⑨xin fu ;ping zheng 。《hou han shu ·wu huan xian bei chuan 》:“da ren you suo shao hu ,ze ke mu wei xin ,sui mo wen zi ,er bu zhong bu gan wei fan 。”(da ren :qiu chang 。)⑩sui yi ;sui bian 。bai ju yi 《pi pa hang 》:“di mei xin shou xu xu dan 。”(11)tong “xin (xìn)”。(12)gu tong “shen (shēn)”。shen zhan 。yang xiong 《jie chao 》:“shi yi shi po de xin ji she er fen ji bi 。”

    fei :

    ①wei bei ;wei fan 。《zuo chuan ·ding gong si nian 》:“mo mou fei de ,mo fan fei yi 。”(mo :bu 。mou :mou hua 。fan :chu ji 。)②wei li de shi ;guo cuo 。yu “shi ”xiang dui 。《zhuang zi ·ji wu lun 》:“bi yi yi shi fei ,ci yi yi shi fei 。”③zhi ze ;ji feng ;fei yi ;fei nan 。《lv shi chun qiu ·shen ji 》:“guo ren bu shui ,da fei shang 。”(shui :tong “yue ”。shang :zhi guo jun 。)《xun zi · xiu shen 》:“gu fei wo er dang zhe ,wu shi ye 。”④bu shi 。《zhuang zi ·qiu shui 》:“zi fei yu ,an zhi yu zhi le ?”(zi :ni 。an :zen 。)⑤mo ;mei you 。zuo sai 《san dou fu xu 》:“sui bao fei yong 。”⑥fu ci 。bu 。《shang shu ·pan geng xia 》:“ge fei gan wei bo 。”( bo :ji bo 。)

    zui :

    ①zui e ;fan fa hang wei 。《shi jing ·xiao ya ·shi yue zhi jiao 》:“mo zui mo gu ,chan kou ao ao 。”(ao ao áoáo:zhong kou di hui de yang zi 。)《xun zi ·wang zhi 》:“mo gong bu shang ,mo zui bu fa 。”《shi ji ·wei ji wu an hou lie chuan 》:“wu an you cheng hui guan fu suo heng zi ,zui ni bu dao 。”②guo shi ;guo cuo 。《zuo chuan ·xi gong san shi san nian 》:“da fu he zui ?”《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“ci tian zhi wang wo ,fei zhan zhi zui ye 。”③zui ren 。《lv shi chun qiu ·shen da 》:“chu ju jiu zui 。”④cheng chu ;zhi zui 。《han fei zi ·wu du 》:“chun li fa zhe zui 。”(li :tong “li ”。chu fan 。)⑤gui zui 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“wang mo zui sui ,si tian xia zhi min zhi yan 。”

    hou :

    (yi )①gu dai ju hang she li suo yong de jian ba 。“hou ”zhi she bu ,she bu de ba xin jiao “gu (gǔ)”huo “de ”,yi pi ge huo bu zhi cheng 。《shi jing ·xiao ya ·bin zhi chu yan 》:“da hou ji kang ,gong shi si zhang 。”②gu dai wu deng jue wei de di er deng 。《li ji ·wang zhi 》:“wang zhe zhi zhi lu jue ,gong 、hou 、bai 、zi 、nan fan wu deng 。”han dai yi hou jin ci yu wang de jue wei 。《zuo chuan ·xi gong si nian 》:“wu hou jiu bai ,nv shi zheng zhi 。”③zhu hou de tong chen 。《shi jing ·wei feng ·shuo ren 》:“ji hou zhi zi ,wei hou zhi qi ,dong gong zhi mei ,geng hou zhi yi 。”(zi :nv er 。dong gong :zhi ji tai zi 。yi :qi de zi mei 。)④fan zhi da guan gui ren 。du xun he 《yu you ren dui jiu yin 》:“ke lu ru tian yuan ,hou men shi hai shen 。”(er )hòu [min hou ]xian ming ,shu fu jian sheng 。

    sheng :

    ①sheng chang ;chang chu 。《xun zi ·quan xue 》:“peng sheng ma zhong ,bu fu er zhi 。”②huo zhao ;sheng cun 。《lun yu · wei ling gong 》:“zhi shi ren ren ,mo qiu sheng yi hai ren ,you sha shen yi cheng ren 。”③sheng ming ;xing ming 。《han fei zi ·jie lao 》:“lu ye zhe ,ren zhi suo yi chi sheng ye 。”(lu :feng lu 。chi :wei chi 。)④chan sheng ;fa sheng 。《han shi wai chuan 》juan wu :“shui yuan shen an ,ze long yu sheng zhi 。”⑤sheng yo ;dan sheng 。《zuo chuan ·yin gong yuan nian 》:“zhuang gong wu sheng 。”⑥sheng cun de ji jian ,zhi ren de yi sheng ;yi bei zi 。cao cao 《duan ge hang 》:“dui jiu dang ge ,ren sheng ji he ?”⑦sheng huo ;sheng ji 。liu zong yuan 《bu she zhe shui 》:“xiang lin zhi sheng ri cu (cù)。”(cu :jiong pai 。)⑧bu shou de 。1. wei zhu huo wei zhu shou de 。《lv shi chun qiu ·kuo yin 》:“da xiang zhi li ,shang xuan zun er zu sheng yu 。”2.wei jia gong lian zhi de 。《luo yang ga lan ji ·cheng bei 》:“tou hou chui er che sheng juan 。”⑨dou shu de ren 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“jin zhu sheng bu shi jin er xue gu ,yi fei dang shi 。”

    huo :

    ①you de ren ;you de (wu )。《shi ji ·chen she shi jia 》:“huo yi wei si ,huo yi wei wang 。”(wang :tao wang 。)《lun yu ·xian jin 》:“ru huo zhi er ,ze he yi zai ?”②fu ci 。1. huo hu ;ye hu 。fan zhen 《shen mie lun 》:“ren zhi yu li ,huo ru lai shui 。”2.you 。《shi jing ·xiao ya ·bin zhi chu yan 》:“ji li zhi jian ,huo zuo zhi shi 。”(jian :jiu jian 。shi :xi jian yu shi 。)《shi ji ·li jiang jun lie chuan 》:“jun zhi dao ,huo shi dao ,hou da jiang jun 。”③lian ci 。1.huo zhe 。《xun zi ·xiu shen 》:“ze qian li sui yuan ,yi huo chi huo su ,huo xian huo hou ,hu wei hu ji bu ke yi xiang ji ye 。”(ji :dao 。)2. ru guo 。《shui jing zhu ·jiang shui 》:“huo wang ming ji xuan ,you shi chao fa bai di ,mu dao jiang ling 。”④zhu ci 。yong zai fou ding gou zhong 。《shi jing ·xiao ya ·tian bao 》:“ru song bai zhi mao ,mo bu er huo cheng 。”(cheng :ji cheng 。)⑤tong “huo ”。mi huo 。《meng zi ·gao zi shang 》:“mo huo hu wang zhi bu zhi ye 。”《huai na zi ·si lun 》:“lun shi ru ci ,qi bu huo zai !”⑥yi guai 。《meng zi ·gao zi shang 》:“mo huo hu wang zhi bu zhi ye 。”

    zao :

    ①xiang feng ;yu dao 。《zhuang zi ·ying di wang 》:“kuo zao mo ming ren er wen yan 。”wang chong 《lun heng ·han wen 》:“zao feng feng qi ,shen sheng han wen 。”(han wen :zhi ji bing 。)②ji yu 。du fu 《cui zong wen shu ji shan 》:“wo kuan lou yi zao ,bi mian hu hao e 。”(kuan :kuan jie 。)③zao dao ;shou dao 。《feng shen yan yi 》di san shi hui :“zhi gu shi fen yuan si ,huang niang niang zao yuan 。”④liang ci 。1. zhou ;juan 。meng jiao 《han de bai xing yin 》:“xu rao qian mo zao 。”2. ci ;hui 。tao yue 《wu dai shi bu 》:“ju gong ru bei chi jiao ru ji zhen de zou san wu zao ,ru deng neng hu ?”