• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 端門辟,金碧凌虛。

    “端門辟,金碧凌虛。”詩句出處:《虞神/虞神歌》;是宋朝詩人宋無名氏的作品。

    復土初。明旌下儲胥。回虛仗,簫笳互奏,旌旆隨驅。豈知飚禦在蓬壺。道縈紆。風日慘、六馬躊躇。留恨滿山隅。不堪回首,翠柏已扶疏。帝城漸邇,愁霧鎖天衢。公卿百辟,鱗集雲敷。迓龍輿。端門辟,金碧凌虛。此時遠帝都。嚴清廟,入空時升,文物燦爛極嘉娛。配三宗,號稱神,古所無。帝德協廟虞。九歌畢奏斐然殊。會軒朱。神具燕喜,錫福集皇居。更千萬祀,佑啟邦圖。

    【註釋】:

    端:

    ①正;直;端正。《魏子》:“形端則影直。”又公正。賈誼《治安策》:“於是皆選天下之端士孝悌博聞、有道術者以衛翼之,使與太子居處出入。”②事物的一頭或一方。《孫子兵法·勢篇》:“循環之無端,孰能窮之?”③開頭;發端。王安石《荀卿》:“知己者,智之端。”④緣由;來由。陸機《君子行》:“禍集非無端。”⑤量詞。佈帛長度單位。倍丈為端。一說六丈為端,又說一丈六尺為端。《鹽鐵論·力耕》:“中國一端之縵。”⑥審視;細看。司空圖《障車文》:“且子細思量,內外端相,事事相稱,頭頭相當。”⑦副詞。1. 正好。張說《破陣樂》:“正屬四方朝賀,端知萬舞皇威。”2.終究。蔡伸《滿庭芳》:“端不負平生。”3. 究竟。陸遊《幽事》:“餘年端有幾?”

    門:

    ①建築物的進出口。《詩經·小雅 ·何人斯》:“不入我門。”《木蘭詩》:“開我東閣門。”②關鍵。《老子》第一章:“玄之又玄,眾妙之門。”《商君書·君臣》:“臣聞道民之門,在上所先。”③傢;傢族。《三國志·蜀書·先主傳》:“汝勿妄語,滅吾門也。”④門類;類別。《舊唐書·杜佑傳》:“凡書九門,計二百卷。”⑤派別;學派。《後漢書·鄭玄傳》:“仲尼之門,考以四科。”⑥門第。《北史·劉昶傳》:“唯能是寄,不必拘門。”

    辟:

    (一)①法;法度。《詩經·小雅·雨無正》:“辟言不信,如彼行邁,則靡所臻(zhēn)。”(邁:走。靡:沒有。臻:至。)②君主。《晉書·赫連勃勃載記》:“賢辟相承,百王繼軌。”③征召。《晉書·謝安傳》:“初辟司徒府,除佐著作郎。”(除:拜官。)④通“避”。避開;避免。《孟子·滕文公下》:“辟兄離母,處於於陵。”(於陵:地名。) (二)pì ①開辟。《商君書·弱民》:“農辟地。”②排除;消除。《荀子·成相》:“辟除民害。”③排斥;駁斥。王安石《答司馬諫議書》:“辟邪說,難壬人,不為拒諫。”(壬:巧言諂媚。)④通“僻”。1.偏僻。《史記·范雎傳》:“秦國辟遠。”2.邪僻。《商君書·弱民》:“境內之民無辟淫之心。”(辟淫:邪僻;淫亂。)3. 通“譬”。比喻。《荀子·儒效》:“辯其談說,明其辟稱。”[大辟]古代指死刑。《禮記·文王世子》:“其死罪,則曰某之罪在大辟。”

    金:

    ①金屬的通稱。《荀子·勸學》:“鍥而舍之,朽木不折;鍥而不舍,金石可鏤。”《周禮·秋官·職金》:“入其金錫於為兵器之府。”(為:制作。)②金黃色。《嶽陽樓記》:“浮光躍金。”《阿房宮賦》:“金塊珠礫,棄擲迤邐,秦人視之,亦不甚惜。”③錢財;錢。《史記·陳丞相世傢》:“臣聞(陳)平受諸將金,金多者得善處,金少者得惡處。”④金屬制的樂器或兵器。《禮記·樂記》:“金石絲竹,樂之器也。”《淮南子·說山》:“砥石不利,而可以利金。”(利金:磨利刀劍。)⑤古代八音之一。《周禮·春官·大師》:“皆播之以八言,金、石、土、革、絲、木、匏、竹。”⑥古代計算貨幣的單位。以一鎰(二十四兩)為一金,或以一斤為一金。《史記·燕召公世傢》:“子之因遺(wèi)蘇代百金。”(子之:人名。遺:贈與。)《五人墓碑記》:“有賢士大夫發五十金,買五人之脰而函之。”(脰dòu:頸項;頭臚。)《獄中雜記》:“富者賂數百金。”⑦比喻堅固。《過秦論》:“始皇之心,自以為關中之地,金城千裡。”⑧五行之一。《尚書·洪范》:“五行:一曰水,二曰火,三曰木,四曰金,五曰土。”⑨朝代名(公元1115—1234年)。女真族完顏部首領阿骨打所建。

    碧:

    ①青綠色的玉石。《莊子·外物》:“萇弘死於蜀,藏其血三年而化為碧。”②青綠色。宋·范仲淹《嶽陽樓記》:“上下天光,一碧萬頃。”

    凌:

    ①冰。孟郊《寒江吟》:“涉江莫涉凌。”②侵犯;欺侮。《管子·君臣》:“於是智者詐愚,強者凌弱。”③逾越;越過。潘嶽《射雉賦》:“越壑凌岑,飛鳴薄廩。”(岑:小而高的山。廩:倉。)沈括《夢溪筆談·藥議》:“嶺嶠(qiáo)微草,凌冬不雕。”(嶺嶠:五嶺的別稱。此泛指兩廣地帶。微草:小草。)④登;升。杜甫《望嶽》:“會當凌絕頂,一覽眾山小。”⑤乘;凌駕。李群玉《廣州重別方處士之封川》之二:“願回凌波楫,且著登山屐。”⑥迫近;逼近。《齊民要術·煮膠》:“凌旦寒氣,不畏消釋;霜露之潤,見日即幹。”⑦頂著;冒著。《楚辭·九章·哀郢》:“凌陽侯之泛濫兮。”

    虛:

    ①大土山。《詩經·鄘風·定之方中》:“升彼虛矣,以望楚矣。”②廢墟。《漢書·賈誼傳》:“凡十三歲,社稷為虛。”③集市。柳宗元《童區(ōu)寄傳》:“去逾四十裡之虛所賣之。”④空虛。《莊子·秋水》:“井蛙不可以語於海者,拘於虛也。”⑤空著。《戰國策·齊策四》:“梁王虛上位。”⑥虛假。《楚辭·九章·惜往日》:“聽讒人之虛辭。”⑦副詞。徒然,白白地。李商隱《安定城樓》:“賈生年少虛垂涕。”(賈生:漢代賈誼。)⑧指清靜無欲的內心境界。《老子》第十五章:“致虛極,守靜篤。”


  • 端门辟,金碧凌虚。

    “端门辟,金碧凌虚。”诗句出处:《虞神/虞神歌》;是宋朝诗人宋无名氏的作品。

    复土初。明旌下储胥。回虚仗,箫笳互奏,旌旆随驱。岂知飚御在蓬壶。道萦纡。风日惨、六马踌躇。留恨满山隅。不堪回首,翠柏已扶疏。帝城渐迩,愁雾锁天衢。公卿百辟,鳞集云敷。迓龙舆。端门辟,金碧凌虚。此时远帝都。严清庙,入空时升,文物灿烂极嘉娱。配三宗,号称神,古所无。帝德协庙虞。九歌毕奏斐然殊。会轩朱。神具燕喜,锡福集皇居。更千万祀,佑启邦图。

    【注释】:

    端:

    ①正;直;端正。《魏子》:“形端则影直。”又公正。贾谊《治安策》:“于是皆选天下之端士孝悌博闻、有道术者以卫翼之,使与太子居处出入。”②事物的一头或一方。《孙子兵法·势篇》:“循环之无端,孰能穷之?”③开头;发端。王安石《荀卿》:“知己者,智之端。”④缘由;来由。陆机《君子行》:“祸集非无端。”⑤量词。布帛长度单位。倍丈为端。一说六丈为端,又说一丈六尺为端。《盐铁论·力耕》:“中国一端之缦。”⑥审视;细看。司空图《障车文》:“且子细思量,内外端相,事事相称,头头相当。”⑦副词。1. 正好。张说《破阵乐》:“正属四方朝贺,端知万舞皇威。”2.终究。蔡伸《满庭芳》:“端不负平生。”3. 究竟。陆游《幽事》:“余年端有几?”

    门:

    ①建筑物的进出口。《诗经·小雅 ·何人斯》:“不入我门。”《木兰诗》:“开我东阁门。”②关键。《老子》第一章:“玄之又玄,众妙之门。”《商君书·君臣》:“臣闻道民之门,在上所先。”③家;家族。《三国志·蜀书·先主传》:“汝勿妄语,灭吾门也。”④门类;类别。《旧唐书·杜佑传》:“凡书九门,计二百卷。”⑤派别;学派。《后汉书·郑玄传》:“仲尼之门,考以四科。”⑥门第。《北史·刘昶传》:“唯能是寄,不必拘门。”

    辟:

    (一)①法;法度。《诗经·小雅·雨无正》:“辟言不信,如彼行迈,则靡所臻(zhēn)。”(迈:走。靡:没有。臻:至。)②君主。《晋书·赫连勃勃载记》:“贤辟相承,百王继轨。”③征召。《晋书·谢安传》:“初辟司徒府,除佐著作郎。”(除:拜官。)④通“避”。避开;避免。《孟子·滕文公下》:“辟兄离母,处于於陵。”(於陵:地名。) (二)pì ①开辟。《商君书·弱民》:“农辟地。”②排除;消除。《荀子·成相》:“辟除民害。”③排斥;驳斥。王安石《答司马谏议书》:“辟邪说,难壬人,不为拒谏。”(壬:巧言谄媚。)④通“僻”。1.偏僻。《史记·范雎传》:“秦国辟远。”2.邪僻。《商君书·弱民》:“境内之民无辟淫之心。”(辟淫:邪僻;淫乱。)3. 通“譬”。比喻。《荀子·儒效》:“辩其谈说,明其辟称。”[大辟]古代指死刑。《礼记·文王世子》:“其死罪,则曰某之罪在大辟。”

    金:

    ①金属的通称。《荀子·劝学》:“锲而舍之,朽木不折;锲而不舍,金石可镂。”《周礼·秋官·职金》:“入其金锡于为兵器之府。”(为:制作。)②金黄色。《岳阳楼记》:“浮光跃金。”《阿房宫赋》:“金块珠砾,弃掷迤逦,秦人视之,亦不甚惜。”③钱财;钱。《史记·陈丞相世家》:“臣闻(陈)平受诸将金,金多者得善处,金少者得恶处。”④金属制的乐器或兵器。《礼记·乐记》:“金石丝竹,乐之器也。”《淮南子·说山》:“砥石不利,而可以利金。”(利金:磨利刀剑。)⑤古代八音之一。《周礼·春官·大师》:“皆播之以八言,金、石、土、革、丝、木、匏、竹。”⑥古代计算货币的单位。以一镒(二十四两)为一金,或以一斤为一金。《史记·燕召公世家》:“子之因遗(wèi)苏代百金。”(子之:人名。遗:赠与。)《五人墓碑记》:“有贤士大夫发五十金,买五人之脰而函之。”(脰dòu:颈项;头胪。)《狱中杂记》:“富者赂数百金。”⑦比喻坚固。《过秦论》:“始皇之心,自以为关中之地,金城千里。”⑧五行之一。《尚书·洪范》:“五行:一曰水,二曰火,三曰木,四曰金,五曰土。”⑨朝代名(公元1115—1234年)。女真族完颜部首领阿骨打所建。

    碧:

    ①青绿色的玉石。《庄子·外物》:“苌弘死于蜀,藏其血三年而化为碧。”②青绿色。宋·范仲淹《岳阳楼记》:“上下天光,一碧万顷。”

    凌:

    ①冰。孟郊《寒江吟》:“涉江莫涉凌。”②侵犯;欺侮。《管子·君臣》:“于是智者诈愚,强者凌弱。”③逾越;越过。潘岳《射雉赋》:“越壑凌岑,飞鸣薄廪。”(岑:小而高的山。廪:仓。)沈括《梦溪笔谈·药议》:“岭峤(qiáo)微草,凌冬不雕。”(岭峤:五岭的别称。此泛指两广地带。微草:小草。)④登;升。杜甫《望岳》:“会当凌绝顶,一览众山小。”⑤乘;凌驾。李群玉《广州重别方处士之封川》之二:“愿回凌波楫,且著登山屐。”⑥迫近;逼近。《齐民要术·煮胶》:“凌旦寒气,不畏消释;霜露之润,见日即干。”⑦顶着;冒着。《楚辞·九章·哀郢》:“凌阳侯之泛滥兮。”

    虚:

    ①大土山。《诗经·鄘风·定之方中》:“升彼虚矣,以望楚矣。”②废墟。《汉书·贾谊传》:“凡十三岁,社稷为虚。”③集市。柳宗元《童区(ōu)寄传》:“去逾四十里之虚所卖之。”④空虚。《庄子·秋水》:“井蛙不可以语于海者,拘于虚也。”⑤空着。《战国策·齐策四》:“梁王虚上位。”⑥虚假。《楚辞·九章·惜往日》:“听谗人之虚辞。”⑦副词。徒然,白白地。李商隐《安定城楼》:“贾生年少虚垂涕。”(贾生:汉代贾谊。)⑧指清静无欲的内心境界。《老子》第十五章:“致虚极,守静笃。”


  • duan men bi ,jin bi ling xu 。

    “duan men bi ,jin bi ling xu 。”shi gou chu chu :《yu shen /yu shen ge 》;shi song chao shi ren song mo ming shi de zuo pin 。

    fu tu chu 。ming jing xia chu xu 。hui xu zhang ,xiao jia hu zou ,jing pei sui qu 。qi zhi biao yu zai peng hu 。dao ying yu 。feng ri can 、liu ma chou chu 。liu hen man shan yu 。bu kan hui shou ,cui bai yi fu shu 。di cheng jian er ,chou wu suo tian qu 。gong qing bai bi ,lin ji yun fu 。ya long yu 。duan men bi ,jin bi ling xu 。ci shi yuan di dou 。yan qing miao ,ru kong shi sheng ,wen wu can lan ji jia yu 。pei san zong ,hao chen shen ,gu suo mo 。di de xie miao yu 。jiu ge bi zou fei ran shu 。hui xuan zhu 。shen ju yan xi ,xi fu ji huang ju 。geng qian mo si ,you qi bang tu 。

    【zhu shi 】:

    duan :

    ①zheng ;zhi ;duan zheng 。《wei zi 》:“xing duan ze ying zhi 。”you gong zheng 。gu yi 《zhi an ce 》:“yu shi jie shua tian xia zhi duan shi xiao ti bo wen 、you dao shu zhe yi wei yi zhi ,shi yu tai zi ju chu chu ru 。”②shi wu de yi tou huo yi fang 。《sun zi bing fa ·shi pian 》:“xun huan zhi mo duan ,shu neng qiong zhi ?”③kai tou ;fa duan 。wang an dan 《xun qing 》:“zhi ji zhe ,zhi zhi duan 。”④yuan you ;lai you 。liu ji 《jun zi hang 》:“huo ji fei mo duan 。”⑤liang ci 。bu bo chang du chan wei 。bei zhang wei duan 。yi shui liu zhang wei duan ,you shui yi zhang liu che wei duan 。《yan tie lun ·li geng 》:“zhong guo yi duan zhi man 。”⑥shen shi ;xi kan 。si kong tu 《zhang che wen 》:“ju zi xi sai liang ,nei wai duan xiang ,shi shi xiang chen ,tou tou xiang dang 。”⑦fu ci 。1. zheng hao 。zhang shui 《po zhen le 》:“zheng shu si fang chao he ,duan zhi mo wu huang wei 。”2.zhong jiu 。cai shen 《man ting fang 》:“duan bu fu ping sheng 。”3. jiu jing 。liu you 《you shi 》:“yu nian duan you ji ?”

    men :

    ①jian zhu wu de jin chu kou 。《shi jing ·xiao ya ·he ren si 》:“bu ru wo men 。”《mu lan shi 》:“kai wo dong ge men 。”②guan jian 。《lao zi 》di yi zhang :“xuan zhi you xuan ,zhong miao zhi men 。”《shang jun shu ·jun chen 》:“chen wen dao min zhi men ,zai shang suo xian 。”③jia ;jia zu 。《san guo zhi ·shu shu ·xian zhu chuan 》:“ru wu wang yu ,mie wu men ye 。”④men lei ;lei bie 。《jiu tang shu ·du you chuan 》:“fan shu jiu men ,ji er bai juan 。”⑤pa bie ;xue pa 。《hou han shu ·zheng xuan chuan 》:“zhong ni zhi men ,kao yi si ke 。”⑥men di 。《bei shi ·liu chang chuan 》:“wei neng shi ji ,bu bi ju men 。”

    bi :

    (yi )①fa ;fa du 。《shi jing ·xiao ya ·yu mo zheng 》:“bi yan bu xin ,ru bi hang mai ,ze mi suo zhen (zhēn)。”(mai :zou 。mi :mei you 。zhen :zhi 。)②jun zhu 。《jin shu ·he lian bo bo zai ji 》:“xian bi xiang cheng ,bai wang ji gui 。”③zheng shao 。《jin shu ·xie an chuan 》:“chu bi si tu fu ,chu zuo zhe zuo lang 。”(chu :bai guan 。)④tong “bi ”。bi kai ;bi mian 。《meng zi ·teng wen gong xia 》:“bi xiong li mu ,chu yu wu ling 。”(wu ling :de ming 。) (er )pì ①kai bi 。《shang jun shu ·ruo min 》:“nong bi de 。”②pai chu ;xiao chu 。《xun zi ·cheng xiang 》:“bi chu min hai 。”③pai chi ;bo chi 。wang an dan 《da si ma jian yi shu 》:“bi xie shui ,nan ren ren ,bu wei ju jian 。”(ren :qiao yan chan mei 。)④tong “pi ”。1.pian pi 。《shi ji ·fan ju chuan 》:“qin guo bi yuan 。”2.xie pi 。《shang jun shu ·ruo min 》:“jing nei zhi min mo bi yin zhi xin 。”(bi yin :xie pi ;yin luan 。)3. tong “pi ”。bi yu 。《xun zi ·ru xiao 》:“bian ji tan shui ,ming ji bi chen 。”[da bi ]gu dai zhi si xing 。《li ji ·wen wang shi zi 》:“ji si zui ,ze yue mou zhi zui zai da bi 。”

    jin :

    ①jin shu de tong chen 。《xun zi ·quan xue 》:“qie er she zhi ,xiu mu bu she ;qie er bu she ,jin dan ke lou 。”《zhou li ·qiu guan ·zhi jin 》:“ru ji jin xi yu wei bing qi zhi fu 。”(wei :zhi zuo 。)②jin huang se 。《yue yang lou ji 》:“fu guang yue jin 。”《a fang gong fu 》:“jin kuai zhu li ,qi zhi yi li ,qin ren shi zhi ,yi bu shen xi 。”③qian cai ;qian 。《shi ji ·chen cheng xiang shi jia 》:“chen wen (chen )ping shou zhu jiang jin ,jin duo zhe de shan chu ,jin shao zhe de e chu 。”④jin shu zhi de le qi huo bing qi 。《li ji ·le ji 》:“jin dan si zhu ,le zhi qi ye 。”《huai na zi ·shui shan 》:“di dan bu li ,er ke yi li jin 。”(li jin :mo li dao jian 。)⑤gu dai ba yin zhi yi 。《zhou li ·chun guan ·da shi 》:“jie bo zhi yi ba yan ,jin 、dan 、tu 、ge 、si 、mu 、pao 、zhu 。”⑥gu dai ji suan huo bi de chan wei 。yi yi yi (er shi si liang )wei yi jin ,huo yi yi jin wei yi jin 。《shi ji ·yan shao gong shi jia 》:“zi zhi yin wei (wèi)su dai bai jin 。”(zi zhi :ren ming 。wei :zeng yu 。)《wu ren mu bei ji 》:“you xian shi da fu fa wu shi jin ,mai wu ren zhi dou er han zhi 。”(dou dòu:geng xiang ;tou lu 。)《yu zhong za ji 》:“fu zhe lu shu bai jin 。”⑦bi yu jian gu 。《guo qin lun 》:“shi huang zhi xin ,zi yi wei guan zhong zhi de ,jin cheng qian li 。”⑧wu hang zhi yi 。《shang shu ·hong fan 》:“wu hang :yi yue shui ,er yue huo ,san yue mu ,si yue jin ,wu yue tu 。”⑨chao dai ming (gong yuan 1115—1234nian )。nv zhen zu wan yan bu shou ling a gu da suo jian 。

    bi :

    ①qing lu se de yu dan 。《zhuang zi ·wai wu 》:“chang hong si yu shu ,cang ji xie san nian er hua wei bi 。”②qing lu se 。song ·fan zhong yan 《yue yang lou ji 》:“shang xia tian guang ,yi bi mo qing 。”

    ling :

    ①bing 。meng jiao 《han jiang yin 》:“she jiang mo she ling 。”②qin fan ;qi wu 。《guan zi ·jun chen 》:“yu shi zhi zhe zha yu ,jiang zhe ling ruo 。”③yu yue ;yue guo 。pan yue 《she zhi fu 》:“yue he ling cen ,fei ming bao lin 。”(cen :xiao er gao de shan 。lin :cang 。)shen gua 《meng xi bi tan ·yao yi 》:“ling jiao (qiáo)wei cao ,ling dong bu diao 。”(ling jiao :wu ling de bie chen 。ci fan zhi liang an de dai 。wei cao :xiao cao 。)④deng ;sheng 。du fu 《wang yue 》:“hui dang ling jue ding ,yi lan zhong shan xiao 。”⑤cheng ;ling jia 。li qun yu 《an zhou chong bie fang chu shi zhi feng chuan 》zhi er :“yuan hui ling bo ji ,ju zhe deng shan ji 。”⑥pai jin ;bi jin 。《ji min yao shu ·zhu jiao 》:“ling dan han qi ,bu wei xiao shi ;shuang lou zhi run ,jian ri ji gan 。”⑦ding zhao ;mao zhao 。《chu ci ·jiu zhang ·ai ying 》:“ling yang hou zhi fan lan xi 。”

    xu :

    ①da tu shan 。《shi jing ·yong feng ·ding zhi fang zhong 》:“sheng bi xu yi ,yi wang chu yi 。”②fei xu 。《han shu ·gu yi chuan 》:“fan shi san sui ,she ji wei xu 。”③ji shi 。liu zong yuan 《tong ou (ōu)ji chuan 》:“qu yu si shi li zhi xu suo mai zhi 。”④kong xu 。《zhuang zi ·qiu shui 》:“jing wa bu ke yi yu yu hai zhe ,ju yu xu ye 。”⑤kong zhao 。《zhan guo ce ·ji ce si 》:“liang wang xu shang wei 。”⑥xu jia 。《chu ci ·jiu zhang ·xi wang ri 》:“ting chan ren zhi xu ci 。”⑦fu ci 。tu ran ,bai bai de 。li shang yin 《an ding cheng lou 》:“gu sheng nian shao xu chui ti 。”(gu sheng :han dai gu yi 。)⑧zhi qing jing mo yu de nei xin jing jie 。《lao zi 》di shi wu zhang :“zhi xu ji ,shou jing du 。”