- 繁体
- 简体
- 拼音
-
言則廣臺階,道亦資天均。
“言則廣臺階,道亦資天均。”詩句出處:《敬酬陳掾親傢翁秋夜有贈》;是唐朝詩人儲光羲的作品。
大姬配胡公,位乃三恪賓。盛德百代祀,斯言良不泯。
敬仲為齊卿,當國名益震。仲舉登宰輔,太丘榮縉紳。
武皇受瑤圖,爵土封其新。繁祉既驟集,裔孫生賢臣。
特達逾珪璋,節操方松筠。雲漢一矯翼,天池三振鱗。
曳裾朝赤墀,酌醴侍紫宸。大君錫車馬,時復過平津。
言則廣臺階,道亦資天均。清秋忽高興,震藻若有神。
曜曜趨宮廷,洸洸邁徐陳。鎬京既賜第,門巷交朱輪。
方將襲伊皋,永以崇夏殷。宗黨無遠近,敬恭依仁人。
雪盡宇宙暄,雁歸滄海春。沉吟白華頌,帝闥降絲綸。
驛騎及蕪城,相逢在郊鄄。別離曠南北,譴謫罹苦辛。
晝遊還荊吳,迷方客咸秦。惟賢惠重義,男女期嘉姻。
梧桐生朝陽,鶗鴂鳴蕭晨。豈不畏時暮,坎壈無與鄰。
中夜涼風來,顧我闕音塵。瓊瑤不遐棄,寤寐如日新。【註釋】:
言:
①說話。《詩經 ·衛風·氓》:“載笑載言。”(載:助詞。)②議論;談論。《國語·周語上》:“國人莫敢言。”③言語;言論。《尚書·大禹謨》:“無稽之言勿聽。”(稽:根據。)④表達;宣說。《尚書·舜典》:“詩言志,歌永言。”(永:同“詠”。唱。)⑤誓言;約言。屈原《離騷》:“初既與餘成言兮,後悔遁而有他。”⑥一字稱一言。王勃《滕王閣序》:“一言均賦,四韻俱成。”⑦一句稱一言。《論語·為政》:“《詩經》三百,一言以蔽之,曰‘思無邪’。”⑧助詞。無義。《詩經·秦風·小戎》:“言念君子。”則:
①法則;準則。《左傳·文公十八年》:“毀則為賊。”②榜樣;模范。《詩經·豳風·伐柯》:“伐柯伐柯,其則不遠。”(伐:砍。柯:斧柄。)③效法。《論語·泰伯》:“巍巍乎唯天為大,唯堯則之。”④乃;就是。范仲淹《嶽陽樓記》:“此則嶽陽樓之大觀也。”⑤劃分等級。《尚書·禹貢》:“咸則三壤,成賦中邦。”⑥連詞。1. 表承接。《論語·為政》:“學而不思則罔,思而不學則殆。”(罔wǎng:迷惘。)2.表轉折。相當於“卻”。《論語·子路》:“欲速則不達。”3. 表假設。相當於“若”、“如果”。《荀子·議兵》:“大寇則至,使之持危城,則必畔。”(畔:通“叛”。背叛)。4. 表因果。相當於“就”。《史記·平原君虞卿列傳》:“趙亡則勝為虜,何為不憂乎。”(勝:平原君名趙勝。)⑦助詞。用於句中。《詩經·齊風·雞鳴》:“匪雞則鳴,蒼蠅之聲。”廣:
(一)①大;廣大;宏大。《管子·小問》:“吾欲行廣仁大義,以利天下。”《呂氏春秋·異用》:“故國廣巨,兵強富,未必安也。”②寬;寬闊。《詩經 · 衛風 · 河廣》:“誰謂河廣,一葦杭之。”(杭:通“航”。)《墨子·備城門》:“長八尺,廣七尺。”③多;眾多。《顏氏傢訓 ·勉學》:“世人不問愚智,皆欲識人之多,見事之廣。”④擴大;推廣。《後漢書·西羌傳》:“武帝征伐四夷,開地廣境,北卻匈奴,西逐諸羌。”《史記·秦本紀》:“秦繆公廣地益國。”(益:增添。)⑤寬心;安慰。蘇軾《和歸田園居六首》之二:“好語時見廣。”(見:指對自己。)《史記·屈原賈生列傳》:“自以為壽不得長,傷悼之,乃為賦以自廣。”⑥廣泛地;多方面地。陸賈《新語·思務》:“是以君子廣思而博聽。”[廣(舊讀guàng)袤(mào)]東西的長度為廣,南北的長度為袤。張衡《西京賦》:“考廣袤。”(考:核查。) (二)guàng ①〈名〉橫長;東西間距離。亦泛指面積。《戰國策·秦策二》:“從某至某,廣從(縱)六裡。”②春秋時楚國軍制,兵車十五輛為廣。《左傳·宣公十二年》:“楚子為乘,廣三十乘,分為左右。”(楚子:楚王。) (三)kuàng ①通“壙”。墳墓。《孔子傢語·困誓》:“自望其廣,則睪如也。”②通“曠”。空缺;荒廢。《呂氏春秋·不廣》:“時不可必成,其人事則不廣。”獷(獷) guǎng ①兇猛;強悍。《新唐書·西域傳下》:“(有獸)大如狗,獷惡而力。”②兇悍;蠻橫。劉希夷《謁漢世祖廟》:“獷獸血塗地,巨人聲沸天。”《後漢書·段颎傳》:“虛欲修文戢戈,招降獷敵。”③粗野。《後漢書·祭肜傳》:“臨守偏海,政移獷俗。”臺:
(一)星名,即三臺(六顆星)。古代以“三臺”比“三公”(古代最高的官位)。 (二)yí ①代詞。我;我的。《尚書·說命上》:“朝夕納誨,以輔臺德。”《尚書·禹貢》:“祗臺德先。”(祗:敬。)②何;什麼。《法言·問道》:“閔氏之孫其如臺?”③通“怡”。愉悅。《史記·太史公自序》:“唐堯遜位,虞舜不臺。”臺階:
本指三臺星,後借指三公之位。《後漢書·崔駰傳》:“不以此時攀~~,窺紫闥,據高軒,望朱闕,夫欲千裡而咫尺未發,蒙竊惑焉。”階:
①臺階。《孟子·離婁下》:“不逾階而相揖也。”(逾:超越。)李白《玉階怨》:“玉階生白露,夜久侵羅襪。”劉禹錫《陋室銘》:“苔痕上階綠,草色入簾青。”《左傳·莊公八年》:“石之紛如死於階下。”(石之紛如:人名。)②梯子。《禮記·喪大記》:“復有林麓,則虞人設階。”(虞人:掌管山澤的官。)屈原《惜誦》:“欲釋階而登天兮。”③根由。《詩經·小雅·巧言》:“無拳無勇,職為亂階。”(拳:力。職:主要。)《國語·周語中》:“夫婚姻,禍福之階也。”④官爵之等級。《世說新語·政事》:“乃超兩階用之。”《新唐書·百官志》:“文階二十八階,武階二十一階。”⑤憑借。《漢書·異姓諸侯王表》:“漢亡(wú)尺土之階。”(亡:無。)《北史·周室諸王傳論》:“兵權爵位,蓋安危之所階乎”⑥招引(禍患)。《左傳·隱公三年》:“將立州籲,乃定之矣;若猶未也,階之為禍。”[階級]1. 臺階。陸龜蒙《野廟碑》:“升階級,坐堂筵。”2. 指官位俸祿的等級。《後漢書·邊讓傳》:“階級名位,亦宜超然。”道:
(一)①道路。《史記·陳涉世傢》:“會天大雨,道不通。”②水流通行的途徑。《左傳·昭公十三年》:“秋,晉侯會吳子於良,水道不可,吳子辭,乃還。”(會:約會。良:地名。)③取道。文天祥《指南錄後序》:“道海安、如皋,凡三百裡。”④方法;途徑。《論語·裡仁》:“富與貴,是人之所欲也;不以其道得之,不處也。”⑤技藝。《論語·子張》:“雖小道,必有可觀者焉。”⑥宇宙萬物的本原。《周易·系辭上》:“一陰一陽之謂道。”⑦規律;道理。《荀子·天論》:“循道而不貳,則天不能禍。”(循:遵照。貳:不專一。)⑧政治主張或思想學說。《論語·裡仁》:“吾道一以貫之哉。”⑨好的政治局面。《論語·季氏》:“天下有道,則禮樂征伐自天子出。”⑩道德;道義。徐階《送司封仲芳楊子赴留都》:“古道日淪替,群諛紛追隨。”(淪:淪亡。替:衰落。諛:阿諛,奉承。)(11)道傢。上古思想流派之一。(12)指道術。孫光憲《北夢瑣言》卷十二:“子若學道,即有仙分。”(13)行政區劃名。1. 唐初分天下為十道,開元二十一年增至十五道。2. 清代和民國初年曾在省以下設若幹分守道。(14)說;講述。《鹽鐵論·遵道》:“飾虛言以亂實,道古以害今。”(15)量詞。用於命令、題目等。《新唐書·選舉志》:“進士試詩、賦及時務策五道。”(二)dǎo ①同“導”。1.疏通。《左傳·襄公三十一年》:“大決所犯,傷人必多,吾不克救也。不如小決使道。”(決:河流決口。克:能。)2. 引導。《漢書·張騫傳》:“唯王使人道送我。”②治理。《論語·為政》:“道之以政,齊之以刑,民免而無恥。”(政:政令。齊:整頓。免:免於犯罪。)③介詞。從;由。《漢書·淮南王安傳》:“諸使者道長安來,為妄妖言。”亦:
①副詞。1. 相當於“也”、“也是”。《詩經·鄭風·將仲子》:“仲可懷也,人之多言,亦可畏也。”(仲:老二。懷:懷念。)《史記·廉頗藺相如列傳》:“秦亦不以城予趙,趙亦終不予秦璧。”2. 表示語氣的減弱。相當於“不過”、“隻是”。《戰國策·齊策四》:“王亦不好士也,何患無士?”(好:喜歡。患:擔憂。)②語氣詞。《詩經·召南·草蟲》:“亦既見止,亦既覯止。”(止:語氣詞。覯gòu:相遇。)[不亦]用於反問句。表示委婉語氣。《論語·學而》:“學而時習之,不亦樂乎?”資:
①財物。《國語 · 齊語》:“無受其資。”②費用。《三國志·蜀書·諸葛亮傳》:“軍資所出。”③積蓄。《國語·越語上》:“夏則資皮,冬則資妳,旱則資舟,水則資車。”(妳:絲織品。)④資助;供給。《韓非子·說疑》:“資之以幣帛。”⑤憑借。《淮南子·主術》:“夫七尺之橈(ráo)而制船之左右者,以水為資。”(橈:船槳。)《三國志·魏書·文帝紀》:“昔仲尼資大聖之才,懷帝王之器。”⑥資望;資歷。幹寶《晉紀總論》:“而世族貴戚之子弟,陵邁超越,不拘資次。”《三國志 ·魏書·荀彧傳》:“紹憑世資,從容飾智,以收名譽。”⑦資料;材料。元好問《學東坡移居》:“田橫巨擘耳,猶為談者資。”(巨擘:居首位的人。)⑧資質。《荀子·性惡》:“今人言性,生而離其樸,離其資,必失而喪之。”⑨出售;販賣。《莊子·逍遙遊》:“宋人資章甫而適諸越,越人斷發文身,無所用之。”(章甫:帽子。諸:之於。)天:
①人的頭部。《呂氏春秋·論人》:“適耳目,節嗜欲,釋智謀,去巧故……若此,則無以害其天矣。”(釋:去除。巧故:偽詐。)②天空。王充《論衡·談天》:“察當今天去地甚高,古天與今無異。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)廬,籠蓋四野。”(穹廬:氈帳。)③在額上刺字的刑罰。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罰。)④天氣;氣候。《呂氏春秋·季春》:“行秋令,則天多沉陰。”⑤自然界。《荀子·天論》:“天行有常,不為堯存,不為桀亡。”⑥自然形成的。《莊子·養生主》:“依乎天理,批大郤,導大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左傳·成公十六年》:“國之存亡,天也。”⑨依憑;依靠者。《儀禮· 喪服》:“夫者,妻之天也。”均:
①公平;平均。《詩經· 小雅·北山》:“大夫不均,我從事獨賢?”(賢:賢才。)《論語·季氏》:“不患寡而患不均。”韓愈《孟東野夫子》:“問天主下人,薄厚胡不均?”②全;都。《商君書·墾令》:“均出餘子之使令,以世使之。”《墨子·尚同下》:“是故古之聖王之治天下也,千裡之外有賢人焉,其鄉裡之人皆未之均聞見也。”③等同;同樣。《荀子·議兵》:“令進而不進,猶令不退而退也,其罪惟均。”《論衡·奇怪》:“天人同道,好惡均心。”《鶡冠子·環流》:“酸咸甘苦之味相反,然其為善均也。”④協調;調和。《後漢書·律歷志上》:“均其中弦,令與黃鐘相得,案畫以求諸律,無不如數而應者矣。”(黃鐘:古十二律之一,聲調最洪大響亮。)⑤同“鈞”。古代制造陶器的轉輪。《管子·七法》:“不明於則而欲出號令,猶立朝夕於運均之上。”(則:法則,根本。朝夕:測日影的表。運均:運旋著的制陶轉輪;指難辨東西。)⑥衡量;比較。《史記·廉頗藺相如列傳》:“秦以城求璧而趙不許,曲在趙;趙予璧而秦不與趙城,曲在秦。均之二策,寧許以負秦曲。”⑦計量單位。《漢書·食貨志下》:“請法古,令官作酒,以二千五百石為一均,率開一盧以賣。”(率:一概;一律。盧:酒甕。)⑧副詞。皆;都。《齊民要術·小豆》:“豆角三青兩黃,拔而倒豎籠叢之,生者均熟。”(籠叢:堆放在一起。) -
言则广台阶,道亦资天均。
“言则广台阶,道亦资天均。”诗句出处:《敬酬陈掾亲家翁秋夜有赠》;是唐朝诗人储光羲的作品。
大姬配胡公,位乃三恪宾。盛德百代祀,斯言良不泯。
敬仲为齐卿,当国名益震。仲举登宰辅,太丘荣缙绅。
武皇受瑶图,爵土封其新。繁祉既骤集,裔孙生贤臣。
特达逾珪璋,节操方松筠。云汉一矫翼,天池三振鳞。
曳裾朝赤墀,酌醴侍紫宸。大君锡车马,时复过平津。
言则广台阶,道亦资天均。清秋忽高兴,震藻若有神。
曜曜趋宫廷,洸洸迈徐陈。镐京既赐第,门巷交朱轮。
方将袭伊皋,永以崇夏殷。宗党无远近,敬恭依仁人。
雪尽宇宙暄,雁归沧海春。沉吟白华颂,帝闼降丝纶。
驿骑及芜城,相逢在郊鄄。别离旷南北,谴谪罹苦辛。
昼游还荆吴,迷方客咸秦。惟贤惠重义,男女期嘉姻。
梧桐生朝阳,鶗鴂鸣萧晨。岂不畏时暮,坎壈无与邻。
中夜凉风来,顾我阙音尘。琼瑶不遐弃,寤寐如日新。【注释】:
言:
①说话。《诗经 ·卫风·氓》:“载笑载言。”(载:助词。)②议论;谈论。《国语·周语上》:“国人莫敢言。”③言语;言论。《尚书·大禹谟》:“无稽之言勿听。”(稽:根据。)④表达;宣说。《尚书·舜典》:“诗言志,歌永言。”(永:同“咏”。唱。)⑤誓言;约言。屈原《离骚》:“初既与余成言兮,后悔遁而有他。”⑥一字称一言。王勃《滕王阁序》:“一言均赋,四韵俱成。”⑦一句称一言。《论语·为政》:“《诗经》三百,一言以蔽之,曰‘思无邪’。”⑧助词。无义。《诗经·秦风·小戎》:“言念君子。”则:
①法则;准则。《左传·文公十八年》:“毁则为贼。”②榜样;模范。《诗经·豳风·伐柯》:“伐柯伐柯,其则不远。”(伐:砍。柯:斧柄。)③效法。《论语·泰伯》:“巍巍乎唯天为大,唯尧则之。”④乃;就是。范仲淹《岳阳楼记》:“此则岳阳楼之大观也。”⑤划分等级。《尚书·禹贡》:“咸则三壤,成赋中邦。”⑥连词。1. 表承接。《论语·为政》:“学而不思则罔,思而不学则殆。”(罔wǎng:迷惘。)2.表转折。相当于“却”。《论语·子路》:“欲速则不达。”3. 表假设。相当于“若”、“如果”。《荀子·议兵》:“大寇则至,使之持危城,则必畔。”(畔:通“叛”。背叛)。4. 表因果。相当于“就”。《史记·平原君虞卿列传》:“赵亡则胜为虏,何为不忧乎。”(胜:平原君名赵胜。)⑦助词。用于句中。《诗经·齐风·鸡鸣》:“匪鸡则鸣,苍蝇之声。”广:
(一)①大;广大;宏大。《管子·小问》:“吾欲行广仁大义,以利天下。”《吕氏春秋·异用》:“故国广巨,兵强富,未必安也。”②宽;宽阔。《诗经 · 卫风 · 河广》:“谁谓河广,一苇杭之。”(杭:通“航”。)《墨子·备城门》:“长八尺,广七尺。”③多;众多。《颜氏家训 ·勉学》:“世人不问愚智,皆欲识人之多,见事之广。”④扩大;推广。《后汉书·西羌传》:“武帝征伐四夷,开地广境,北却匈奴,西逐诸羌。”《史记·秦本纪》:“秦缪公广地益国。”(益:增添。)⑤宽心;安慰。苏轼《和归田园居六首》之二:“好语时见广。”(见:指对自己。)《史记·屈原贾生列传》:“自以为寿不得长,伤悼之,乃为赋以自广。”⑥广泛地;多方面地。陆贾《新语·思务》:“是以君子广思而博听。”[广(旧读guàng)袤(mào)]东西的长度为广,南北的长度为袤。张衡《西京赋》:“考广袤。”(考:核查。) (二)guàng ①〈名〉横长;东西间距离。亦泛指面积。《战国策·秦策二》:“从某至某,广从(纵)六里。”②春秋时楚国军制,兵车十五辆为广。《左传·宣公十二年》:“楚子为乘,广三十乘,分为左右。”(楚子:楚王。) (三)kuàng ①通“圹”。坟墓。《孔子家语·困誓》:“自望其广,则睪如也。”②通“旷”。空缺;荒废。《吕氏春秋·不广》:“时不可必成,其人事则不广。”犷(獷) guǎng ①凶猛;强悍。《新唐书·西域传下》:“(有兽)大如狗,犷恶而力。”②凶悍;蛮横。刘希夷《谒汉世祖庙》:“犷兽血涂地,巨人声沸天。”《后汉书·段颎传》:“虚欲修文戢戈,招降犷敌。”③粗野。《后汉书·祭肜传》:“临守偏海,政移犷俗。”台:
(一)星名,即三台(六颗星)。古代以“三台”比“三公”(古代最高的官位)。 (二)yí ①代词。我;我的。《尚书·说命上》:“朝夕纳诲,以辅台德。”《尚书·禹贡》:“祗台德先。”(祗:敬。)②何;什么。《法言·问道》:“闵氏之孙其如台?”③通“怡”。愉悦。《史记·太史公自序》:“唐尧逊位,虞舜不台。”台阶:
本指三台星,后借指三公之位。《后汉书·崔骃传》:“不以此时攀~~,窥紫闼,据高轩,望朱阙,夫欲千里而咫尺未发,蒙窃惑焉。”阶:
①台阶。《孟子·离娄下》:“不逾阶而相揖也。”(逾:超越。)李白《玉阶怨》:“玉阶生白露,夜久侵罗袜。”刘禹锡《陋室铭》:“苔痕上阶绿,草色入帘青。”《左传·庄公八年》:“石之纷如死于阶下。”(石之纷如:人名。)②梯子。《礼记·丧大记》:“复有林麓,则虞人设阶。”(虞人:掌管山泽的官。)屈原《惜诵》:“欲释阶而登天兮。”③根由。《诗经·小雅·巧言》:“无拳无勇,职为乱阶。”(拳:力。职:主要。)《国语·周语中》:“夫婚姻,祸福之阶也。”④官爵之等级。《世说新语·政事》:“乃超两阶用之。”《新唐书·百官志》:“文阶二十八阶,武阶二十一阶。”⑤凭借。《汉书·异姓诸侯王表》:“汉亡(wú)尺土之阶。”(亡:无。)《北史·周室诸王传论》:“兵权爵位,盖安危之所阶乎”⑥招引(祸患)。《左传·隐公三年》:“将立州吁,乃定之矣;若犹未也,阶之为祸。”[阶级]1. 台阶。陆龟蒙《野庙碑》:“升阶级,坐堂筵。”2. 指官位俸禄的等级。《后汉书·边让传》:“阶级名位,亦宜超然。”道:
(一)①道路。《史记·陈涉世家》:“会天大雨,道不通。”②水流通行的途径。《左传·昭公十三年》:“秋,晋侯会吴子于良,水道不可,吴子辞,乃还。”(会:约会。良:地名。)③取道。文天祥《指南录后序》:“道海安、如皋,凡三百里。”④方法;途径。《论语·里仁》:“富与贵,是人之所欲也;不以其道得之,不处也。”⑤技艺。《论语·子张》:“虽小道,必有可观者焉。”⑥宇宙万物的本原。《周易·系辞上》:“一阴一阳之谓道。”⑦规律;道理。《荀子·天论》:“循道而不贰,则天不能祸。”(循:遵照。贰:不专一。)⑧政治主张或思想学说。《论语·里仁》:“吾道一以贯之哉。”⑨好的政治局面。《论语·季氏》:“天下有道,则礼乐征伐自天子出。”⑩道德;道义。徐阶《送司封仲芳杨子赴留都》:“古道日沦替,群谀纷追随。”(沦:沦亡。替:衰落。谀:阿谀,奉承。)(11)道家。上古思想流派之一。(12)指道术。孙光宪《北梦琐言》卷十二:“子若学道,即有仙分。”(13)行政区划名。1. 唐初分天下为十道,开元二十一年增至十五道。2. 清代和民国初年曾在省以下设若干分守道。(14)说;讲述。《盐铁论·遵道》:“饰虚言以乱实,道古以害今。”(15)量词。用于命令、题目等。《新唐书·选举志》:“进士试诗、赋及时务策五道。”(二)dǎo ①同“導”。1.疏通。《左传·襄公三十一年》:“大决所犯,伤人必多,吾不克救也。不如小决使道。”(决:河流决口。克:能。)2. 引导。《汉书·张骞传》:“唯王使人道送我。”②治理。《论语·为政》:“道之以政,齐之以刑,民免而无耻。”(政:政令。齐:整顿。免:免于犯罪。)③介词。从;由。《汉书·淮南王安传》:“诸使者道长安来,为妄妖言。”亦:
①副词。1. 相当于“也”、“也是”。《诗经·郑风·将仲子》:“仲可怀也,人之多言,亦可畏也。”(仲:老二。怀:怀念。)《史记·廉颇蔺相如列传》:“秦亦不以城予赵,赵亦终不予秦璧。”2. 表示语气的减弱。相当于“不过”、“只是”。《战国策·齐策四》:“王亦不好士也,何患无士?”(好:喜欢。患:担忧。)②语气词。《诗经·召南·草虫》:“亦既见止,亦既觏止。”(止:语气词。觏gòu:相遇。)[不亦]用于反问句。表示委婉语气。《论语·学而》:“学而时习之,不亦乐乎?”资:
①财物。《国语 · 齐语》:“无受其资。”②费用。《三国志·蜀书·诸葛亮传》:“军资所出。”③积蓄。《国语·越语上》:“夏则资皮,冬则资妳,旱则资舟,水则资车。”(妳:丝织品。)④资助;供给。《韩非子·说疑》:“资之以币帛。”⑤凭借。《淮南子·主术》:“夫七尺之桡(ráo)而制船之左右者,以水为资。”(桡:船桨。)《三国志·魏书·文帝纪》:“昔仲尼资大圣之才,怀帝王之器。”⑥资望;资历。干宝《晋纪总论》:“而世族贵戚之子弟,陵迈超越,不拘资次。”《三国志 ·魏书·荀彧传》:“绍凭世资,从容饰智,以收名誉。”⑦资料;材料。元好问《学东坡移居》:“田横巨擘耳,犹为谈者资。”(巨擘:居首位的人。)⑧资质。《荀子·性恶》:“今人言性,生而离其朴,离其资,必失而丧之。”⑨出售;贩卖。《庄子·逍遥游》:“宋人资章甫而适诸越,越人断发文身,无所用之。”(章甫:帽子。诸:之于。)天:
①人的头部。《吕氏春秋·论人》:“适耳目,节嗜欲,释智谋,去巧故……若此,则无以害其天矣。”(释:去除。巧故:伪诈。)②天空。王充《论衡·谈天》:“察当今天去地甚高,古天与今无异。”《敕勒歌》:“天似穹(qióng)庐,笼盖四野。”(穹庐:毡帐。)③在额上刺字的刑罚。《周易· 睽》:“其人天且劓。”(劓:割掉鼻子的刑罚。)④天气;气候。《吕氏春秋·季春》:“行秋令,则天多沉阴。”⑤自然界。《荀子·天论》:“天行有常,不为尧存,不为桀亡。”⑥自然形成的。《庄子·养生主》:“依乎天理,批大郤,导大窾。”⑦上帝;自然界的主宰。《春秋繁露 ·郊祭》:“天者,百神之大君也。”⑧天命;天意。《左传·成公十六年》:“国之存亡,天也。”⑨依凭;依靠者。《仪礼· 丧服》:“夫者,妻之天也。”均:
①公平;平均。《诗经· 小雅·北山》:“大夫不均,我从事独贤?”(贤:贤才。)《论语·季氏》:“不患寡而患不均。”韩愈《孟东野夫子》:“问天主下人,薄厚胡不均?”②全;都。《商君书·垦令》:“均出余子之使令,以世使之。”《墨子·尚同下》:“是故古之圣王之治天下也,千里之外有贤人焉,其乡里之人皆未之均闻见也。”③等同;同样。《荀子·议兵》:“令进而不进,犹令不退而退也,其罪惟均。”《论衡·奇怪》:“天人同道,好恶均心。”《鹖冠子·环流》:“酸咸甘苦之味相反,然其为善均也。”④协调;调和。《后汉书·律历志上》:“均其中弦,令与黄钟相得,案画以求诸律,无不如数而应者矣。”(黄钟:古十二律之一,声调最洪大响亮。)⑤同“钧”。古代制造陶器的转轮。《管子·七法》:“不明于则而欲出号令,犹立朝夕于运均之上。”(则:法则,根本。朝夕:测日影的表。运均:运旋着的制陶转轮;指难辨东西。)⑥衡量;比较。《史记·廉颇蔺相如列传》:“秦以城求璧而赵不许,曲在赵;赵予璧而秦不与赵城,曲在秦。均之二策,宁许以负秦曲。”⑦计量单位。《汉书·食货志下》:“请法古,令官作酒,以二千五百石为一均,率开一卢以卖。”(率:一概;一律。卢:酒瓮。)⑧副词。皆;都。《齐民要术·小豆》:“豆角三青两黄,拔而倒竖笼丛之,生者均熟。”(笼丛:堆放在一起。) -
yan ze an tai jie ,dao yi zi tian jun 。
“yan ze an tai jie ,dao yi zi tian jun 。”shi gou chu chu :《jing chou chen yuan qin jia weng qiu ye you zeng 》;shi tang chao shi ren chu guang xi de zuo pin 。
da ji pei hu gong ,wei nai san ke bin 。cheng de bai dai si ,si yan liang bu min 。
jing zhong wei ji qing ,dang guo ming yi zhen 。zhong ju deng zai fu ,tai qiu rong jin shen 。
wu huang shou yao tu ,jue tu feng ji xin 。fan zhi ji zhou ji ,yi sun sheng xian chen 。
te da yu gui zhang ,jie cao fang song jun 。yun han yi jiao yi ,tian chi san zhen lin 。
ye ju chao chi chi ,zhuo li shi zi chen 。da jun xi che ma ,shi fu guo ping jin 。
yan ze an tai jie ,dao yi zi tian jun 。qing qiu hu gao xing ,zhen zao re you shen 。
yao yao qu gong ting ,guang guang mai xu chen 。gao jing ji ci di ,men hang jiao zhu lun 。
fang jiang xi yi gao ,yong yi chong xia yan 。zong dang mo yuan jin ,jing gong yi ren ren 。
xue jin yu zhou xuan ,yan gui cang hai chun 。chen yin bai hua song ,di ta jiang si guan 。
yi ji ji wu cheng ,xiang feng zai jiao juan 。bie li kuang na bei ,qian zhe li ku xin 。
zhou you hai jing wu ,mi fang ke xian qin 。wei xian hui chong yi ,nan nv ji jia yin 。
wu tong sheng chao yang ,ti gui ming xiao chen 。qi bu wei shi mu ,kan lan mo yu lin 。
zhong ye liang feng lai ,gu wo que yin chen 。qiong yao bu xia qi ,wu mei ru ri xin 。【zhu shi 】:
yan :
①shui hua 。《shi jing ·wei feng ·mang 》:“zai xiao zai yan 。”(zai :zhu ci 。)②yi lun ;tan lun 。《guo yu ·zhou yu shang 》:“guo ren mo gan yan 。”③yan yu ;yan lun 。《shang shu ·da yu mo 》:“mo ji zhi yan wu ting 。”(ji :gen ju 。)④biao da ;xuan shui 。《shang shu ·shun dian 》:“shi yan zhi ,ge yong yan 。”(yong :tong “yong ”。chang 。)⑤shi yan ;yao yan 。qu yuan 《li sao 》:“chu ji yu yu cheng yan xi ,hou hui dun er you ta 。”⑥yi zi chen yi yan 。wang bo 《teng wang ge xu 》:“yi yan jun fu ,si yun ju cheng 。”⑦yi gou chen yi yan 。《lun yu ·wei zheng 》:“《shi jing 》san bai ,yi yan yi bi zhi ,yue ‘sai mo xie ’。”⑧zhu ci 。mo yi 。《shi jing ·qin feng ·xiao rong 》:“yan nian jun zi 。”ze :
①fa ze ;zhun ze 。《zuo chuan ·wen gong shi ba nian 》:“hui ze wei zei 。”②bang yang ;mo fan 。《shi jing ·bin feng ·fa ke 》:“fa ke fa ke ,ji ze bu yuan 。”(fa :kan 。ke :fu bing 。)③xiao fa 。《lun yu ·tai bai 》:“wei wei hu wei tian wei da ,wei yao ze zhi 。”④nai ;jiu shi 。fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“ci ze yue yang lou zhi da guan ye 。”⑤hua fen deng ji 。《shang shu ·yu gong 》:“xian ze san rang ,cheng fu zhong bang 。”⑥lian ci 。1. biao cheng jie 。《lun yu ·wei zheng 》:“xue er bu sai ze wang ,sai er bu xue ze dai 。”(wang wǎng:mi wang 。)2.biao zhuai she 。xiang dang yu “que ”。《lun yu ·zi lu 》:“yu su ze bu da 。”3. biao jia she 。xiang dang yu “re ”、“ru guo ”。《xun zi ·yi bing 》:“da kou ze zhi ,shi zhi chi wei cheng ,ze bi pan 。”(pan :tong “pan ”。bei pan )。4. biao yin guo 。xiang dang yu “jiu ”。《shi ji ·ping yuan jun yu qing lie chuan 》:“zhao wang ze sheng wei lu ,he wei bu you hu 。”(sheng :ping yuan jun ming zhao sheng 。)⑦zhu ci 。yong yu gou zhong 。《shi jing ·ji feng ·ji ming 》:“fei ji ze ming ,cang ying zhi sheng 。”an :
(yi )①da ;an da ;hong da 。《guan zi ·xiao wen 》:“wu yu hang an ren da yi ,yi li tian xia 。”《lv shi chun qiu ·yi yong 》:“gu guo an ju ,bing jiang fu ,wei bi an ye 。”②kuan ;kuan kuo 。《shi jing · wei feng · he an 》:“shei wei he an ,yi wei hang zhi 。”(hang :tong “hang ”。)《mo zi ·bei cheng men 》:“chang ba che ,an qi che 。”③duo ;zhong duo 。《yan shi jia xun ·mian xue 》:“shi ren bu wen yu zhi ,jie yu shi ren zhi duo ,jian shi zhi an 。”④kuo da ;tui an 。《hou han shu ·xi qiang chuan 》:“wu di zheng fa si yi ,kai de an jing ,bei que xiong nu ,xi zhu zhu qiang 。”《shi ji ·qin ben ji 》:“qin miao gong an de yi guo 。”(yi :zeng tian 。)⑤kuan xin ;an wei 。su shi 《he gui tian yuan ju liu shou 》zhi er :“hao yu shi jian an 。”(jian :zhi dui zi ji 。)《shi ji ·qu yuan gu sheng lie chuan 》:“zi yi wei shou bu de chang ,shang dao zhi ,nai wei fu yi zi an 。”⑥an fan de ;duo fang mian de 。liu gu 《xin yu ·sai wu 》:“shi yi jun zi an sai er bo ting 。”[an (jiu dou guàng)mao (mào)]dong xi de chang du wei an ,na bei de chang du wei mao 。zhang heng 《xi jing fu 》:“kao an mao 。”(kao :he cha 。) (er )guàng ①〈ming 〉heng chang ;dong xi jian ju li 。yi fan zhi mian ji 。《zhan guo ce ·qin ce er 》:“cong mou zhi mou ,an cong (zong )liu li 。”②chun qiu shi chu guo jun zhi ,bing che shi wu liang wei an 。《zuo chuan ·xuan gong shi er nian 》:“chu zi wei cheng ,an san shi cheng ,fen wei zuo you 。”(chu zi :chu wang 。) (san )kuàng ①tong “kuang ”。fen mu 。《kong zi jia yu ·kun shi 》:“zi wang ji an ,ze 睪ru ye 。”②tong “kuang ”。kong que ;huang fei 。《lv shi chun qiu ·bu an 》:“shi bu ke bi cheng ,ji ren shi ze bu an 。”guang (獷) guǎng ①xiong meng ;jiang han 。《xin tang shu ·xi yu chuan xia 》:“(you shou )da ru gou ,guang e er li 。”②xiong han ;man heng 。liu xi yi 《ye han shi zu miao 》:“guang shou xie tu de ,ju ren sheng fei tian 。”《hou han shu ·duan jiong chuan 》:“xu yu xiu wen ji ge ,qiao jiang guang di 。”③cu ye 。《hou han shu ·ji rong chuan 》:“lin shou pian hai ,zheng yi guang su 。”tai :
(yi )xing ming ,ji san tai (liu ke xing )。gu dai yi “san tai ”bi “san gong ”(gu dai zui gao de guan wei )。 (er )yí ①dai ci 。wo ;wo de 。《shang shu ·shui ming shang 》:“chao xi na hui ,yi fu tai de 。”《shang shu ·yu gong 》:“zhi tai de xian 。”(zhi :jing 。)②he ;shen me 。《fa yan ·wen dao 》:“min shi zhi sun ji ru tai ?”③tong “yi ”。yu yue 。《shi ji ·tai shi gong zi xu 》:“tang yao xun wei ,yu shun bu tai 。”tai jie :
ben zhi san tai xing ,hou jie zhi san gong zhi wei 。《hou han shu ·cui yin chuan 》:“bu yi ci shi pan ~~,kui zi ta ,ju gao xuan ,wang zhu que ,fu yu qian li er zhi che wei fa ,meng qie huo yan 。”jie :
①tai jie 。《meng zi ·li lou xia 》:“bu yu jie er xiang yi ye 。”(yu :chao yue 。)li bai 《yu jie yuan 》:“yu jie sheng bai lou ,ye jiu qin luo wa 。”liu yu xi 《lou shi ming 》:“tai hen shang jie lu ,cao se ru lian qing 。”《zuo chuan ·zhuang gong ba nian 》:“dan zhi fen ru si yu jie xia 。”(dan zhi fen ru :ren ming 。)②ti zi 。《li ji ·sang da ji 》:“fu you lin lu ,ze yu ren she jie 。”(yu ren :zhang guan shan ze de guan 。)qu yuan 《xi song 》:“yu shi jie er deng tian xi 。”③gen you 。《shi jing ·xiao ya ·qiao yan 》:“mo quan mo yong ,zhi wei luan jie 。”(quan :li 。zhi :zhu yao 。)《guo yu ·zhou yu zhong 》:“fu hun yin ,huo fu zhi jie ye 。”④guan jue zhi deng ji 。《shi shui xin yu ·zheng shi 》:“nai chao liang jie yong zhi 。”《xin tang shu ·bai guan zhi 》:“wen jie er shi ba jie ,wu jie er shi yi jie 。”⑤ping jie 。《han shu ·yi xing zhu hou wang biao 》:“han wang (wú)che tu zhi jie 。”(wang :mo 。)《bei shi ·zhou shi zhu wang chuan lun 》:“bing quan jue wei ,gai an wei zhi suo jie hu ”⑥qiao yin (huo huan )。《zuo chuan ·yin gong san nian 》:“jiang li zhou xu ,nai ding zhi yi ;re you wei ye ,jie zhi wei huo 。”[jie ji ]1. tai jie 。liu gui meng 《ye miao bei 》:“sheng jie ji ,zuo tang yan 。”2. zhi guan wei feng lu de deng ji 。《hou han shu ·bian rang chuan 》:“jie ji ming wei ,yi yi chao ran 。”dao :
(yi )①dao lu 。《shi ji ·chen she shi jia 》:“hui tian da yu ,dao bu tong 。”②shui liu tong hang de tu jing 。《zuo chuan ·zhao gong shi san nian 》:“qiu ,jin hou hui wu zi yu liang ,shui dao bu ke ,wu zi ci ,nai hai 。”(hui :yao hui 。liang :de ming 。)③qu dao 。wen tian xiang 《zhi na lu hou xu 》:“dao hai an 、ru gao ,fan san bai li 。”④fang fa ;tu jing 。《lun yu ·li ren 》:“fu yu gui ,shi ren zhi suo yu ye ;bu yi ji dao de zhi ,bu chu ye 。”⑤ji yi 。《lun yu ·zi zhang 》:“sui xiao dao ,bi you ke guan zhe yan 。”⑥yu zhou mo wu de ben yuan 。《zhou yi ·ji ci shang 》:“yi yin yi yang zhi wei dao 。”⑦gui lv ;dao li 。《xun zi ·tian lun 》:“xun dao er bu er ,ze tian bu neng huo 。”(xun :zun zhao 。er :bu zhuan yi 。)⑧zheng zhi zhu zhang huo sai xiang xue shui 。《lun yu ·li ren 》:“wu dao yi yi guan zhi zai 。”⑨hao de zheng zhi ju mian 。《lun yu ·ji shi 》:“tian xia you dao ,ze li le zheng fa zi tian zi chu 。”⑩dao de ;dao yi 。xu jie 《song si feng zhong fang yang zi fu liu dou 》:“gu dao ri lun ti ,qun yu fen zhui sui 。”(lun :lun wang 。ti :cui la 。yu :a yu ,feng cheng 。)(11)dao jia 。shang gu sai xiang liu pa zhi yi 。(12)zhi dao shu 。sun guang xian 《bei meng suo yan 》juan shi er :“zi re xue dao ,ji you xian fen 。”(13)hang zheng ou hua ming 。1. tang chu fen tian xia wei shi dao ,kai yuan er shi yi nian zeng zhi shi wu dao 。2. qing dai he min guo chu nian ceng zai sheng yi xia she re gan fen shou dao 。(14)shui ;jiang shu 。《yan tie lun ·zun dao 》:“shi xu yan yi luan shi ,dao gu yi hai jin 。”(15)liang ci 。yong yu ming ling 、ti mu deng 。《xin tang shu ·shua ju zhi 》:“jin shi shi shi 、fu ji shi wu ce wu dao 。”(er )dǎo ①tong “導”。1.shu tong 。《zuo chuan ·xiang gong san shi yi nian 》:“da jue suo fan ,shang ren bi duo ,wu bu ke jiu ye 。bu ru xiao jue shi dao 。”(jue :he liu jue kou 。ke :neng 。)2. yin dao 。《han shu ·zhang jian chuan 》:“wei wang shi ren dao song wo 。”②zhi li 。《lun yu ·wei zheng 》:“dao zhi yi zheng ,ji zhi yi xing ,min mian er mo chi 。”(zheng :zheng ling 。ji :zheng du 。mian :mian yu fan zui 。)③jie ci 。cong ;you 。《han shu ·huai na wang an chuan 》:“zhu shi zhe dao chang an lai ,wei wang yao yan 。”yi :
①fu ci 。1. xiang dang yu “ye ”、“ye shi ”。《shi jing ·zheng feng ·jiang zhong zi 》:“zhong ke huai ye ,ren zhi duo yan ,yi ke wei ye 。”(zhong :lao er 。huai :huai nian 。)《shi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“qin yi bu yi cheng yu zhao ,zhao yi zhong bu yu qin bi 。”2. biao shi yu qi de jian ruo 。xiang dang yu “bu guo ”、“zhi shi ”。《zhan guo ce ·ji ce si 》:“wang yi bu hao shi ye ,he huan mo shi ?”(hao :xi huan 。huan :dan you 。)②yu qi ci 。《shi jing ·shao na ·cao chong 》:“yi ji jian zhi ,yi ji gou zhi 。”(zhi :yu qi ci 。gou gòu:xiang yu 。)[bu yi ]yong yu fan wen gou 。biao shi wei wan yu qi 。《lun yu ·xue er 》:“xue er shi xi zhi ,bu yi le hu ?”zi :
①cai wu 。《guo yu · ji yu 》:“mo shou ji zi 。”②fei yong 。《san guo zhi ·shu shu ·zhu ge liang chuan 》:“jun zi suo chu 。”③ji xu 。《guo yu ·yue yu shang 》:“xia ze zi pi ,dong ze zi 妳,han ze zi zhou ,shui ze zi che 。”(妳:si zhi pin 。)④zi zhu ;gong gei 。《han fei zi ·shui yi 》:“zi zhi yi bi bo 。”⑤ping jie 。《huai na zi ·zhu shu 》:“fu qi che zhi rao (ráo)er zhi chuan zhi zuo you zhe ,yi shui wei zi 。”(rao :chuan jiang 。)《san guo zhi ·wei shu ·wen di ji 》:“xi zhong ni zi da sheng zhi cai ,huai di wang zhi qi 。”⑥zi wang ;zi li 。gan bao 《jin ji zong lun 》:“er shi zu gui qi zhi zi di ,ling mai chao yue ,bu ju zi ci 。”《san guo zhi ·wei shu ·xun yu chuan 》:“shao ping shi zi ,cong rong shi zhi ,yi shou ming yu 。”⑦zi liao ;cai liao 。yuan hao wen 《xue dong po yi ju 》:“tian heng ju bo er ,you wei tan zhe zi 。”(ju bo :ju shou wei de ren 。)⑧zi zhi 。《xun zi ·xing e 》:“jin ren yan xing ,sheng er li ji piao ,li ji zi ,bi shi er sang zhi 。”⑨chu shou ;fan mai 。《zhuang zi ·xiao yao you 》:“song ren zi zhang fu er kuo zhu yue ,yue ren duan fa wen shen ,mo suo yong zhi 。”(zhang fu :mao zi 。zhu :zhi yu 。)tian :
①ren de tou bu 。《lv shi chun qiu ·lun ren 》:“kuo er mu ,jie shi yu ,shi zhi mou ,qu qiao gu ……re ci ,ze mo yi hai ji tian yi 。”(shi :qu chu 。qiao gu :wei zha 。)②tian kong 。wang chong 《lun heng ·tan tian 》:“cha dang jin tian qu de shen gao ,gu tian yu jin mo yi 。”《chi le ge 》:“tian shi qiong (qióng)lu ,long gai si ye 。”(qiong lu :zhan zhang 。)③zai e shang ci zi de xing fa 。《zhou yi · kui 》:“ji ren tian ju yi 。”(yi :ge diao bi zi de xing fa 。)④tian qi ;qi hou 。《lv shi chun qiu ·ji chun 》:“hang qiu ling ,ze tian duo chen yin 。”⑤zi ran jie 。《xun zi ·tian lun 》:“tian hang you chang ,bu wei yao cun ,bu wei jie wang 。”⑥zi ran xing cheng de 。《zhuang zi ·yang sheng zhu 》:“yi hu tian li ,pi da xi ,dao da kuan 。”⑦shang di ;zi ran jie de zhu zai 。《chun qiu fan lou ·jiao ji 》:“tian zhe ,bai shen zhi da jun ye 。”⑧tian ming ;tian yi 。《zuo chuan ·cheng gong shi liu nian 》:“guo zhi cun wang ,tian ye 。”⑨yi ping ;yi kao zhe 。《yi li · sang fu 》:“fu zhe ,qi zhi tian ye 。”jun :
①gong ping ;ping jun 。《shi jing · xiao ya ·bei shan 》:“da fu bu jun ,wo cong shi du xian ?”(xian :xian cai 。)《lun yu ·ji shi 》:“bu huan gua er huan bu jun 。”han yu 《meng dong ye fu zi 》:“wen tian zhu xia ren ,bao hou hu bu jun ?”②quan ;dou 。《shang jun shu ·ken ling 》:“jun chu yu zi zhi shi ling ,yi shi shi zhi 。”《mo zi ·shang tong xia 》:“shi gu gu zhi sheng wang zhi zhi tian xia ye ,qian li zhi wai you xian ren yan ,ji xiang li zhi ren jie wei zhi jun wen jian ye 。”③deng tong ;tong yang 。《xun zi ·yi bing 》:“ling jin er bu jin ,you ling bu tui er tui ye ,ji zui wei jun 。”《lun heng ·ji guai 》:“tian ren tong dao ,hao e jun xin 。”《he guan zi ·huan liu 》:“suan xian gan ku zhi wei xiang fan ,ran ji wei shan jun ye 。”④xie diao ;diao he 。《hou han shu ·lv li zhi shang 》:“jun ji zhong xian ,ling yu huang zhong xiang de ,an hua yi qiu zhu lv ,mo bu ru shu er ying zhe yi 。”(huang zhong :gu shi er lv zhi yi ,sheng diao zui hong da xiang liang 。)⑤tong “jun ”。gu dai zhi zao tao qi de zhuai lun 。《guan zi ·qi fa 》:“bu ming yu ze er yu chu hao ling ,you li chao xi yu yun jun zhi shang 。”(ze :fa ze ,gen ben 。chao xi :ce ri ying de biao 。yun jun :yun xuan zhao de zhi tao zhuai lun ;zhi nan bian dong xi 。)⑥heng liang ;bi jiao 。《shi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“qin yi cheng qiu bi er zhao bu hu ,qu zai zhao ;zhao yu bi er qin bu yu zhao cheng ,qu zai qin 。jun zhi er ce ,ning hu yi fu qin qu 。”⑦ji liang chan wei 。《han shu ·shi huo zhi xia 》:“qing fa gu ,ling guan zuo jiu ,yi er qian wu bai dan wei yi jun ,lv kai yi lu yi mai 。”(lv :yi gai ;yi lv 。lu :jiu weng 。)⑧fu ci 。jie ;dou 。《ji min yao shu ·xiao dou 》:“dou jiao san qing liang huang ,ba er dao shu long cong zhi ,sheng zhe jun shou 。”(long cong :dui fang zai yi qi 。)
今日更新
-
随步结金莲。
[2020-01-06]
-
无作无为,物外真空伴。
[2020-01-06]
-
常归一,证圆成了了,得赴仙都。
[2020-01-06]
-
无言可说,慨然脱底明彻。
[2020-01-06]
-
气凝神聚契空圆。
[2020-01-06]
今日推荐

