• 繁体
  • 简体
  • 拼音

  • 愧非古人心,戚戚愁朝饑。

    “愧非古人心,戚戚愁朝饑。”詩句出處:《丙寅歲苦貧戲題》;是唐朝詩人權德輿的作品。

    清朝起藜床,雪霜對枯籬。傢人來告予,今日無晨炊。
    鹺醯一已整,新炭固難期。厚生彼何人,工拙各異宜。
    間歲從使檄,親賓苦川馳。雖非悖而入,與出常相隨。
    吳門與南畝,頗亦持鎡基。有時遇豐年,歲計猶不支。
    顏淵諒賢人,陋巷能自怡。中憶裴子野,泰然傾薄糜。
    愧非古人心,戚戚愁朝饑。近古猶不及,太上那可希。
    奈何時風扇,使我正性衰。巧智競憂勞,展轉生澆漓。
    吾觀黃金印,未勝青松枝。粗令有魚菽,豈復求輕肥。
    顧慚主傢拙,甘使群下嗤。如何致一杯,醉後無所知。

    【註釋】:

    愧:

    羞慚。《詩經·小雅·何人斯》:“不愧於人,不畏於天。”《史記·項羽本紀》:“縱江東父兄憐而王我,我何面目見之?縱彼不言,籍獨不愧於心乎?”

    非:

    ①違背;違反。《左傳·定公四年》:“無謀非德,無犯非義。”(無:不。謀:謀劃。犯:觸及。)②違理的事;過錯。與“是”相對。《莊子·齊物論》:“彼亦一是非,此亦一是非。”③指責;譏諷;非議;非難。《呂氏春秋·審己》:“國人不說,大非上。”(說:同“悅”。上:指國君。)《荀子· 修身》:“故非我而當者,吾師也。”④不是。《莊子·秋水》:“子非魚,安知魚之樂?”(子:你。安:怎。)⑤無;沒有。左思《三都賦序》:“雖寶非用。”⑥副詞。不。《尚書·盤庚下》:“各非敢違卜。”( 卜:吉卜。)

    古:

    ①往昔;歷時久遠。與“今”相對。《周易·系辭下》:“上古穴居野處,後世聖人易之以宮室。”(易:換。宮室:房舍。)蘇軾《水調歌頭》:“人有悲歡離合,月有陰晴圓缺,此事古難全。”②指古代的事物;舊;原來。《古詩十九首》之十六:“良人惟古歡,枉駕惠前綏。”③久遠;古老。趙與時《賓退錄》卷三:“客土二字,其來甚古。”④古體詩的簡稱。或稱古風、古詩。與近體詩相對,不受平仄、對仗等格律的限制,形式比較自由。《詩藪·古體上》:“歌至五、七言古,全不入樂矣。”

    人心:

    ①人們的心願。《易·咸》:“聖人感~~,而天下和平。”②人的心地。《孟子·滕文公》:“我亦欲正~~、息邪說距波行、放淫辭,以承三聖者。”

    心:

    ①心臟。《淮南子·原道》:“心者,五臟之主也。”②通常指思維器官和思想、感情等。《孟子·告子上》:“心之官則思。”《國語·周語上》:“夫民慮之於心,而宣之於口。”③掛懷;關心。唐順之《與呂沃洲巡按書》:“兩公者,一日居乎其位,一日心乎其民者也。”(乎:於。)④中央;中心。劉禹錫《洞庭秋月行》:“洞庭湖月生湖心。”⑤星宿名。二十八宿之一。《呂氏春秋·季夏》:“季夏之月,日在柳,昏心中,旦尾中。”[心腹]1.要害之處。《三國志·蜀書·龐統法正傳》:“而敵傢數道並進,已入心腹。”2. 親信的人。

    戚:

    ①古代兵器,像斧。也作“鏚”。《詩經·大雅·公劉》:“弓矢斯張,幹戈戚揚。”②親密。《列子 · 力命》:“管夷吾、鮑叔牙二人相友甚戚。”③親戚。《史記·秦本紀》:“法之不行,自於貴戚。”④憂愁;悲傷。《莊子·大宗師》:“哭泣無涕,心中不戚。”

    戚戚:

    ①憂懼,憂愁。《漢書·韋玄成傳》:“今我度茲,~~其懼。”②親近的樣子。《詩·大雅·行葦》:“~~兄弟,莫遠具邇。”③心動的樣子。《孟子·梁惠王》:“於我心有~~焉。”

    戚:

    ①古代兵器,像斧。也作“鏚”。《詩經·大雅·公劉》:“弓矢斯張,幹戈戚揚。”②親密。《列子 · 力命》:“管夷吾、鮑叔牙二人相友甚戚。”③親戚。《史記·秦本紀》:“法之不行,自於貴戚。”④憂愁;悲傷。《莊子·大宗師》:“哭泣無涕,心中不戚。”

    愁:

    ①憂愁;憂慮。李白《秋浦歌·十五》:“白發三千丈,緣愁似個長。”辛棄疾《菩薩蠻》:“江晚正愁予,山深聞鷓鴣。”②形容淒涼慘淡的景象。謝惠連《雪賦》:“寒風積,愁雲繁。”辛棄疾《鷓鴣天·賦牡丹》:“愁紅慘綠今宵看,恰似吳宮教陣圖。”

    朝:

    (一)①朝見。《禮記·內則》:“昧爽而朝。”②拜訪。《史記·司馬相如列傳》:“臨邛(qióng)令繆為恭敬,日往朝相如。”(臨邛:地名。令:縣令。繆:詐。)③朝廷。《詩經·齊風·雞鳴》:“雞既鳴矣,朝既盈矣。”④朝代。杜甫《諸將》:“漢朝陵墓對南山。”⑤政事。《西京雜記》卷一:“上(漢武帝)時服此裘以聽朝。”(服:穿。)⑥官府大堂。《後漢書·劉寵傳》:“山谷鄙生,未嘗識郡朝。”⑦介詞。面對;向。[朝歌]古地名。在今河南省。商朝曾在這裡建都。 (二)zhāo ①早晨。《詩經·小雅·北山》:“偕偕士子,朝夕從事。”②日;天。白居易《長恨歌》:“天生麗質難自棄,一朝選在君王側。”

    饑:

    ①餓。與“飽”相對。《韓非子·飾邪》:“傢有常業,雖饑不餓。國有常法,雖危不亡。”②通“饑2”。饑荒。《墨子·七患》:“五谷不收謂之饑。”《漢書·翼奉傳》:“今東方連年饑饉。”


  • 愧非古人心,戚戚愁朝饥。

    “愧非古人心,戚戚愁朝饥。”诗句出处:《丙寅岁苦贫戏题》;是唐朝诗人权德舆的作品。

    清朝起藜床,雪霜对枯篱。家人来告予,今日无晨炊。
    鹾醯一已整,新炭固难期。厚生彼何人,工拙各异宜。
    间岁从使檄,亲宾苦川驰。虽非悖而入,与出常相随。
    吴门与南亩,颇亦持镃基。有时遇丰年,岁计犹不支。
    颜渊谅贤人,陋巷能自怡。中忆裴子野,泰然倾薄糜。
    愧非古人心,戚戚愁朝饥。近古犹不及,太上那可希。
    奈何时风扇,使我正性衰。巧智竞忧劳,展转生浇漓。
    吾观黄金印,未胜青松枝。粗令有鱼菽,岂复求轻肥。
    顾惭主家拙,甘使群下嗤。如何致一杯,醉后无所知。

    【注释】:

    愧:

    羞惭。《诗经·小雅·何人斯》:“不愧于人,不畏于天。”《史记·项羽本纪》:“纵江东父兄怜而王我,我何面目见之?纵彼不言,籍独不愧于心乎?”

    非:

    ①违背;违反。《左传·定公四年》:“无谋非德,无犯非义。”(无:不。谋:谋划。犯:触及。)②违理的事;过错。与“是”相对。《庄子·齐物论》:“彼亦一是非,此亦一是非。”③指责;讥讽;非议;非难。《吕氏春秋·审己》:“国人不说,大非上。”(说:同“悦”。上:指国君。)《荀子· 修身》:“故非我而当者,吾师也。”④不是。《庄子·秋水》:“子非鱼,安知鱼之乐?”(子:你。安:怎。)⑤无;没有。左思《三都赋序》:“虽宝非用。”⑥副词。不。《尚书·盘庚下》:“各非敢违卜。”( 卜:吉卜。)

    古:

    ①往昔;历时久远。与“今”相对。《周易·系辞下》:“上古穴居野处,后世圣人易之以宫室。”(易:换。宫室:房舍。)苏轼《水调歌头》:“人有悲欢离合,月有阴晴圆缺,此事古难全。”②指古代的事物;旧;原来。《古诗十九首》之十六:“良人惟古欢,枉驾惠前绥。”③久远;古老。赵与时《宾退录》卷三:“客土二字,其来甚古。”④古体诗的简称。或称古风、古诗。与近体诗相对,不受平仄、对仗等格律的限制,形式比较自由。《诗薮·古体上》:“歌至五、七言古,全不入乐矣。”

    人心:

    ①人们的心愿。《易·咸》:“圣人感~~,而天下和平。”②人的心地。《孟子·滕文公》:“我亦欲正~~、息邪说距波行、放淫辞,以承三圣者。”

    心:

    ①心脏。《淮南子·原道》:“心者,五脏之主也。”②通常指思维器官和思想、感情等。《孟子·告子上》:“心之官则思。”《国语·周语上》:“夫民虑之于心,而宣之于口。”③挂怀;关心。唐顺之《与吕沃洲巡按书》:“两公者,一日居乎其位,一日心乎其民者也。”(乎:于。)④中央;中心。刘禹锡《洞庭秋月行》:“洞庭湖月生湖心。”⑤星宿名。二十八宿之一。《吕氏春秋·季夏》:“季夏之月,日在柳,昏心中,旦尾中。”[心腹]1.要害之处。《三国志·蜀书·庞统法正传》:“而敌家数道并进,已入心腹。”2. 亲信的人。

    戚:

    ①古代兵器,像斧。也作“鏚”。《诗经·大雅·公刘》:“弓矢斯张,干戈戚扬。”②亲密。《列子 · 力命》:“管夷吾、鲍叔牙二人相友甚戚。”③亲戚。《史记·秦本纪》:“法之不行,自于贵戚。”④忧愁;悲伤。《庄子·大宗师》:“哭泣无涕,心中不戚。”

    戚戚:

    ①忧惧,忧愁。《汉书·韦玄成传》:“今我度兹,~~其惧。”②亲近的样子。《诗·大雅·行苇》:“~~兄弟,莫远具迩。”③心动的样子。《孟子·梁惠王》:“于我心有~~焉。”

    戚:

    ①古代兵器,像斧。也作“鏚”。《诗经·大雅·公刘》:“弓矢斯张,干戈戚扬。”②亲密。《列子 · 力命》:“管夷吾、鲍叔牙二人相友甚戚。”③亲戚。《史记·秦本纪》:“法之不行,自于贵戚。”④忧愁;悲伤。《庄子·大宗师》:“哭泣无涕,心中不戚。”

    愁:

    ①忧愁;忧虑。李白《秋浦歌·十五》:“白发三千丈,缘愁似个长。”辛弃疾《菩萨蛮》:“江晚正愁予,山深闻鹧鸪。”②形容凄凉惨淡的景象。谢惠连《雪赋》:“寒风积,愁云繁。”辛弃疾《鹧鸪天·赋牡丹》:“愁红惨绿今宵看,恰似吴宫教阵图。”

    朝:

    (一)①朝见。《礼记·内则》:“昧爽而朝。”②拜访。《史记·司马相如列传》:“临邛(qióng)令缪为恭敬,日往朝相如。”(临邛:地名。令:县令。缪:诈。)③朝廷。《诗经·齐风·鸡鸣》:“鸡既鸣矣,朝既盈矣。”④朝代。杜甫《诸将》:“汉朝陵墓对南山。”⑤政事。《西京杂记》卷一:“上(汉武帝)时服此裘以听朝。”(服:穿。)⑥官府大堂。《后汉书·刘宠传》:“山谷鄙生,未尝识郡朝。”⑦介词。面对;向。[朝歌]古地名。在今河南省。商朝曾在这里建都。 (二)zhāo ①早晨。《诗经·小雅·北山》:“偕偕士子,朝夕从事。”②日;天。白居易《长恨歌》:“天生丽质难自弃,一朝选在君王侧。”

    饥:

    ①饿。与“饱”相对。《韩非子·饰邪》:“家有常业,虽饥不饿。国有常法,虽危不亡。”②通“饥2”。饥荒。《墨子·七患》:“五谷不收谓之饥。”《汉书·翼奉传》:“今东方连年饥馑。”


  • kui fei gu ren xin ,qi qi chou chao ji 。

    “kui fei gu ren xin ,qi qi chou chao ji 。”shi gou chu chu :《bing yin sui ku pin hu ti 》;shi tang chao shi ren quan de yu de zuo pin 。

    qing chao qi li chuang ,xue shuang dui ku li 。jia ren lai gao yu ,jin ri mo chen chui 。
    cuo xi yi yi zheng ,xin tan gu nan ji 。hou sheng bi he ren ,gong zhuo ge yi yi 。
    jian sui cong shi xi ,qin bin ku chuan chi 。sui fei bei er ru ,yu chu chang xiang sui 。
    wu men yu na mu ,po yi chi zi ji 。you shi yu feng nian ,sui ji you bu zhi 。
    yan yuan liang xian ren ,lou hang neng zi yi 。zhong yi pei zi ye ,tai ran qing bao mei 。
    kui fei gu ren xin ,qi qi chou chao ji 。jin gu you bu ji ,tai shang na ke xi 。
    nai he shi feng shan ,shi wo zheng xing cui 。qiao zhi jing you lao ,zhan zhuai sheng jiao li 。
    wu guan huang jin yin ,wei sheng qing song zhi 。cu ling you yu shu ,qi fu qiu qing fei 。
    gu can zhu jia zhuo ,gan shi qun xia chi 。ru he zhi yi bei ,zui hou mo suo zhi 。

    【zhu shi 】:

    kui :

    xiu can 。《shi jing ·xiao ya ·he ren si 》:“bu kui yu ren ,bu wei yu tian 。”《shi ji ·xiang yu ben ji 》:“zong jiang dong fu xiong lian er wang wo ,wo he mian mu jian zhi ?zong bi bu yan ,ji du bu kui yu xin hu ?”

    fei :

    ①wei bei ;wei fan 。《zuo chuan ·ding gong si nian 》:“mo mou fei de ,mo fan fei yi 。”(mo :bu 。mou :mou hua 。fan :chu ji 。)②wei li de shi ;guo cuo 。yu “shi ”xiang dui 。《zhuang zi ·ji wu lun 》:“bi yi yi shi fei ,ci yi yi shi fei 。”③zhi ze ;ji feng ;fei yi ;fei nan 。《lv shi chun qiu ·shen ji 》:“guo ren bu shui ,da fei shang 。”(shui :tong “yue ”。shang :zhi guo jun 。)《xun zi · xiu shen 》:“gu fei wo er dang zhe ,wu shi ye 。”④bu shi 。《zhuang zi ·qiu shui 》:“zi fei yu ,an zhi yu zhi le ?”(zi :ni 。an :zen 。)⑤mo ;mei you 。zuo sai 《san dou fu xu 》:“sui bao fei yong 。”⑥fu ci 。bu 。《shang shu ·pan geng xia 》:“ge fei gan wei bo 。”( bo :ji bo 。)

    gu :

    ①wang xi ;li shi jiu yuan 。yu “jin ”xiang dui 。《zhou yi ·ji ci xia 》:“shang gu xue ju ye chu ,hou shi sheng ren yi zhi yi gong shi 。”(yi :huan 。gong shi :fang she 。)su shi 《shui diao ge tou 》:“ren you bei huan li ge ,yue you yin qing yuan que ,ci shi gu nan quan 。”②zhi gu dai de shi wu ;jiu ;yuan lai 。《gu shi shi jiu shou 》zhi shi liu :“liang ren wei gu huan ,wang jia hui qian sui 。”③jiu yuan ;gu lao 。zhao yu shi 《bin tui lu 》juan san :“ke tu er zi ,ji lai shen gu 。”④gu ti shi de jian chen 。huo chen gu feng 、gu shi 。yu jin ti shi xiang dui ,bu shou ping ze 、dui zhang deng ge lv de xian zhi ,xing shi bi jiao zi you 。《shi sou ·gu ti shang 》:“ge zhi wu 、qi yan gu ,quan bu ru le yi 。”

    ren xin :

    ①ren men de xin yuan 。《yi ·xian 》:“sheng ren gan ~~,er tian xia he ping 。”②ren de xin de 。《meng zi ·teng wen gong 》:“wo yi yu zheng ~~、xi xie shui ju bo hang 、fang yin ci ,yi cheng san sheng zhe 。”

    xin :

    ①xin zang 。《huai na zi ·yuan dao 》:“xin zhe ,wu zang zhi zhu ye 。”②tong chang zhi sai wei qi guan he sai xiang 、gan qing deng 。《meng zi ·gao zi shang 》:“xin zhi guan ze sai 。”《guo yu ·zhou yu shang 》:“fu min lv zhi yu xin ,er xuan zhi yu kou 。”③gua huai ;guan xin 。tang shun zhi 《yu lv wo zhou xun an shu 》:“liang gong zhe ,yi ri ju hu ji wei ,yi ri xin hu ji min zhe ye 。”(hu :yu 。)④zhong yang ;zhong xin 。liu yu xi 《dong ting qiu yue hang 》:“dong ting hu yue sheng hu xin 。”⑤xing su ming 。er shi ba su zhi yi 。《lv shi chun qiu ·ji xia 》:“ji xia zhi yue ,ri zai liu ,hun xin zhong ,dan wei zhong 。”[xin fu ]1.yao hai zhi chu 。《san guo zhi ·shu shu ·pang tong fa zheng chuan 》:“er di jia shu dao bing jin ,yi ru xin fu 。”2. qin xin de ren 。

    qi :

    ①gu dai bing qi ,xiang fu 。ye zuo “qi ”。《shi jing ·da ya ·gong liu 》:“gong shi si zhang ,gan ge qi yang 。”②qin mi 。《lie zi · li ming 》:“guan yi wu 、bao shu ya er ren xiang you shen qi 。”③qin qi 。《shi ji ·qin ben ji 》:“fa zhi bu hang ,zi yu gui qi 。”④you chou ;bei shang 。《zhuang zi ·da zong shi 》:“ku qi mo ti ,xin zhong bu qi 。”

    qi qi :

    ①you ju ,you chou 。《han shu ·wei xuan cheng chuan 》:“jin wo du ci ,~~ji ju 。”②qin jin de yang zi 。《shi ·da ya ·hang wei 》:“~~xiong di ,mo yuan ju er 。”③xin dong de yang zi 。《meng zi ·liang hui wang 》:“yu wo xin you ~~yan 。”

    qi :

    ①gu dai bing qi ,xiang fu 。ye zuo “qi ”。《shi jing ·da ya ·gong liu 》:“gong shi si zhang ,gan ge qi yang 。”②qin mi 。《lie zi · li ming 》:“guan yi wu 、bao shu ya er ren xiang you shen qi 。”③qin qi 。《shi ji ·qin ben ji 》:“fa zhi bu hang ,zi yu gui qi 。”④you chou ;bei shang 。《zhuang zi ·da zong shi 》:“ku qi mo ti ,xin zhong bu qi 。”

    chou :

    ①you chou ;you lv 。li bai 《qiu pu ge ·shi wu 》:“bai fa san qian zhang ,yuan chou shi ge chang 。”xin qi ji 《pu sa man 》:“jiang wan zheng chou yu ,shan shen wen zhe gu 。”②xing rong qi liang can dan de jing xiang 。xie hui lian 《xue fu 》:“han feng ji ,chou yun fan 。”xin qi ji 《zhe gu tian ·fu mu dan 》:“chou gong can lu jin xiao kan ,qia shi wu gong jiao zhen tu 。”

    chao :

    (yi )①chao jian 。《li ji ·nei ze 》:“mei shuang er chao 。”②bai fang 。《shi ji ·si ma xiang ru lie chuan 》:“lin qiong (qióng)ling miao wei gong jing ,ri wang chao xiang ru 。”(lin qiong :de ming 。ling :xian ling 。miao :zha 。)③chao ting 。《shi jing ·ji feng ·ji ming 》:“ji ji ming yi ,chao ji ying yi 。”④chao dai 。du fu 《zhu jiang 》:“han chao ling mu dui na shan 。”⑤zheng shi 。《xi jing za ji 》juan yi :“shang (han wu di )shi fu ci qiu yi ting chao 。”(fu :chuan 。)⑥guan fu da tang 。《hou han shu ·liu chong chuan 》:“shan gu bi sheng ,wei chang shi jun chao 。”⑦jie ci 。mian dui ;xiang 。[chao ge ]gu de ming 。zai jin he na sheng 。shang chao ceng zai zhe li jian dou 。 (er )zhāo ①zao chen 。《shi jing ·xiao ya ·bei shan 》:“xie xie shi zi ,chao xi cong shi 。”②ri ;tian 。bai ju yi 《chang hen ge 》:“tian sheng li zhi nan zi qi ,yi chao shua zai jun wang ce 。”

    ji :

    ①e 。yu “bao ”xiang dui 。《han fei zi ·shi xie 》:“jia you chang ye ,sui ji bu e 。guo you chang fa ,sui wei bu wang 。”②tong “ji 2”。ji huang 。《mo zi ·qi huan 》:“wu gu bu shou wei zhi ji 。”《han shu ·yi feng chuan 》:“jin dong fang lian nian ji jin 。”