• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 南溪修且直,長波碧逶迤。

    “南溪修且直,長波碧逶迤。”詩句出處:《裴侍中晉公以集賢林亭即事詩三十六》;是唐朝詩人白居易的作品。

    三江路千裡,五湖天一涯。何如集賢第,中有平津池。
    池勝主見覺,景新人未知。竹森翠瑯玕,水深洞琉璃。
    水竹以為質,質立而文隨。文之者何人,公來親指麾。
    疏鑿出人意,結構得地宜。靈襟一搜索,勝概無遁遺。
    因下張沼沚,依高築階基。嵩峰見數片,伊水分一支。
    南溪修且直,長波碧逶迤。北館壯復麗,倒影紅參差。
    東島號晨光,杲曜迎朝曦。西嶺名夕陽,杳曖留落暉。
    前有水心亭,動蕩架漣漪。後有開闔堂,寒溫變天時。
    幽泉鏡泓澄,怪石山欹危。春葩雪漠漠,夏果珠離離。
    主人命方舟,宛在水中坻。親賓次第至,酒樂前後施。
    解纜始登泛,山遊仍水嬉。沿洄無滯礙,向背窮幽奇。
    瞥過遠橋下,飄旋深澗陲。管弦去縹緲,羅綺來霏微。
    棹風逐舞回,梁塵隨歌飛。宴馀日雲暮,醉客未放歸。
    高聲索彩箋,大笑催金卮。唱和筆走疾,問答杯行遲。
    一詠清兩耳,一酣暢四肢。主客忘貴賤,不知俱是誰。
    客有詩魔者,吟哦不知疲。乞公殘紙墨,一掃狂歌詞。
    維雲社稷臣,赫赫文武姿。十授丞相印,五建大將旗。
    四朝致勛華,一身冠皋夔。去年才七十,決赴懸車期。
    公志不可奪,君恩亦難希。從容就中道,勉黽來保厘。
    貂蟬雖未脫,鸞皇已不羈。歷征今與古,獨步無等夷。
    陸賈功業少,二疏官秩卑。乘舟范蠡懼,辟谷留侯饑。
    豈若公今日,身安傢國肥。羊祜在漢南,空留峴首碑。
    柳惲在江南,隻賦汀洲詩。謝安入東山,但說攜蛾眉。
    山簡醉高陽,唯聞倒接
    罒離。豈如公今日,餘力兼有之。
    願公壽如山,安樂長在茲。願我比蒲稗,永得相因依。

    【註釋】:

    修:

    ①修飾;裝飾。《楚辭·九歌·湘君》:“美要眇兮宜修。”②整治;治理。賈誼《過秦論》:“修守戰之具。”③修建。范仲淹《嶽陽樓記》:“乃重修嶽陽樓。”④編撰;著。《北史·序傳》:“私為修撰。”⑤研習;修養。《禮記·大學》:“如琢如磨者,自修也。”《左傳·莊公八年》:“姑務修德,以待時乎!”(姑:姑且。務:致力。時:時機。)⑥特指佛、道教徒修行。⑦長;高。曹植《洛神賦》:“修短合度。”⑧善;美好。張衡《西京賦》:“要紹修態。”

    且:

    (一)①副詞。1. 姑且;暫且。《史記·淮陰侯列傳》:“韓信謝曰:‘先生且休矣! 我將念之。’”(休:止。念:思考。)2. 將要;將近。《列子·湯問》:“北山愚公者,年且九十。”②連詞。1.表示並列,相當於“而且”、“並且”。《論語·述而》:“不義而富且貴,於我如浮雲。”2.[既……且……]相當於“又……又……”。《孫子兵法·謀攻》:“三軍且惑且疑。”3. [且……且……]表示相承,相當於“一邊……一邊……”。《史記·淮陰侯列傳》:“上且怒且喜。”4.表示遞進,相當於“況且”、“尚且”。《三國志·蜀書·諸葛亮傳》:“且北方之人,不習水戰。”《孟子·梁惠王上》:“獸相食,且人惡(wù)之。”(惡:憎惡。)(二)jū 語氣詞。《詩經·鄭風·出其東門》:“匪我思且。”

    直:

    ①直,與“曲”相對。《荀子·勸學》:“木受繩則直。”②跟地面垂直的。杜甫《兵車行》:“牽衣頓足攔道哭,哭聲直上幹雲霄。”(幹:沖犯。)③豎,與橫相對。《山海經·大荒北經》:“(章尾山)有神,人面蛇身而赤,直目。”郭璞註:“直目,從(zòng)目也。”(從:同“縱”。)④伸;挺直。《孟子·滕文公下》:“且夫枉尺直尋者,以利言也。”(枉:屈。尋:八尺為尋。)⑤行為正直。《商君書·修權》:“君好法,則端直之士在前。”⑥坦率。嵇康《與山巨源絕交書》:“吾直性狹中,多所不堪。”(狹中:心胸狹隘。)⑦面對;遇到。《漢書·甯成傳》:“寧見乳虎,無直甯成之怒。”(乳虎:幼虎。)《漢書·義縱傳》:“無直寧成之怒。”(寧成:人名。)⑧值班;侍衛。特指在殿堂中值班,侍奉君主。《晉書·羊祜傳》:“悉統宿衛入直殿中。”⑨價值。《史記·張湯傳》:“湯死,傢產直不過五百金。”⑩工錢。《後漢書·班超傳》:“為官寫書受直,以養老母。”(11)副詞。1. 徑直;一直。《漢書·陸賈傳》:“(陳)平嘗燕居深念,賈往,不請,直入坐。”(燕居:閑居。念:思。請:請見。)2.僅;隻是。《史記·魏公子列傳》:“侯生攝敝衣冠,直上載公子上坐。”

    長:

    (一)①長度;兩端的距離。《考工記· 車人》:“車人為車,柯長三尺。”②長度大。與“短”相對。1.指空間。古樂府(木蘭詩》:“北市買長鞭。”2.指時間。《韓非子·難一》:“矜偽不長,蓋虛不久。”③巨大。李白《行路難》:“長風破浪會有時,直掛雲帆濟滄海。”(會:一定。濟:渡。)④遼闊。李白《廬山謠寄盧侍禦虛舟》:“鳥飛不到吳天長。”⑤經常。張籍《猛虎行》:“谷中近窟有山村,長向村傢取黃犢。”⑥長處;專長。韓愈《畫記》:“以為非一工人之所能運思,蓋叢集眾工人之所長。”⑦擅長。《三國志· 吳書·周瑜傳》:“與吳越爭衡,本非中國所長。” (二)zhǎng ①年齡大;輩分高。杜甫《兵車行》:“長者雖有問,役夫敢申恨?”②排行第一。《史記·李斯列傳》:“始皇有二十馀子,長子扶蘇以數直諫上……”③首領;首長。《禮記·曲禮下》:“九州之長,入天子之國曰牧。”(牧:官名。)④生長;成長。賈誼《論積貯疏》:“淫侈之俗,日日以長。”⑤撫養。《詩經· 小雅·蓼莪》:“長我育我。”⑥滋長。《詩經·小雅·巧言》:“君子屢盟,亂是用長。”(盟:盟誓。用:以。)⑦增進;增強。《禮記·學記》:“知不足然後能自反也,知困然後能自強也,故曰教學相長也。”(反:反省。)⑧提高。李白《與韓荊州書》:“青萍結綠,長價於薛卞之門。”(青萍:劍名。結綠:玉名。)

    波:

    ①波浪,起伏波動的水面。曹操《步出夏門行·觀滄海》:“秋風蕭瑟,洪波湧起。”②水流;水。杜牧《阿房宮賦》:“長橋臥波,未雲何龍? 復道行空,不霽何虹?”③流轉的目光。李白《長相思》:“昔日橫波目,今成流淚泉。”④比喻事情的意外變化。獨孤及《壬辰歲過舊居》:“丈夫隨世波,豈料百年身!”⑤跑。北朝樂府《企喻歌》:“鷂子經天飛,群雀兩向波。”

    碧:

    ①青綠色的玉石。《莊子·外物》:“萇弘死於蜀,藏其血三年而化為碧。”②青綠色。宋·范仲淹《嶽陽樓記》:“上下天光,一碧萬頃。”

    逶:

    [逶迤(yí)]也作“逶蛇”、“委蛇”、“逶迆”、“委移”、“逶遲”等。1. 曲折綿長的樣子。王粲《登樓賦》:“路逶迤而修迥(jiǒng)兮,川既漾(yàng)而濟深。”(修:長。迥:遠。漾:水流久。濟:渡口。)2. 曲折行進。《洛陽伽藍記·法蘭寺》:“逶迤復道。”3. 遊移徘徊。徐凝《浙東故孟尚書種柳》:“孟傢種柳東城去,臨水逶迤思故人。”4. 自得從容的樣子。《後漢書·楊秉傳》:“然逶迤退食,足抑茍進之風。”(退食:減膳。)5. 依順的樣子。李康《運命論》:“俛仰尊貴之顏,逶迆勢利之間。”(俛:同“俯”。)

    迤:

    ①斜延;斜行。《世說新語·言語》:“支公見東陽長山,曰:‘何其坦迤!’”(支公:支道林。人名。)②斜倚。張衡《東京賦》:“立戈迤戛(jiá)。”(戛:長矛。)③介詞。往;向。《徐霞客遊記·滇遊日記二》:“以此中淹留日久,迤西之行不可遲。”[迤邐(lǐ)]1.曲折連綿的樣子。竇泉《述書賦》:“登泰山之崇高,知群阜之迤邐。”2.緩慢行走的樣子。《古今小說·眾名姬春風吊柳七》:“扮作遊學秀士,迤邐上路。”3. 漸次;漸漸。白居易《長恨歌》:“攬衣推枕起徘徊,珠箔(bó)銀屏迤邐開。”(箔:金屬制成的薄片。)庾天錫《定風波·思情》:“迤邐秋來到,正露冷風寒,微雨初收。”


  • 南溪修且直,长波碧逶迤。

    “南溪修且直,长波碧逶迤。”诗句出处:《裴侍中晋公以集贤林亭即事诗三十六》;是唐朝诗人白居易的作品。

    三江路千里,五湖天一涯。何如集贤第,中有平津池。
    池胜主见觉,景新人未知。竹森翠琅玕,水深洞琉璃。
    水竹以为质,质立而文随。文之者何人,公来亲指麾。
    疏凿出人意,结构得地宜。灵襟一搜索,胜概无遁遗。
    因下张沼沚,依高筑阶基。嵩峰见数片,伊水分一支。
    南溪修且直,长波碧逶迤。北馆壮复丽,倒影红参差。
    东岛号晨光,杲曜迎朝曦。西岭名夕阳,杳暧留落晖。
    前有水心亭,动荡架涟漪。后有开阖堂,寒温变天时。
    幽泉镜泓澄,怪石山欹危。春葩雪漠漠,夏果珠离离。
    主人命方舟,宛在水中坻。亲宾次第至,酒乐前后施。
    解缆始登泛,山游仍水嬉。沿洄无滞碍,向背穷幽奇。
    瞥过远桥下,飘旋深涧陲。管弦去缥缈,罗绮来霏微。
    棹风逐舞回,梁尘随歌飞。宴馀日云暮,醉客未放归。
    高声索彩笺,大笑催金卮。唱和笔走疾,问答杯行迟。
    一咏清两耳,一酣畅四肢。主客忘贵贱,不知俱是谁。
    客有诗魔者,吟哦不知疲。乞公残纸墨,一扫狂歌词。
    维云社稷臣,赫赫文武姿。十授丞相印,五建大将旗。
    四朝致勋华,一身冠皋夔。去年才七十,决赴悬车期。
    公志不可夺,君恩亦难希。从容就中道,勉黾来保厘。
    貂蝉虽未脱,鸾皇已不羁。历征今与古,独步无等夷。
    陆贾功业少,二疏官秩卑。乘舟范蠡惧,辟谷留侯饥。
    岂若公今日,身安家国肥。羊祜在汉南,空留岘首碑。
    柳恽在江南,只赋汀洲诗。谢安入东山,但说携蛾眉。
    山简醉高阳,唯闻倒接
    罒离。岂如公今日,余力兼有之。
    愿公寿如山,安乐长在兹。愿我比蒲稗,永得相因依。

    【注释】:

    修:

    ①修饰;装饰。《楚辞·九歌·湘君》:“美要眇兮宜修。”②整治;治理。贾谊《过秦论》:“修守战之具。”③修建。范仲淹《岳阳楼记》:“乃重修岳阳楼。”④编撰;著。《北史·序传》:“私为修撰。”⑤研习;修养。《礼记·大学》:“如琢如磨者,自修也。”《左传·庄公八年》:“姑务修德,以待时乎!”(姑:姑且。务:致力。时:时机。)⑥特指佛、道教徒修行。⑦长;高。曹植《洛神赋》:“修短合度。”⑧善;美好。张衡《西京赋》:“要绍修态。”

    且:

    (一)①副词。1. 姑且;暂且。《史记·淮阴侯列传》:“韩信谢曰:‘先生且休矣! 我将念之。’”(休:止。念:思考。)2. 将要;将近。《列子·汤问》:“北山愚公者,年且九十。”②连词。1.表示并列,相当于“而且”、“并且”。《论语·述而》:“不义而富且贵,于我如浮云。”2.[既……且……]相当于“又……又……”。《孙子兵法·谋攻》:“三军且惑且疑。”3. [且……且……]表示相承,相当于“一边……一边……”。《史记·淮阴侯列传》:“上且怒且喜。”4.表示递进,相当于“况且”、“尚且”。《三国志·蜀书·诸葛亮传》:“且北方之人,不习水战。”《孟子·梁惠王上》:“兽相食,且人恶(wù)之。”(恶:憎恶。)(二)jū 语气词。《诗经·郑风·出其东门》:“匪我思且。”

    直:

    ①直,与“曲”相对。《荀子·劝学》:“木受绳则直。”②跟地面垂直的。杜甫《兵车行》:“牵衣顿足拦道哭,哭声直上干云霄。”(干:冲犯。)③竖,与横相对。《山海经·大荒北经》:“(章尾山)有神,人面蛇身而赤,直目。”郭璞注:“直目,从(zòng)目也。”(从:同“纵”。)④伸;挺直。《孟子·滕文公下》:“且夫枉尺直寻者,以利言也。”(枉:屈。寻:八尺为寻。)⑤行为正直。《商君书·修权》:“君好法,则端直之士在前。”⑥坦率。嵇康《与山巨源绝交书》:“吾直性狭中,多所不堪。”(狭中:心胸狭隘。)⑦面对;遇到。《汉书·甯成传》:“宁见乳虎,无直甯成之怒。”(乳虎:幼虎。)《汉书·义纵传》:“无直宁成之怒。”(宁成:人名。)⑧值班;侍卫。特指在殿堂中值班,侍奉君主。《晋书·羊祜传》:“悉统宿卫入直殿中。”⑨价值。《史记·张汤传》:“汤死,家产直不过五百金。”⑩工钱。《后汉书·班超传》:“为官写书受直,以养老母。”(11)副词。1. 径直;一直。《汉书·陆贾传》:“(陈)平尝燕居深念,贾往,不请,直入坐。”(燕居:闲居。念:思。请:请见。)2.仅;只是。《史记·魏公子列传》:“侯生摄敝衣冠,直上载公子上坐。”

    长:

    (一)①长度;两端的距离。《考工记· 车人》:“车人为车,柯长三尺。”②长度大。与“短”相对。1.指空间。古乐府(木兰诗》:“北市买长鞭。”2.指时间。《韩非子·难一》:“矜伪不长,盖虚不久。”③巨大。李白《行路难》:“长风破浪会有时,直挂云帆济沧海。”(会:一定。济:渡。)④辽阔。李白《庐山谣寄卢侍御虚舟》:“鸟飞不到吴天长。”⑤经常。张籍《猛虎行》:“谷中近窟有山村,长向村家取黄犊。”⑥长处;专长。韩愈《画记》:“以为非一工人之所能运思,盖丛集众工人之所长。”⑦擅长。《三国志· 吴书·周瑜传》:“与吴越争衡,本非中国所长。” (二)zhǎng ①年龄大;辈分高。杜甫《兵车行》:“长者虽有问,役夫敢申恨?”②排行第一。《史记·李斯列传》:“始皇有二十馀子,长子扶苏以数直谏上……”③首领;首长。《礼记·曲礼下》:“九州之长,入天子之国曰牧。”(牧:官名。)④生长;成长。贾谊《论积贮疏》:“淫侈之俗,日日以长。”⑤抚养。《诗经· 小雅·蓼莪》:“长我育我。”⑥滋长。《诗经·小雅·巧言》:“君子屡盟,乱是用长。”(盟:盟誓。用:以。)⑦增进;增强。《礼记·学记》:“知不足然后能自反也,知困然后能自强也,故曰教学相长也。”(反:反省。)⑧提高。李白《与韩荆州书》:“青萍结绿,长价于薛卞之门。”(青萍:剑名。结绿:玉名。)

    波:

    ①波浪,起伏波动的水面。曹操《步出夏门行·观沧海》:“秋风萧瑟,洪波涌起。”②水流;水。杜牧《阿房宫赋》:“长桥卧波,未云何龙? 复道行空,不霁何虹?”③流转的目光。李白《长相思》:“昔日横波目,今成流泪泉。”④比喻事情的意外变化。独孤及《壬辰岁过旧居》:“丈夫随世波,岂料百年身!”⑤跑。北朝乐府《企喻歌》:“鹞子经天飞,群雀两向波。”

    碧:

    ①青绿色的玉石。《庄子·外物》:“苌弘死于蜀,藏其血三年而化为碧。”②青绿色。宋·范仲淹《岳阳楼记》:“上下天光,一碧万顷。”

    逶:

    [逶迤(yí)]也作“逶蛇”、“委蛇”、“逶迆”、“委移”、“逶迟”等。1. 曲折绵长的样子。王粲《登楼赋》:“路逶迤而修迥(jiǒng)兮,川既漾(yàng)而济深。”(修:长。迥:远。漾:水流久。济:渡口。)2. 曲折行进。《洛阳伽蓝记·法兰寺》:“逶迤复道。”3. 游移徘徊。徐凝《浙东故孟尚书种柳》:“孟家种柳东城去,临水逶迤思故人。”4. 自得从容的样子。《后汉书·杨秉传》:“然逶迤退食,足抑苟进之风。”(退食:减膳。)5. 依顺的样子。李康《运命论》:“俛仰尊贵之颜,逶迆势利之间。”(俛:同“俯”。)

    迤:

    ①斜延;斜行。《世说新语·言语》:“支公见东阳长山,曰:‘何其坦迤!’”(支公:支道林。人名。)②斜倚。张衡《东京赋》:“立戈迤戛(jiá)。”(戛:长矛。)③介词。往;向。《徐霞客游记·滇游日记二》:“以此中淹留日久,迤西之行不可迟。”[迤逦(lǐ)]1.曲折连绵的样子。窦泉《述书赋》:“登泰山之崇高,知群阜之迤逦。”2.缓慢行走的样子。《古今小说·众名姬春风吊柳七》:“扮作游学秀士,迤逦上路。”3. 渐次;渐渐。白居易《长恨歌》:“揽衣推枕起徘徊,珠箔(bó)银屏迤逦开。”(箔:金属制成的薄片。)庾天锡《定风波·思情》:“迤逦秋来到,正露冷风寒,微雨初收。”


  • na xi xiu ju zhi ,chang bo bi wei yi 。

    “na xi xiu ju zhi ,chang bo bi wei yi 。”shi gou chu chu :《pei shi zhong jin gong yi ji xian lin ting ji shi shi san shi liu 》;shi tang chao shi ren bai ju yi de zuo pin 。

    san jiang lu qian li ,wu hu tian yi ya 。he ru ji xian di ,zhong you ping jin chi 。
    chi sheng zhu jian jiao ,jing xin ren wei zhi 。zhu sen cui lang gan ,shui shen dong liu li 。
    shui zhu yi wei zhi ,zhi li er wen sui 。wen zhi zhe he ren ,gong lai qin zhi hui 。
    shu zao chu ren yi ,jie gou de de yi 。ling jin yi sou suo ,sheng gai mo dun wei 。
    yin xia zhang zhao zhi ,yi gao zhu jie ji 。song feng jian shu pian ,yi shui fen yi zhi 。
    na xi xiu ju zhi ,chang bo bi wei yi 。bei guan zhuang fu li ,dao ying gong can cha 。
    dong dao hao chen guang ,gao yao ying chao xi 。xi ling ming xi yang ,yao ai liu la hui 。
    qian you shui xin ting ,dong dang jia lian yi 。hou you kai he tang ,han wen bian tian shi 。
    you quan jing hong cheng ,guai dan shan ji wei 。chun pa xue mo mo ,xia guo zhu li li 。
    zhu ren ming fang zhou ,wan zai shui zhong chi 。qin bin ci di zhi ,jiu le qian hou shi 。
    jie lan shi deng fan ,shan you reng shui xi 。yan hui mo zhi ai ,xiang bei qiong you ji 。
    pie guo yuan qiao xia ,piao xuan shen jian chui 。guan xian qu piao miao ,luo qi lai fei wei 。
    zhao feng zhu wu hui ,liang chen sui ge fei 。yan yu ri yun mu ,zui ke wei fang gui 。
    gao sheng suo cai jian ,da xiao cui jin zhi 。chang he bi zou ji ,wen da bei hang chi 。
    yi yong qing liang er ,yi han chang si zhi 。zhu ke wang gui jian ,bu zhi ju shi shei 。
    ke you shi mo zhe ,yin e bu zhi pi 。qi gong can zhi mo ,yi sao kuang ge ci 。
    wei yun she ji chen ,he he wen wu zi 。shi shou cheng xiang yin ,wu jian da jiang qi 。
    si chao zhi xun hua ,yi shen guan gao kui 。qu nian cai qi shi ,jue fu xuan che ji 。
    gong zhi bu ke duo ,jun en yi nan xi 。cong rong jiu zhong dao ,mian mian lai bao li 。
    diao chan sui wei tuo ,luan huang yi bu ji 。li zheng jin yu gu ,du bu mo deng yi 。
    liu gu gong ye shao ,er shu guan zhi bei 。cheng zhou fan li ju ,bi gu liu hou ji 。
    qi re gong jin ri ,shen an jia guo fei 。yang hu zai han na ,kong liu xian shou bei 。
    liu yun zai jiang na ,zhi fu ting zhou shi 。xie an ru dong shan ,dan shui xie e mei 。
    shan jian zui gao yang ,wei wen dao jie
    si li 。qi ru gong jin ri ,yu li jian you zhi 。
    yuan gong shou ru shan ,an le chang zai ci 。yuan wo bi pu bai ,yong de xiang yin yi 。

    【zhu shi 】:

    xiu :

    ①xiu shi ;zhuang shi 。《chu ci ·jiu ge ·xiang jun 》:“mei yao miao xi yi xiu 。”②zheng zhi ;zhi li 。gu yi 《guo qin lun 》:“xiu shou zhan zhi ju 。”③xiu jian 。fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“nai chong xiu yue yang lou 。”④bian zhuan ;zhe 。《bei shi ·xu chuan 》:“si wei xiu zhuan 。”⑤yan xi ;xiu yang 。《li ji ·da xue 》:“ru zhuo ru mo zhe ,zi xiu ye 。”《zuo chuan ·zhuang gong ba nian 》:“gu wu xiu de ,yi dai shi hu !”(gu :gu ju 。wu :zhi li 。shi :shi ji 。)⑥te zhi fo 、dao jiao tu xiu hang 。⑦chang ;gao 。cao zhi 《luo shen fu 》:“xiu duan ge du 。”⑧shan ;mei hao 。zhang heng 《xi jing fu 》:“yao shao xiu tai 。”

    ju :

    (yi )①fu ci 。1. gu ju ;zan ju 。《shi ji ·huai yin hou lie chuan 》:“han xin xie yue :‘xian sheng ju xiu yi ! wo jiang nian zhi 。’”(xiu :zhi 。nian :sai kao 。)2. jiang yao ;jiang jin 。《lie zi ·shang wen 》:“bei shan yu gong zhe ,nian ju jiu shi 。”②lian ci 。1.biao shi bing lie ,xiang dang yu “er ju ”、“bing ju ”。《lun yu ·shu er 》:“bu yi er fu ju gui ,yu wo ru fu yun 。”2.[ji ……ju ……]xiang dang yu “you ……you ……”。《sun zi bing fa ·mou gong 》:“san jun ju huo ju yi 。”3. [ju ……ju ……]biao shi xiang cheng ,xiang dang yu “yi bian ……yi bian ……”。《shi ji ·huai yin hou lie chuan 》:“shang ju nu ju xi 。”4.biao shi di jin ,xiang dang yu “kuang ju ”、“shang ju ”。《san guo zhi ·shu shu ·zhu ge liang chuan 》:“ju bei fang zhi ren ,bu xi shui zhan 。”《meng zi ·liang hui wang shang 》:“shou xiang shi ,ju ren e (wù)zhi 。”(e :zeng e 。)(er )jū yu qi ci 。《shi jing ·zheng feng ·chu ji dong men 》:“fei wo sai ju 。”

    zhi :

    ①zhi ,yu “qu ”xiang dui 。《xun zi ·quan xue 》:“mu shou sheng ze zhi 。”②gen de mian chui zhi de 。du fu 《bing che hang 》:“qian yi du zu lan dao ku ,ku sheng zhi shang gan yun xiao 。”(gan :chong fan 。)③shu ,yu heng xiang dui 。《shan hai jing ·da huang bei jing 》:“(zhang wei shan )you shen ,ren mian she shen er chi ,zhi mu 。”guo pu zhu :“zhi mu ,cong (zòng)mu ye 。”(cong :tong “zong ”。)④shen ;ting zhi 。《meng zi ·teng wen gong xia 》:“ju fu wang che zhi xun zhe ,yi li yan ye 。”(wang :qu 。xun :ba che wei xun 。)⑤hang wei zheng zhi 。《shang jun shu ·xiu quan 》:“jun hao fa ,ze duan zhi zhi shi zai qian 。”⑥tan lv 。ji kang 《yu shan ju yuan jue jiao shu 》:“wu zhi xing xia zhong ,duo suo bu kan 。”(xia zhong :xin xiong xia ai 。)⑦mian dui ;yu dao 。《han shu ·ning cheng chuan 》:“ning jian ru hu ,mo zhi ning cheng zhi nu 。”(ru hu :you hu 。)《han shu ·yi zong chuan 》:“mo zhi ning cheng zhi nu 。”(ning cheng :ren ming 。)⑧zhi ban ;shi wei 。te zhi zai dian tang zhong zhi ban ,shi feng jun zhu 。《jin shu ·yang hu chuan 》:“xi tong su wei ru zhi dian zhong 。”⑨jia zhi 。《shi ji ·zhang shang chuan 》:“shang si ,jia chan zhi bu guo wu bai jin 。”⑩gong qian 。《hou han shu ·ban chao chuan 》:“wei guan xie shu shou zhi ,yi yang lao mu 。”(11)fu ci 。1. jing zhi ;yi zhi 。《han shu ·liu gu chuan 》:“(chen )ping chang yan ju shen nian ,gu wang ,bu qing ,zhi ru zuo 。”(yan ju :xian ju 。nian :sai 。qing :qing jian 。)2.jin ;zhi shi 。《shi ji ·wei gong zi lie chuan 》:“hou sheng she bi yi guan ,zhi shang zai gong zi shang zuo 。”

    chang :

    (yi )①chang du ;liang duan de ju li 。《kao gong ji · che ren 》:“che ren wei che ,ke chang san che 。”②chang du da 。yu “duan ”xiang dui 。1.zhi kong jian 。gu le fu (mu lan shi 》:“bei shi mai chang bian 。”2.zhi shi jian 。《han fei zi ·nan yi 》:“jin wei bu chang ,gai xu bu jiu 。”③ju da 。li bai 《hang lu nan 》:“chang feng po lang hui you shi ,zhi gua yun fan ji cang hai 。”(hui :yi ding 。ji :du 。)④liao kuo 。li bai 《lu shan yao ji lu shi yu xu zhou 》:“diao fei bu dao wu tian chang 。”⑤jing chang 。zhang ji 《meng hu hang 》:“gu zhong jin ku you shan cun ,chang xiang cun jia qu huang du 。”⑥chang chu ;zhuan chang 。han yu 《hua ji 》:“yi wei fei yi gong ren zhi suo neng yun sai ,gai cong ji zhong gong ren zhi suo chang 。”⑦shan chang 。《san guo zhi · wu shu ·zhou yu chuan 》:“yu wu yue zheng heng ,ben fei zhong guo suo chang 。” (er )zhǎng ①nian ling da ;bei fen gao 。du fu 《bing che hang 》:“chang zhe sui you wen ,yi fu gan shen hen ?”②pai hang di yi 。《shi ji ·li si lie chuan 》:“shi huang you er shi yu zi ,chang zi fu su yi shu zhi jian shang ……”③shou ling ;shou chang 。《li ji ·qu li xia 》:“jiu zhou zhi chang ,ru tian zi zhi guo yue mu 。”(mu :guan ming 。)④sheng chang ;cheng chang 。gu yi 《lun ji zhu shu 》:“yin chi zhi su ,ri ri yi chang 。”⑤fu yang 。《shi jing · xiao ya ·liao e 》:“chang wo yo wo 。”⑥zi chang 。《shi jing ·xiao ya ·qiao yan 》:“jun zi lv meng ,luan shi yong chang 。”(meng :meng shi 。yong :yi 。)⑦zeng jin ;zeng jiang 。《li ji ·xue ji 》:“zhi bu zu ran hou neng zi fan ye ,zhi kun ran hou neng zi jiang ye ,gu yue jiao xue xiang chang ye 。”(fan :fan sheng 。)⑧di gao 。li bai 《yu han jing zhou shu 》:“qing ping jie lu ,chang jia yu xue bian zhi men 。”(qing ping :jian ming 。jie lu :yu ming 。)

    bo :

    ①bo lang ,qi fu bo dong de shui mian 。cao cao 《bu chu xia men hang ·guan cang hai 》:“qiu feng xiao se ,hong bo chong qi 。”②shui liu ;shui 。du mu 《a fang gong fu 》:“chang qiao wo bo ,wei yun he long ? fu dao hang kong ,bu ji he hong ?”③liu zhuai de mu guang 。li bai 《chang xiang sai 》:“xi ri heng bo mu ,jin cheng liu lei quan 。”④bi yu shi qing de yi wai bian hua 。du gu ji 《ren chen sui guo jiu ju 》:“zhang fu sui shi bo ,qi liao bai nian shen !”⑤pao 。bei chao le fu 《qi yu ge 》:“yao zi jing tian fei ,qun qiao liang xiang bo 。”

    bi :

    ①qing lu se de yu dan 。《zhuang zi ·wai wu 》:“chang hong si yu shu ,cang ji xie san nian er hua wei bi 。”②qing lu se 。song ·fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“shang xia tian guang ,yi bi mo qing 。”

    wei :

    [wei yi (yí)]ye zuo “wei she ”、“wei she ”、“wei 迆”、“wei yi ”、“wei chi ”deng 。1. qu she mian chang de yang zi 。wang can 《deng lou fu 》:“lu wei yi er xiu jiong (jiǒng)xi ,chuan ji yang (yàng)er ji shen 。”(xiu :chang 。jiong :yuan 。yang :shui liu jiu 。ji :du kou 。)2. qu she hang jin 。《luo yang ga lan ji ·fa lan si 》:“wei yi fu dao 。”3. you yi pai huai 。xu ning 《zhe dong gu meng shang shu chong liu 》:“meng jia chong liu dong cheng qu ,lin shui wei yi sai gu ren 。”4. zi de cong rong de yang zi 。《hou han shu ·yang bing chuan 》:“ran wei yi tui shi ,zu yi gou jin zhi feng 。”(tui shi :jian shan 。)5. yi shun de yang zi 。li kang 《yun ming lun 》:“fu yang zun gui zhi yan ,wei 迆shi li zhi jian 。”(fu :tong “fu ”。)

    yi :

    ①xie yan ;xie hang 。《shi shui xin yu ·yan yu 》:“zhi gong jian dong yang chang shan ,yue :‘he ji tan yi !’”(zhi gong :zhi dao lin 。ren ming 。)②xie yi 。zhang heng 《dong jing fu 》:“li ge yi jia (jiá)。”(jia :chang mao 。)③jie ci 。wang ;xiang 。《xu xia ke you ji ·dian you ri ji er 》:“yi ci zhong yan liu ri jiu ,yi xi zhi hang bu ke chi 。”[yi li (lǐ)]1.qu she lian mian de yang zi 。dou quan 《shu shu fu 》:“deng tai shan zhi chong gao ,zhi qun fu zhi yi li 。”2.huan man hang zou de yang zi 。《gu jin xiao shui ·zhong ming ji chun feng diao liu qi 》:“ban zuo you xue xiu shi ,yi li shang lu 。”3. jian ci ;jian jian 。bai ju yi 《chang hen ge 》:“lan yi tui zhen qi pai huai ,zhu bo (bó)yin bing yi li kai 。”(bo :jin shu zhi cheng de bao pian 。)yu tian xi 《ding feng bo ·sai qing 》:“yi li qiu lai dao ,zheng lou leng feng han ,wei yu chu shou 。”