• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 聖明馭英雄,其術亦如斯。

    “聖明馭英雄,其術亦如斯。”詩句出處:《放鷹》;是唐朝詩人白居易的作品。

    十月鷹出籠,草枯雉兔肥。
    下鞲隨指顧,百擲無一遺。
    鷹翅疾如風,鷹爪利如錐。
    本為鳥所設,今為人所資。
    孰能使之然,有術甚易知。
    取其向背性,制在饑飽時。
    不可使長飽,不可使長饑。
    饑則力不足,飽則背人飛。
    乘饑縱搏擊,未飽須縶維。
    所以爪翅功,而人坐收之。
    聖明馭英雄,其術亦如斯。
    鄙語不可棄,吾聞諸獵師。

    【註釋】:

    聖:

    ①通達事理;事事精通;超越常人。《孟子·盡心下》:“充實之謂美,充實而有光輝之謂大,大而化之之謂聖,聖而不可知之之謂神。”(大而化之:既表現出瞭光輝,又能融會貫通。)②聖明;品德智慧極高的人。《孟子·萬章下》:“孔子,聖之時者也。”《禮記·樂記》:“作者之謂聖,述者之謂明,聖明者,述作之謂也。”③對某門學問、技藝有很高成就的人。《抱樸子·辨問》:“善刻削之尤巧者則謂之木聖。”④神通。佚名《鎖齊天大聖》第二折:“奉上帝敕令,著吾神統領十萬天兵,與此妖魔鬥聖,走一遭去。”⑤封建時代稱帝王或與帝王有關的事物。《史記·秦始皇本紀》:“大聖作治,建定法度,顯箸綱紀。”

    聖明:

    卓越,英明。多諛稱帝王及皇後。《後漢書·皇後紀》:“莫不嘆服,以為~~。”

    明:

    ①明亮;光明。《詩經·鄭風·女曰雞鳴》:“子興視夜,明星有爛。”②照亮。王安石《遊褒禪山記》:“火尚足以明也。”③明顯;明白。《戰國策·齊策一》:“則秦不能害齊,亦已明矣。”④公開。《戰國策·趙策四》:“太後明謂左右。”又顯露。柳宗元《小石潭記》:“明滅可見。”⑤說明;表明。張溥《五人墓碑記》:“亦以明死生之大。”⑥賢明;英明。諸葛亮《前出師表》:“恐托付不效,以傷先帝之明。”⑦聰明;智慧。《老子》:“知人者智,自知者明。”韓愈《師說》:“小學而大遺,吾未見其明也。”(遺:放棄。)⑧視力;眼力。又視力好。《孟子·梁惠王上》:“明足以察秋毫之末。”⑨白天。張煌言《擬古》之二:“晦明本如轂(gǔ),日日相推移。”(晦:黑夜。轂:車輪的中心。)⑩舊指陽世間。顏延之《和謝監靈運一首》:“人神幽明絕。”(幽:指陰間。絕:指時亂不得祭祀。)(11)次(日或年)。彭端淑《為學一首示子侄》:“越明年,貧者自南海還,以告富者。”(南海:指浙江佛教勝地普陀山。)(12)朝代名。朱元璋建於公元1368年,1661年為清王朝所代替。[明堂]古代天子舉行朝會、祭祀、慶賞等大典的地方。古樂府《木蘭詩》:“歸來見天子,天子坐明堂。”[明器]即“冥器”。古代殉葬用的器物。石德玉《曲江池》第二折:“今日有個大人傢出殯,擺設明器,好生齊整。”(大人傢:大戶人傢。)

    馭:

    ①駕禦車馬。《荀子·王霸》:“王良,造父者,善服馭者也。”②乘駕。陳鴻《長恨歌傳》:“又能遊神馭氣,出天界,沒地府以求之。”③駕車的人。《莊子·盜蹠》:“顏回為馭,子貢為右,往見盜蹠。”④車駕。白居易《長恨歌》:“天旋日轉回龍馭,到此躊躇不能去。”⑤控制;統治。蘇洵《衡論二》:“蹄者可馭以羈紲(xiè)。”(羈:馬籠頭。紲:韁繩。)劉知幾《史通·六傢》:“當漢氏失馭,英雄角力。”《周禮·天官·大宰》:“以八柄詔王馭群臣。”(八柄:駕馭臣下的八種手段。)

    英:

    ①花。屈原《離騷》:“夕餐秋菊之落英。”②美好。《三國志·魏書·程昱傳》:“劉備有英名。”③精華;文采;辭藻。韓愈《進學解》:“含英咀華。”④傑出的;超眾的。《孟子·盡心上》:“得天下英才而教育之。”⑤傑出的人物。《史記·淮陰侯列傳》:“異姓並起,英俊烏集。”⑥通“瑛”。玉的光澤。張衡《四愁詩》之一:“美人贈我金錯刀,何以報之英瓊瑤。”⑦古國名。在今安徽省六安市西南。⑧皮衣上的裝飾物。《詩經·鄭風·羔裘》:“羔裘晏兮,三英粲兮。”(晏:鮮艷華美。)

    雄:

    ①雄性的,與“雌”相對。《詩經·小雅·正月》:“誰知鳥之雌雄。”②強有力的;傑出的。《後漢書·荀彧(yù)傳》:“彧聞操有雄略,而度(duó)紹不能定大業。”(操:曹操。度:估量。紹:袁紹。)③稱雄。《戰國策·趙策三》:“方今唯秦雄天下。”④傑出的人或國傢。賈誼《過秦論》:“常為諸侯雄。”

    其:

    (一)①代詞。1.相當於“他(她、它)”、“他的”;“他們(她們)”、“他們的”。《論語·衛靈公》:“工欲善其事,必先利其器。”宋濂《送東陽馬生序》:“或遇其叱咄(duō),色愈恭,禮愈至。”(叱咄:呵斥。)2. 相當於“我(的)”。王安石《遊褒禪山記》:“餘亦悔其隨之而不得極夫遊之樂也。”(極:盡。)3.表示指代。相當於“這”、“那”、“其中的”。《史記·項羽本紀》:“今欲舉大事,將非其人不可。”彭端淑《為學一首示子侄》:“蜀之鄙有二僧,其一貧,其一富。”(鄙:邊境。)②副詞。1.表推測;估計。相當於“大概”、“或許”。《論語·泰伯》:“才難,不其然乎?”2. 表反問。《左傳·僖公十年》:“欲加之罪,其無辭乎?”3. 表祈使。相當於“當”、“可”。曹操《求賢令》:“二三子其佐我明揚仄陋,唯才是舉,吾得而用之。”(仄陋:出身卑微。)4. 表時間。相當於“將”。《列子·湯問》:“以殘年餘力,曾不能毀山之一毛,其如土石何?”③連詞。1.表假設。相當於“假如”、“如果”。《孟子·梁惠王上》:“其若是,孰能禦之?”2. 表選擇。相當於“或者”、“還是”。韓愈《馬說》:“其真無馬邪?其真不知馬也。”④助詞。形容詞或不及物動詞詞頭。《詩經·邶風·北風》:“北風其涼。”《詩經·秦風·小戎》:“言念君子,溫其如玉。”(言:助詞,無義。)(二)jī語氣詞。表示疑問。《詩經·小雅·庭燎》:“夜如何其?夜未央。”(央:盡。)

    術:

    ①路;街道。《漢書·武五子傳》:“橫術何廣廣兮,固知國中之無人。”《墨子·號令》:“因城中裡為八部,部一吏,吏各從四人,以行沖術及裡中。”②技術;技藝。陶潛《詠荊軻》:“惜哉劍術疏,奇功遂不成。”(疏:不熟練。)《孟子·公孫醜上》:“矢人唯恐不傷人,函人唯恐傷人,巫匠亦然,故術不可不慎也。”③指方術。《聊齋志異·妖人》:“鄙人有小術,報我十金,當代禳(ráng)之。”(禳:消除災禍。)④方法;策略;手段。《齊民要術·序》:“桑弘羊之均輸法,益國利民,不朽之術也。”(均輸法:一種利用物價的差異進行異地運輸以平抑物價的措施。)⑤權術。《史記·張儀列傳》:“嗟呼,此吾在術中而不悟,吾不及蘇君明矣。”⑥思想;學說。《孟子·梁惠王上》:“是乃仁術也。”《史記·田敬仲完世傢》:“《周易》之為術,幽明遠矣。”⑦通“述”。記述;闡述。《墨子·非命》:“命者,暴王所作,窮人所術,非仁者之言也。”

    亦:

    ①副詞。1. 相當於“也”、“也是”。《詩經·鄭風·將仲子》:“仲可懷也,人之多言,亦可畏也。”(仲:老二。懷:懷念。)《史記·廉頗藺相如列傳》:“秦亦不以城予趙,趙亦終不予秦璧。”2. 表示語氣的減弱。相當於“不過”、“隻是”。《戰國策·齊策四》:“王亦不好士也,何患無士?”(好:喜歡。患:擔憂。)②語氣詞。《詩經·召南·草蟲》:“亦既見止,亦既覯止。”(止:語氣詞。覯gòu:相遇。)[不亦]用於反問句。表示委婉語氣。《論語·學而》:“學而時習之,不亦樂乎?”

    如:

    ①順從;依照。《左傳·僖公十五年》:“唯所如之,無不如志。”李朝威《柳毅傳》:“毅如其言,遂至其宮。”②往;到……去。《漢書·燕王傳》:“田生如長安,不見(劉)澤。”③似;像;如同。《詩經·小雅·小旻》:“戰戰兢兢,如臨深淵,如履薄冰。”④及;趕得上。《論語·公冶長》:“弗如也! 吾與女弗如也!”⑤奈。“如……何”,相當於“奈……何”,把……怎麼樣。《孟子·滕文公下》:“一薛居州,獨如宋王何?”(薛居州:人名,宋臣。)《列子·湯問》:“其如土石何?”⑥介詞。相當於“於”。引進比較對象。《呂氏春秋·愛士》:“人之困窮,甚如饑渴。”⑦連詞。1. 相當於“如果”,表示假設。《詩經·秦風·黃鳥》:“如可贖兮,人百其身。”2. 相當於“和”。表示並列。《儀禮·鄉飲酒禮》:“公如大夫入。”(大夫:官名。)3. 相當於“而”。表示轉折。至於;卻。《論語·先進》:“如其禮樂,以俟君子。”4.相當於“或者”。表示選擇。《論語·先進》:“安見方六七十如五六十而非邦也者?”(安:怎。方六七十:指縱橫六七十裡。邦:諸侯封國。)⑧助詞。形容詞後綴,相當於“然”,表示“……的樣子”。《論語·鄉黨》:“孔子於鄉黨,恂恂如也,似不能言者。”[不如]也作“弗如”。比不上。岑參《石犀》:“始知李太守,伯禹亦不如。”(伯禹:大禹。)

    斯:

    ①劈;分開。《詩經·陳風·墓門》:“墓門有棘,斧以斯之。”(棘:酸棗樹。)②指示代詞。《楚辭·漁父》:“何故至於斯。”《孟子·萬章上》:“予將以斯道覺斯民也。”③副詞。表示承接上文,相當於“乃”、“就”。柳宗元《非國語下》:“受賞者恥,則立功者怠,國斯弱矣。”④助詞。相當於“之”、“的”。《詩經·小雅·甫田》:“乃求千斯倉,乃求萬斯箱。”⑤語氣詞。表疑問或感嘆。《詩經·豳風·破斧》:“哀我人斯,亦孔之將。”(將:大。)⑥盡;全都。《呂氏春秋·報更》:“斯食之,吾更與女。”[斯須]片刻,一會兒。《禮記·祭義》:“禮樂不可斯須去身。”


  • 圣明驭英雄,其术亦如斯。

    “圣明驭英雄,其术亦如斯。”诗句出处:《放鹰》;是唐朝诗人白居易的作品。

    十月鹰出笼,草枯雉兔肥。
    下鞲随指顾,百掷无一遗。
    鹰翅疾如风,鹰爪利如锥。
    本为鸟所设,今为人所资。
    孰能使之然,有术甚易知。
    取其向背性,制在饥饱时。
    不可使长饱,不可使长饥。
    饥则力不足,饱则背人飞。
    乘饥纵搏击,未饱须絷维。
    所以爪翅功,而人坐收之。
    圣明驭英雄,其术亦如斯。
    鄙语不可弃,吾闻诸猎师。

    【注释】:

    圣:

    ①通达事理;事事精通;超越常人。《孟子·尽心下》:“充实之谓美,充实而有光辉之谓大,大而化之之谓圣,圣而不可知之之谓神。”(大而化之:既表现出了光辉,又能融会贯通。)②圣明;品德智慧极高的人。《孟子·万章下》:“孔子,圣之时者也。”《礼记·乐记》:“作者之谓圣,述者之谓明,圣明者,述作之谓也。”③对某门学问、技艺有很高成就的人。《抱朴子·辨问》:“善刻削之尤巧者则谓之木圣。”④神通。佚名《锁齐天大圣》第二折:“奉上帝敕令,着吾神统领十万天兵,与此妖魔斗圣,走一遭去。”⑤封建时代称帝王或与帝王有关的事物。《史记·秦始皇本纪》:“大圣作治,建定法度,显箸纲纪。”

    圣明:

    卓越,英明。多谀称帝王及皇后。《后汉书·皇后纪》:“莫不叹服,以为~~。”

    明:

    ①明亮;光明。《诗经·郑风·女曰鸡鸣》:“子兴视夜,明星有烂。”②照亮。王安石《游褒禅山记》:“火尚足以明也。”③明显;明白。《战国策·齐策一》:“则秦不能害齐,亦已明矣。”④公开。《战国策·赵策四》:“太后明谓左右。”又显露。柳宗元《小石潭记》:“明灭可见。”⑤说明;表明。张溥《五人墓碑记》:“亦以明死生之大。”⑥贤明;英明。诸葛亮《前出师表》:“恐托付不效,以伤先帝之明。”⑦聪明;智慧。《老子》:“知人者智,自知者明。”韩愈《师说》:“小学而大遗,吾未见其明也。”(遗:放弃。)⑧视力;眼力。又视力好。《孟子·梁惠王上》:“明足以察秋毫之末。”⑨白天。张煌言《拟古》之二:“晦明本如毂(gǔ),日日相推移。”(晦:黑夜。毂:车轮的中心。)⑩旧指阳世间。颜延之《和谢监灵运一首》:“人神幽明绝。”(幽:指阴间。绝:指时乱不得祭祀。)(11)次(日或年)。彭端淑《为学一首示子侄》:“越明年,贫者自南海还,以告富者。”(南海:指浙江佛教胜地普陀山。)(12)朝代名。朱元璋建于公元1368年,1661年为清王朝所代替。[明堂]古代天子举行朝会、祭祀、庆赏等大典的地方。古乐府《木兰诗》:“归来见天子,天子坐明堂。”[明器]即“冥器”。古代殉葬用的器物。石德玉《曲江池》第二折:“今日有个大人家出殡,摆设明器,好生齐整。”(大人家:大户人家。)

    驭:

    ①驾御车马。《荀子·王霸》:“王良,造父者,善服驭者也。”②乘驾。陈鸿《长恨歌传》:“又能游神驭气,出天界,没地府以求之。”③驾车的人。《庄子·盗跖》:“颜回为驭,子贡为右,往见盗跖。”④车驾。白居易《长恨歌》:“天旋日转回龙驭,到此踌躇不能去。”⑤控制;统治。苏洵《衡论二》:“蹄者可驭以羁绁(xiè)。”(羁:马笼头。绁:缰绳。)刘知几《史通·六家》:“当汉氏失驭,英雄角力。”《周礼·天官·大宰》:“以八柄诏王驭群臣。”(八柄:驾驭臣下的八种手段。)

    英:

    ①花。屈原《离骚》:“夕餐秋菊之落英。”②美好。《三国志·魏书·程昱传》:“刘备有英名。”③精华;文采;辞藻。韩愈《进学解》:“含英咀华。”④杰出的;超众的。《孟子·尽心上》:“得天下英才而教育之。”⑤杰出的人物。《史记·淮阴侯列传》:“异姓并起,英俊乌集。”⑥通“瑛”。玉的光泽。张衡《四愁诗》之一:“美人赠我金错刀,何以报之英琼瑶。”⑦古国名。在今安徽省六安市西南。⑧皮衣上的装饰物。《诗经·郑风·羔裘》:“羔裘晏兮,三英粲兮。”(晏:鲜艳华美。)

    雄:

    ①雄性的,与“雌”相对。《诗经·小雅·正月》:“谁知鸟之雌雄。”②强有力的;杰出的。《后汉书·荀彧(yù)传》:“彧闻操有雄略,而度(duó)绍不能定大业。”(操:曹操。度:估量。绍:袁绍。)③称雄。《战国策·赵策三》:“方今唯秦雄天下。”④杰出的人或国家。贾谊《过秦论》:“常为诸侯雄。”

    其:

    (一)①代词。1.相当于“他(她、它)”、“他的”;“他们(她们)”、“他们的”。《论语·卫灵公》:“工欲善其事,必先利其器。”宋濂《送东阳马生序》:“或遇其叱咄(duō),色愈恭,礼愈至。”(叱咄:呵斥。)2. 相当于“我(的)”。王安石《游褒禅山记》:“余亦悔其随之而不得极夫游之乐也。”(极:尽。)3.表示指代。相当于“这”、“那”、“其中的”。《史记·项羽本纪》:“今欲举大事,将非其人不可。”彭端淑《为学一首示子侄》:“蜀之鄙有二僧,其一贫,其一富。”(鄙:边境。)②副词。1.表推测;估计。相当于“大概”、“或许”。《论语·泰伯》:“才难,不其然乎?”2. 表反问。《左传·僖公十年》:“欲加之罪,其无辞乎?”3. 表祈使。相当于“当”、“可”。曹操《求贤令》:“二三子其佐我明扬仄陋,唯才是举,吾得而用之。”(仄陋:出身卑微。)4. 表时间。相当于“将”。《列子·汤问》:“以残年余力,曾不能毁山之一毛,其如土石何?”③连词。1.表假设。相当于“假如”、“如果”。《孟子·梁惠王上》:“其若是,孰能御之?”2. 表选择。相当于“或者”、“还是”。韩愈《马说》:“其真无马邪?其真不知马也。”④助词。形容词或不及物动词词头。《诗经·邶风·北风》:“北风其凉。”《诗经·秦风·小戎》:“言念君子,温其如玉。”(言:助词,无义。)(二)jī语气词。表示疑问。《诗经·小雅·庭燎》:“夜如何其?夜未央。”(央:尽。)

    术:

    ①路;街道。《汉书·武五子传》:“横术何广广兮,固知国中之无人。”《墨子·号令》:“因城中里为八部,部一吏,吏各从四人,以行冲术及里中。”②技术;技艺。陶潜《咏荆轲》:“惜哉剑术疏,奇功遂不成。”(疏:不熟练。)《孟子·公孙丑上》:“矢人唯恐不伤人,函人唯恐伤人,巫匠亦然,故术不可不慎也。”③指方术。《聊斋志异·妖人》:“鄙人有小术,报我十金,当代禳(ráng)之。”(禳:消除灾祸。)④方法;策略;手段。《齐民要术·序》:“桑弘羊之均输法,益国利民,不朽之术也。”(均输法:一种利用物价的差异进行异地运输以平抑物价的措施。)⑤权术。《史记·张仪列传》:“嗟呼,此吾在术中而不悟,吾不及苏君明矣。”⑥思想;学说。《孟子·梁惠王上》:“是乃仁术也。”《史记·田敬仲完世家》:“《周易》之为术,幽明远矣。”⑦通“述”。记述;阐述。《墨子·非命》:“命者,暴王所作,穷人所术,非仁者之言也。”

    亦:

    ①副词。1. 相当于“也”、“也是”。《诗经·郑风·将仲子》:“仲可怀也,人之多言,亦可畏也。”(仲:老二。怀:怀念。)《史记·廉颇蔺相如列传》:“秦亦不以城予赵,赵亦终不予秦璧。”2. 表示语气的减弱。相当于“不过”、“只是”。《战国策·齐策四》:“王亦不好士也,何患无士?”(好:喜欢。患:担忧。)②语气词。《诗经·召南·草虫》:“亦既见止,亦既觏止。”(止:语气词。觏gòu:相遇。)[不亦]用于反问句。表示委婉语气。《论语·学而》:“学而时习之,不亦乐乎?”

    如:

    ①顺从;依照。《左传·僖公十五年》:“唯所如之,无不如志。”李朝威《柳毅传》:“毅如其言,遂至其宫。”②往;到……去。《汉书·燕王传》:“田生如长安,不见(刘)泽。”③似;像;如同。《诗经·小雅·小旻》:“战战兢兢,如临深渊,如履薄冰。”④及;赶得上。《论语·公冶长》:“弗如也! 吾与女弗如也!”⑤奈。“如……何”,相当于“奈……何”,把……怎么样。《孟子·滕文公下》:“一薛居州,独如宋王何?”(薛居州:人名,宋臣。)《列子·汤问》:“其如土石何?”⑥介词。相当于“于”。引进比较对象。《吕氏春秋·爱士》:“人之困穷,甚如饥渴。”⑦连词。1. 相当于“如果”,表示假设。《诗经·秦风·黄鸟》:“如可赎兮,人百其身。”2. 相当于“和”。表示并列。《仪礼·乡饮酒礼》:“公如大夫入。”(大夫:官名。)3. 相当于“而”。表示转折。至于;却。《论语·先进》:“如其礼乐,以俟君子。”4.相当于“或者”。表示选择。《论语·先进》:“安见方六七十如五六十而非邦也者?”(安:怎。方六七十:指纵横六七十里。邦:诸侯封国。)⑧助词。形容词后缀,相当于“然”,表示“……的样子”。《论语·乡党》:“孔子于乡党,恂恂如也,似不能言者。”[不如]也作“弗如”。比不上。岑参《石犀》:“始知李太守,伯禹亦不如。”(伯禹:大禹。)

    斯:

    ①劈;分开。《诗经·陈风·墓门》:“墓门有棘,斧以斯之。”(棘:酸枣树。)②指示代词。《楚辞·渔父》:“何故至于斯。”《孟子·万章上》:“予将以斯道觉斯民也。”③副词。表示承接上文,相当于“乃”、“就”。柳宗元《非国语下》:“受赏者耻,则立功者怠,国斯弱矣。”④助词。相当于“之”、“的”。《诗经·小雅·甫田》:“乃求千斯仓,乃求万斯箱。”⑤语气词。表疑问或感叹。《诗经·豳风·破斧》:“哀我人斯,亦孔之将。”(将:大。)⑥尽;全都。《吕氏春秋·报更》:“斯食之,吾更与女。”[斯须]片刻,一会儿。《礼记·祭义》:“礼乐不可斯须去身。”


  • sheng ming yu ying xiong ,ji shu yi ru si 。

    “sheng ming yu ying xiong ,ji shu yi ru si 。”shi gou chu chu :《fang ying 》;shi tang chao shi ren bai ju yi de zuo pin 。

    shi yue ying chu long ,cao ku zhi tu fei 。
    xia gou sui zhi gu ,bai zhi mo yi wei 。
    ying chi ji ru feng ,ying zhao li ru zhui 。
    ben wei diao suo she ,jin wei ren suo zi 。
    shu neng shi zhi ran ,you shu shen yi zhi 。
    qu ji xiang bei xing ,zhi zai ji bao shi 。
    bu ke shi chang bao ,bu ke shi chang ji 。
    ji ze li bu zu ,bao ze bei ren fei 。
    cheng ji zong bo ji ,wei bao xu zhi wei 。
    suo yi zhao chi gong ,er ren zuo shou zhi 。
    sheng ming yu ying xiong ,ji shu yi ru si 。
    bi yu bu ke qi ,wu wen zhu lie shi 。

    【zhu shi 】:

    sheng :

    ①tong da shi li ;shi shi jing tong ;chao yue chang ren 。《meng zi ·jin xin xia 》:“chong shi zhi wei mei ,chong shi er you guang hui zhi wei da ,da er hua zhi zhi wei sheng ,sheng er bu ke zhi zhi zhi wei shen 。”(da er hua zhi :ji biao xian chu le guang hui ,you neng rong hui guan tong 。)②sheng ming ;pin de zhi hui ji gao de ren 。《meng zi ·mo zhang xia 》:“kong zi ,sheng zhi shi zhe ye 。”《li ji ·le ji 》:“zuo zhe zhi wei sheng ,shu zhe zhi wei ming ,sheng ming zhe ,shu zuo zhi wei ye 。”③dui mou men xue wen 、ji yi you hen gao cheng jiu de ren 。《bao piao zi ·bian wen 》:“shan ke xiao zhi you qiao zhe ze wei zhi mu sheng 。”④shen tong 。yi ming 《suo ji tian da sheng 》di er she :“feng shang di chi ling ,zhao wu shen tong ling shi mo tian bing ,yu ci yao mo dou sheng ,zou yi zao qu 。”⑤feng jian shi dai chen di wang huo yu di wang you guan de shi wu 。《shi ji ·qin shi huang ben ji 》:“da sheng zuo zhi ,jian ding fa du ,xian zhu gang ji 。”

    sheng ming :

    zhuo yue ,ying ming 。duo yu chen di wang ji huang hou 。《hou han shu ·huang hou ji 》:“mo bu tan fu ,yi wei ~~。”

    ming :

    ①ming liang ;guang ming 。《shi jing ·zheng feng ·nv yue ji ming 》:“zi xing shi ye ,ming xing you lan 。”②zhao liang 。wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“huo shang zu yi ming ye 。”③ming xian ;ming bai 。《zhan guo ce ·ji ce yi 》:“ze qin bu neng hai ji ,yi yi ming yi 。”④gong kai 。《zhan guo ce ·zhao ce si 》:“tai hou ming wei zuo you 。”you xian lou 。liu zong yuan 《xiao dan tan ji 》:“ming mie ke jian 。”⑤shui ming ;biao ming 。zhang pu 《wu ren mu bei ji 》:“yi yi ming si sheng zhi da 。”⑥xian ming ;ying ming 。zhu ge liang 《qian chu shi biao 》:“kong tuo fu bu xiao ,yi shang xian di zhi ming 。”⑦cong ming ;zhi hui 。《lao zi 》:“zhi ren zhe zhi ,zi zhi zhe ming 。”han yu 《shi shui 》:“xiao xue er da wei ,wu wei jian ji ming ye 。”(wei :fang qi 。)⑧shi li ;yan li 。you shi li hao 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“ming zu yi cha qiu hao zhi mo 。”⑨bai tian 。zhang huang yan 《ni gu 》zhi er :“hui ming ben ru gu (gǔ),ri ri xiang tui yi 。”(hui :hei ye 。gu :che lun de zhong xin 。)⑩jiu zhi yang shi jian 。yan yan zhi 《he xie jian ling yun yi shou 》:“ren shen you ming jue 。”(you :zhi yin jian 。jue :zhi shi luan bu de ji si 。)(11)ci (ri huo nian )。peng duan shu 《wei xue yi shou shi zi zhi 》:“yue ming nian ,pin zhe zi na hai hai ,yi gao fu zhe 。”(na hai :zhi zhe jiang fo jiao sheng de pu tuo shan 。)(12)chao dai ming 。zhu yuan zhang jian yu gong yuan 1368nian ,1661nian wei qing wang chao suo dai ti 。[ming tang ]gu dai tian zi ju hang chao hui 、ji si 、qing shang deng da dian de de fang 。gu le fu 《mu lan shi 》:“gui lai jian tian zi ,tian zi zuo ming tang 。”[ming qi ]ji “ming qi ”。gu dai xun zang yong de qi wu 。dan de yu 《qu jiang chi 》di er she :“jin ri you ge da ren jia chu bin ,bai she ming qi ,hao sheng ji zheng 。”(da ren jia :da hu ren jia 。)

    yu :

    ①jia yu che ma 。《xun zi ·wang ba 》:“wang liang ,zao fu zhe ,shan fu yu zhe ye 。”②cheng jia 。chen hong 《chang hen ge chuan 》:“you neng you shen yu qi ,chu tian jie ,mei de fu yi qiu zhi 。”③jia che de ren 。《zhuang zi ·dao zhi 》:“yan hui wei yu ,zi gong wei you ,wang jian dao zhi 。”④che jia 。bai ju yi 《chang hen ge 》:“tian xuan ri zhuai hui long yu ,dao ci chou chu bu neng qu 。”⑤kong zhi ;tong zhi 。su xun 《heng lun er 》:“ti zhe ke yu yi ji xie (xiè)。”(ji :ma long tou 。xie :jiang sheng 。)liu zhi ji 《shi tong ·liu jia 》:“dang han shi shi yu ,ying xiong jiao li 。”《zhou li ·tian guan ·da zai 》:“yi ba bing zhao wang yu qun chen 。”(ba bing :jia yu chen xia de ba chong shou duan 。)

    ying :

    ①hua 。qu yuan 《li sao 》:“xi can qiu ju zhi la ying 。”②mei hao 。《san guo zhi ·wei shu ·cheng yu chuan 》:“liu bei you ying ming 。”③jing hua ;wen cai ;ci zao 。han yu 《jin xue jie 》:“han ying ju hua 。”④jie chu de ;chao zhong de 。《meng zi ·jin xin shang 》:“de tian xia ying cai er jiao yo zhi 。”⑤jie chu de ren wu 。《shi ji ·huai yin hou lie chuan 》:“yi xing bing qi ,ying jun wu ji 。”⑥tong “ying ”。yu de guang ze 。zhang heng 《si chou shi 》zhi yi :“mei ren zeng wo jin cuo dao ,he yi bao zhi ying qiong yao 。”⑦gu guo ming 。zai jin an hui sheng liu an shi xi na 。⑧pi yi shang de zhuang shi wu 。《shi jing ·zheng feng ·gao qiu 》:“gao qiu yan xi ,san ying can xi 。”(yan :xian yan hua mei 。)

    xiong :

    ①xiong xing de ,yu “ci ”xiang dui 。《shi jing ·xiao ya ·zheng yue 》:“shei zhi diao zhi ci xiong 。”②jiang you li de ;jie chu de 。《hou han shu ·xun yu (yù)chuan 》:“yu wen cao you xiong lve ,er du (duó)shao bu neng ding da ye 。”(cao :cao cao 。du :gu liang 。shao :yuan shao 。)③chen xiong 。《zhan guo ce ·zhao ce san 》:“fang jin wei qin xiong tian xia 。”④jie chu de ren huo guo jia 。gu yi 《guo qin lun 》:“chang wei zhu hou xiong 。”

    ji :

    (yi )①dai ci 。1.xiang dang yu “ta (ta 、ta )”、“ta de ”;“ta men (ta men )”、“ta men de ”。《lun yu ·wei ling gong 》:“gong yu shan ji shi ,bi xian li ji qi 。”song lian 《song dong yang ma sheng xu 》:“huo yu ji chi duo (duō),se yu gong ,li yu zhi 。”(chi duo :a chi 。)2. xiang dang yu “wo (de )”。wang an dan 《you bao chan shan ji 》:“yu yi hui ji sui zhi er bu de ji fu you zhi le ye 。”(ji :jin 。)3.biao shi zhi dai 。xiang dang yu “zhe ”、“na ”、“ji zhong de ”。《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“jin yu ju da shi ,jiang fei ji ren bu ke 。”peng duan shu 《wei xue yi shou shi zi zhi 》:“shu zhi bi you er seng ,ji yi pin ,ji yi fu 。”(bi :bian jing 。)②fu ci 。1.biao tui ce ;gu ji 。xiang dang yu “da gai ”、“huo hu ”。《lun yu ·tai bai 》:“cai nan ,bu ji ran hu ?”2. biao fan wen 。《zuo chuan ·xi gong shi nian 》:“yu jia zhi zui ,ji mo ci hu ?”3. biao qi shi 。xiang dang yu “dang ”、“ke ”。cao cao 《qiu xian ling 》:“er san zi ji zuo wo ming yang ze lou ,wei cai shi ju ,wu de er yong zhi 。”(ze lou :chu shen bei wei 。)4. biao shi jian 。xiang dang yu “jiang ”。《lie zi ·shang wen 》:“yi can nian yu li ,ceng bu neng hui shan zhi yi mao ,ji ru tu dan he ?”③lian ci 。1.biao jia she 。xiang dang yu “jia ru ”、“ru guo ”。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“ji re shi ,shu neng yu zhi ?”2. biao shua ze 。xiang dang yu “huo zhe ”、“hai shi ”。han yu 《ma shui 》:“ji zhen mo ma xie ?ji zhen bu zhi ma ye 。”④zhu ci 。xing rong ci huo bu ji wu dong ci ci tou 。《shi jing ·bei feng ·bei feng 》:“bei feng ji liang 。”《shi jing ·qin feng ·xiao rong 》:“yan nian jun zi ,wen ji ru yu 。”(yan :zhu ci ,mo yi 。)(er )jīyu qi ci 。biao shi yi wen 。《shi jing ·xiao ya ·ting liao 》:“ye ru he ji ?ye wei yang 。”(yang :jin 。)

    shu :

    ①lu ;jie dao 。《han shu ·wu wu zi chuan 》:“heng shu he an an xi ,gu zhi guo zhong zhi mo ren 。”《mo zi ·hao ling 》:“yin cheng zhong li wei ba bu ,bu yi li ,li ge cong si ren ,yi hang chong shu ji li zhong 。”②ji shu ;ji yi 。tao qian 《yong jing ke 》:“xi zai jian shu shu ,ji gong sui bu cheng 。”(shu :bu shou lian 。)《meng zi ·gong sun chou shang 》:“shi ren wei kong bu shang ren ,han ren wei kong shang ren ,wu jiang yi ran ,gu shu bu ke bu shen ye 。”③zhi fang shu 。《liao zhai zhi yi ·yao ren 》:“bi ren you xiao shu ,bao wo shi jin ,dang dai rang (ráng)zhi 。”(rang :xiao chu zai huo 。)④fang fa ;ce lve ;shou duan 。《ji min yao shu ·xu 》:“sang hong yang zhi jun shu fa ,yi guo li min ,bu xiu zhi shu ye 。”(jun shu fa :yi chong li yong wu jia de cha yi jin hang yi de yun shu yi ping yi wu jia de cuo shi 。)⑤quan shu 。《shi ji ·zhang yi lie chuan 》:“jie hu ,ci wu zai shu zhong er bu wu ,wu bu ji su jun ming yi 。”⑥sai xiang ;xue shui 。《meng zi ·liang hui wang shang 》:“shi nai ren shu ye 。”《shi ji ·tian jing zhong wan shi jia 》:“《zhou yi 》zhi wei shu ,you ming yuan yi 。”⑦tong “shu ”。ji shu ;chan shu 。《mo zi ·fei ming 》:“ming zhe ,bao wang suo zuo ,qiong ren suo shu ,fei ren zhe zhi yan ye 。”

    yi :

    ①fu ci 。1. xiang dang yu “ye ”、“ye shi ”。《shi jing ·zheng feng ·jiang zhong zi 》:“zhong ke huai ye ,ren zhi duo yan ,yi ke wei ye 。”(zhong :lao er 。huai :huai nian 。)《shi ji ·lian po lin xiang ru lie chuan 》:“qin yi bu yi cheng yu zhao ,zhao yi zhong bu yu qin bi 。”2. biao shi yu qi de jian ruo 。xiang dang yu “bu guo ”、“zhi shi ”。《zhan guo ce ·ji ce si 》:“wang yi bu hao shi ye ,he huan mo shi ?”(hao :xi huan 。huan :dan you 。)②yu qi ci 。《shi jing ·shao na ·cao chong 》:“yi ji jian zhi ,yi ji gou zhi 。”(zhi :yu qi ci 。gou gòu:xiang yu 。)[bu yi ]yong yu fan wen gou 。biao shi wei wan yu qi 。《lun yu ·xue er 》:“xue er shi xi zhi ,bu yi le hu ?”

    ru :

    ①shun cong ;yi zhao 。《zuo chuan ·xi gong shi wu nian 》:“wei suo ru zhi ,mo bu ru zhi 。”li chao wei 《liu yi chuan 》:“yi ru ji yan ,sui zhi ji gong 。”②wang ;dao ……qu 。《han shu ·yan wang chuan 》:“tian sheng ru chang an ,bu jian (liu )ze 。”③shi ;xiang ;ru tong 。《shi jing ·xiao ya ·xiao min 》:“zhan zhan jing jing ,ru lin shen yuan ,ru lv bao bing 。”④ji ;gan de shang 。《lun yu ·gong ye chang 》:“fu ru ye ! wu yu nv fu ru ye !”⑤nai 。“ru ……he ”,xiang dang yu “nai ……he ”,ba ……zen me yang 。《meng zi ·teng wen gong xia 》:“yi xue ju zhou ,du ru song wang he ?”(xue ju zhou :ren ming ,song chen 。)《lie zi ·shang wen 》:“ji ru tu dan he ?”⑥jie ci 。xiang dang yu “yu ”。yin jin bi jiao dui xiang 。《lv shi chun qiu ·ai shi 》:“ren zhi kun qiong ,shen ru ji ke 。”⑦lian ci 。1. xiang dang yu “ru guo ”,biao shi jia she 。《shi jing ·qin feng ·huang diao 》:“ru ke shu xi ,ren bai ji shen 。”2. xiang dang yu “he ”。biao shi bing lie 。《yi li ·xiang yin jiu li 》:“gong ru da fu ru 。”(da fu :guan ming 。)3. xiang dang yu “er ”。biao shi zhuai she 。zhi yu ;que 。《lun yu ·xian jin 》:“ru ji li le ,yi qi jun zi 。”4.xiang dang yu “huo zhe ”。biao shi shua ze 。《lun yu ·xian jin 》:“an jian fang liu qi shi ru wu liu shi er fei bang ye zhe ?”(an :zen 。fang liu qi shi :zhi zong heng liu qi shi li 。bang :zhu hou feng guo 。)⑧zhu ci 。xing rong ci hou chuo ,xiang dang yu “ran ”,biao shi “……de yang zi ”。《lun yu ·xiang dang 》:“kong zi yu xiang dang ,xun xun ru ye ,shi bu neng yan zhe 。”[bu ru ]ye zuo “fu ru ”。bi bu shang 。cen can 《dan xi 》:“shi zhi li tai shou ,bai yu yi bu ru 。”(bai yu :da yu 。)

    si :

    ①pi ;fen kai 。《shi jing ·chen feng ·mu men 》:“mu men you ji ,fu yi si zhi 。”(ji :suan zao shu 。)②zhi shi dai ci 。《chu ci ·yu fu 》:“he gu zhi yu si 。”《meng zi ·mo zhang shang 》:“yu jiang yi si dao jiao si min ye 。”③fu ci 。biao shi cheng jie shang wen ,xiang dang yu “nai ”、“jiu ”。liu zong yuan 《fei guo yu xia 》:“shou shang zhe chi ,ze li gong zhe dai ,guo si ruo yi 。”④zhu ci 。xiang dang yu “zhi ”、“de ”。《shi jing ·xiao ya ·fu tian 》:“nai qiu qian si cang ,nai qiu mo si xiang 。”⑤yu qi ci 。biao yi wen huo gan tan 。《shi jing ·bin feng ·po fu 》:“ai wo ren si ,yi kong zhi jiang 。”(jiang :da 。)⑥jin ;quan dou 。《lv shi chun qiu ·bao geng 》:“si shi zhi ,wu geng yu nv 。”[si xu ]pian ke ,yi hui er 。《li ji ·ji yi 》:“li le bu ke si xu qu shen 。”